∏ National Geographic Society, Ô ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˜ ÌË ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÈÎfi˜ ÂÈÛÙËÌÔÓÈÎfi˜ Î·È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ, ȉڇıËΠÙÔ 1888 Ì ÛÙfi¯Ô «ÙËÓ ÚÔ·ÁˆÁ‹ Î·È ÙË ‰È¿‰ÔÛË Ù˘ ÁˆÁÚ·ÊÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘». ∞fi ÙËÓ ›‰Ú˘Û‹ Ù˘ ¤¯ÂÈ ˘ÔÛÙËÚ›ÍÂÈ ¿Óˆ ·fi 7.000 ÂÍÂÚ¢ÓËÙÈΤ˜ ·ÔÛÙÔϤ˜ Î·È ÂÚ¢ÓËÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Û˘Ì‚¿ÏÏÔÓÙ·˜ ÛÙË ÁÓÒÛË Ù˘ °Ë˜, Ù˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜ Î·È ÙÔ˘ Ô˘Ú·ÓÔ‡, ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Î·È ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡. ∏ NGS Âηȉ‡ÂÈ Î·È ÂÌÓ¤ÂÈ Î·ıËÌÂÚÈÓ¿ ÂηÙÔÌ̇ÚÈ· ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ì ÂÚÈÔ‰Èο, ‚È‚Ï›·, ÙËÏÂÔÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ‚›ÓÙÂÔ, ¯¿ÚÙ˜ Î·È ¿ÙÏ·ÓÙ˜, Ì ˘ÔÙÚÔʛ˜ ÁÈ· ¤Ú¢ӷ, Ì ÙÔ ‰È·ÁˆÓÈÛÌfi National Geographic Bee, Ì ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· ÁÈ· ‰·ÛοÏÔ˘˜ Î·È Ì ڈÙÔÔÚÈ·Îfi ÂÔÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ‰È‰·Ûηϛ·˜. ∏ NGS ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙȘ ÂÈÛÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ Î·È ÛÙ· ¤ÛÔ‰· ·fi ÙËÓ ÒÏËÛË ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Ù˘ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ. Δ· ̤ÏË Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙÔ National Geographic, ÙÔ Â›ÛËÌÔ ÂÚÈÔ‰ÈÎfi Ù˘ NGS, Î·È ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ· ÚÔÓfiÌÈ·, fiˆ˜ ÂÎÙÒÛÂȘ ÛÙ· ÚÔ˚fiÓÙ· Ù˘ NGS Î.¿.
∫. ¶∞¶∞ƒƒ∏°√¶√À§√À
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™ ™Δ∏¡ ∫√π¡∏ ¡∂√∂§§∏¡π∫∏ °§ø™™∞ ™Àª¶§∏ƒøª∂¡∏ ∫∞π ∂¶π∫∞πƒ√¶√π∏ª∂¡∏ ª∂Ãπ Δ√ 2004
Δ√ª√™ 20 1821 - 1827
∫. ¶∞¶∞ƒƒ∏°√¶√À§√À
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™ ŒÎ‰ÔÛË Ù˘ National Geographic Society ∂∫¢√Δ∏™
°ÈÒÚÁÔ˜ ∫ÔÂÏÈ¿‰Ë˜ ¢π∂À£À¡™∏ ∂∫¢√™∏™
™¿‚‚·˜ ∫·Ú¤Ï˘ ™Àªμ√À§√™ ∂∫¢√™∏™
¡›ÎÔ˜ ª¿ÚÁ·Ú˘ ¢π∂À£À¡™∏ ¢∏ªπ√Àƒ°π∫√À
¶ÂÏ·Á›· °È·ÎÔ˘Ì¿ÎË ∂¶π™Δ∏ª√¡π∫√π ™Àªμ√À§√π - KEIMENA
μ·ÁÁ¤Ï˘ ¢Ú·ÎfiÔ˘ÏÔ˜ ª. ∞ÙÌ·Ù˙›‰Ô˘, μ. ∞Ó·ÁÓˆÛÙÔÔ‡ÏÔ˘, M. °ÂˆÚÁÔ˘‰¿Î˘, ¶. °˘ÊÙÔÔ‡ÏÔ˘, A. ∏ÏÈ¿‰Ë,, ª. £ÂÔ‰ˆÚ·Î¿Î˘, ¡. §È‚·Ófi˜, ¡. ∫·ÛÙÚÈÓ¿Î˘, N. MÂÏ‚¿ÓÈ, O. NÈÎÔÏ¿Ô˘, ¡. ¶··‰ËÌËÙÚ›Ô˘, μ. ΔÚÈ¿ÓÙË ∂¶πª∂§∂π∞ ∫∂πª∂¡ø¡ - ª∂Δ∞°§øΔΔπ™∏
ª·Ú›· ∞ÏÂ͛Ԣ ∞. μÏ·¯Ô‰‹ÌÔ˘, ∂. °ÏÂ˙¤ÏÏË, μ. ∫ÂÚÂÛÙÂÙ˙‹, ™. ∫ÚÔΛ‰Ë, ∞. ∫ÒÙÛË, ∂. ¶··ÓÈÎÔÏ¿Ô˘, ∏. ™ÈÓÈÁ¿ÏÈ·, ª. ΔÈÎÔÔ‡ÏÔ˘, ∞. ºˆÙÂÈÓÔ‡, ∞. ÷ÌÂ˙ÔÔ‡ÏÔ˘
NATIONAL GEOGRAPHIC SOCIETY «For the increase and diffusion of geographic knowledge» John M. Fahey, Jr. President and Chief Executive Officer Gilbert M. Grosvenor Chairman of the Board Tim T. Kelly President, Global Media Group John Q. Griffin Executive Vice President; President, Publishing Nina D. Hoffman Executive Vice President; President, Book Publishing Group
∫∞§§πΔ∂áπ∫∏ ∂¶πª∂§∂π∞
∂˘ÚÈ›‰Ë˜ ¢ÂÛÔÙ›‰Ë˜ ∞. ∫·ÙÛ¿, °. ª·ÚÙ˙Ô‡ÎÔ˜, ∂. ∫Ô‡ÛÎÔ˘ÚË, °. ∫Ô˘Ú¿Û˘, ™. ∫·ÓÛÔ‡ ∂¶πª∂§∂π∞ ¶∞ƒ∞°ø°∏™
ª·ÓfiÏ˘ ∫·ÛÙÚÈÓ¿Î˘ ª. ª˘ÏˆÓ¿˜, μ. ªÈÚÌÈÏfiÔ˘ÏÔ˜ ∞¡∞¶ΔÀ•∏ §√°π™ªπ∫√À
¡›ÎÔ˜ ∫fiÓÙ˘ °. ¶·¯fi˜, ∫. °ÂÚÔÓÙ‹˜, ª. ¶ÂÊ¿Ó˘ ∂¶∂•∂ƒ°∞™π∞ ∂π∫√¡∞™ ª. Δ˙ÒÚÙ˙˘ 3D DESIGN Δ. ∫·Ùۛη˜
TE™™∂ƒ∞ ¶π ∞.∂. www.4pi.gr ∞ÔÎÏÂÈÛÙÈÎfi˜ ÂΉfiÙ˘ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ù˘ National Geographic Society ÁÈ· Ù· μÈ‚Ï›· Î·È Ù· ¶ÂÚÈÔ‰Èο National Geographic Magazine Î·È NG KIDS.
∂π∫√¡√°ƒ∞º∏™∂π™ X. °È·ÓÓfiÔ˘ÏÔ˜, °. ¶ÈÛÎÔ¿Ó˘, K. ºÔ˘ÙÛ›‰Ë˜
£fi‰ˆÚÔ˜ ™›ÓÔ˘Ï·˜, ¢ËÌ‹ÙÚ˘ ÷Ù˙‹˜ ¢È¢ı‡ÓÔÓÙ˜ ™‡Ì‚Ô˘ÏÔÈ
∂¶πª∂§∂π∞ ∂π∫√¡√°ƒ∞º∏™∏™ Δ. μÂÓÂÙÛ·ÓfiÔ˘ÏÔ˜, ª. ∫·ÏÂÒ‰Ë, ∫. ∫·ÏÔÁÈ¿ÓÓË, ™. ∫Ô˙·Ó›‰Ô˘
∏ÓÈfi¯Ô˘ 26, ÷ϿӉÚÈ 152 38 ΔËÏ. 210 6070100 Fax: 210 6070199 ™˘Ó‰ÚÔ̤˜: 210 6070060, e-mail:
[email protected]
¶∞ƒ∞°ø°∏ ∂ÎÙ‡ˆÛË: 3∂ ∂ÎÙ˘ˆÙÈ΋ ∞.∂. ∫·ÏÏÈÙ¯ÓÈ΋ μÈ‚ÏÈÔ‰ÂÛ›·: μ·Û›Ï˘ °ÂˆÚÁ›Ô˘, °ÂÒÚÁÈÔ˜ ™Ù¿ÌÔ˘, General Pack A.E.
©2009-2010 National Geographic Society - Δ¤ÛÛÂÚ· ¶È ∂ȉÈΤ˜ ∂ΉfiÛÂȘ ∞.∂.
¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞
8 √ ¡·˘ÙÈÎfi˜ ∞ÁÒÓ·˜ 1821-1822 ∏ ·ӿÛÙ·ÛË ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ ● §¿˙·ÚÔ˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘ ● ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ● ¡·˘ÙÈο ¤ÚÁ· ÙÔ˘ 1821-1822 ● ∏ ηٷÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ã›Ô˘ ● ¶˘ÚfiÏËÛË Ó·˘·Ú¯›‰·˜ ·fi ÙÔÓ ∫·Ó¿ÚË ● ∏ Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ ∞ÚÁÔÏÈÎÔ‡ ●
ÎfiÏÔ˘ ● ∏ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ Á·ÏÏÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡
186
∏ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Ì¤Û· ·fi ÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ·
[5]
46
√È ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ Τ˜ Î·È Ó·˘ÙÈΤ˜ Τ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ˜ ηٿ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ·Ó¿ÛÙ·ÛË
[6] π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
154
¶ÂÚȤÙÂȘ ÙˆÓ ÔϤıÚÈˆÓ ÂÙÒÓ 1825-1827
68 √ ÂÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ 1823-1824 ●
¶ÚÔÌËӇ̷ٷ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘
√ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ËÙÙ¿Ù·È ● ¡·˘ÙÈο ¤ÚÁ· ÙÔ˘ 1823 ● ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ ∫¿ÛÔ˘ ● ÕψÛË Î·È Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙˆÓ æ·ÚÒÓ ● √ϤıÚÈ· ÔÏÈÙÈ΋ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ● ∏ ÌÂÁ¿ÏË Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ °¤ÚÔÓÙ· ●
114 ∏ ·fi‚·ÛË ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì ∞fi‚·ÛË ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì ·Û¿ ÛÙË ªÂÛÛËÓ›· ● √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰ÈÔÚ›˙ÂÙ·È ÁÂÓÈÎfi˜ ·Ú¯ËÁfi˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ ● ∏ ÔÏÈÙÈ΋ ÙˆÓ ªÂÁ¿ÏˆÓ ¢˘Ó¿ÌÂˆÓ ● √ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜ Î·È Ë ‰Èψ̷ٛ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ● ¶ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ∫¿ÓÈÁÎ ● ™Ô‚·Úfiٷ٘ ÂÚȤÙÂȘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙ· ̤۷ ÙÔ˘ 1825 ● ∏ Ú¿ÍË Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÙÔ ¤ıÓÔ˜ Ù¤ıËΠ˘fi ÙËÓ ˘ÂÚ¿ÛÈÛË Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜ ● ∏ °′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË ÛÙËÓ ∂›‰·˘ÚÔ ‰¤¯ÂÙ·È ÙËÓ ÂÈ΢ÚÈ·Ú¯›· ●
148 ∏ ‰Èψ̷ٛ· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ 1821-1833
¶∂ƒπ∂Ã√ª∂¡∞
154 ∏ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Û ΛӉ˘ÓÔ ∏ ηٿÛÙ·ÛË ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ ● ∏ ÔÏÈÔÚΛ· Î·È Ë ¤ÍÔ‰Ô˜ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘ ● Δ· ·Â›ÌÓËÛÙ· ÔÏÂÌÈο ¤ÚÁ· ÙÔ˘ ∫·Ú·˚ÛοÎË ● £¿Ó·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ∫·Ú·˚ÛοÎË - ∏ ·ÓˆÏÂıÚ›· ÛÙÔ º¿ÏËÚÔ ● ∞fiÂÈÚ· ˘ÚfiÏËÛ˘ ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ ÛÙËÓ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· ● Δ· ÔÏÂÌÈο ÛοÊË ∂ÏÏ¿˜ Î·È ∫·ÚÙÂÚ›· ● ∏ Ó·˘Ì·¯›· Ù˘ ¶‡ÏÔ˘ ● ∏ ƒˆÛ›· ÎËÚ‡ÛÛÂÈ ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ● √È °¿ÏÏÔÈ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ ● ∏ À„ËÏ‹ ¶‡ÏË ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙÂÏÈο ÙËÓ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ●
198 ¶·Ú¿ÚÙËÌ· ∞fiÛ·ÛÌ· ·ÔÌÓËÌÔÓÂ˘Ì¿ÙˆÓ - £.∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ● ∞fiÛ·ÛÌ· ·ÔÌÓËÌÔÓÂ˘Ì¿ÙˆÓ - ™ÙÚ·ÙËÁfi˜ ª·ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓ˘ ● ¢È‹ÁËÛË ÂÚ› ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹˜ Ù˘ Ã›Ô˘ - ∞.ª·Ìԇη˜ ●
16
√È Á˘Ó·›Î˜ Ù˘ EÏÏËÓÈ΋˜ E·Ó¿ÛÙ·Û˘
220 ™ÙÚ·ÙËÁfi˜ ª·ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓ˘ 1797-1864
[7]
[8]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822
⁄‰Ú·, ™¤ÙÛ˜, æ·Ú¿ Î·È ÌÂÁ¿ÏÔÈ Ó·˘Ì¿¯ÔÈ √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ Û˘ÁÎÚÔÙ‹ıËΠ۠ÌÔ›Ú˜ Ì ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Û¯Â‰fiÓ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ™ÙËÚ›¯ÙËΠ΢ڛˆ˜ ÛÙÔ˘˜ ÂÌÔÚÈÎÔ‡˜ ÛÙfiÏÔ˘˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜, ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ Î·È ÙˆÓ æ·ÚÒÓ. Δ· ÏÔ›· Ù· ÔÔ›· ‰È¤ıÂÙ ‹Ù·Ó ÌÈÎÚ¿ Î·È ÂÏ·ÊÚ‡ÙÂÚ· ÔÏÈṲ̂ӷ ·fi fi,ÙÈ Ù· ÔıˆÌ·ÓÈο. ∞˘Ùfi fï˜ Ô˘ ¤Î·Ó ÙË ‰È·ÊÔÚ¿ Ì ÙÔÓ ·ÓÙ›·ÏÔ ‹Ù·Ó Ë ·ÓÒÙÂÚË Ù·ÎÙÈ΋, Ë ÂÌÂÈÚ›· ÙˆÓ ÏËÚˆÌ¿ÙˆÓ Î·È Ë ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· Ô˘ ‰È¤ÎÚÈÓ ÙÔ˘˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˜ ÙÔ˘˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ¤Ù˘¯·Ó ıÚ˘ÏÈο Ó·˘ÙÈο ηÙÔÚıÒÌ·Ù·. ∏ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙ· ÓËÛÈ¿, ·Ú¿ ÙÔÓ ·Ú¯ÈÎfi ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfi, ÂÚÈÔÚ›ÛÙËΠ۠fiÛ· ÁÂÈÙÓ›·˙·Ó Ì ÙËÓ ËÂÈÚˆÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙË ™¿ÌÔ, ÙËÓ ÔÔ›· Ì ÌÂÁ¿Ï˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜ ÚÔÛÙ¿ÙÂ„Â Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [9]
√ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÔÏÂÌÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ··ÚÙ›ÛÙËΠÂÍ ÔÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ·fi ÛηÚÈ¿ Ù˘ ⁄‰Ú·˜, ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ Î·È ÙˆÓ æ·ÚÒÓ.
1971YES/SHUTTERSTOCK
[10]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
Ô Ó·˘ÙÈÎfi˜ ·ÁÒÓ·˜
ηٿ Ù· ¤ÙË 1821 Î·È 1822
fi,ÙÈ Î·È ÛÙËÓ ÂÎÙfi˜ ÙÔ˘ πÛıÌÔ‡ ∂ÏÏ¿‰·. ∏ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ‹Ú ·Ú¯Èο ÌÂÁ¿ÏË ¤ÎÙ·ÛË Î·È Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹. øÛÙfiÛÔ, ÂÚÈÔÚ›ÛÙËΠ̠ÙËÓ ¿ÚÔ‰Ô ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÛÙ· ÎÔÓÙÈÓfiÙÂÚ· ÚÔ˜ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÓËÛÈ¿. H ÂÚÈÛÙÔÏ‹ ·˘Ù‹, Ô˘ ¿Ú¯ÈÛ Ì ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ã›Ô˘ ÙÔ 1822, ÔÏÔÎÏËÚÒıËΠÌfiÏȘ ÙÔ 1824, fiÙ·Ó Î·ÙÂÛÙ¿ÏË ÙÔ Î›ÓËÌ· ÙˆÓ ∫ÚËÙÈÎÒÓ ·fi Ù· ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ ÙÔ˘ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘. ∂ΛÓË ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Î·Ù·ÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó Ë ∫¿ÛÔ˜ Î·È Ù· æ·Ú¿. ∞ÎfiÌ· Î·È ÙfiÙ fï˜ Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Û˘Ó¯›ÛÙËΠÛÙË ™¿ÌÔ Ô˘ ‹Ù·Ó Ôχ ÎÔÓÙ¿ ÛÙË ªÈÎÚ¿ ∞Û›·. ΔÔ ÓËÛ› ‹Ù·Ó ÁÚ·ÊÙfi Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ Ì¤¯ÚÈ Ù¤ÏÔ˘˜ οÔÈ· ·˘ÙÔÓÔÌ›·, ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· ÂÙ‡¯ÂÈ ÙËÓ Ï‹ÚË ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· Î·È ÙËÓ ¤ÓˆÛ‹ ÙÔ˘ Ì ÙÔ ‚·Û›ÏÂÈÔ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∞fi Ù· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ÓËÛÈ¿, ÙËÓ ∫Ú‹ÙË, ÙË ƒfi‰Ô Î·È ÙËÓ ∫‡ÚÔ, Ô˘ Ù· ηÙ›¯·Ó ÔÈ ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔÈ √ıˆÌ·ÓÔ›, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ‰È¤ıÂÙ·Ó ÈÛ¯˘Ú¿ ÊÚÔ‡ÚÈ·, ‰ÂÓ Â·Ó·ÛÙ¿ÙËÛ ·Ú¿ ÌfiÓÔ Ë ∫Ú‹ÙË. ∂›Ó·È Ì¿ÏÈÛÙ· ·ÍÈÔÛËÌ›ˆÙÔ ÙÔ Ò˜ ·ӷÛÙ¿ÙËÛÂ Ë ∫Ú‹ÙË, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÙÔ Ò˜ ηÙfiÚıˆÛ ӷ ·Ú·Ù›ÓÂÈ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·Û‹ Ù˘, ·Ó ·ÓÙÈ·Ú·‚¿ÏÔ˘Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Û ·˘Ùfi ÙÔ ÓËÛ› Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË Î·È ÙË ı¤ÛË Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘. √È ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔÈ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ -Ô˘ ‰ÂÓ ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÂÍ·›ÚÂÙË ·Ó‰Ú›·, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ §·Ï·›Ô˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ μ·Ú‰Ô˘ÓÈÒÙ˜- ‹Ù·Ó Ôχ ÏÈÁfiÙÂÚÔÈ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜: ÀÔÏÔÁ›˙ÔÓÙ·Ó Û 12.000 ¿Ó‰Ú˜, ÂÓÒ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Û 30.400 ¿Ó‰Ú˜, Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ª·ÓÈ¿Ù˜. ΔÔ 1821 Ô ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÈÎfi˜ ÏËı˘ÛÌfi˜ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ ·ÓÂÚ¯fiÙ·Ó Û 25.000 ÂÚ›Ô˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ. ◊Ù·Ó Ï›ÁÔ ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ˜ ·fi ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi, Ô˘ ·ÚÈıÌÔ‡Û ÂÚ›Ô˘ 28.000 ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ. ◊Ù·Ó fï˜ Ôχ ÈÔ ÂÙÔÈÌÔfiÏÂÌÔ˜, ηıÒ˜ ·ÓÙÈ·Ú¤Ù·Í 20.000
™Δ∞ ¡∏™π∞ ™À¡∂μ∏ §π°√ ¶√§À
¿Ó‰Ú˜ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ·, ÂÓÒ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ‰ÂÓ ÍÂ¤Ú·Û·Ó ÔÙ¤ ÙÔ˘˜ 3.000. ∂ÈϤÔÓ, Ë ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ηÙÔ¯‹ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË ‹Ù·Ó Ôχ ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ ·’ fi,ÙÈ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ. ™ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ˘‹Ú¯Â ÌfiÓÔ ¤Ó·˜ ·Û¿˜, Ô˘ Î·È ·˘Ùfi˜ ¤ı·ÓÂ, ÂÓÒ ÙÚÂȘ ·Û¿‰Â˜ ÂÈοıÔÓÙ·Ó ÛÙÔÓ ÙÚ¿¯ËÏÔ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ - ÛÙÔ ∏Ú¿ÎÏÂÈÔ, ÛÙËÓ ∫˘‰ˆÓ›· Î·È ÛÙÔ ƒ¤ı˘ÌÓÔ. ∞ÎfiÌ·, Ë ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ˜ ›¯Â ÚÔ˜ ÙÔ ‚ÔÚÚ¿ ‰‡Ô ÚÔÌ·¯ÒÓ˜, ÙË ‰˘ÙÈ΋ Î·È ÙËÓ ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·: ∞Ó fi¯È ¿ÓÙÔÙÂ, ηٿ ηÈÚÔ‡˜ ·Ó·¯·›ÙÈ˙·Ó Ù· ηÙÂÚ¯fiÌÂÓ· ÔıˆÌ·ÓÈο ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ. ¢˘ÙÈο ›¯Â Ù· ∂Ù¿ÓËÛ·, ·’ fiÔ˘ ¢ı‡˜ ÂÍ·Ú¯‹˜ Î·È Ì ÙËÓ ¿ÚÔ‰Ô ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ¤·ÈÚÓ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ‚Ô‹ıÂÈ· Î·È ÂÓ›Û¯˘ÛË. ∞Ó·ÙÔÏÈο ›¯Â ÙÔ˘˜ ‰‡Ô ΢ÚÈfiÙ·ÙÔ˘˜ Ó·˘ÛÙ¿ıÌÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡, ÙËÓ ⁄‰Ú· Î·È ÙȘ ™¤ÙÛ˜. ∞ÂÓ·ÓÙ›·˜, Ë ∫Ú‹ÙË ‹Ù·Ó ·ÔÌÔӈ̤ÓË ÛÙÔ §È‚˘Îfi ¤Ï·ÁÔ˜ Î·È Ôχ ÈÔ ÎÔÓÙ¿, ·’ fi,ÙÈ Ë ˘fiÏÔÈË ∂ÏÏ¿‰·, ÛÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ. ∞fi ÂΛ ÂÊÔÚÌÔ‡Û·Ó ÔÈ ÛÙfiÏÔÈ Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜ Î·È ·fi ÙÔ 1824 ¤Î·Ó·Ó ›ıÂÛË Â›Û˘ ÔÈ ÊÔ‚ÂÚÔ› Ù·ÎÙÈÎÔ› ÛÙÚ·ÙÔ›. ∏ ÎÚËÙÈ΋, ÏÔÈfiÓ, ·ӿÛÙ·ÛË ‹Ù·Ó Ôχ ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ‰È·ÙËÚËı›. ¢ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ Á›ÓÂÈ ÏfiÁÔ˜ ÁÈ· Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ ‚Ô‹ıÂÈ· Û ÛÙÚ·Ùfi ·fi ÙËÓ ËÂÈÚˆÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, Ô˘ ÎÈÓ‰‡Ó¢ ·fi ·ÓÙÔ‡. √È ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ Ì·˜ ›¯·Ó ÂÚÈÛ·ÛÙ› ·fi ÙfiÛ˜ ·Ó¿ÁΘ Î·È Â›¯·Ó Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó ÙfiÛ˜ ‰˘Û¯¤ÚÂȘ, ÒÛÙ ‰ÂÓ Î·Ù¿ÊÂÚ·Ó Ó· ÛÒÛÔ˘Ó Ô‡Ù ÙË Ã›Ô Ô‡Ù ÙËÓ ∫¿ÛÔ Ô‡Ù ٷ æ·Ú¿. ∂›Û˘, ÌfiÏȘ ÌÂÙ¿
√ πÌÚ·‹Ì ·Û¿˜ Î·È ÔÈ ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˜ ÙÔ˘, ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Jean Adolphe Beauce, ÙÔ˘ 1811-1818. √ πÌÚ·‹Ì, ıÂÙfi˜ ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ ·Û¿ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ ªÂ¯Ì¤Ù, ‹Ù·Ó ÂÏÏËÓÈ΋˜ ηٷÁˆÁ‹˜, ·fi ÙËÓ ∫·‚¿Ï·. ART MEDIA/VISUAL PHOTOS
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [11]
[12]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [13]
‚›·˜ ÚÔÛٿل ÙË ™¿ÌÔ: ¶·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ·ÁˆÓ›ÛÙËΠÁÂÓÓ·›·, ‰‡ÛÎÔÏ· ı· ·¤Ê¢Á ÙËÓ Ù‡¯Ë ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ÓËÛÈÒÓ, ·Ó Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ‰ÂÓ ¤Û¢‰Â ·ÓÂÈÏËÌ̤ӷ ÂΛ Î·È ·Ó ‰ÂÓ Î·Ù¿ÊÂÚÓ οı ÊÔÚ¿ Ó· ·ÔÙÚ¤„ÂÈ ÙËÓ ·fi‚·ÛË ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ. ∏ ∫Ú‹ÙË ‰¤¯ÙËΠ·ÚÎÂÙ¿ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ Ó·˘ÙÈ΋ ‚Ô‹ıÂÈ· ·fi ÙÔ˘˜ Á›ÙÔÓ¤˜ Ù˘, ÙÔ˘˜ ∫·Û›Ô˘˜, Ô˘ ‰ÂÓ ·ÓÙÈ·Ú·Ù¿ÛÛÔÓÙ·Ó Û˘¯Ó¿ ÛÙÔÓ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙfiÏÔ, ˆÛÙfiÛÔ ÙÚÔÊÔ‰fiÙËÛ·Ó ÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ÓËÛ› Î·È Âȯ›ÚËÛ·Ó ÌÂÚÈÎÔ‡˜ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ ƒÂı‡ÌÓÔ˘ Î·È Ù˘ ∫˘‰ˆÓ›·˜. ∂ÓÓÔÂ›Ù·È fï˜ fiÙÈ ÔÈ ∫¿ÛÈÔÈ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ÛÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ∫Ú‹ÙË - ÂÂȉ‹ ÂÓÂÚÁÔ‡Û·Ó ÌÂÌÔӈ̤ӷ, ·ÏÏ¿ Î·È ÂÂȉ‹ ηٷÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó ÁÚ‹ÁÔÚ·. ∞fi fiÏ· ·˘Ù¿ Á›ÓÂÙ·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ë Ù‡¯Ë Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ· ÂÍ·ÚÙÈfiÙ·Ó ·fi ÙÔ ÛÙfiÏÔ, Ô ÔÔ›Ô˜ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ·ÔÙÂÏÔ‡Û ¤Ó·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ΢ÚÈfiÙÂÚÔ˘˜ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ¤˜ Î·È Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ Î·È Ù˘ ™ÙÂÚ¿˜. √ ÛÙfiÏÔ˜ Û˘ÁÎÚÔÙ‹ıËΠۯ‰fiÓ ÂÍ ÔÏÔÎÏ‹ÚÔ˘ ·fi ÙËÓ ⁄‰Ú·, ÙȘ ™¤ÙÛ˜ Î·È Ù· æ·Ú¿. °È’ ·˘Ùfi, Ú¤ÂÈ Ó· οÓÔ˘Ì ‰ÈÂÍÔ‰È΋ ·Ó·ÊÔÚ¿ Û ·˘Ù¿ Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿.
⁄‰Ú·, ™¤ÙÛ˜, æ·Ú¿ √È ¯ÚËÌ·ÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ı˘Û›Â˜ Δ· ÙÚ›· ·˘Ù¿ ÓËÛÈ¿ ·ӷÛÙ¿ÙËÛ·Ó ÙȘ ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÙÔ˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘ ÙÔ˘ 1821. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ ‰›ÛÙ·Û·Ó ÁÈ· Ï›ÁÔ Î·ÈÚfi. ∞Ó·ÁοÛÙËÎ·Ó fï˜ Ó· ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÎÔÈÓfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÏfiÁˆ Ù˘ ÂͤÁÂÚÛ˘ ÙÔ˘ Ï·Ô‡, ÙËÓ ÔÔ›· ˘ÔΛÓËÛ ¤Ó·˜ ÙÔÏÌËÚfi˜ ÏÔ›·Ú¯Ô˜, ‰Â‡ÙÂÚ˘ Ù¿Í˘, Ô ∞ÓÙÒÓÈÔ˜ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘1. ∞˘Ùfi˜ ηı·›ÚÂÛ ÛÙȘ 30 ª·ÚÙ›Ô˘ ÙÔÓ ÙfiÙ ‰ÈÔÈÎËÙ‹ ¡ÈÎfiÏ·Ô ∫ÔÎÔ‚›Ï·. ∫·Ù·Ï‹ÛÛÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ÚÔÂÛÙÔ‡˜, ÙËÓ ÂÔ̤ÓË ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÙËΠ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ˆ˜ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ «Ì·˙› ÙÔ˘ Î·È Ù¤ÛÛÂÚȘ Û˘Ì‚Ô‡ÏÔ˘˜ ÂÎÏÂÁ̤ÓÔ˘˜ ·fi ÙÔÓ ›‰ÈÔ». √ Ó¤Ô˜ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜ ΋ڢÍ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙȘ 16 ∞ÚÈÏ›Ô˘. ∏ ÂÍÔ˘Û›· ÙÔ˘ fï˜ ‰ÂÓ ‰È‹ÚÎÂÛ Ôχ. ™ÙȘ 12 ª·˝Ô˘ ÔÈ ÏÔ›·Ú¯ÔÈ °ÂÒÚÁÈÔ˜ ™·¯ÙÔ‡Ú˘, ∞ÓÙÒÓÈÔ˜ ∫ÚÈÂ˙‹˜ Î·È §¿˙·ÚÔ˜ ¶·Ó·ÁÈÒÙ·˜ Û˘Ó¤Ú·Í·Ó Ì ÙÔ˘˜ ÚÔÎÚ›ÙÔ˘˜ Î·È ÂˆÊÂÏ‹ıËÎ·Ó ·fi ÙËÓ ·Ô˘Û›· ÙˆÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ Ô·‰ÒÓ ÙÔ˘ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘, Ô˘ ›¯·Ó ·ÔχÛÂÈ Ì ÙÔ ÛÙfiÏÔ. ŒÙÛÈ, ηı·›ÚÂÛ·Ó Î·È ÂÍfiÚÈÛ·Ó ÙÔÓ ÂÊ‹ÌÂÚÔ ‰ÈÎÙ¿ÙÔÚ·, Ô ÔÔ›Ô˜ ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ÂÚÈÔÚ›ÛÙËΠÛÙË ÌÔÓ‹ ÙÔ˘ ªÂÁ¿ÏÔ˘ ™ËÏ·›Ô˘. ∞ÚÁfiÙÂÚ·, ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜, ‰ÔÏÔÊÔÓ‹ıËΠÂÓÒ ¤Ê¢Á ÁÈ· ÙÔ ÕÚÁÔ˜. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ ··ÏÏ¿¯ÙËÎ·Ó ·fi ÙÔÓ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. √ ·Ú¯ÈÎfi˜ ‰ÈÛÙ·ÁÌfi˜ ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ ‹Á·˙ ·fi ÊÈÏ·ÚÁ˘Ú›· -fiˆ˜
¤¯ÂÈ ÂȈı›- ‹ ·fi ·‰È·ÊÔÚ›· ÁÈ· ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ÂÏ¢ıÂÚ›·. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, ›¯·Ó ‚·ıÈ¿ Û˘Ó›‰ËÛË ÙÔ˘ ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Ô˘ ·Ó·Ï¿Ì‚·Ó·Ó Î·È Ù˘ ¢ı‡Ó˘ Ô˘ ˆ̛˙ÔÓÙ·Ó ·¤Ó·ÓÙÈ Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ÙÔ Ê¤ÚÔ˘Ó Û ¤Ú·˜. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ ÌfiÏȘ Ô Ï·fi˜ ·¤‰ÂÈÍ fiÙÈ ‰È„Ô‡Û ÁÈ· ÙÔÓ ∞ÁÒÓ·, ·Ó Î·È Î·ı·›ÚÂÛ·Ó ÙÔÓ ·Ú¯ËÁfi ÙÔ˘ Î·È ·Ó¤ÎÙËÛ·Ó ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ÙÔ˘˜, ‰ÂÓ ¤Î·Ó·Ó ›Ûˆ. ÀÔÛÙ‹ÚÈÍ·Ó Ì οı ı˘Û›· Î·È ·˘Ù·¿ÚÓËÛË ÙÔ ÂÁ¯Â›ÚËÌ·. ΔȘ ›‰È˜ ·ÚÂÙ¤˜ ¤‰ÂÈÍ·Ó Î·È Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿. ªÂÌÔӈ̤ӷ, ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ÎÔÈÓÔ‡ ÎÈÓ‹ıËÎ·Ó Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Ì ÙÚfiÔ Ô˘ ÙÈÌ¿ ȉȷ›ÙÂÚ· ·˘Ù‹Ó ÙË ÌÂÚ›‰· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÛÌÔ‡. ¶ÔÈÔ˜ ‰ÂÓ ¿ÎÔ˘Û ÁÈ· ÙȘ ÌÂÁ¿Ï˜ ¯ÚËÌ·ÙÈΤ˜ ı˘Û›Â˜ ÙÔ˘˜; Δ· ÔÛ¿ Ô˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÙËÎ·Ó Â›ÛËÌ· ·fi ÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ΢‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ Î·È ‚Ô˘Ï¤˜ ·Ó¤Ú¯ÔÓÙ·È Û 18.000.000 Ӥ˜ ‰Ú·¯Ì¤˜, ·fi ÙȘ Ôԛ˜ 9.000.000 ηٷ‚Ï‹ıËÎ·Ó ·fi ÙËÓ ⁄‰Ú·, 5.000.000 ÂÚ›Ô˘ ·fi ÙȘ ™¤ÙÛ˜ Î·È 4.000.000 ·fi Ù· æ·Ú¿. ∂›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏÔ, ‚¤‚·È·, Ó· ˘ÔÏÔÁ›ÛÔ˘Ì Ì ·ÎÚ›‚ÂÈ· ÙË Û¯ÂÙÈ΋ ·Í›· ·˘Ù‹˜ Ù˘ ı˘Û›·˜ ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· Ô˘ η٤‚·ÏÂ Ë ˘fiÏÔÈË ∂ÏÏ¿‰·, ÁÈ·Ù› ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÔÏÏÔ› ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌÔ› Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ Î·È Ù˘ ™ÙÂÚ¿˜ Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÂÎηı·ÚÈÛÙ›. ∏ ÎÔÈÓ‹ Û˘Ó›‰ËÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÂÈ‚¿ÏÂÈ ·ÎfiÌË ÙËÓ ÂÎηı¿ÚÈÛË ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌÒÓ. ŸÌˆ˜, ıÂÒÚËÛ ÈÂÚfi ηı‹ÎÔÓ Ù˘ Ó· ÙÔ Ú¿ÍÂÈ ÂÁη›Úˆ˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÙȘ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂȘ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ. °È· Ó· Û¯ËÌ·Ù›ÛÔ˘Ì ÌÈ· ÁÂÓÈ΋ ÂÈÎfiÓ· -Ô˘ ‰ÂÓ ·¤¯ÂÈ Ôχ ·fi ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·- ÁÈ’ ·˘Ùfi ÙÔ ÂÚ›ÂÚÁÔ ˙‹ÙËÌ·, ı· ·ÚÎÂÛÙԇ̠ÛÙËÓ ¤ÎıÂÛË Ù˘ ÂÈÙÚÔ‹˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂıÓÈÎÔ‡˜ ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌÔ‡˜, ÛÙËÓ ÔÔ›· ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı‹Î·ÌÂ. ™‡Ìʈӷ Ì ·˘Ù‹ ÙËÓ ¤ÎıÂÛË, ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ‰··ÓÒÓ ÙˆÓ ÂÏÏËÓÈÎÒÓ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂˆÓ Î·Ù¿ ÙȘ ÙÚÂȘ ÂÚÈfi‰Ô˘˜, ‰ËÏ·‰‹ ̤¯ÚÈ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1827, ·ÓÂÚ¯fiÙ·Ó Û 70.000.000 ÂÚ›Ô˘ ÁÚfiÛÈ·, ‰ËÏ·‰‹ ÂÚ›Ô˘ Û 37.800.000 ÛËÌÂÚÈÓ¤˜ ‰Ú·¯Ì¤˜. ∂Âȉ‹ Û ·˘Ùfi ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· Ô˘ ÂÈÛ¤ÚÚÂ˘Û·Ó ÛÙÔ Ù·ÌÂ›Ô ·fi Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ‰¿ÓÂÈ· -Ù· ÔÔ›· ˘ÔÏÔÁ›˙ÔÓÙ·È Û 15.300.000-, Û˘Ó¿ÁÂÙ·È fiÙÈ Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿ η٤‚·Ï·Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ fiÛ· ÂÚ›Ô˘ ÂÈÛÚ¿¯ÙËÎ·Ó ·fi ÙËÓ ˘fiÏÔÈË ∂ÏÏ¿‰·, Ì ÙËÓ ÂÍ·›ÚÂÛË ÙÔ˘ ∞ÈÁ·›Ô˘ ÂÏ¿ÁÔ˘˜, ÁÈ· ÙȘ ÂÈÛÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ı· ÌÈÏ‹ÛÔ˘Ì ·Ú·Î¿Ùˆ. ∫·È οÙÈ ·ÎfiÌ·: Δ· 22.500.000 Ô˘ η٤‚·ÏÂ Ë ˘fiÏÔÈË ∂ÏÏ¿‰· ÛÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Ù·ÌÂ›Ô ÂÈÛÚ¿¯ÙËÎ·Ó ·fi fiϘ ÙȘ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ Ù¿ÍÂȘ, ΢ڛˆ˜ ·fi ÙÔÓ ÂÚÁ·ÙÈÎfi Ï·fi, ÂÓÒ Ù· 18.000.000 ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ Î·Ù·‚Ï‹ıËÎ·Ó Î·Ù¿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ ·fi ÙÔ˘˜ ÈÔ Â‡ÔÚÔ˘˜ Ôϛ٘, ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜ ÚÔÎÚ›ÙÔ˘˜ ÙÔ˘˜.
ÕÔ„Ë ÙÔ˘ ÏÈÌ·ÓÈÔ‡ Ù˘ ⁄‰Ú·˜. √È À‰Ú·›ÔÈ ‰¤¯ÙËÎ·Ó Úfiı˘Ì· ÙÔ˘˜ ™ÂÙÛÈÒÙ˜ fiÙ·Ó ·˘ÙÔ› ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÙÔ ÓËÛ› ÙÔ˘˜ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙËÓ ÂÈΛÌÂÓË ¿ÊÈÍË ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì, Ô˘ ηÙ¢ı˘ÓfiÙ·Ó Ì ÙÔ ÛÙfiÏÔ ÙÔ˘ ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ÙÔ˘ ∞ÈÁ·›Ô˘. VLAS2000/SHUTTERSTOCK
[14]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∞ÍÈÔı·‡Ì·ÛÙË Û‡ÌÓÔÈ· ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ ŸÔÈÔ fï˜ Î·È ·Ó ‹Ù·Ó ÙÔ ‡„Ô˜ ÙˆÓ ¯ÚËÌ·ÙÈÎÒÓ ı˘ÛÈÒÓ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ, ·ÎfiÌ· ÈÔ ·ÍÈÔı·‡Ì·ÛÙË ˘‹ÚÍÂ Ë Û‡ÌÓÔÈ· Ô˘ Ù· ‰È¤ÎÚÈÓ ηٿ ÙË ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜ ÛÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. √È Ó·˘ÙÈÎÔ› fiÌÈÏÔÈ, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÔÈ ÈÔ ·Â›ı·Ú¯ÔÈ fiÌÈÏÔÈ Ù˘ ⁄‰Ú·˜, ÛÙ·Û›·Û·Ó ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, ·ÏÏ¿ ÔÈ ÚfiÎÚÈÙÔÈ, Ì ÂÏ¿¯ÈÛÙ˜ ÂÍ·ÈÚ¤ÛÂȘ, ÎÚ¿ÙËÛ·Ó ÎÔÈÓ‹ ÁÚ·ÌÌ‹ Î·È ˘ÂÚ›Û¯˘Û·Ó Ù˘ ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ·˜ ÙÔ˘ Ï‹ıÔ˘˜. ŒÙÛÈ, Û ÁÂÓÈΤ˜ ÁÚ·Ì̤˜, Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿, ÙÔ Î·ı¤Ó· ͯˆÚÈÛÙ¿ Î·È ·fi ÎÔÈÓÔ‡, ÂÓ‹ÚÁËÛ·Ó Ì ÔÌfiÓÔÈ·. ∫·ı¤Ó· ›¯Â ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘ ‰ËÌÔÁ¤ÚÔÓÙ˜, ‰ËÏ·‰‹ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙË ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛË, ·ÏÏ¿ ÔÈ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Á›ÓÔÓÙ·Ó ¿ÓÙÔÙ ·fi ÎÔÈÓÔ‡. Δ· ¿ÓÙ· ‹Ù·Ó ÎÔÈÓ¿: ÔÈ ı˘Û›Â˜, Ë ‰fiÍ·, ÔÈ Û˘ÌÊÔÚ¤˜. ªÔÚԇ̠ӷ ‰ÒÛÔ˘Ì ÔÏϤ˜ ·Ô‰Â›ÍÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈο ·‰ÂÏÊÈ΋ ÙÔ˘˜ ¤ÓˆÛË, ·ÏÏ¿ ı· ·ÚÎÂÛÙԇ̛̠۠·, ÙËÓ ÈÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈ΋. ΔÔ 1826, Ì ÙËÓ ÙÒÛË ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘, fiÏË Ë ∂ÏÏ¿‰· ÁÓÒÚÈÛ ÌÈ· ‰˘Û¿ÚÂÛÙË ¤ÎÏËÍË. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎÂ Ë ÁÂÓÈ΋ ÂÔ›ıËÛË fiÙÈ, ÁÈ· Ó· Û˘ÌÏËÚˆı› ÙÔ ¤ÚÁÔ Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜, ÙÔ ÌfiÓÔ Ô˘ ¤ÌÂÓ ‹Ù·Ó Ó· ÂÈÙÂı› Ô πÌÚ·‹Ì Ì fiϘ ÙÔ˘ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÛÙȘ ™¤ÙÛ˜ Î·È ÛÙËÓ ⁄‰Ú·. ΔfiÙ ÔÈ ™ÂÙÛÈÒÙ˜ ıÂÒÚËÛ·Ó ··Ú·›ÙËÙÔ ÁÈ· ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ÛˆÙËÚ›· Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó ÙÔ ·Á·Ë̤ÓÔ ÙÔ˘˜ ÓËÛ›, Ô˘ ‹Ù·Ó Â›Â‰Ô Î·È Â‡ÎÔÏÔ Ó· ΢ÚÈ¢Ù›, Î·È Ó· ÌÂÙÔÈ΋ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ⁄‰Ú· Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ æ·ÚÈ·ÓÔ‡˜, ÁÈ· Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÔ˘Ó ÂΛ fiϘ ÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ⁄‰Ú·˜, Ì ·Ú¯ËÁfi ÙÔÓ §¿˙·ÚÔ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË2, ÌfiÏȘ ÏËÚÔÊÔÚ‹ıËÎ·Ó ÙËÓ ÚfiıÂÛË ÙˆÓ ™ÂÙÛȈÙÒÓ ÚÔÎÚ›ÙˆÓ, ¤ÁÚ·„·Ó Û ·˘ÙÔ‡˜ ÛÙȘ 21 ∞ÚÈÏ›Ô˘ Ù· ÂÍ‹˜: «Δ· fiÛ· ˙ËÙ‹Ì·Ù· Ì·˜ ÚfiÙÂÈÓ·Ó ÔÈ ·ÂÛÙ·Ï̤ÓÔÈ Û·˜ ·fi ̤ÚÔ˘˜ Û·˜ Î·È ÙÔ Ï·fi Û·˜ ÂÁÎÚ›ıËÎ·Ó fiÏ· ·fi ÂÌ¿˜ Î·È ·fi fiÏÔ ÙÔ Ï·fi Ì·˜, ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÚÔÛηϤ۷Ì ÛÂ Û˘Ó¤Ï¢ÛË ÂÓÒÈÔÓ ÙˆÓ ·ÂÛÙ·ÏÌ¤ÓˆÓ Û·˜, Î·È ¤ÙÛÈ ·˘ÙÔ› ›‰·Ó ÚÔÛˆÈο Î·È ¿ÎÔ˘Û·Ó Ì ÔÈ· ·‰ÂÏÊÈ΋ ·Á¿Ë Î·È ÂÈÏÈÎÚÈÓ‹ ÚÔı˘Ì›· ˘fiÛ¯ÂÙ·È, fiˆ˜ Î·È ÂÌ›˜ ˘ÔÛ¯fiÌ·ÛÙÂ, Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ Ì¤¯ÚÈ Ù¤ÏÔ˘˜ ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙ·ÙË ÁÈ· ÙËÓ ÎÔÈÓ‹ ÛˆÙËÚ›· ÛÙÂÓ‹ ¤ÓˆÛË Î·È ·‰ÂÏÊÈ΋ ÔÌfiÓÔÈ·. £· ¤¯ÂÙÂ, ÏÔÈfiÓ, Ù· ·Ó·Áη›· ηٷχ̷ٷ, ηÙÔÈ˘ ÛÙÔ ∫·Ì›ÓÈ, fiˆ˜ ÙÔ ÂÈı˘Ì›ÙÂ, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÏËÚÒÛÂÙ ÙÔ ·Ú·ÌÈÎÚfi ÂÓÔ›ÎÈÔ fiÛÔ Î·ÈÚfi ı· Ì›ÓÂÙ ‰Ò. ŸÛ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÂ Û˘ÌÔϛ٘ Ì·˜ Î·È Û˘ÌÔϛ٘ Û·˜ ÏËÛÌÔÓÈÔ‡ÓÙ·È, Î·È ·˜ ÌËÓ
·Ó·ÊÂÚıÔ‡Ó fiÛÔ Î·ÈÚfi ı· ›̷ÛÙ ̷˙›. ∂ÈÛ‡ÛÙÂ, ÏÔÈfiÓ, ·‰ÂÏÊÔ›, ÙÔÓ ÂÚ¯ÔÌfi Û·˜ ÁÈ· Ó· Á›ÓÂÈ fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ Ù·¯‡ÙÂÚ· Ë ÁÂÓÈ΋ ÂÎÛÙÚ·Ù›·. ŸÙ·Ó ÔÈ Ê·Ì›ÏȘ Û·˜ ÊÙ¿ÛÔ˘Ó Â‰Ò, ı· ‚ÚÔ˘Ó ¤ÙÔÈÌ· Î·È ·ÓÔȯٿ Ù· Û›ÙÈ· ÙˆÓ ∫·ÌÈÓÈÒÓ Î·È fiÏÔÈ ı· ‚Ú›Ù ÙËÓ ÈÔ ·‰ÂÏÊÈ΋ ˘Ô‰Ô¯‹ ·fi fiÏÔ˘˜ Ì·˜». ΔËÓ ÂÔ̤ÓË ÔÈ À‰Ú·›ÔÈ ¤ÁÚ·„·Ó Ù· ›‰È· ÛÙÔ˘˜ æ·ÚÈ·ÓÔ‡˜. √È æ·ÚÈ·ÓÔ›, ¤ÂÈÙ· ·fi οÔȘ Û˘ÛΤ„ÂȘ, ·¿ÓÙËÛ·Ó ÛÙȘ 18 ª·˝Ô˘ fiÙÈ «Ë ÌÂÙ¿‚·ÛË ÙÔ˘ Ï·Ô‡ Ì·˜ Â›Ó·È ·‰‡Ó·ÙË, ·ÏÏ¿ ›̷ÛÙ Úfiı˘ÌÔÈ Ó· ·ÔχÛÔ˘Ì ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ÛÙÈÁÌ‹ Ì¿˜ ¯ÚÂÈ·ÛÙ›Ù». √È ™ÂÙÛÈÒÙ˜ Ú¿ÁÌ·ÙÈ ÌÂÙÔ›ÎËÛ·Ó ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ª·˝Ô˘ Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ πÔ˘Ó›Ô˘ ÛÙËÓ ⁄‰Ú·. ∂Λ ÙÔ˘˜ ÂÈÊ‡Ï·Í·Ó ÙËÓ ÈÔ ·ÓËÁ˘ÚÈ΋ Î·È ·‰ÂÏÊÈ΋ ˘Ô‰Ô¯‹. Δ· ¿ÓÙ·, ÏÔÈfiÓ, ‹Ù·Ó ÎÔÈÓ¿ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿. ∏ ·Ï‹ıÂÈ· Â›Ó·È fiÙÈ Ë ⁄‰Ú·, ·Ó fi¯È ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ÏÔ›ˆÓ, ÔÌÔÏÔÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ fï˜ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ÏËıÒÚ· ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ, ÙÔÓ ÏÔ‡ÙÔ ÙˆÓ ÚÔÎÚ›ÙˆÓ Î·È ÙÔ ‡„Ô˜ ÙˆÓ ÂÈÛÊÔÚÒÓ Ù˘ ÛÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÚfiÛÊÂÚ fiÛ· Ù· ‰‡Ô ¿ÏÏ· ÓËÛÈ¿ Ì·˙›. ŒÙÛÈ, ‹Ù·Ó Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi Ó· Ù˘ ‰Ôı› ÛȈËÚ¿ Ë ÚÔ‰ڛ· ÛÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ‰Ú¿Û˘. ∂Âȉ‹, ¿ÏÈ, ÛÙËÓ ⁄‰Ú· ÚÒÙÂ˘Â Ô Ô›ÎÔ˜ ÙˆÓ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚȈÙÒÓ, Ô ·Ú¯ËÁfi˜ ÙÔ˘ §¿˙·ÚÔ˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘ ıˆÚÔ‡ÓÙ·Ó ‡·ÙÔ˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ ÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡. ΔÔ ÓËÛ›, ÏÔÈfiÓ, ηÙ›¯Â ÚÔÂÍ¿Ú¯Ô˘Û· ı¤ÛË ÛÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÙˆÓ ÎÔÈÓÒÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛˆÓ, ·Ó Î·È Ô˘‰¤ÔÙ ÔÌÔÏÔÁ‹ıËΠ›ÛËÌ· ·˘Ùfi ÙÔ ·Í›ˆÌ·.
§¿˙·ÚÔ˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘ ¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ·˘Ùfi˜ Ô ¿Ó‰Ú·˜ ·Ó·‰Â›¯ıËΠ¿ÍÈÔ˜ Ù¤ÙÔÈÔ˘ ÚˆÙ›Ԣ Ù˘ Ó·˘ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. √È ¯ÚËÌ·ÙÈΤ˜ ı˘Û›Â˜ ÙÔ˘ Ô›ÎÔ˘ ÙˆÓ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚȈÙÒÓ ·Ó‹Ïı·Ó ÛÙÔ ÔÛfi ÙˆÓ 2.000.000 ÂÚ›Ô˘ ·ÏÈÒÓ ‰Ú·¯ÌÒÓ -Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ Â›ÛËÌÔ ›Ó·Î·, 1.941.158-, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÔ ¤Ó· ¤ÌÙÔ fiÏˆÓ ÙˆÓ ˘‰Ú·›ÈÎˆÓ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂˆÓ Î·È ÛÙÔ ¤Ó· ‰¤Î·ÙÔ Ù˘ Û˘ÓÔÏÈ΋˜ ηٷ‚ÔÏ‹˜ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ. ∞fi ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ÏÔ‡ÛÈÔ˘˜ À‰Ú·›Ô˘˜ ÔÈ ΔÔÌ·˙·›ÔÈ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Ì 559.170 Î·È ÔÈ μÔ˘‰Ô˘Ú·›ÔÈ Ì 447.814. ∞fi ÙÔ˘˜ ™ÂÙÛÈÒÙ˜ ÔÈ ∞Ó¿ÚÁ˘ÚÔÈ ·Ô˙ËÌÈÒÓÔÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·‚ÔÏ‹ ÎÂÊ·Ï·›Ô˘ ‡„Ô˘˜ 609.606, ÔÈ ª¤Íˉ˜ ÁÈ· 510.606, ÔÈ ªÔÙ·Û·›ÔÈ ÁÈ· 453.530. ∞fi ÙÔ˘˜ æ·ÚÈ·ÓÔ‡˜ ÔÈ ∫ÔÙÛ¿‰Â˜ Ì 464.114 Î·È ÔÈ ∞ÔÛÙÔÏ·›ÔÈ Ì 431.009. øÛÙfiÛÔ, ÔÈ ·Ú·¿Óˆ ¯ÚËÌ·ÙÈΤ˜ ı˘Û›Â˜ ‰ÂÓ ı· ·ÚÎÔ‡Û·Ó ÁÈ· Ó· ·Ó·‰Â›ÍÔ˘Ó ÙÔÓ §¿˙·ÚÔ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË ‡·ÙÔ Î˘‚ÂÚÓ‹ÙË ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ∞˘Ùfi˜ Ô ¿Ó‰Ú·˜, ÌfiÏȘ 30 ¯ÚÔÓÒÓ3 ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ›¯Â ÂÍ·›ÚÂÙ˜ ·ÚÂÙ¤˜. ◊Ù·Ó ÌÂÁ·Ïfi„˘¯Ô˜, ηÈ
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [15]
ˆ˜ ȉÈÒÙ˘ Î·È ˆ˜ ‰ËÌfiÛÈÔ˜ ¿ÓıÚˆÔ˜. Ÿ¯È ÌfiÓÔ Û˘Á¯ÒÚÂÛ ÙÔ ‰ÔÏÔÊfiÓÔ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ ÙÔ˘ ¤‚·ÏÂ Î·È ˆ˜ ÌÔÓ·‰È΋ ÙÈ̈ڛ· Ó· ÌËÓ ÂÌÊ·ÓÈÛÙ› ÔÙ¤ ÌÚÔÛÙ¿ ÙÔ˘. ™ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·, ·ÎfiÌ· Î·È ÛÙȘ ÈÔ ÎÚ›ÛÈ̘ ÛÙÈÁ̤˜, ‰ÂÓ ¤¯·Û ÔÙ¤ ÙË ÌÂÁ·ÏÔ„˘¯›· ÙÔ˘. ªÂ ÙËÓ ·ÓÂÍ¿ÓÙÏËÙË Â˘Ú‡ÙËÙ· ÏfiÁÔ˘ Ô˘ ‰È¤ıÂÙÂ, ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙËÓ ·ÊÔÛ›ˆÛË Ô˘ ÂÓ¤ÓÂÂ Ë Û‡ÓÂÛ‹ ÙÔ˘, ¯·ÏÈÓ·ÁÒÁËÛ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ù· ·ÊËÓÈ·Ṳ̂ӷ Ï‹ıË. ∫¿ÔÙÂ, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÊÔ‚Ëı›, ·ÚÂÓ¤‚Ë Û ÌÈ· ÊÔ‚ÂÚ‹ Û˘ÌÏÔ΋ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ Î·È ÌÈ·˜ ÊÚÔ˘Ú¿˜ ÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡, Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ¶ÂÏÔÔÓÓËÛ›Ô˘˜ Î·È ƒÔ˘ÌÂÏÈÒÙ˜. ªÈÏÒÓÙ·˜ ÛÙÔ˘˜ Ó·‡Ù˜ ·Ï‚·ÓÈο Î·È ÛÙÔ˘˜ Â˙ÈοÚÈÔ˘˜ ÂÏÏËÓÈο, ÙÔ˘˜ ·Ú·Î›ÓËÛÂ, ÂÓÒ ‹Ù·Ó ·ÎfiÌË ·ÈÌfiÊ˘ÚÙÔÈ, Ó· ·ÁηÏÈ·ÛÙÔ‡Ó. ∞Ó Î·È ‹Ù·Ó ÌÔÓfiÊı·ÏÌÔ˜, ‰È¤ıÂÙ ı·˘Ì·ÛÙ‹ Ô͢‰¤ÚÎÂÈ· ÛÙÔ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÁÈ· ÚfiÛˆ· Î·È Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ. ™Â ·˘ÙfiÓ ÔÊ›ÏÂÈ Ë ∂ÏÏ¿‰· ÙÔÓ ÂÍ·ÂÙ‹ ‰ÈÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ∞Ó‰Ú¤· ªÈ·Ô‡ÏË ÛÙÔ ·Í›ˆÌ· ÙÔ˘ Ó·˘¿Ú¯Ô˘. °ÓÒÚÈ˙ Ôχ ηϿ ÙÈ ÌÔÚÔ‡Û ӷ οÓÂÈ - Û·ÓÈfiÙ·ÙÔ ÚÔÙ¤ÚËÌ· ÁÈ· fiÏÔ˘˜ ÂÌ¿˜, Ô˘ ÓÔÌ›˙Ô˘Ì ˆ˜ ›̷ÛÙ ÁÂÓÓË̤ÓÔÈ ÁÈ· Ù· ¿ÓÙ·. ◊ÍÂÚ ηϿ fiÙÈ ‹Ù·Ó ¿ÚÈÛÙÔ˜ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜, ·ÏÏ¿ fiÙÈ ·˘Ùfi ‰ÂÓ Û‹Ì·ÈÓ ·Ó·ÁηÛÙÈο ˆ˜ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·Ó·Ï¿‚ÂÈ Î·È ÙË
‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛË fiÏ˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ¶ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÎÏ‹ıËΠ۠·˘Ùfi ÙÔ ·Í›ˆÌ·, ˆÛÙfiÛÔ ·ÚÓ‹ıËÎÂ. ∂›Û˘, ‰‡ÛÎÔÏ· ¤ÙÚ„ ÛÙÔÓ ·‰ÂÏÊfi ÙÔ˘ °ÂÒÚÁÈÔ Ó· ·Ó·ÌÂȯÙ› ÛÙȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ Ù˘ ËÂÈÚˆÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜, ÂÓÒ Ô ›‰ÈÔ˜ ·¤Ê˘Á ÙÔ˘˜ ÛÎÔ¤ÏÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Û˘ÓÙÚ›ÊÙËÎÂ Ô ·‰ÂÏÊfi˜ ÙÔ˘. ∞˘Ù‹ Ë ·ÚÂÙ‹ ‰ÂÓ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ıˆÚËı› ·ÚÓËÙÈ΋, ÁÈ·Ù› ̤ۈ ·˘Ù‹˜ ¤ÛˆÛÂ Î·È ÙË ‰È΋ ÙÔ˘ ˘fiÏË„Ë, Î·È fiÏË ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ª¤Ûˆ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ·ÚÂÙ‹˜ ÂÍ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ̤¯ÚÈ Ù¤ÏÔ˘˜ ÙË ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ·, ·fi ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÍ·ÚÙÈfiÙ·Ó ÚÔ¿ÓÙˆÓ Ë Ù‡¯Ë Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜. ÕÏψÛÙÂ, ·Ó ·Ó·ÌÂÈÁÓ˘fiÙ·Ó Û ͤÓ˜ ˘Ôı¤ÛÂȘ, ¯¿ÓÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ Î·È ÙËÓ ˘fiÏË„‹ ÙÔ˘, ı· ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ ÙËÓ ¤Î‚·ÛË ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ˘Ôı¤ÛˆÓ. ◊Ù·Ó ¤ÌÊ˘ÙË Ë ÛÙ·ıÂÚ‹ ÂÈÌÔÓ‹ ÙÔ˘ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È ÔÙ¤ ‰ÂÓ Â›ÛÙËΠӷ ʇÁÂÈ ·fi ÙËÓ ⁄‰Ú·, Ô‡Ù ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· Ô‡Ù ÌÂÙ¿. ∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˜ Î·È ‚·ÛÈÏÈ¿‰Â˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÙÔÓ ÂÈÛΤÊıËÎ·Ó Î·Ù¿ ηÈÚÔ‡˜. ΔÔ˘˜ ˘Ô‰¤¯ÙËΠÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ Ì ÙÔ Û‚·ÛÌfi Ô˘ ÙÔ˘˜ ¤ÚÂÂ, ·ÏÏ¿ Ô ›‰ÈÔ˜ ‰ÂÓ ·ÓÙ·¤‰ˆÛ ÔÙ¤ ÙȘ ÂÈÛΤ„ÂȘ. £·ÚÚ›˜ Î·È ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‚Ú¿¯Ô˘˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜: ∞Ó Î·È ÂÌ„˘¯ˆÓfiÙ·Ó ·fi ÙÔÓ ¢Â˘Î·Ï›ˆÓ·, ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÌÂÙ·ÎÈÓËı› ¯ˆÚ›˜ Ó· ÚÔηϤÛÂÈ ÊÔ‚ÂÚ‹ ·ÏÏÔ›ˆÛË ÛÙÔ ÓËÛ›.
∏ ·Ú·Ï›· Ù˘ fiÏ˘ ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ. ⁄‰Ú·, ™¤ÙÛ˜, æ·Ú¿: Δ· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ Ô˘ ‰È·‰Ú·Ì¿ÙÈÛ·Ó ÛÙËÓ ¤Î‚·ÛË Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ¤‰ÂÈÍ·Ó Î·È ·ÍȤ·ÈÓË Û‡ÌÓÔÈ· ·ÔÙÂÏÒÓÙ·˜ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÁÈ· ÙÔ˘˜ ˘fiÏÔÈÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜. GEORGIOS ALEXANDRIS/ SHUTTERSTOCK
[16]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
OÈ Á˘Ó·›Î˜ Ù˘ EÏÏËÓÈ΋˜ E·Ó¿ÛÙ·Û˘ ™Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· Ô˘ ¤Ï·‚·Ó ¯ÒÚ· ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ‹Ù·Ó Ë Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÛÔ˘‰·›ˆÓ Á˘Ó·ÈΛˆÓ ÌÔÚÊÒÓ, ÔÈ Ôԛ˜ ›Ù ¿ÊËÛ·Ó ÙË ÛÊÚ·Á›‰· ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚÈÔÁÚ·Ê›· ›Ù ·Ú¤ÌÂÈÓ·Ó ·ÓÒÓ˘Ì˜, fiˆ˜ Û˘Ó¤‚Ë Ì ÙȘ ÈÔ ÔÏϤ˜. ∂ÓÒ, ÏÔÈfiÓ, ÔÈ ¿Ó‰Ú˜ ÌÓËÌÔÓ‡ÙËÎ·Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ, ηıÒ˜ ¤·ÈÍ·Ó ÚˆÙ‡ÔÓÙ· ÚfiÏÔ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ·, ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ‰È·‰Ú·Ì¿ÙÈÛ·Ó ‰Â˘ÙÂÚ‡ÔÓÙ· Ê·ÈÓÔÌÂÓÈο ÚfiÏÔ, Ô˘, ·Ó ÂÍÂÙ·ÛÙ› Ì ‚¿ÛË ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÙÔ˘˜ ı¤ÛË, Ù· Ôχ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ӷ ‰ÈηÈÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ÂΠʇÛˆ˜ ÌÂȈ̤ÓË ÙÔ˘˜ ‰‡Ó·ÌË ¤Ó·ÓÙÈ ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ, ·ÔÎÙ¿ ÙË ‚·Ú‡ÙËÙ· Ô˘ ÙÔ˘ ·Ó·ÏÔÁ›. ∞ÍÈfiÏÔÁ˜ Á˘Ó·ÈΛ˜ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ˜ Ô˘ ÛÊÚ¿ÁÈÛ·Ó Ì ÙË ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘˜ ÙËÓ ÔÚ›· Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ¤ÌÂÈÓ·Ó ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ‹Ù·Ó Ë §·Ûηڛӷ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· Î·È Ë ª·ÓÙÒ ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜.
∂ȯڈ̷ÙÈṲ̂ÓË ÏÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Adam de Friedel Ì ÚÔÛˆÔÁÚ·Ê›· Ù˘ §·Ûηڛӷ˜ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·˜. ∞ƒ°√§π∫∏ μπμ§π√£∏∫∏
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [17]
[18]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [19]
§∞™∫∞ƒπ¡∞ ª¶√Àª¶√À§π¡∞ (∫ø¡™Δ∞¡Δπ¡√À¶√§∏ 1771-™¶∂Δ™∂™ 1825) ∏ §·Ûηڛӷ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙȘ Ê˘Ï·Î¤˜ Ù˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘ ÙÔ 1711, fiÔ˘ ›¯Â ¿ÂÈ Ë ÌËÙ¤Ú· Ù˘, ™Î‡ˆ ∫ÔÎΛÓË, ÁÈ· Ó· ÂÈÛÎÂÊı› ÙÔ Û‡˙˘Áfi Ù˘ Î·È ·Ù¤Ú· Ù˘ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·˜, ÙÔÓ À‰Ú·›Ô ÏÔ›·Ú¯Ô ™Ù·˘ÚÈ·Ófi ¶ÈÓfiÙÛË, Ô˘ ›¯Â Ê˘Ï·ÎÈÛÙ› ÁÈ· ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ÛÙ· √ÚÏÔÊÈο. ∏ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ¤˙ËÛ ٷ ·È‰Èο Ù˘ ¯ÚfiÓÈ· ÛÙËÓ ⁄‰Ú·, ·ÏÏ¿ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÌÂÙ¿ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· Ù˘, ÂÁηٷÛÙ¿ıËΠÛÙȘ ™¤ÙÛ˜, fiÔ˘ ÙÔ 1788 ·ÓÙÚ‡ÙËΠÙÔ ™ÂÙÛÈÒÙË ÏÔ›·Ú¯Ô ¢ËÌ‹ÙÚË °È¿ÓÓÔ˘˙·, Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ·¤ÎÙËÛ ÙÚ›· ·È‰È¿. ŸÌˆ˜, Ô Û‡˙˘Áfi˜ Ù˘ ÛÎÔÙÒıËΠÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÌÈ·˜ Ó·˘ÙÈ΋˜ Û‡ÁÎÚÔ˘Û˘ ÙÔ 1797, Î·È ¤ÙÛÈ Ë ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ·ÓÙÚ‡ÙËΠÙÔ 1801 ÙÔÓ ÏÔ‡ÛÈÔ ™ÂÙÛÈÒÙË ÏÔÈÔÎÙ‹ÙË ¢ËÌ‹ÙÚË ªÔ‡ÌÔ˘ÏË, ·fi ÙÔÓ ÔÔ›Ô ‹ÚÂ Î·È ÙÔ ÂÒÓ˘Ìfi Ù˘, ÂÓÒ Ì·˙› ÙÔ˘ ·¤ÎÙËÛ ¿ÏÏ· Ù¤ÛÛÂÚ· ·È‰È¿. ∞Ó¿ÏÔÁË ÌÔ›Ú· ›¯Â Î·È Ô ‰Â‡ÙÂÚÔ˜ Û‡˙˘Áfi˜ Ù˘, ·ÊÔ‡ Î·È ÂΛÓÔ˜ ÛÎÔÙÒıËΠ۠ӷ˘ÙÈ΋ Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË. ªÂÙ¿ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ Î·È ÙÔ˘ ‰Â‡ÙÂÚÔ˘ Û˘˙‡ÁÔ˘ Ù˘, Ë ÂıÓÈ΋ Ì·˜ ËÚˆ›‰· ‚Ú¤ıËΠ̠ÌÂÁ¿ÏË ÂÚÈÔ˘Û›· ÛÙËÓ Î·ÙÔ¯‹ Ù˘, ÙËÓ ÔÔ›· ·‡ÍËÛ ¯¿ÚË ÛÙÔ ‰˘Ó·ÌÈÎfi Ù˘ Ó‡̷ Ì ηٿÏÏËϘ ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙË ‰È¤ıÂÛ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜ ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ·. ∂Ó Ùˆ ÌÂٷ͇, ›¯Â ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ ÛıÂÓ·Ú¿ ÙȘ ·ÂÈϤ˜ Ù˘ À„ËÏ‹˜ ¶‡Ï˘ ÁÈ· ‰‹Ì¢ÛË Ù˘ ÂÚÈÔ˘Û›·˜ Ù˘, ηıÒ˜ ηÙËÁÔÚÔ‡ÓÙ·Ó ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘ ·Ôı·ÓfiÓÙ· Û˘˙‡ÁÔ˘ Ù˘ ÛÙÔ ƒˆÛÔÙÔ˘ÚÎÈÎfi ¶fiÏÂÌÔ (1735-1739). ∂ÈηÏÔ‡ÌÂÓË fï˜ ÌÂٷ͇ ¿ÏÏˆÓ ÙË ÚˆÛÔÙÔ˘ÚÎÈ΋ ™˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ ∫ÈÔ˘ÙÛԇΠ∫·˚Ó·ÚÙ˙‹, ηÙfiÚıˆÛ ӷ ‰È·Ê˘Ï¿ÍÂÈ ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›· Ù˘. ŒÙÛÈ, Ë ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ÂÈÛ‹Ïı ‰˘Ó·ÌÈο ÛÙÔÓ ·ÁÒÓ·
Ó·˘ÏÒÓÔÓÙ·˜ ÙÔ Í·ÎÔ˘ÛÙfi ÏÔ›Ô Ù˘ ∞Á·Ì¤ÌÓˆÓ Ì 18 ˘ÚÔ‚fiÏ·, ηıÒ˜ Î·È ¿ÏÏ· ÙÚ›· ÏÔÈ¿ÚÈ·, Î·È ÂÈ‚·›ÓÔÓÙ·˜ Ë ›‰È· ÛÙÔ ÏÔ›Ô Ù˘ Ì·˙› Ì ÙÔ ÁÂÓÓ·›Ô ϋڈ̷ Ô˘ ›¯Â Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÈ. ∏ À‰Ú·›· ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ· ¤Ï·‚ ÂÓÂÚÁ¿ ̤ÚÔ˜ Û ÔÏϤ˜ ÔÏÂÌÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ. ∂ȉÈÎfiÙÂÚ·, ÌÂÙ›¯Â ÛÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘ Ì ÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ Ù˘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ, ÂÓÒ ·Ú¿ÏÏËÏ· ¤Ï¢Û ÛÙÔ ÕÚÁÔ˜, fiÔ˘ ‚Ô‹ıËÛ ÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙËÓ ·Ó·Û‡ÓÙ·ÍË ÙˆÓ ÔÏÂÌÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ. ™ÙÔ ÕÚÁÔ˜ fï˜ ¤¯·Û ÛÂ Û˘ÌÏÔ΋ Ì ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÙÔ˘ ∫¯·ÁÈ¿ÌÂË ÙÔ ÁÈÔ Ù˘, °È¿ÓÓË ‹ °È·ÓÓ¿ÎË °È¿ÓÓÔ˘˙· (24 ∞ÚÈÏ›Ô˘ 1821). ¶·Ú¿ ÙÔÓ fiÓÔ Ù˘ fï˜, Ë ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ· ‚ڋΠÙÔ Ûı¤ÓÔ˜ Ó· Û˘Ó¯›ÛÂÈ, Û˘Ì‚¿ÏÏÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ Ù· ̤ÁÈÛÙ· ÛÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ÊÚÔ˘Ú›Ô˘ Ù˘ ªÔÓÂÌ‚·Û›·˜. ∂ÈϤÔÓ, Û˘Ó¤¯ÈÛ ‰˘Ó·ÌÈο ÙÔÓ ·ÁÒÓ· Ù˘, ηıÒ˜ ÙÔ ™Â٤̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1821 ÌÂÙ›¯Â ÛÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· Ù˘ ΔÚ›ÔÏ˘, ÂÓÙ·ÛÛfiÌÂÓË ÛÙÔ ÛÙÚ·ÙfiÂ‰Ô ÙÔ˘ £ÂÔ‰ÒÚÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, Ì·˙› Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÈÛ¤‚·Ï ÛÙËÓ fiÏË (21 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1821). ΔËÓ ÂÚ›Ô‰Ô ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ÔÏÂÌÈÎÒÓ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂˆÓ Ë ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ›¯Â ·Ú¿ÏÏËÏ· Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÂȘ Ì ̤ÏË Í¤ÓˆÓ ·ÔÛÙÔÏÒÓ, Ô˘ ›¯·Ó ÏËÚÔÊÔÚËı› ÙË Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ Ù˘ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ· Î·È ÂÈı˘ÌÔ‡Û·Ó Ó· ÙË ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ·fi ÎÔÓÙ¿. ªÈ· Ù¤ÙÔÈ· Û˘Ó¿ÓÙËÛË Î·Ù¤ÁÚ·„ ÛÙ· ·ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٿ ÙÔ˘ Ô °¿ÏÏÔ˜ Û˘ÓÙ·Á̷ٿگ˘ μÔ˘ÙȤ, Ô˘ ÁÓÒÚÈÛ ÙËÓ ËÚˆ›‰· ÛÙÔ ÕÛÙÚÔ˜ ÛÙȘ 5 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1821. ∞ÔÙ‡ˆÛÂ, ÏÔÈfiÓ, ÛÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ÙȘ ÂÓÙ˘ÒÛÂȘ ÙÔ˘ Î·È ¤‰ˆÛ ÌÈ· ÏÂÙÔÌÂÚ‹ ÂÈÎfiÓ· ·˘Ù‹˜ Ù˘ Á˘Ó·ÈΛ·˜ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ·˜: «∞Ó·¯ˆÚ‹Û·Ì ÛÙȘ 4 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ Ì ÙË Á·Ï¤Ù· Ô˘ Ì·˜ ·Ú·¯ÒÚËÛÂ Ô ÏÔ›·Ú¯Ô˜ ΔÔÌ¿˙˘ Î·È ÙÔ ÂfiÌÂÓÔ ·fiÁÂ˘Ì· ·Á΢ÚÔ‚ÔÏ‹Û·Ì ÛÙÔ ÕÛÙÚÔ˜. ∏ ™ÂÙÛÈÒÙÈÛÛ· ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·, Ô˘ Ù· ηڿ‚È· Ù˘ ›¯·Ó ·ÔÎÏ›ÛÂÈ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, ‹Úı ӷ Ì·˜ ηψÛÔÚ›ÛÂÈ. ∂›Ó·È ÌÈ· Á˘Ó·›Î·
Û·Ú·ÓÙ·ÂÓÙ¿Ú·, fiÌÔÚÊË ·ÎfiÌ·Ø ÔÈ ÙÚfiÔÈ Ù˘ Â›Ó·È ÂÈÏÈÎÚÈÓ›˜ Î·È ·ÓÔȯÙfiηډÔÈ. °¤Ï·Û Ì fiÏË ÙËÓ Î·Ú‰È¿ Ù˘ fiÙ·Ó Ù˘ ›·Ì fiÛÔ ÌÈÏÔ‡Û·Ó ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ, fiÔ˘ ÙËÓ ·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó Ì ÈÛÙfiÏÈ· Î·È ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË Û¿ı·. ∏ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ‰ÂÓ Â›Ó·È Î·ÌÈ¿ ·Ì·˙fiÓ·, ·ÏÏ¿ ÁÂÌ¿ÙË ÁÂÓÓ·›· ·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È ÙÔÓ ÈÔ ÊÏÔÁÂÚfi ·ÙÚȈÙÈÛÌfi, Â›Ó·È ÈÛÙ‹ ·Ú¿‰ÔÛË ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Ù˘ ™¿ÚÙ˘. √ ¿ÓÙÚ·˜ Ù˘ ÛÎÔÙÒıËΠÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË ÚÈÓ ÌÂÚÈο ¯ÚfiÓÈ·, ÎÈ ¤¯·Û ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÁÈÔ Ù˘ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ª·˜ ·ÚÔ˘Û›·Û ÙÔÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Ù˘ ÁÈÔ, ËÏÈΛ·˜ ÌfiÓÔ ‰Ò‰Âη ¯ÚÔÓÒÓØ Ê·ÈÓfiÙ·Ó ÎÈfiÏ·˜ Û˘ÓËıÈṲ̂ÓÔ˜ ÛÙÔ ‚¿ÚÔ˜ ÙˆÓ fiÏˆÓ ÙÔ˘. ŒÚÈÍ Ì ηٷÏËÎÙÈ΋ ¢ÛÙÔ¯›· Ì ٷ ÈÛÙfiÏÈ· ÙÔ˘ Î·È ÙÔ ÙÔ˘Ê¤ÎÈ ÙÔ˘, ¤ÂÈÙ· Ì·˜ ¯·ÈÚ¤ÙËÛÂ, ‹‰ËÛ ¿Óˆ ÛÙ’ ¿ÏÔÁfi ÙÔ˘ Î·È ¯¿ıËΠ·Ì¤Ûˆ˜». ∞ÔÌÓËÌÔÓ‡̷ٷ ÙÔ˘ Û˘ÓÙ·ÁÌ·Ù¿Ú¯Ë μÔ˘ÙȤ ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚ¤¯ÔÓÙ· ¶fiÏÂÌÔ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, 1883, ÌÙÊÚ. °. ΔÛÔ˘Î·Ï¿.
∂Ï·ÈÔÁÚ·Ê›· Ì ÙË §·Ûηڛӷ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
∫·Ù¿ ÙȘ ÂÌʇÏȘ ‰È·Ì¿¯Â˜ Ô˘ ¤Ï·‚·Ó ¯ÒÚ· ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Ë ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ‹Ú ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙˆÓ «Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÒÓ» Î·È ÙÔ˘ £ÂÔ‰ÒÚÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Â›¯Â Û˘ÁÁÂÓ¤„ÂÈ, ηıÒ˜ Ë ÎfiÚË Ù˘, ∂ϤÓË, ›¯Â ·ÓÙÚ¢Ù› ÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘ ‹Úˆ·, ¶¿ÓÔ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË. ŒÙÛÈ, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¿ÏˆÛË ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘ (7 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ 1821) Ë ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó· ·Ó·ÁοÛÙËΠӷ ÙÔ ÂÁηٷÏ›„ÂÈ Î·È Ó· ÌÂÙ·‚› ÛÙȘ ™¤ÙÛ˜ ηْ ÂÓÙÔÏ‹ ÙÔ˘ °. ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË, Ô˘ ›¯Â Û˘ÛÙÚ·Ù¢ı› Ì ÙËÓ ·ÓÙ›·ÏË ·Ú¿Ù·ÍË. ∏ ¤Ó‰ÔÍË Ì·¯‹ÙÚÈ· ‚ڋΠÙÚ·ÁÈÎfi Ù¤ÏÔ˜ ÛÙȘ 22 ª·˝Ô˘ 1825 ÛÙËÓ ÔÈΛ· ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ Ù˘ Û˘˙‡ÁÔ˘, ¢ËÌ‹ÙÚË °È¿ÓÓÔ˘˙·, fiÔ˘ ‰È¤ÌÂÓÂ, ηıÒ˜ ›¯Â ·Ú·¯ˆÚ‹ÛÂÈ fiÏË Ù˘ ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›· ÁÈ· ÙËÓ Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ·Ó·ÁÎÒÓ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ™‡Ìʈӷ Ì ̷ÚÙ˘Ú›Â˜, ÛÎÔÙÒıËΠÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋˜ ‰È·Ì¿¯Ë˜, ηıÒ˜ Ô ÁÈÔ˜ Ù˘, °ÈÒÚÁÔ˜
[20]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
°È¿ÓÓÔ˘˙·˜, ›¯Â ··Á¿ÁÂÈ ÙËÓ ∂˘ÁÂÓ›· ∫Ô‡ÙÛË, ÎÔ˘ÓÈ¿‰· ÙÔ˘ ÂÙÂÚÔı·ÏÔ‡˜ ·‰ÂÏÊÔ‡ Ù˘, §·˙¿ÚÔ˘ √ÚÏfiÊ.
§ÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Adam de Friedel, 1826. ª·ÓÙÒ, Ë ÎfiÚË ÙÔ˘ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ª·˘ÚÔÁ¤ÓË, Ë Í·ÎÔ˘ÛÙ‹ ËÚˆ›‰· Ù˘ ª˘ÎfiÓÔ˘. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
ª∞¡Δø ª∞Àƒ√°∂¡√À™ (Δ∂ƒ°∂™Δ∏ 1796 ◊ 1797¶∞ƒ√™ 1840) ∏ ª·ÓÙÒ ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜ Û˘Ó¤‰Ú·Ì ÛÙÔÓ ÂıÓÈÎfi ·ÁÒÓ· fi¯È ÌfiÓÔ ˘ÏÈο Î·È ÔÈÎÔÓÔÌÈο, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ Û ·ÚÎÂÙ¤˜ Ì¿¯Â˜, ηıÒ˜ Î·È Ì ÙȘ Û˘Ó¯›˜ ÂÓ¤ÚÁÂȤ˜ Ù˘ ÁÈ· ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË Â˘Úˆ·˚΋˜ ‚Ô‹ıÂÈ·˜. ∏ ∂ÏÏËÓ›‰· ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ· ηٷÁfiÙ·Ó ·fi ÂÈÊ·Ó‹ ÓËÛȈÙÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Î·È ·Ù¤Ú·˜ Ù˘ ‹Ù·Ó Ô ¡ÈÎfiÏ·Ô˜
ª·˘ÚÔÁ¤Ó˘, ̤ÏÔ˜ Ù˘ ºÈÏÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜, Ô ÔÔ›Ô˜ ›¯Â ‰È·ÙÂϤÛÂÈ Û·ı¿Ú˘ ÛÙËÓ ·˘Ï‹ Ù˘ μÏ·¯›·˜. ∏ ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜, ·Ó Î·È Â›¯Â ÁÂÓÓËı› ÛÙËÓ ΔÂÚÁ¤ÛÙË, fiÔ˘ Î·È ¤˙ËÛ ·ÚÎÂÙ¿ ¯ÚfiÓÈ·, fiÙ·Ó Í¤Û·ÛÂ Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÂÁηٷÛÙ¿ıËΠÛÙË ª‡ÎÔÓÔ, ÙfiÔ Î·Ù·ÁˆÁ‹˜ Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜ Ù˘, ÂÓÒ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ˜ ÛÙ·ıÌfi˜ ‰È·ÌÔÓ‹˜ Ù˘ ‹Ù·Ó Ë Δ‹ÓÔ˜. ™ÙË ª‡ÎÔÓÔ Ë Ì·¯ËÙÈ΋ Ù˘ ‰Ú¿ÛË ˘‹ÚÍ ·ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢ÙË, ·ÊÔ‡ ÊÔÚÒÓÙ·˜ ·Ó‰ÚÈ΋ ÛÙÔÏ‹ ¤Ï·‚ ÂÓÂÚÁfi ̤ÚÔ˜ ÛÙËÓ ·fiÎÚÔ˘ÛË ÂÈÚ·ÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ, Ô˘ ›¯·Ó ÂÚÈ΢ÎÏÒÛÂÈ ÙÔ ÓËÛ›. ∂›Û˘, ÚˆÙÔÛÙ¿ÙËÛ Û ÔÏ˘¿ÚÈı̘
ÔÏÂÌÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, fiˆ˜ ÛÙÔ ¶‹ÏÈÔ, ÛÙËÓ ∫¿Ú˘ÛÙÔ, ÛÙË ºˆÎ›‰·, ÛÙË ºıÈÒÙȉ· Î·È ÛÙË §È‚·‰ÂÈ¿. °ÂÁÔÓfi˜ Â›Ó·È ·ÎfiÌË fiÙÈ, Ì·¯ËÙÈ΋ ηıÒ˜ ‹Ù·Ó, ¤‰ÂÈÍ ȉȷ›ÙÂÚÔ ˙‹ÏÔ ÁÈ· Ù· ȉ·ÓÈο Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, Û ÛËÌÂ›Ô Ó· ·ÊÈÂÚÒÛÂÈ Û¯Â‰fiÓ fiÏË Ù˘ ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›· ÁÈ’ ·˘ÙfiÓ ÙÔ ÛÎÔfi, Û˘Ì‚¿ÏÏÔÓÙ·˜ ÛÙÔÓ ˘ÏÈÎfi ÂÍÔÏÈÛÌfi Î·È ÛÙËÓ Â¿Ó‰ÚˆÛË ÔÏÂÌÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ, ȉ›ˆ˜ Ì˘ÎÔÓÈ¿ÙÈΈÓ. ™ËÌ·ÓÙÈÎfi ‹Ù·Ó fiÙÈ Ë ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜ ·ÍÈÔÔ›ËÛ ÂÈϤÔÓ ÙË ‰˘ÙÈÎÔÂ˘Úˆ·˚΋ Ù˘ ·È‰Â›·, ÙË ÛÔ˘‰·›· Ù˘ ÌfiÚʈÛË Î·È ÙË ÁÓÒÛË Í¤ÓˆÓ ÁψÛÛÒÓ (Á·ÏÏÈο, ÈÙ·ÏÈο, ÙÔ˘ÚÎÈο), ‰È·ÙËÚÒÓÙ·˜ ·ÏÏËÏÔÁÚ·Ê›· Ì ∞ÁÁÏ›‰Â˜ Î·È °·ÏÏ›‰Â˜ ÊÈÏÏÂÏÏËÓ›‰Â˜ Î·È ˙ËÙÒÓÙ·˜ Â˘Úˆ·˚΋ Û˘Ì·Ú¿ÛÙ·ÛË. ™˘ÓÂÒ˜, Ë ËÚˆ›‰· ·˘Ù‹ ÂÈÛÙÚ¿Ù¢Û ÂÈÙ˘¯Ò˜ ·ÎfiÌ· Î·È È‰ÂÔÏÔÁÈο, ÓÂ˘Ì·ÙÈο Î·È ËıÈο ̤۷ ÁÈ· ÙÔÓ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎfi ·ÁÒÓ·, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· Á›ÓÂÈ Â˘Ú‡Ù·Ù· ÁÓˆÛÙ‹ ÛÙÔ˘˜ ·ÎÏÔ˘˜ ÙˆÓ ÊÈÏÏÂÏÏ‹ÓˆÓ ÙÔ˘ Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡. ª¿ÏÈÛÙ·, ˆ˜ ·ÓÙ·ÌÔÈ‚‹ ÁÈ· ÙËÓ ÔÏ˘Â›Â‰Ë ‰Ú¿ÛË Ù˘ Î·È ÙÔ ·ÁˆÓÈÛÙÈÎfi Ù˘ Ó‡̷, ÙÈÌ‹ıËΠ·fi ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· Ì ÙÔ ‚·ıÌfi Ù˘ ›ÙÈÌ˘ ·ÓÙÈÛÙÚ·Ù‹ÁÔ˘, ÂÓÒ Ù˘ ·Ú·¯ˆÚ‹ıËÎÂ Î·È Î·ÙÔÈΛ· ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ. ΔÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fï˜ fiÙÈ Â›¯Â Û˘Ó¿„ÂÈ ‰ÂÛÌfi Ì ÙÔÓ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ À„ËÏ¿ÓÙË, Ô˘ ›¯Â ÚÔηϤÛÂÈ ·ÚÎÂÙ¤˜ ·ÚÓËÙÈΤ˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ Î·È Â›¯Â ·Ù˘¯‹ ¤Î‚·ÛË, ηıÒ˜ Î·È Ë ¤ÓÙÔÓË ÔÏÂÌÈ΋ Ô˘ ›¯Â ‰Â¯Ù› ·fi ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË ∫ˆÏ¤ÙÙË, ›¯·Ó ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÂΉȈ¯ı› ÔÚÈÛÙÈο ·fi ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ÙÔ 1831 (ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÏfiÁÔ Â›¯Â ·Ó·ÁηÛÙ› Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ Î·È ÙÔ 1826). ŒÙÛÈ, Î·Ù¤Ê˘Á ÛÙË ª‡ÎÔÓÔ Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙËÓ ¶¿ÚÔ, fiÔ˘ Î·È ·Â‚›ˆÛ ¤¯ÔÓÙ·˜ ÂÚȤÏıÂÈ Û ÌÂÁ¿ÏË ¤Ó‰ÂÈ·. ∏ ª·ÓÙÒ ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜ ·ÔÙÂÏ› ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Á˘Ó·›Î·˜, Ô˘, ·Ó Î·È Â›¯Â, fiˆ˜ Ì·ÚÙ˘Ú›ٷÈ, ÏÂÙ›ÏÂÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ Î·È Â‡ıÚ·˘ÛÙË ÔÌÔÚÊÈ¿, ¤‰ÂÈÍ ÌÈ· Ú·ÁÌ·ÙÈο
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [21]
‰˘Ó·ÌÈ΋, Ì·¯ËÙÈ΋ Î·È ı·ÚڷϤ· Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿, ·Ú·Ì¤ÓÔÓÙ·˜ Ì οı ÙÚfiÔ ÂÈÎÂÓÙڈ̤ÓË ÛÙÔÓ ·ÁˆÓÈÛÙÈÎfi Ù˘ ÛÎÔfi. ¢√ª¡∞ μπ™μπ∑∏-Ã∞Δ∑∏ (∞π¡√™ £ƒ∞∫∏™ 1783¶∂πƒ∞π∞™ 1850) ∂›Ó·È ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘ £Ú·ÎÈÒÙÈÛÛ·˜ ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ·˜ ¢fiÌÓ·˜ μÈÛ‚›˙Ë-÷Ù˙‹ ÌÔÚ› Ó· ÌËÓ ¤¯ÂÈ Ù‡¯ÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ˘ Ê‹Ì˘ Ì ·˘Ùfi Ù˘ §. ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·˜ Î·È Ù˘ ª. ª·˘ÚÔÁ¤ÓÔ˘˜, ˆÛÙfiÛÔ Ë ‰Ú¿ÛË Î·È Ë Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ Ù˘ ÛÙÔÓ ·ÁÒÓ· ıˆÚÔ‡ÓÙ·È ÈÛ¿ÍȘ. ∏ ¢fiÌÓ· μÈÛ‚›˙Ë ÁÂÓÓ‹ıËΠÙÔ 1783 ÛÙÔÓ ∞›ÓÔ Ù˘ £Ú¿Î˘ Î·È ÙÔ 1808 ·ÓÙÚ‡ÙËΠÙÔÓ ÏÔ›·Ú¯Ô ÷Ù˙‹-∞ÓÙÒÓË μÈÛ‚›˙Ë. ∞ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙÔ Û‡˙˘Áfi Ù˘ Ì·˙› Ì ٷ ¤ÓÙ ·Ó‹ÏÈη ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ Û ÔÏ˘¿ÚÈı̘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ηٿ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ. ªÂÙ¿ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘ ¿Ó‰Ú· Ù˘ (πÔ‡ÏÈÔ˜ 1822) Û ÔÏÂÌÈ΋ Âȯ›ÚËÛË ÛÙËÓ ∞Á›· ª·Ú›Ó· ·Ó¤Ï·‚ ‰˘Ó·ÌÈο ÙË ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛË ÙÔ˘ ÌÚÈÎÈÔ‡ ∫·ÏÔÌÔ›Ú·,, ÙÔ ÔÔ›Ô ‹Ù·Ó ·Ӊڈ̤ÓÔ Ì 140 ¿Ó‰Ú˜ Î·È ÂÍÔÏÈṲ̂ÓÔ Ì 16 ηÓfiÓÈ·. °È· ÙÚ›· ÂÚ›Ô˘ ¯ÚfiÓÈ· Ë ÁÂÓÓ·›· ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ·, ‰ÚÒÓÙ·˜ ˆ˜ › ÙÔ Ï›ÛÙÔÓ ÛÙËÓ ÂÚÈÔ¯‹ ÙÔ˘ ∂˘‚Ô˚ÎÔ‡ ÎfiÏÔ˘, ÌÂÙ›¯Â Û ·ÚÎÂÙ¤˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Î·È ‚Ô‹ıËÛ ÙȘ Á‡Úˆ ÂÚÈÔ¯¤˜ Ì ÂÚÈÔϛ˜ Î·È ·ÓÂÊԉȷÛÌfi, ÂÓÒ ·Ú›¯Â ÚÔÛÙ·Û›· Ì ٷ ˘ÚÔ‚fiÏ· Ù˘. ∏ ¢fiÌÓ· μÈÛ‚›˙Ë Â›¯Â ·ÊÈÂÚÒÛÂÈ Û¯Â‰fiÓ fiÏË Ù˘ ÙËÓ ÂÚÈÔ˘Û›· ÛÙÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ‚ÚÂı› Û ÌÂÁ¿ÏË ÊÙÒ¯ÂÈ· Î·È Ó· ηٷʇÁÂÈ ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ÙÔ 1821. ∂ΛÓÔ ÂÚ›Ô˘ ÙÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· Ù˘ Û˘Ó¤‚Ë ¤Ó· ÙÚ·ÁÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜ – ¤ı·Ó·Ó Ù· ÙÚ›· ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ·ÁfiÚÈ· Ù˘ ·fi ·ÓÒÏË. ∂ÈÚÔÛı¤Ùˆ˜, ÙÔ ™Â٤̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1824 ‹Ù·Ó ϤÔÓ ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿Ï˜ ÔÈ ÔÈÎÔÓÔÌÈΤ˜ ‰˘Û¯¤ÚÂȘ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈ˙ -Î·È ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙȘ ȤÛÂȘ ÙȘ Ôԛ˜ ‰Â¯fiÙ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ À‰Ú·›Ô˘˜-, Ô˘ ·Ó·ÁοÛÙËΠӷ ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙÔ ÏÔ›Ô Ù˘ ÛÙÔ ÎÚ¿ÙÔ˜, Ô˘ ÌÂÙ·ÙÚ¿ËÎÂ
§ÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Maurin, Û ۯ¤‰ÈÔ Adele Tardieu Ì ÙËÓ ·Ó·ÊÔÚ¿ «¶ÚÔ˜ fiÊÂÏÔ˜ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ». ¶ÚÔÛˆÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ μÈÛ‚›˙Ë Û˘Óԉ¢fiÌÂÓË ·fi Ù· ·Ô¯·ÈÚÂÙÈÛÙ‹ÚÈ· ÏfiÁÈ· Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜ ÙÔ˘, ¢fiÌÓ·˜: «£· Û ˘ÈÔıÂÙ‹ÛÂÈ Ë Á·ÏÏÈ΋ ÁÂÓÓ·ÈÔ‰ˆÚ›·, ı· Â›Ì·È Èı·ÓfiÓ ÓÂÎÚ‹ fiÙ·Ó ÂÈÛÙÚ¤„ÂȘ. ∂Û‡ ı· Â›Û·È ÌÂÁ¿ÏÔ˜. £˘Ì‹ÛÔ˘ Ó· ÂΉÈÎËı›˜ ÁÈ· ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÛÔ˘». ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
Û ˘ÚÔÏÈÎfi. ª¿ÏÈÛÙ·, Ì ÙÔ ÈÛÙÔÚÈÎfi ·˘Ùfi ÏÔ›Ô ÛÙȘ 21 ª·˝Ô˘ 1825 Ô À‰Ú·›Ô˜ °. ª·ÙÚfi˙Ô˜ Î·È Ô ™ÂÙÛÈÒÙ˘ §¿˙·ÚÔ˜ ª·ÛÛÔ‡˜ ˘ÚfiÏËÛ·Ó ÙË ÊÚÂÁ¿Ù· Ì ÙÔ Ù·ÌÂ›Ô ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡, Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Î¿Ô˘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ∂‡‚ÔÈ·˜, ÕÓ‰ÚÔ˘, ∫¤·˜ Î·È ∞ÙÙÈ΋˜. °ÂÓÈÎfiÙÂÚ·, Ë ÂÓ ÏfiÁˆ ËÚˆ›‰· ‚›ˆÛ ·ÚÎÂÙ¤˜ ‰‡ÛÎÔϘ ÛÙÈÁ̤˜, ÂÚÈÏ·Ó‹ıËΠ۠ÔÏϤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ì ٷ ·È‰È¿ Ù˘ Î·È Û˘¯Ó¿ ·Ó·ÁοÛÙËΠӷ ÚÔÛÙÚ¤ÍÂÈ ÛÙËÓ ÔÏÈÙ›· ÁÈ· ‚Ô‹ıÂÈ·. ∏ ·ÁˆÓÈÛÙÈ΋ Ù˘ ÚÔÛÊÔÚ¿ ÂÎÙÈÌ‹ıËΠ·fi ¤Ó‰Ô͘ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ˜, fiˆ˜ Ô ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ À„ËÏ¿ÓÙ˘, Ô √‰˘ÛÛ¤·˜ ∞Ó‰ÚÔ‡ÙÛÔ˜, Ô ÕÓıÈÌÔ˜ °·˙‹˜, Ô ¡ÈÎËÙ·Ú¿˜ ηÈ
Ô ª·Î‰fiÓ·˜ ÛÙÚ·ÙËÁfi˜ ∫·Ú·Ù¿ÛÔ˜, Ô˘ ÊÚfiÓÙÈÛ·Ó Ó· ÈÛÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÙË ‰Ú¿ÛË Ù˘ Ì ¤ÁÁÚ·Ê¿ ÙÔ˘˜. ŒÙÛÈ, Ë ¢fiÌÓ· μÈÛ‚›˙Ë, ÂÈηÏÔ‡ÌÂÓË Ù· ¤ÁÁÚ·Ê· ·˘Ù¿, ηÙfiÚıˆÛ ӷ ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ Û‡ÓÙ·ÍË, Ô˘ ·ÓÂÚ¯fiÙ·Ó ÛÙÔ ÔÛfi ÙˆÓ 30 ‰Ú·¯ÌÒÓ. ª›· ·fi ÙȘ Â˘Ù˘¯Â›˜ ÛÙÈÁ̤˜ ÛÙËÓ Î·Ù¿ Ù· ¿ÏÏ· ›ÔÓË ˙ˆ‹ Ù˘ ‹Ù·Ó fiÙ·Ó ÙÔ 1824 ÙÔ ÊÈÏÂÏÏËÓÈÎfi ÎÔÌÈÙ¿ÙÔ Ù˘ °·ÏÏ›·˜ ‰¤¯ÙËΠÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÁÈÔ Ù˘, ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ, ÁÈ· ÛÔ˘‰¤˜ ÛÙÔ ¶·Ú›ÛÈ. √ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ›¯Â ÌÈ· Ï·ÌÚ‹ ÔÚ›·, ·ÊÔ‡, ¤¯ÔÓÙ·˜ Ï¿‚ÂÈ ·ÍÈfiÏÔÁË ÌfiÚʈÛË, ¤ÛÙÚ„ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ‰ÈÔÚ›ÛÙËΠ·ÎfiÏÔ˘ıÔ˜ ÙÔ˘ ˘Ô˘ÚÁ›Ԣ ∂͈ÙÂÚÈÎÒÓ, ÂÓÒ ÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ·fi ÙÔ 1845 ¤ˆ˜ ÙÔ 1876 ‰È·Ù¤ÏÂÛ ‰ÈÔÈÎËÙ‹˜ ¡¿ÍÔ˘.
[22]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
§ÈıÔÁÚ·Ê›· Ì ÌÂÙ¿ÏË„Ë ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·Ù¿ ÙË Ì¿¯Ë ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ, ÛÙȘ 20 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1826. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
∂Ó Ùˆ ÌÂٷ͇, Ë ¢fiÌÓ· ›¯Â ÂÁηٷÛÙ·ı› ÛÙË ™‡ÚÔ, ÂÓÒ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÌÂÙ·ÎfiÌÈÛ Ì ÙËÓ ÎfiÚË Ù˘, ª·ÚÈÔÚ‹, Ë ÔÔ›· ‹Ù·Ó ·ÓÙÚÂ̤ÓË Ì ÙÔÓ ÏÔ›·Ú¯Ô ÙÔ˘ ÔÏÂÌÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ £·ÈÚ¿ÎË, ÛÙÔÓ ¶ÂÈÚ·È¿. ∞˘Ù‹ Ë ÂÚÈÔ¯‹ ¤ÌÂÏÏ ӷ Â›Ó·È Î·È Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ÙfiÔ˜ ‰È·ÌÔÓ‹˜ Ù˘ ı·ÚڷϤ·˜ ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ·˜, Ë ÔÔ›· ¤ı·Ó ÙÔ 1850, ¤¯ÔÓÙ·˜ Âȉ›ÍÂÈ ··Ú¿ÌÈÏÏË ÁÂÓÓ·ÈfiÙËÙ· Î·È Ù·ÂÈÓÔÊÚÔÛ‡ÓË Î·ı’ fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ Ù·Ú·¯Ò‰Ô˘˜ ‚›Ô˘ Ù˘. ¶∞¡øƒ∏∞ Ã∞Δ∑∏∫ø¡™Δ∞¡Δ∏ ◊ æøƒ√∫ø™Δ∞π¡∞ ∏ Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÛÙÔÓ ∞ÁÒÓ· ‰ÂÓ ÂÚÈÔÚÈ˙fiÙ·Ó ÌfiÓÔ Û ̿¯Â˜, ˘ÏÈο ‹ ÔÈÎÔÓÔÌÈο ·Á·ı¿. ª¤Û· ·fi ÌÈ· ÁÂÓÈÎfiÙÂÚË ÛÙ¿ÛË ˙ˆ‹˜ Û˘ÁÎÈÓÔ‡Û·Ó Î·È ÂÓ¤ÓÂ·Ó ÙȘ ÌÂÏÏÔÓÙÈΤ˜ ÁÂÓȤ˜ ÙˆÓ ·ÁˆÓÈÛÙÒÓ. ªÈ· Ù¤ÙÔÈ· ÂÚ›ÙˆÛË
‹Ù·Ó Ë ¶·ÓÒÚË· ‹ æˆÚÔÎÒÛÙ·ÈÓ·, fiˆ˜ ‹Ù·Ó ÙÔ ·Ú·ÙÛÔ‡ÎÏÈ Ô˘ Ù˘ ¤‰ˆÛ·Ó ÂΛÓË ÙËÓ ÂÔ¯‹ (ÙÔ ·Ú·ÓfiÌÈ „ˆÚÔÎÒÛÙ·ÈÓ· ÚÔÛÙ¤ıËΠ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ÏÂÍÈÏfiÁÈÔ Î·È ¯·Ú·ÎÙ‹ÚÈ˙ ÙËÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·ıÏÈfiÙËÙ· Ù˘ ÌÂÙ·ӷÛÙ·ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜). ∏ ¶·ÓÒÚË·, Û‡˙˘ÁÔ˜ ÷Ù˙ËΈÓÛÙ·ÓÙ‹ ∞˚‚·ÏÈÒÙË, ÁÂÓÓ‹ıËΠÛÙȘ ∫˘‰ˆÓ›Â˜ Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜ (∞˚‚·Ï›). ™‡˙˘Áfi˜ Ù˘ ‹Ù·Ó Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜, ÁÓˆÛÙfi˜ ¤ÌÔÚÔ˜ ÙˆÓ ∫˘‰ˆÓÈÒÓ, ÌÈ·˜ fiÏ˘ Ô˘ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· ÁÓÒÚÈÛ ȉȷ›ÙÂÚË ¿ÓıËÛË. ª·˙› ÙÔ˘ ·¤ÎÙËÛ ٤ÛÛÂÚ· ·È‰È¿. ŸÙ·Ó ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎÂ Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ÎÔÓÙ¿ ÛÙ· ªÔÛ¯ÔÓ‹ÛÈ·, ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ·ÓÙ¤‰Ú·Û·Ó ‚›·È· Î·È ÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ Ù˘ ¢ËÌÂÚÔ‡Û·˜ fiÏ˘ (3-4 πÔ˘Ó›Ô˘ 1821). ∂ηÙÔÓÙ¿‰Â˜ Ô˘Ï‹ıËÎ·Ó ÛÙ· ÛÎÏ·‚Ô¿˙·Ú·, ‰Âο‰Â˜
ÛÊ·ÁÈ¿ÛÙËηÓ, ÂÓÒ Î¿ÔÈÔÈ Î·Ù¿ÊÂÚ·Ó Ó· ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó ·fi ÙË ı¿Ï·ÛÛ·. ∞Ó¿ÌÂÛ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Ë ¶·ÓÒÚË·, Ë ÔÔ›·, ÏfiÁˆ Ù˘ Ì¿ÏÏÔÓ ÌÂÁ¿Ï˘ Ù˘ ËÏÈΛ·˜ ·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹˜ Ù˘ ‰ÂÓ Û˘ÁΛÓËÛ ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi fi¯ÏÔ, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ٷ ·È‰È¿ Ù˘ Ô˘ Ô˘Ï‹ıËÎ·Ó ˆ˜ ‰Ô‡ÏÔÈ. ΔÔ Î·Ú¿‚È Ù˘ ÛˆÙËÚ›·˜ ÙË ÌÂÙ¤ÊÂÚ ηْ ·Ú¯¿˜ ÛÙ· æ·Ú¿, fiÔ˘ Û˘Ó¿ÓÙËÛ ÙÔÓ Â›Û˘ ÚfiÛÊ˘Á· ‰¿ÛηÏÔ ÙˆÓ ∫˘‰ˆÓÈÒÓ, μÂÓÈ·Ì›Ó ÙÔÓ §¤Û‚ÈÔ. ∞fi ÂΛ, ·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÙÔ ÁËÚ·Èfi ‰¿ÛηÏÔ, ÛÙË ÊÚÔÓÙ›‰· ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ·ÊÈÂÚÒıËÎÂ, ¤ÊÙ·Û ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, Ô˘ ÌfiÏȘ ›¯Â ÂÏ¢ıÂÚˆı› ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó, Ô μÂÓÈ·Ì›Ó ¤ı·Ó ·fi Ù‡ÊÔ Î·È Ë ‰˘ÛÙ˘¯‹˜ ¶·ÓÒÚË· ¿Ú¯ÈÛ ӷ ·ÈÙ› ‹ Ó· ÂÚÁ¿˙ÂÙ·È ÂÚÈÛÙ·Ûȷο ÁÈ· Ó· ÌÔÚ¤ÛÂÈ Ó· ÂÈ‚ÈÒÛÂÈ. ŸÙ·Ó Ô πÌÚ·‹Ì ¤ÊÙ·Û ÛÙËÓ
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [23]
¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ, ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ Á¤ÌÈÛ ·fi ÔÚÊ·Ó¿ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ∏ ¶·ÓÒÚË·, ·Ú¿ ÙȘ ÌÂÁ¿Ï˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈ˙Â Ë ›‰È·, ‹Ú ˘fi ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ù˘ ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ ÔÌ¿‰· ·È‰ÈÒÓ Ù· ÔÔ›· ÊÚfiÓÙÈ˙ ˙ËÙÈ·Ó‡ÔÓÙ·˜ ÛÙȘ ÔÈ˘ Ù˘ fiÏ˘. ¶·Ú·Ì¤ÏËÛ ÙfiÛÔ Ôχ ÙÔÓ Â·˘Ùfi Ù˘ ˘¤Ú ÙˆÓ ÚÔÛٷ٢ÔÌ¤ÓˆÓ Ù˘, ÒÛÙÂ Ë ›‰È· ÙÚÂÊfiÙ·Ó ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Ì ÍÂÚÔÎfiÌÌ·Ù·. ◊Ù·Ó Ì¿ÏÈÛÙ· ÙfiÛÔ ÊÙˆ¯È΋ Ë ÂÚÈ‚ÔÏ‹ Ù˘ Î·È Â›¯Â ·‰˘Ó·Ù›ÛÂÈ ÙfiÛÔ Ôχ ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ η΋˜ ‰È·ÙÚÔÊ‹˜, ÒÛÙ ٷ ·Á˘Èfi·È‰· Ô˘ Û‡¯Ó·˙·Ó ÛÙÔÓ ÚÔÌ·¯ÒÓ· ÙÔ˘ ªfiÛ¯Ô˘ (ªÔÛ¯fiÌ·ÁΘ) ÙËÓ ·ÔηÏÔ‡Û·Ó ÎÔÚÔ˚‰Â˘ÙÈο æˆÚÔÎÒÛÙ·ÈÓ·. ™ÙȘ 8 πÔ˘Ó›Ô˘ 1826, Ë̤ڷ ∫˘Úȷ΋, Ô ‰¿ÛηÏÔ˜ ÙÔ˘ °¤ÓÔ˘˜ °ÂÒÚÁÈÔ˜ °ÂÓÓ¿‰ÈÔ˜ Ì ıÂÚÌ‹ Î·È ÁÂÌ¿ÙË ·ÙÚȈÙÈÛÌfi ÔÌÈÏ›· ÙÔ˘, ˙‹ÙËÛ ӷ Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ Ô Î·ı¤Ó·˜ ÛÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË ÙÔ˘ ·ÁÒÓ· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì. ªÂÙ¿ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ÔÌÈÏ›·˜ ÙÔ˘ Û˘ÛÙ‹ıËΠÌÈ· ÂÚ·ÓÈ΋ ÂÈÙÚÔ‹, Ë ÔÔ›· ‰Â¯fiÙ·Ó ÙȘ ÂÈÛÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ Î¿Ùˆ ·fi ÙÔ Á¤ÚÈÎÔ Ï·Ù¿ÓÈ Ù˘ Ï·Ù›·˜ ÙÔ˘ ™ÙÚ·ÙÒÓ·. ™ÙËÓ ÚfiÛÎÏËÛË ÙÔ˘ ‰·ÛοÏÔ˘ ˘¿ÎÔ˘ÛÂ Î·È Ë Ê˘Á¿‰· ·fi ÙȘ ∫˘‰ˆÓ›Â˜, Ë ÔÔ›·, ·ÊÔ‡ ‰È¤Û¯ÈÛ ÙËÓ ·ÛÊ˘ÎÙÈο ÁÂÌ¿ÙË Ï·Ù›· ·fi ÙË
ÁˆÓ›· Ô˘ ηıfiÙ·Ó ·ÔÌÔӈ̤ÓË, ¤ÊÙ·Û ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙËÓ ÂÚ·ÓÈ΋ ÂÈÙÚÔ‹. ∂Λ η٤ıÂÛ ÙÔ Á·Ì‹ÏÈÔ ·ÛË̤ÓÈÔ ‰·¯Ù˘Ï›‰È Ù˘ Î·È ¤Ó· ÁÚfiÛÈ Ô˘ Ê˘ÏÔ‡Û ÛÙÔÓ ÎfiÚÊÔ Ù˘. ÕÊıÔÓ· ‰¿ÎÚ˘· Î·È ˙ˆËÚ¤˜ ¢ÊË̛˜ ÙÔ˘ Ï‹ıÔ˘˜ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ·Ó ÙËÓ ÂÍfi¯ˆ˜ ·ÙÚȈÙÈ΋ Ú¿ÍË Ù˘ ¶·ÓÒÚË·˜. ŸÙ·Ó Ô ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜ ›‰Ú˘Û ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ÙÔ ÚÒÙÔ ÔÚÊ·ÓÔÙÚÔÊÂ›Ô ÁÈ· Ù· ÔÚÊ·Ó¿ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘, Ë ¶·ÓÒÚË· ˙‹ÙËÛ ӷ ÂÚÁ·ÛÙ› Û ·˘Ùfi ·ÌÈÛı› – Ó· ϤÓÂÈ Ù· ÚÔ‡¯· ÙˆÓ ÙÚÔʛ̈Ó. ΔË ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ·˘Ù‹ ¤Î·Ó ηıËÌÂÚÈÓ¿ Ì ÔÏÏ‹ ·Á¿Ë ÁÈ· Ù· ÔÚÊ·Ó¿ ̤¯ÚÈ ÙÔ ı¿Ó·Ùfi Ù˘, Ï›ÁÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ȉڇ̷ÙÔ˜. ΔËÓ «æˆÚÔÎÒÛÙ·ÈÓ·» ΋‰Â„·Ó Ì ‚·ıÈ¿ Û˘ÁΛÓËÛË Ù· ÔÚÊ·Ó¿ Ù˘, Ù· ÔÔ›· ÔÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿ ı˘ÌfiÓÙ·Ó ÙË ÁÚ·›· ·fi ÙÔ ∞˚‚·Ï› Ì ·ÏËıÈÓ‹ Û˘ÁΛÓËÛË Î·È ÂÈÏÈÎÚÈÓ‹ ·Á¿Ë. ™√À§πøΔπ™™∂™ ∞ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢Ù˜ Á˘Ó·ÈΛ˜ ÌÔÚʤ˜ Â›Ó·È ·‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ· ÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙÈÛÛ˜, Ì·ÚÙ˘ÚÈΤ˜ ÊÈÁÔ‡Ú˜ ÙˆÓ ÚÔ·ӷÛÙ·ÙÈÎÒÓ ¯ÚfiÓˆÓ. √È ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ ÙÔ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1803 ·Ó·ÁοÛÙËÎ·Ó Ó· Û˘ÓıËÎÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó Ì ÙÔÓ ∞Ï‹ ·Û¿ Î·È ˘Ô¯ÚÂÒıËÎ·Ó Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó ÙËÓ ·ÙÚÈ΋ ÙÔ˘˜ ÁË.
ŸÌˆ˜, ηٿ ÙËÓ ¤ÍÔ‰fi ÙÔ˘˜ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó Í·ÊÓÈ΋ ›ıÂÛË ·fi ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ ∞Ï‹ ·Û¿ Î·È ¯ÚÂÈ¿ÛÙËΠӷ ·ÁˆÓÈÛÙÔ‡Ó ÛÙÔ ∑¿ÏÔÁÁÔ. ™ÙË ÌÔÓ‹ Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜ ›¯·Ó ·Ú·Ì›ÓÂÈ 57 Á˘Ó·›Î˜, ÔÈ Ôԛ˜ ÂÚÈ΢ÎÏÒıËÎ·Ó ·fi ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi Î·È ÂÁÎψ‚›ÛÙËÎ·Ó ÂΛ. ∞˘Ù¤˜ ÔÈ ËÚˆÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Ì ÙÔ È‰È·›ÙÂÚ· ˘„ËÏfi ÊÚfiÓËÌ· ÚÔÙ›ÌËÛ·Ó ˆ˜ χÛË ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ·fi ÙËÓ ˘Ô‰Ô‡ÏˆÛË ÛÙÔÓ Â¯ıÚfi Î·È ÙËÓ Ù·Â›ÓˆÛË. ŒÙÛÈ, ‹‰ËÍ·Ó Ì›· ÚÔ˜ Ì›·, ¯ÔÚ‡ÔÓÙ·˜ ÛÙË ¯·Ú¿‰Ú· ÙÔ˘ ∑·ÏfiÁÁÔ˘, ·fi fiÔ˘ ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ›¯·Ó Ú›ÍÂÈ Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜. √ Ì·ÚÙ˘ÚÈÎfi˜ «¯ÔÚfi˜ ÙÔ˘ ∑·ÏfiÁÁÔ˘» ˘‹ÚÍ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈ΋ Ú¿ÍË ·˘ÙÔı˘Û›·˜, Ô˘ Ê·ÓÂÚÒÓÂÈ, ·Ó ÌË ÙÈ ¿ÏÏÔ, ÙÔ ‰˘Ó·ÌÈÛÌfi, ÙË ÌÂÁ·ÏÔ„˘¯›· Î·È ÙËÓ ·ÍÈÔÚ¤ÂÈ· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ·˘ÙÒÓ. ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ·ÓÒÓ˘Ì˜ ·˘Ù¤˜ ËÚˆ›‰Â˜, ÌÓËÌÔÓ‡ÔÓÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ ¿ÏϘ ÙÚÂȘ ÁÈ· ÙÔ Ì·¯ËÙÈÎfi ÙÔ˘˜ Ó‡̷ Î·È ÙËÓ ·ÍÈÔı·‡Ì·ÛÙË Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ÛÙȘ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈΤ˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ: Ë ¢¤Ûˆ ™¤¯Ô˘-ªfiÙÛË, Ë ªfiÛ¯ˆ Δ˙·‚¤ÏÏ· Î·È Ë Ã¿È‰ˆ °È·ÓÓ¿ÎË-™¤¯Ô˘. ∏ ™Ô˘ÏÈÒÙÈÛÛ· ¢¤Ûˆ ™¤¯Ô˘-ªfiÙÛË, Û‡˙˘ÁÔ˜ ÙÔ˘ °ÂˆÚÁ¿ÎË ªfiÙÛË, ‰È·ÎÚ›ıËΠÁÈ· ÙÔ ‰˘Ó·ÌÈÛÌfi Ù˘ Î·È ÙËÓ È‰È·›ÙÂÚË Ú¿ÍË ·˘ÙÔı˘Û›·˜ Ù˘.
¶È¿ÙÔ ·fi ÔÚÛÂÏ¿ÓË, ÚÔ˚fiÓ ÙÔ˘ Á·ÏÏÈÎÔ‡ ÂÚÁÔÛÙ·Û›Ô˘ ÙÔ˘ Monterau. √È Á˘Ó·›Î˜ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘ ÛÙË Ì¿¯Ë. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√.
[24]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
º˘Á¿‰Â˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ã›Ô˘ ÙÔ 1822. ª√À™∂π√.ª¶∂¡∞∫∏
∂ȉÈÎfiÙÂÚ·, ÙÔ ¢ÂΤ̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1803, ÌÂÙ¿ ÙË ‚›·ÈË ÂÍfiÓÙˆÛË ÙˆÓ ™Ô˘ÏȈÙÒÓ ÛÙÔ ∑¿ÏÔÁÁÔ, 500 ΔÔ˘Úηڂ·Ó›Ù˜, Ô˘ ·Ó‹Î·Ó ÛÙÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ ∞Ï‹ ·Û¿, ηÙ¢ı‡ÓıËÎ·Ó ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ƒËÓÈ¿Û·. ∂Λ ›¯Â ηٷʇÁÂÈ Ë ¢¤Ûˆ ™¤¯Ô˘ Ì ÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ¿ Ù˘, fiÔ˘ ·Ú¤ÌÂÓ ԯ˘ÚˆÌ¤ÓË ÛÙÔÓ ¶‡ÚÁÔ ÙÔ˘ ¢ËÌÔ˘Ï¿. ŸÙ·Ó ÔÈ Â¯ıÚÔ› ÂÈÙ¤ıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ‡ÚÁÔ, Ë ÂÓ ÏfiÁˆ ·ÁˆÓ›ÛÙÚÈ·, ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· ·Ì‡ÓıËΠÛıÂÓ·Ú¿, ·Ó·Ù›Ó·Í ÙËÓ ˘ÚÈÙȉ·Ôı‹ÎË ÙÔ˘ ÎÙ›ÛÌ·ÙÔ˜, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ÛÎÔÙˆı› Ë ›‰È· Ì·˙› Ì ¿ÏϘ 11 Á˘Ó·›Î˜ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÌËÓ ·Ú·‰ÔıÔ‡Ó ÛÙÔÓ Â¯ıÚfi. ∏ ªfiÛ¯ˆ Δ˙·‚¤ÏÏ· (1760-1803), ÌÈ· ÌÈÎÚfiÛˆÌË Á˘Ó·›Î· Ì fiÌÔÚÊ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Î·È ÛÈı¿Ù· Ì¿ÙÈ·, fiˆ˜ Ì·ÚÙ˘ÚÂ›Ù·È Û ÂÚÈÁڷʤ˜, ‹Ù·Ó ̤ÏÔ˜ ·ÏÈ¿˜ Î·È ÊËÌÈṲ̂Ó˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ·ÁˆÓÈÛÙÒÓ ÙÔ˘ ™Ô˘Ï›Ô˘. ◊Ù·Ó Û‡˙˘ÁÔ˜ ÙÔ˘ §¿ÌÚÔ˘ Δ˙·‚¤ÏÏ· Î·È ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘ ºÒÙË Δ˙·‚¤ÏÏ·, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ˘‹ÚÍ·Ó ÁÂÓÓ·›ÔÈ Ì·¯ËÙ¤˜ Î·È ÚˆÙÔÛٿ٘ ÛÙÔ˘˜ ·ÁÒÓ˜ ÙˆÓ
™Ô˘ÏȈÙÒÓ. ∏ ‰Ú¿ÛË Ù˘ ªfiÛ¯ˆ˜ Δ˙·‚¤ÏÏ· ‹Ù·Ó ÙfiÛÔ ÛÔ˘‰·›·, ÒÛÙ ¿ÍÈ· Ù˘ ·Ô‰fiıËÎÂ Ô Ù›ÙÏÔ˜ «°˘Ó·›Î· ÙÔ˘ ™Ô˘Ï›Ô˘». ª¿ÏÈÛÙ·, ÙÔ 1792 ·ÁˆÓ›ÛÙËΠÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ÙÔ˘ ∞Ï‹ ·Û¿ ˆ˜ ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ ÛÒÌ·ÙÔ˜ 400 ™Ô˘ÏȈÙÈÛÛÒÓ ÛÙË Ì¿¯Ë Ù˘ ∫È¿Ê·˜. √È ¤Ó‰Ô͘ ·˘Ù¤˜ Á˘Ó·›Î˜ ÚÔÛ¤ÙÚÂÍ·Ó ÂÁη›Úˆ˜ ÛÙÔ Â‰›Ô Ù˘ Ì¿¯Ë˜, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÏÂÌÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ. ¶ÔϤÌËÛ·Ó ÂÈÛÙÚ·Ù‡ÔÓÙ·˜ οı ‰˘Ó·Ùfi ̤ÛÔ, Ì ˘ÚÔ‚ÔÏÈÛÌÔ‡˜ ·ÏÏ¿ Î·È Î˘ÏÒÓÙ·˜ ÔÁÎÒ‰ÂȘ Ï›ıÔ˘˜ ·fi ÙÔ˘˜ ·fiÎÚËÌÓÔ˘˜ ‚Ú¿¯Ô˘˜. ÿÚË ÛÙËÓ ¤ÓÙÔÓË Ì·¯ËÙÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ‹ÏıÂ Û˘ÓÙÚÈÙÈ΋ Ó›ÎË ÙˆÓ ·ÓÙȿψÓ, ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ô ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ ·Ó‹Ïı ÂÚ›Ô˘ ÛÙÔ˘˜ 2.000 Ì 3.000, ÂÓÒ ÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ ¤¯·Û·Ó 74 ¿ÙÔÌ·. ∏ ªfiÛ¯ˆ Δ˙·‚¤ÏÏ· ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ™Ô˘Ï›Ô˘ ηÙ¢ı‡ÓıËΠÛÙËÓ ¶¿ÚÁ· Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙ· ∂Ù¿ÓËÛ·, fiÔ˘ Î·È ¤ı·Ó ÙÔ 1803. ∏ ÿȉˆ °È·ÓÓ¿ÎË-™¤¯Ô˘, ·ÂÈΛÓËÙË Î·È ¿ÎÚˆ˜ Ì·¯ËÙÈ΋, ›¯Â ÎÂÚ‰›ÛÂÈ ÙÔ
Û‚·ÛÌfi ÙˆÓ Û˘Ì·ÙÚȈÙÒÓ Ù˘, Ô˘ ¤ÓȈı·Ó ÂÚ‹Ê·ÓÔÈ ÁÈ’ ·˘Ù‹. ™˘ÌÌÂÙ›¯Â ‰˘Ó·ÌÈο ÛÙË Ì¿¯Ë ÙÔ˘ 1792 ÛÙÔ ™Ô‡ÏÈ, Û˘Ì·Ú·ÛÙÂÎfiÌÂÓË ÛÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜ Î·È Û˘Ó‰Ú¿ÌÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Ì ÙÚfiÊÈÌ· Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È·. ∂ȉÈο ηٿ ÙË ‰‡ÛÎÔÏË ÁÈ· ÙÔ ™Ô‡ÏÈ ÙÚÈÂÙ›· 1800-1803 ÂÓÙ·ÙÈÎÔÔ›ËÛ ÙË ‰Ú¿ÛË Ù˘ Î·È ‰È·ÎÚ›ıËΠÁÈ· ÙË ÁÂÓÓ·ÈfiÙËÙ· Î·È ÙÔ ı¿ÚÚÔ˜ Ù˘, ·ÊÔ‡, Û‡Ìʈӷ Ì ̷ÚÙ˘Ú›Â˜, ‹Á·ÈÓ ·fi ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ ÛÙȘ Ì¿¯Â˜, Û˘¯Ó¿ Ì¿ÏÈÛÙ· ÈÔ ÚÈÓ ·fi ÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜. ª∂™√§√°°πΔπ™™∂™ Àfi‰ÂÈÁÌ· ËÚˆÈ΋˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ Û˘ÓÈÛÙ¿ Ë ÛÙ¿ÛË ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘ ηٿ ÙËÓ ŒÍÔ‰Ô ÙËÓ ÔÔ›· Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ·Ó ÔÈ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ù˜ ÌÂÙ¿ ÙȘ ÛÎÏËÚ¤˜ ÔÏÈÔÚ˘ Ô˘ ›¯Â ‰Â¯Ù› ηٿ ηÈÚÔ‡˜ Ë fiÏË ÙÔ˘˜ ·fi Ù· ÙÔ˘ÚÎÈο ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ. ΔÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ ˘‹ÚÍ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÛÙfi¯Ô˜ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ, ηıÒ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ̛· ·fi ÙȘ ‚·ÛÈÎfiÙÂÚ˜ ÂÛٛ˜ Ù˘ ·ӿÛÙ·Û˘ ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ™ÙÂÚ¿
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [25]
∂ÏÏ¿‰·. ∏ ÚÒÙË ÔÏÈÔÚΛ· ηٿ Ù˘ fiÏ˘ ¤Ï·‚ ¯ÒÚ· ÛÙȘ 25 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1822, Ì ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ ÙÔÓ ΔÔ‡ÚÎÔ ÛÙÚ·Ù¿Ú¯Ë ∫ÈÔ˘Ù·¯‹ Î·È ÙÔÓ √Ì¤Ú μÚ˘ÒÓË. ™ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ·˘Ù¤˜ ·ÓÙÈÙ¿¯ıËΠÂÏÏËÓÈÎfi ÛÒÌ· ˘fi ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙÔ˘ ™Ô˘ÏÈÒÙË ª¿ÚÎÔ˘ ªfiÙÛ·ÚË Î·È ÙÂÏÈο ÛÙȘ 31 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ 1822 χıËÎÂ Ë ÔÏÈÔÚΛ·. ŸÌˆ˜, ÛÙȘ 20 ∞ÚÈÏ›Ô˘ ÙÔ˘ 1825 Ô ∫ÈÔ˘Ù·¯‹˜ ÛÙÚ¿ÊËΠÂÎ Ó¤Ô˘ ηٿ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘, ¤¯ÔÓÙ·˜ ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ ·fi Ù· ΔڛηϷ Ì 35.000 ¿Ó‰Ú˜. ™ÙȘ 6 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ χıËÎÂ Ë ÔÏÈÔÚΛ· ·fi ÙÔÓ ∫ÈÔ˘Ù·¯‹ ÏfiÁˆ ηÎÒÓ Î·ÈÚÈÎÒÓ Û˘ÓıËÎÒÓ, ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Î·È ÏÈÔÙ·ÍÈÒÓ ÛÙÔ ÛÙÚ¿ÙÂ˘Ì¿ ÙÔ˘. øÛÙfiÛÔ, ÛÙȘ 6 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1826 ÍÂΛÓËÛÂ Ë ÂÍÔÓÙˆÙÈ΋ ϤÔÓ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ù˜ ‰Â‡ÙÂÚË Ê¿ÛË Ù˘ ÔÏÈÔÚΛ·˜ Î·È ÛÙȘ 10 ∞ÚÈÏ›Ô˘ Ù˘ ›‰È·˜ ¯ÚÔÓÈ¿˜ ·ÔÊ·Û›ÛÙËΠÛÂ Û˘Ì‚Ô‡ÏÈÔ ÙˆÓ ÔÏ·Ú¯ËÁÒÓ Î·È ÙˆÓ ÚÔÎÚ›ÙˆÓ Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› Ë
ŒÍÔ‰Ô˜ ·fi ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ ÙË Ó‡¯Ù· ÙÔ˘ ™·‚‚¿ÙÔ˘ ÙÔ˘ §·˙¿ÚÔ˘ ÚÔ˜ Ù· ÍËÌÂÚÒÌ·Ù· Ù˘ ∫˘Úȷ΋˜ ÙˆÓ μ·˝ˆÓ. ŒÙÛÈ, ÔÈ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ù˜, ÂÍ·ÓÙÏË̤ÓÔÈ ·fi ÙËÓ ·ÚÈıÌËÙÈ΋ ˘ÂÚÔ¯‹ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ, ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÙÚÔÊ‹˜ Î·È ÔÏÂÌÔÊÔ‰›ˆÓ, ÍÂΛÓËÛ·Ó ÙËÓ ËÚˆÈ΋ ÙÔ˘˜ ŒÍÔ‰Ô ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔÈ Û ÙÚÂȘ Ê¿Ï·ÁÁ˜ Ì ηÙ‡ı˘ÓÛË ÚÔ˜ ÙÔÓ ÕÁÈÔ ™˘ÌÂÒÓ·. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÔÚ›· ÙÔ˘˜ fï˜ ‰¤¯ÙËÎ·Ó ÛÊÔ‰Ú‹ ›ıÂÛË ÙˆÓ ΔÔ˘ÚÎÔ·ÈÁ˘Ù›ˆÓ ˘fi ÙÔÓ ªÔ˘ÛÙ¿ÌÂË, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ·fi ÙÔ˘˜ 3.000 ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ù˜ Ó· ÂÈ˙‹ÛÔ˘Ó ÂÚ›Ô˘ ÔÈ 1.300. ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜, ÛÙË Ì¿¯Ë ·˘Ù‹ Ù˘ ∂Ífi‰Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó Ì ÁÂÓÓ·ÈfiÙËÙ· Î·È ÔÈ Á˘Ó·›Î˜, ÔÈ Ôԛ˜ ‹Ù·Ó ÔÏÈṲ̂Ó˜ Î·È ÓÙ˘Ì¤Ó˜ Û·Ó ¿Ó‰Ú˜, ÂÓÒ ÔÈ ¿ÔϘ Ì‹Î·Ó ÛÙË Ì¤ÛË Ù˘ Ê¿Ï·ÁÁ·˜ Ì·˙› Ì ٷ ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ Î·È Â›¯·Ó Ì·ÚÙ˘ÚÈ΋ ηٿÏËÍË. ŸÛ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ÍÂʇÁÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÈÛÙÚ¤„Ô˘Ó ÛÙËÓ fiÏË Â›¯·Ó ÊÚÈÎÙ‹ Ù‡¯Ë, ηıÒ˜
·˘ÙÔÎÙfiÓËÛ·Ó, ·È¯Ì·ÏˆÙ›ÛÙËÎ·Ó Î·È ÛÊ·ÁÈ¿ÛÙËηÓ. ∫·ı’ fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙˆÓ ÙÚ·ÁÈÎÒÓ ÛÙÈÁÌÒÓ ÙˆÓ ÔÏÈÔÚÎÈÒÓ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘ Î·È Ù˘ ∂Ífi‰Ô˘ Á˘Ó·›Î˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ËÏÈÎÈÒÓ ÚfiÛÊÂÚ·Ó Úfiı˘Ì· ÔχÙÈÌË ‚Ô‹ıÂÈ· ÌÂٷʤÚÔÓÙ·˜ ˘ÏÈο ÁÈ· Ù· Ô¯˘ÚˆÌ·ÙÈο ¤ÚÁ· (ηٷÛ΢‹ Ù›¯Ô˘˜ fiÏ˘) Î·È ÂÚÈı¿ÏÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ·ÛıÂÓ›˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÙÚ·˘Ì·Ù›Â˜. ∞ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó fiϘ ÙȘ ηÎÔ˘¯›Â˜, ÙËÓ Â›Ó· Î·È ÙȘ ·Ûı¤ÓÂȘ Ì ڈÙÔÊ·Ó‹ ηÚÙÂÚÈÎfiÙËÙ·, ÌÂÁ·ÏÔ„˘¯›· Î·È Ù·ÂÈÓÔÊÚÔÛ‡ÓË, ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ¿ÓÙ· Ì Ó‡̷ ÔÌÔ„˘¯›·˜ Î·È Û˘Ì·Ú¿ÛÙ·Û˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ Û˘ÌÔϛ٘ ÙÔ˘˜. ΔÔ ˘„ËÏfi ÙÔ˘˜ ÊÚfiÓËÌ· Î·È Ë ÁÂÓÓ·ÈfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ËÁ‹ ¤ÌÓ¢Û˘ ÁÈ· ÙÔ Ô›ËÌ· ÙÔ˘ ¢ÈÔÓ˘Û›Ô˘ ¶ÔÏÈÔÚÎË̤ÓÔÈ, ™ÔψÌÔ‡ ∂χıÂÚÔÈ ¶ÔÏÈÔÚÎË̤ÓÔÈ ÛÙÔ ÔÔ›Ô Â͢ÌÓÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙË Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ÂÁÎÚ¿ÙÂÈ· Î·È ÙË ı·ÚڷϤ· ÙÔ˘˜ ÛÙ¿ÛË:
§ÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ K. Loeillot. ¶ÚÔ˚fiÓ ÙÔ˘ Á·ÏÏÈÎÔ‡ ÂÚÁÔÛÙ·Û›Ô˘ ÙÔ˘ Choisy. ¡Â·Ú‹ ∂ÏÏËÓ›‰· Ì¿¯ÂÙ·È Ì ¤Ó·Ó ·Û¿. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
[26]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∏ ÎÔÚ‚¤Ù· ∞Á·Ì¤ÌÓˆÓ Ù˘ ªÔ˘ÌÔ˘Ï›Ó·˜. ∂ÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ÔÏÂÌÈÎfi ÙÚÈ›ÛÙÈÔ Î·Ú¿‚È, ¤Ó· ›‰Ô˜ ÌÂٷ͇ ÊÚÂÁ¿Ù·˜ Î·È ÌÚÈÎÈÔ‡. ΔÔ fiÓÔÌ· Ô˘ ¤ÏÂÍÂ Ë ËÚˆ›‰· ÁÈ· ÙÔ Î·Ú¿‚È Ù˘ ·ÔÙÂÏ› ¤Ó‰ÂÈÍË ÙÔ˘ Û‚·ÛÌÔ‡ Ù˘ ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÎÏËÚÔÓÔÌÈ¿, ‰Â‰Ô̤ÓÔ˘ fiÙÈ Ô ∞Á·Ì¤ÌÓÔÓ·˜ ‹Ù·Ó Ô ÔÌËÚÈÎfi˜ ‚·ÛÈÏÈ¿˜ ÙˆÓ ª˘ÎËÓÒÓ. Aƒ°√§π∫∏ μπμ§π√£∏∫∏
[…] ı·˘Ì¿˙ˆ Ù˜ Á˘Ó·›Î˜ Ì·˜, Î·È ÛÙ’ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜ ÌÓ¤ˆ. ∂ÊÔ‚‹ıËη οÔÙ ÌË ‰ÂÈÏÈ¿ÛÔ˘Ó, Î·È Ù˜ ·ڷًÚËÛ· ·‰È¿ÎÔ·, °È· Ë ‰‡Ó·ÌÈ ‰ÂÓ ÂÈÓ’ ’˜ ·˘Ù¤˜ ›ÛÈ· Ì ْ ¿ÏÏ· ‰ÒÚ·. ∞fi„Â, ÂÓÒ Â›¯·Ó Ù· ·Ú¿ı˘Ú· ·ÓÔȯٿ ÁÈ· ÙË ‰ÚÔÛÈ¿, Ì›· ·’ ·˘Ù¤˜, Ë ÓÂÒÙÂÚË, ‹Á ӷ ÙÔ ÎÏ›ÛË, ·ÏÏ¿ Ì›· ¿ÏÏË Ù˘ ›ÂØ «Ÿ¯È, ·È‰› ÌÔ˘Ø ¿ÊËÛ ӷ ’ÌË Ë Ì˘Úˆ‰È¿ ·fi Ù· Ê·ÁËÙ¿Ø Â›Ó·È ¯Ú›· Ó· Û˘ÓËı›ÛÔ˘ÌÂØ ªÂÁ¿ÏÔ Ú¿Ì· Ë ˘ÔÌÔÓ‹! […] ∫È ¤ÙÛÈ Ï¤ÁÔÓÙ·˜ ÂÌ·Ù¿ÓÔÈÍ ÙÔ ·Ú¿ı˘ÚÔ, Î·È Ë ÔÏÏ‹ Ì˘Úˆ‰È¿ ÙˆÓ ·ÚˆÌ¿ÙˆÓ ¯˘ÓfiÓÙÔ˘Ó Ì¤Û·, ÎÈ ÂÁÈfiÌÈÛ ÙÔ ‰ˆÌ¿ÙÈÔ. ∫·È Ë ÚÒÙË Â›ÂØ «∫·È ÙÔ ·ÂÚ¿ÎÈ Ì¿˜ ÔÏÂÌ¿ÂÈ». – ª›· ¿ÏÏË ¤ÛÙÂΠÛÈÌ¿ ÂȘ ÙÔ ÂÙÔÈÌÔı¿Ó·ÙÔ ·È‰› Ù˘, ∫È’ ·Ê’ Û ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡, ÎÈ ÂÛÒ·Û ÏÈÁ¿ÎÈ, Î·È Í¿ÊÓÔ˘ Ù˘ ÂÊ¿ÓËΠÛÙÔ ÛÙfiÌ· ÙÔ ‚·Ì‚¿ÎÈ. […] ∫·È ·ÊÔ‡ fiϘ ‰ÈËÁ‹ıËÎ·Ó Ù· ÔÓ›ڷٿ ÙÔ˘˜, ÂΛÓË, Ô‡¯Â ÙÔ ·È‰› ÂÙÔÈÌÔı¿Ó·ÙÔ, ›ÂØ «π‰¤˜, Î·È ÂȘ Ù· ÔÓ›ڷٷ ÔÌÔÁÓˆÌÔ‡ÌÂ, ηıÒ˜ ÂȘ ÙË ı¤ÏËÛË Î·È ÂȘ fiÏ· Ù’ ¿ÏÏ· ¤ÚÁ·». ∫·È fiϘ ÔÈ ¿ÏϘ ÂÛ˘ÌÊÒÓËÛ·Ó, ÎÈ ÂÙÚÈÁ‡ÚÈÛ·Ó Ì ·Á¿Ë ÙÔ ·È‰› Ù˘, Ô‡¯Â Í„˘¯‹ÛÂÈ. π‰Ô‡, ·˘Ù¤˜ ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ʤÚÔÓÙ·È ı·˘Ì·ÛÙ¿Ø ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È ÌÂÁ·Ïfi„˘¯Â˜, Î·È Ï¤Ó fiÙÈ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ·fi Ì·˜Ø ‰Â ‰ÂÈÏÈ¿˙Ô˘Ó ÌÔÏÔÓfiÙÈ ÙÔ˘˜ ¿ÚıËÎÂ Ë ÂÏ›‰·, Ô˘ ›¯·Ó, Ó· ÁÂÓÓ‹ÛÔ˘Ó Ù¤ÎÓ· ÁÈ· ÙË ‰fiÍ· Î·È ÙËÓ Â˘Ù˘¯›·. ∂Ì›˜ ÏÔÈfiÓ ÌÔÚԇ̠ӷ Ì¿ıÔ˘Ì ·’ ·˘Ù¤˜ Î·È Ó· Ù˜ Ï·ÙÚ‡ԢÌ ¤ˆ˜ ÙËÓ ‡ÛÙÂÚËÓ ÒÚ·. […]. ¢ÈÔÓ‡ÛÈÔ˜ ™ÔψÌfi˜, ∂χıÂÚÔÈ ¶ÔÏÈÔÚÎË̤ÓÔÈ, ™¯Â‰›·ÛÌ· ¢Â‡ÙÂÚÔ ÃπøΔπ™™∂™ ™Ù· ‰Ú·Ì·ÙÈο ÁÂÁÔÓfiÙ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Û˘ÁηٷϤÁÂÙ·È Ë ·ÈÌ·ÙËÚ‹ ÛÊ·Á‹ Ù˘ Ã›Ô˘ (Ù¤ÏË ª·ÚÙ›Ô˘-·Ú¯¤˜ ∞ÚÈÏ›Ô˘ 1822), ˆ˜ ÙÚ·ÁÈ΋ ·¿ÓÙËÛË ÛÙËÓ ÂͤÁÂÚÛË ÙˆÓ Î·ÙԛΈÓ. ∏ ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ
˘‹ÚÍ ·ÈÛıËÙ‹ Î·È Û ·˘Ùfi ÙÔ Ì·ÚÙ˘ÚÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜. ∏ ·ӿÛÙ·ÛË ÛÙË Ã›Ô ¿Ú¯ÈÛ ›ÛËÌ· ÛÙȘ 11 ª·ÚÙ›Ô˘ 1822 Ì ڈÙÂÚÁ¿ÙË ÙÔÓ ÃÈÒÙË ∞ÓÙÒÓË ªÔ˘ÚÓÈ¿ Î·È Ì ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË 2.500 ™·ÌȈÙÒÓ ˘fi ÙÔÓ §˘ÎÔ‡ÚÁÔ §ÔÁÔı¤ÙË, ·Ú¯ËÁfi Ù˘ ·ӿÛÙ·Û˘ ÛÙË ™¿ÌÔ. ∏ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ Î›ÓËÛË ‹Ù·Ó ¿ÌÂÛË, ηıÒ˜ ÛÙȘ 30 ª·ÚÙ›Ô˘ ÙÔ˘ 1822 ÔÈ ÔÏ˘¿ÚÈı̘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ∫·Ú¿ ∞Ï‹, Ô˘ ˘ÔÏÔÁ›˙ÔÓÙ·Ó Á‡Úˆ ÛÙ· 15.000 ¿ÙÔÌ·, ı·Ó¿ÙˆÛ·Ó 30.000 ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Î·È ·È¯Ì·ÏÒÙÈÛ·Ó 47.000. √È ˘fiÏÔÈÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Î·ÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ÂÈ‚ÈÒÛÔ˘Ó, ηÙ¢ı‡ÓıËÎ·Ó Û ÁÂÈÙÔÓÈο ÓËÛÈ¿, ΢ڛˆ˜ ÛÙȘ ∫˘ÎÏ¿‰Â˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ. ∏ ·ÓÙ›ıÂÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Â‹Ïı ÂÈÙ˘¯Ò˜ ·fi ÙÔÓ ∫·Ó¿ÚË, Ô˘ ÛÙȘ 6 Ì 7 πÔ˘Ó›Ô˘ ÙÔ˘ 1822 ˘ÚfiÏËÛ ÙËÓ ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ÓË ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ Ã›Ô˘ Ó·˘·Ú¯›‰· ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. √ ÙÚ·ÁÈÎfi˜ ·ÔÏÔÁÈÛÌfi˜ Ù˘ ÛÊ·Á‹˜ ‹Ù·Ó ÏÂËϷۛ˜, ÛÊ·Á¤˜, ÂÌÚËÛÌÔ› Î·È ·È¯Ì·ÏˆÛ›Â˜ ¯ÈÏÈ¿‰ˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Î·È ·È‰ÈÒÓ, Ô˘ Ô˘ÏÈfiÓÙ·Ó Î·ıËÌÂÚÈÓ¿ ÛÙÔ ·˙¿ÚÈ. ¶ÔÏÏÔ› ·fi ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ·Ê·Ó›˜ ‹ÚˆÂ˜ ·˘ÙÔÎÙfiÓËÛ·Ó Î·Ù¿ ÙË ÌÂÙ·ÊÔÚ¿, ÂÓÒ ÔÈ Á˘Ó·›Î˜ ˘¤ÌÂÈÓ·Ó Ù· ‚·Û·ÓÈÛÙÈο Ì·ÛÙÈÁÒÌ·Ù· ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ, ÂÂȉ‹ ·ÚÓÔ‡ÓÙ·Ó ÙËÓ ÙÚÔÊ‹, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Âı¿ÓÔ˘Ó ·fi ·ÛÈÙ›·. ΔÔ ‰Ú·Ì·ÙÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜ Ù˘ ÛÊ·Á‹˜ Ù˘ Ã›Ô˘ ›¯Â ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ·ÓÙ›ÎÙ˘Ô ÛÙËÓ ∂˘ÚÒË, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË ÙÔ˘ ÊÈÏÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÎÈÓ‹Ì·ÙÔ˜, ÂÓÒ ÂÓ¤Ó¢ÛÂ Î·È ÔÏÏÔ‡˜ ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜, fiˆ˜ Ô °¿ÏÏÔ˜ ¡ÙÂÏ·ÎÚÔ˘¿, Ô˘ ·ÔÙ‡ˆÛ ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ÛÙÔÓ ÔÌÒÓ˘ÌÔ ›Ó·Î¿ ÙÔ˘. ∞°π√¡√ƒπΔπ™™∂™ ∫·Ù·Ï˘ÙÈ΋ ˘‹ÚÍÂ Ë Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ÛÙË Ì¿¯Ë Ô˘ ‰fiıËΠ̠ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË ÛÙÔ ∞ÁÈÔÓfiÚÈ (2728 πÔ˘Ï›Ô˘ 1821). ªÂÙ¿ ÙË Ì¿¯Ë ÛÙ· ¢ÂÚ‚ÂÓ¿ÎÈ· Ô ¢Ú¿Ì·Ï˘ ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÂÈÛÙÚ¤„ÂÈ ÛÙËÓ ∫fiÚÈÓıÔ Ì¤Û· ·fi ¤Ó· ÛÙÂÓfi ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ∞ÁÈÔÓfiÚÈ.
™Â ÂΛÓÔ ÙÔ ¤Ú·ÛÌ· fï˜ ›¯·Ó ‹‰Ë ÊÚÔÓÙ›ÛÂÈ Ó· ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û η›ÚȘ ı¤ÛÂȘ ·Ú·Ù·Á̤Ó˜ ÔÈ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ˘fi ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙˆÓ ¡ÈÎËÙ·Ú¿, ¶··ÊϤÛÛ· Î·È ¢ËÌËÙÚ›Ô˘ À„ËÏ¿ÓÙË. ∏ ‹ÙÙ· ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ‹Ù·Ó Û˘ÓÙÚÈÙÈ΋ Î·È Û ·˘Ùfi Û˘Ó¤‚·Ï·Ó Î·È ÔÈ Á˘Ó·›Î˜, ÔÈ Ôԛ˜ Û ÌÈ· ÎÚ›ÛÈÌË ÛÙÈÁÌ‹, Ô˘ Ô ¡ÈÎËÙ·Ú¿˜ ›¯Â Ì›ÓÂÈ ÌfiÓÔ˜ Ì ϛÁÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜, ÚÔÛ¤ÙÚÂÍ·Ó Ó· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó ÂÙÒÓÙ·˜ ¤ÙÚ˜ ·fi „ËÏ¿. ÿÚË ÛÙËÓ ÂÈÎÔ˘ÚÈ΋ Ì·¯ËÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ‰Ú¿ÛË ÎÔÓÙ¿ Û ·˘Ù‹Ó ÙˆÓ ÔÏÂÌÈÛÙÒÓ, Ô ¢Ú¿Ì·Ï˘ Ì fiÛÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ‡ ›¯Â ·ÔÌ›ÓÂÈ Â¤ÛÙÚ„ ʷÓÂÚ¿ ËÙÙË̤ÓÔ˜ ÛÙËÓ ∫fiÚÈÓıÔ. °∂¡π∫√Δ∂ƒ∏ ™À¡∂π™º√ƒ∞ Δø¡ ∞°ø¡π™Δƒπø¡ ∂›Ó·È ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÛÙËÓ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Ë Û˘ÓÂÈÛÊÔÚ¿ ÙˆÓ Á˘Ó·ÈÎÒÓ ˘‹ÚÍ ·ÍÈÔÛËÌ›ˆÙË Î·È Î·ıÔÚÈÛÙÈ΋ ÁÈ· ÙËÓ ÔÚ›· Î·È ÙË ÓÈÎËÊfiÚ· ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ÂıÓÈÎÔ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ·. ΔË ‚Ô‹ıÂÈ¿ ÙÔ˘˜ ÚfiÛÊÂÚ·Ó Ì ÔÔÈÔ‰‹ÔÙ ̤ÛÔ ‰È¤ıÂÙ·Ó Á˘Ó·›Î˜ ·fi fiϘ ÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ¯ÒÚÔ˘: ÔÈ ª·Î‰ÔÓ›ÙÈÛÛ˜, ÔÈ ∏ÂÈÚÒÙÈÛÛ˜, ÔÈ ∫·ÛÛÈÒÙÈÛÛ˜, ÔÈ ¢ˆ‰ÂηӋÛÈÂ˜Ø ÔÈ ÓËÛÈÒÙÈÛÛ˜ ·fi Ù· æ·Ú¿, ÙËÓ ⁄‰Ú· Î·È ÙȘ ™¤ÙÛ˜, Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó ‰˘Ó·ÌÈο ÛÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂÈ˜Ø ÔÈ ‰˘Ó·ÌÈΤ˜ ƒÔ˘ÌÂÏÈÒÙÈÛÛ˜ Î·È ÔÈ ªÔÚ·˝ÙÈÛÛ˜ Ì ÙȘ ı·ÚڷϤ˜ ª·ÓÈ¿ÙÈÛÛ˜, Ô˘ ÂÈÛÙÚ¿ÙÂ˘Û·Ó ÛÙË Ì¿¯Ë ÚˆÙfiÁÔÓ· ÔÏÂÌÈο ̤۷, fiˆ˜ ¤ÙÚ˜ Î·È ‰Ú¿ÓÈ·Ø Ù¤ÏÔ˜, ÔÈ ∫ÚËÙÈΤ˜, Ô˘ ˘¤ÛÙËÛ·Ó ·È¯Ì·ÏˆÛ›Â˜ Î·È ·ÏÏ¿ÏÏËϘ ÛÊ·Á¤˜ ηı’ fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÔÏ˘Ù¿Ú·¯Ë˜ ÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡. ∏ Á˘Ó·›Î· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Â›Ó·È ¤Ó· ˘fi‰ÂÈÁÌ· ηÙÂÍÔ¯‹Ó Ì·¯ËÙÈ΋˜ Á˘Ó·›Î·˜, Ô˘, ·Ú¿ Ù· ·ÙÚÈ·Ú¯Èο ÚfiÙ˘· Ù˘ ÂÔ¯‹˜, ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó·Ó ·fiÏ˘Ù· ‰˘Ó·ÌÈÎfi ÚfiÏÔ, ÈÛfiÙÈÌÔ Ì ·˘ÙfiÓ ÙˆÓ ·Ó‰ÚÒÓ.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [27]
[28]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘
√ ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ Û ÏÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ 1826. ∞Ó Î·È Î¿ı ÓËÛ› ›¯Â ‰ÈÎfi ÙÔ˘ Ó·‡·Ú¯Ô, ¯¿ÚË ÛÙËÓ È‰ÈÔÊ˘˝· ÙÔ˘ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘ ·Ó·‰Â›¯ıËΠ·‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙÔ˜ ·Ú¯ËÁfi˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
∫·ı¤Ó· ·fi Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿ ›¯Â ‰ÈÎfi ÙÔ˘ Ó·‡·Ú¯Ô Î·È ·ÓÙÈÓ·‡·Ú¯Ô. ¢ÂÓ ˘‹Ú¯Â fï˜ ηӤӷ˜ ›ÛËÌ· ‰ÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. øÛÙfiÛÔ, Ë ‰˘Ó·ÌÈ΋ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ ¤ÌÂÏÏ ӷ ÂÈ‚¿ÏÂÈ ÙËÓ ˘ÂÚÔ¯‹ ÂÓfi˜ Ó·˘¿Ú¯Ô˘ ¤Ó·ÓÙÈ ÙˆÓ ‰‡Ô ¿ÏψÓ. ∂Í·ÈÙ›·˜ ÙˆÓ ÏfiÁˆÓ Ô˘ ÚԷӷʤڷÌÂ, ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Ë ⁄‰Ú· ÚÒÙ¢ Û ۯ¤ÛË Ì ٷ ‰‡Ô ¿ÏÏ· ÓËÛÈ¿, ·ÏÏ¿ ÚÔ¿ÓÙˆÓ ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ·‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ˘ ÌÂÁ·ÏÔÊ˘˝·˜ ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË, ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· Ú¿ÁÌ·ÙÈ ·Ó¤Ï·‚Â Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜. ŸÛÔÈ ™ÂÙÛÈÒÙ˜ Î·È æ·ÚÈ·ÓÔ› ı¤ÏËÛ·Ó ·ÚÁfiÙÂÚ· Ó· ·ÌÊÈÛ‚ËÙ‹ÛÔ˘Ó ·˘Ùfi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·˜ fiÙÈ Î·ı¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÙÚÂȘ ÛÙfiÏÔ˘˜ ΢‚ÂÚÓÈfiÙ·Ó ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ Ó·‡·Ú¯Ô, ·‰›ÎËÛ·Ó Î·È ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ·ÏÏ¿ Î·È fiÏË ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Î·È ÙȘ ȉȷ›ÙÂÚ˜ ·ÙÚ›‰Â˜ ÙÔ˘˜. ™ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ÁÂÓÈο, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙÔ Ó·˘ÙÈÎfi fiÏÂÌÔ, ÔÙ¤ ‰ÂÓ ·ÎÔ‡ÛÙËΠӷ ΢‚ÂÚÓÔ‡Ó Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Î·È ÂÍ›ÛÔ˘ ÙÚÂȘ ËÁ¤Ù˜. ∞ÎfiÌ· Î·È ÛÙËÓ ·Ó¿Ú¯·È· ∞ı‹Ó·, fiÔ˘ οı ̤ڷ Ô ÛÙÚ·ÙËÁfi˜ ¿ÏÏ·˙ ÂÎ ÂÚÈÙÚÔ‹˜, Ô ÛÙÚ·ÙËÁfi˜ Ù˘ ̤ڷ˜ ›¯Â ÙËÓ ·ÓÒÙÂÚË ·Ú¯ËÁ›·. ™ÙË Ì¿¯Ë ÙÔ˘ ª·Ú·ıÒÓ· Ô ÛÙÚ·ÙËÁfi˜ ÂΛӢ Ù˘ ̤ڷ˜, Ô ªÈÏÙÈ¿‰Ë˜, ıˆڋıËΠۈًڷ˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ¶ÚÈÓ ·fi ÙË Ì¿¯Ë ÔÏÏÔ› ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘ÛΤÙÔÓÙ·È Î·È Ó· ·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÙÈ Ú¤ÂÈ Ó· Á›ÓÂÈ, ·ÏÏ¿ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ¿ Ù˘ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ ÌfiÓÔ ¤Ó·˜ ·Ú¯ËÁfi˜. ∫˘Ú›ˆ˜ ÛÙË Ó·˘Ì·¯›· ¤Ó·˜ ÌfiÓÔ Ú¤ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÈ Ù· Û‹Ì·Ù· ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÎÈÓ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘, ·ÊÔ‡ Ù· ¿ÓÙ· ÂÍ·ÚÙÒÓÙ·È ·fi ÙË ÛˆÛÙ‹ ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘˜, fiˆ˜ ı· ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ì fiÙÈ Û˘Ó¤‚·ÈÓ ÛÙË ‰È΋ Ì·˜ ÂÚ›ÙˆÛË. ŒÙÛÈ, Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‡‚ÚË
Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ‰È·Ú¿ÍÔ˘ÌÂ Â›Ó·È Ó· ÈÛ¯˘ÚÈÛÙԇ̠fiÙÈ ÛÙȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ Ì·˜ ηӤӷ˜ ‰ÂÓ ‰È‡ı˘Ó ÙȘ ÁÂÓÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘. ∫·È ·˘ÙÔ› fï˜ Ô˘ Úfi‚·Ï·Ó ÙȘ ‰ÚÈ̇ÙÂÚ˜ ÂÓÛÙ¿ÛÂȘ ηٿ Ù˘ ËÁÂÌÔÓ›·˜ ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË ·Ó·ÁοÛÙËÎ·Ó ·ÎÔ‡ÛÈ· Ó· ÙËÓ ·Ú·‰Â¯ÙÔ‡Ó. ™ÙËÓ È‰È·›ÙÂÚ· ÁÏ·Ê˘Ú‹ ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ·Ú·ı¤ÙÂÈ Ô ∞Ó¿ÚÁ˘ÚÔ˜ ∞Ó‰Ú¤· Ã. ∞Ó·ÚÁ‡ÚÔ˘, ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙË ÌÂÁ¿ÏË Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ °¤ÚÔÓÙ·. ŸÙ·Ó ÊÙ¿ÓÂÈ ÛÙËÓ ÎÚ›ÛÈÌË ÂΛÓË ÛÙÈÁÌ‹ fiÔ˘ ÔÈ Ó·‡·Ú¯ÔÈ Î·È ÔÈ ·ÓÙÈÓ·‡·Ú¯ÔÈ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ Î·È ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ ‚Ú¤ıËÎ·Ó Ù˘¯·›· Ì ¿ÏÏ· ÏÔ›· ÛÙÔ Ì˘¯fi ÙÔ˘ ÎfiÏÔ˘, ·ÔÌÔӈ̤ÓÔÈ ·fi ÙÔÓ ˘fiÏÔÈÔ ÛÙfiÏÔ, Î·È ¤Ú ̠„˘¯Ú·ÈÌ›· Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó fiÏË ÙËÓ ·ÈÁ˘Ùȷ΋ ‰‡Ó·ÌË, ÂÓÒ Ô ÃÔÛÚ¤Ê ÂÌfi‰È˙ ÙȘ ˘fiÏÔȘ ÌÔ›Ú˜ Ó· Û‡ÛÔ˘Ó Û ‚Ô‹ıÂÈ·, Ô ™ÂÙÛÈÒÙ˘ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ·Ô‰›‰ÂÈ fiÏË ÙËÓ ÙÈÌ‹ Ù˘ ÛˆÙËÚ›·˜ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ™ÂÙÛȈÙÒÓ ÛÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË Î·È ÚÔÛı¤ÙÂÈ ÁÈ’ ·˘ÙfiÓ: «£¤ÙÂÈ Û ·Ó·Îˆ¯‹ ÙË Ó·˘·Ú¯›‰· Î·È ·Ó˘„ÒÓÂÈ ÛÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ÈÛÙfi ÙË ÌÂÁ¿ÏË Ù·ÈÓ›·, ÙË ÊÔÈÓÈΛ‰·, ÙÔ ÛËÌ¿‰È ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘ […] ÁÈ·Ù› ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÛÎÔfi Ó· ÌÈÏ‹ÛÂÈ Ï¤ÔÓ Ô ¿Ó‰Ú·˜, ·Ú¿ Ó· Ú¿ÍÂÈ […] Î·È ‰È·Ù¿ÛÛÔÓÙ·È Ù· ‰¤ÔÓÙ· ·fi ÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË, Ô˘ ÂÔÙ‡ÂÈ ·fi ÙÔ Î¤ÓÙÚÔ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó·ÁˆÓÈÛÙ¤˜». ∂›Û˘, Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ∫. √ÚÏ¿Ó‰Ô˜ ϤÂÈ: «∫·Ù¿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ Ù· ÔÏÂÌÈο Û˘Ì‚Ô‡ÏÈ· Á›ÓÔÓÙ·Ó ÛÙË Ó·˘·Ú¯›‰· ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË, Î·È ÁÈ·Ù› ˆ˜ ¿ÙÔÌÔ ıˆÚÔ‡ÓÙ·Ó ÈÔ ¤ÌÂÈÚÔ˜, ·ÏÏ¿ ›Û˘ Î·È ÏfiÁˆ ÙˆÓ fiÓˆÓ ÛÙÔ fi‰È ÙÔ˘ Î·È ÏfiÁˆ Ù˘ ËÏÈΛ·˜ ÙÔ˘». ∞ÏÏÔ‡ fï˜ ÂÍËÁ› Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ÂÈÏÈÎÚ›ÓÂÈ· ÁÈ·Ù› Ú·ÁÌ·ÙÈο ÚÔÙÈÌÔ‡Û·Ó ÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË: «ªÂÙ¿ Ù· ÚÒÙ· ¯ÚfiÓÈ·» ϤÂÈ «Î·ÙÔÚıÒıËΠӷ ÂÎϤÍÔ˘Ó ÛÙËÓ ⁄‰Ú· Ó·‡·Ú¯Ô ÙÔÓ ∞Ó‰Ú¤· ªÈ·Ô‡ÏË, ¿Ó‰Ú· Ú·ÁÌ·ÙÈο ÁÂÓÓ·›Ô Î·È ÓÔ‹ÌÔÓ·, Ô˘ ·Ó‹ÎÂ Î·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË ÙˆÓ ÚÔÎÚ›ÙˆÓØ
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [29]
∏ ⁄‰Ú·, ÔÈ ™¤ÙÛ˜ Î·È Ù· æ·Ú¿ ·ӷÛÙ¿ÙËÛ·Ó ÙȘ ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ ÙÔ˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘ ÙÔ˘ 1821. ÛÙ· æ·Ú¿ ÙÔ Û˘ÓÂÙfi ÚfiÎÚÈÙÔ ∞ÔÛÙfiÏËØ ÛÙȘ ™¤ÙÛ˜ ÙÔÓ ÏÔ›·Ú¯Ô °ÂÒÚÁÈÔ ∞Ó‰ÚÔ‡ÙÛÔ, ¿Ó‰Ú· ÁÂÓÓ·›Ô, Ù›ÌÈÔ Î·È ÛÔ‚·Úfi, ·ÏÏ¿ fi¯È ·Ó¿ÏÔÁ˘ ÈηÓfiÙËÙ·˜ ÁÈ· ÙË ı¤ÛË Ó·˘¿Ú¯Ô˘. ∫·È ÔÊ›ÏÂÙ·È ·˘Ù‹ Ë ÌË Â‡ÛÙÔ¯Ë ÂÎÏÔÁ‹ ÙÔ˘ ÛÙË ÌÂÁ¿ÏË ‰ËÌÔÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ·‰ÂÏÊÔ‡ ÙÔ˘ ∞Ó·ÛÙ·Û›Ô˘ ∞Ó‰ÚÔ‡ÙÛÔ˘, ÛÙËÓ ·ÓÙÈ˙ËÏ›· ÙˆÓ Ê·ÙÚÈÒÓ Î·È ÛÙËÓ ˘ÂÚ›Û¯˘ÛË Ù˘ ÔÏÈÁ·Ú¯È΋˜ ·Ú¿Ù·Í˘». ¶ÔÈÔ˜ ‰ÂÓ ‚ϤÂÈ Â‰Ò fiÙÈ Ô ¿ÏÏÔ˜ ™ÂÙÛÈÒÙ˘ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜, ‰Â›¯ÓÔÓÙ·˜ ·˘Ù·¿ÚÓËÛË ·ÓÙ¿ÍÈ· ÙˆÓ ·Ù¤ÚˆÓ ÙÔ˘, ‰È·ÎËÚ‡ÛÛÂÈ ÙËÓ ·Û‡ÁÎÚÈÙË ˘ÂÚÔ¯‹ ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ Ó·˘¿Ú¯Ô˘˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ¿ÏÏˆÓ ÓËÛÈÒÓ; μ‚·›ˆ˜, ÔÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ›¯·Ó ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÙË Û‡ÓÂÛË Ó· ÌËÓ ÚÔÛ‚¿ÏÔ˘Ó ÙȘ ÙÔÈΤ˜ ÊÈÏÔ‰Ô͛˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ¿ÏÏˆÓ ÓËÛÈÒÓ ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË ·Ú¯ÈÓ·‡·Ú¯Ô ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. √ ªÈ·Ô‡Ï˘ ÏÂÁfiÙ·Ó ¿ÓÙÔÙ ӷ‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ Î·È ¿ÓÙÔÙ ›¯Â ÙË ÌÂÙÚÈÔÊÚÔÛ‡ÓË Ó· ÁÚ¿ÊÂÈ ÙȘ ÂÎı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ ˆ˜ ·Ïfi˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ. ΔÈ ÛËÌ·Û›· fï˜ ¤¯ÂÈ Ô˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰ÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ ̤ۈ οÔÈÔ˘ ‰È·Ù¿ÁÌ·ÙÔ˜, fiÙ·Ó Û fiϘ ÙȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ÛÙȘ Ôԛ˜ ·Ú¢ڤıËΠ¿ÛÎËÛ Ì ˘ÁÌ‹ ÙË Ó·˘·Ú¯›·; °È’ ·˘Ùfi ‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤ÂÙ·È Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ Î·Ì›· ·ÌÊÈ‚ÔÏ›·. √ÏfiÎÏËÚÔ ÙÔ ¤ıÓÔ˜, ÙÔ Û‡Á¯ÚÔÓfi ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˜, ÙÔ ÔÔ›Ô ·ÈÛı·ÓfiÙ·Ó fiÙÈ Ë ÛˆÙËÚ›· ÙˆÓ ¿ÓÙˆÓ ÂÍ·ÚÙÈfiÙ·Ó ·fi ÙÔ ÛÙfiÏÔ, ·˘ÙfiÓ ·Ó·Î‹Ú˘ÛÛ ӷ‡·Ú¯Ô. ∞Ó·ÙÚ¤ÍÙ ÛÙȘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ÂÎÂ›ÓˆÓ ÙˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ, fi¯È ÛÙȘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜, Ô‡Ù ÛÙȘ ¿ÏϘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜, ·ÏÏ¿ ÛÙ· ∂ÏÏËÓÈο ÃÚÔÓÈο, Ù· ÔÔ›· ÁÚ¿ÊÔÓÙ·Ó Î·Ù¿ ÙË ÊÔ‚ÂÚ‹ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘, Ô˘ ·ÓÂÈÏËÌ̤ӷ ÛÒıËΠ·fi ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÙfiÏÔ. £· ‰Â›Ù fiÙÈ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘ ‰È·ÎÚ›ÓÂÙ·È Î·È Â͢ÌÓÂ›Ù·È Û ۯ¤ÛË Ì fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. ¢ÂÓ ı· ·Ó·Ê¤ÚÔ˘ÌÂ Â‰Ò ÙȘ Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜ ÙˆÓ ÕÁÁÏˆÓ Î·È ÙˆÓ °¿ÏÏˆÓ Ó·˘¿Ú¯ˆÓ Î·È ÌÔÈÚ¿Ú¯ˆÓ. ∞˘ÙÔ›, ˆÛÙfiÛÔ, ˆ˜ ·˘ÙfiÙ˜ Ì¿ÚÙ˘Ú˜ Î·È ÈηÓfiÙ·ÙÔÈ ÎÚÈÙ¤˜ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ, ¿ÓÙÔÙ ·¤‰È‰·Ó ÛÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË ÙËÓ ÙÈÌ‹ ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ¿ıÏˆÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ¶Ò˜ fï˜ Ó· ÌËÓ ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ì ÙȘ ÂÍ·ÈÚÂÙÈΤ˜ ÙÈ̤˜ ÙȘ Ôԛ˜ ·¤ÓÂÈÌ Û ·˘Ùfi ÙÔÓ ¿Ó‰Ú· ÙÔ ›‰ÈÔ ÙÔ ¤ıÓÔ˜ Ô˘ ·ÁˆÓÈÔ‡ÛÂ Î·È ·ÁˆÓÈ˙fiÙ·Ó; ΔÔ ¤ıÓÔ˜ ‰ÂÓ Â›¯Â ¯Ú‹Ì·Ù· ÁÈ· Ó· ‚Ú·‚‡ÛÂÈ fiˆ˜ ¿ÚÌÔ˙ ÙÔ˘˜ ÛˆÙ‹Ú˜ ÙÔ˘. ¢ÂÓ Û˘Ó‹ıÈ˙ ¿ÏψÛÙ ӷ ·ÔÓ¤ÌÂÈ ÙÔ˘˜
ÔχÎÚÔÙÔ˘˜ ÙÈÌËÙÈÎÔ‡˜ Ù›ÙÏÔ˘˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó ·ÏÏÔ‡. ŸÙ·Ó fï˜ ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ, ÂÚÈ΢Îψ̤ÓÔ ·fi ÍËÚ¿ Î·È ·fi ı¿Ï·ÛÛ· ·fi ˘ÂÚ¿ÚÈı̘ ¯ıÚÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ, ›‰Ú˘Û ٷ ·ı¿Ó·Ù· ˘ÚÔ‚ÔÏÔÛÙ¿ÛÈ¿ ÙÔ˘ Î·È ¤‰ˆÛ ÛÙÔ Î·ı¤Ó· ÙÔ fiÓÔÌ· ÂÓfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘˜ ¢ÂÚÁ¤Ù˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, Û˘ÁηٿÏÂÍ ÌfiÓÔ ÙÚÂȘ ·fi ÙÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜ Ì·˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÔÏÈÔ‡¯Ô˘˜ ÂΛÓÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜: ÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË, ÙÔÓ ™·¯ÙÔ‡ÚË Î·È ÙÔÓ ∫·Ó¿ÚË. ŒÙÛÈ, Á›ÓÂÙ·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ ·fi fiÏÔ˘˜ ͯÒÚÈÛ fi¯È ÌfiÓÔ ÙÔÓ ªÈ·Ô‡ÏË, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔÓ ·ÓÙÈÓ·‡·Ú¯Ô Ù˘ ⁄‰Ú·˜ ™·¯ÙÔ‡ÚË. ∂›Û˘, ·fi Ù· ‰‡Ô ¿ÏÏ· ÓËÛÈ¿ ‰È¤ÎÚÈÓ ÂΛÓÔ ÙÔÓ ¿Ó‰Ú· Ô˘ fi¯È ˆ˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ‹ ·ÓÙÈÓ·‡·Ú¯Ô˜, ·ÏÏ¿ ˆ˜ ·Ïfi˜ ˘ÚÔÏËÙ‹˜ ˘‹ÚÍÂ Ô ÊÔ‚ÂÚfiÙÂÚÔ˜ ÎÂÚ·˘Ófi˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ Ô˘ ¤ÂÛ ÛÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜. ∞Ó·ÌÊ›‚ÔÏ· Î·È Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ ™ÂÙÛȈÙÒÓ °ÂÒÚÁÈÔ˜ ∞Ó‰ÚÔ‡ÙÛÔ˜, Î·È Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ æ·ÚÈ·ÓÒÓ ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ∞ÔÛÙfiÏ˘, Î·È ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ˘ÚÔÏËÙ¤˜ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ ÂÎÏ‹ÚˆÛ·Ó ÙÔ Î·ı‹ÎÔÓ ÙÔ˘˜ Û ̇ÚȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜, ȉ›ˆ˜ ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ. ∞˘Ù‹ Ë fiÏË ·¤ÓÂÈÌ ¿ÓÙÔÙ ÙÔÓ ¤·ÈÓÔ Ô˘ ¤Ú ۠·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ¤˜ Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜. £ÂÒÚËÛ fï˜ fiÙÈ, ÂÓÒ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ ·Ô‰ÒÛÂÈ ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË, ı· ‰È¤Ú·ÙÙ ٷ˘Ùfi¯ÚÔÓ· ·‰ÈΛ· ·Ó ‰ÂÓ Í¯ÒÚÈ˙ ÂΛÓÔ˘˜ Ô˘ ›¯·Ó ÙËÓ Ù‡¯Ë Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÔ˘Ó ÙÔÓ È‰È·›ÙÂÚÔ ı·˘Ì·ÛÌfi ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘. ∫·È Ë ÈÛÙÔÚ›· Â›Ó·È ÂÂÈṲ̂ÓË fiÙÈ ‰ÂÓ Î¿ÓÂÈ Ï¿ıÔ˜ fiÙ·Ó Î·ı·ÁÈ¿˙ÂÈ ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ Ù˘ ̤۷ ·fi ÙËÓ ·Ó¿‰ÂÈÍË ÙˆÓ ·Â›ÌÓËÛÙˆÓ ËÚÒˆÓ Ù˘ Ì·ÚÙ˘ÚÈ΋˜ fiÏ˘.
√ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙÔ˘ ∞Ó‰Ú¤· ªÈ·Ô‡ÏË ∫·Ù¿ ÙÔÓ ÚÒÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ‰ÈÎÙ·ÙÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ∞ÓÙˆÓ›Ô˘ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘, Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ ÔÚ›ÛÙËÎÂ Ô π¿Îˆ‚Ô˜ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ΔÔÌ¿˙˘4. ◊Ù·Ó ÂÓ¿ÚÂÙÔ˜ Î·È Û˘ÓÂÙfi˜ ¿Ó‰Ú·˜ Î·È ¤ÌÂÈÚÔ˜ Ó·˘ÙÈÎfi˜. ª¿ÏÈÛÙ·, ›¯Â Î·È ıˆÚËÙÈΤ˜ ÁÓÒÛÂȘ Ó·˘ËÁÈ΋˜. øÛÙfiÛÔ, ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÁÂÓÓË̤ÓÔ˜ ÁÈ· ·Ú¯ËÁfi˜, ÚÔÛfiÓ Ô˘ ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙÔ Û ÂΛӘ ÙȘ ‰‡ÛÎÔϘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ, Î·È Â›¯Â ÙË ÌÂÙÚÈÔÊÚÔÛ‡ÓË Ó· ÙÔ ·Ú·‰¤¯ÂÙ·È. ΔfiÙÂ Ô §¿˙·ÚÔ˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘
[30]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ÛÙÔ ÏÔ›Ô ∫ˆ˜, ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Peter von Hess, ÙÔ˘ 1824. ∂›¯Â ÙË Ê‹ÌË ·ÙÚfiÌËÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Î·È ‰ÂÓ Û˘Ó‹ıÈ˙ ӷ ·ÈÓ‡ÂÙ·È ÁÈ· ÙȘ ÔÏÂÌÈΤ˜ ÙÔ˘ ÂÈÙ˘¯›Â˜. PUBLIC DOMAIN
›¯Â ÙË ‰ÈÔÚ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ó· ͯˆÚ›ÛÂÈ ÔÈÔ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔ˘˜ ÏÔÈ¿Ú¯Ô˘˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ ‰È¤ıÂÙ ÙÔ ¯¿ÚÈÛÌ· Ù˘ ËÁÂÛ›·˜. ¢ÂÓ ‹Ù·Ó ‡ÎÔÏÔ Ó· ÙÔ ‰È·ÎÚ›ÓÂÈ, ÁÈ·Ù› Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ›¯Â ÔÚÈṲ̂ӷ ¤ÓÙÔÓ· ÂÏ·ÙÙÒÌ·Ù·. ¢ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·Ï›„Ô˘Ì ÌÈ· ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙ· ÛÎÔÙÂÈÓ¿ ÛËÌ›· ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘ ÔÓÔÌ·ÛÙÔ‡ Ó·˘¿Ú¯Ô˘. ÕÏψÛÙÂ, ¯¿ÚË ÛÙË ‰‡Ó·ÌË ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘, ÔÏÏ¿ ·fi ·˘Ù¿ ÂÍ·Ï›ÊıËÎ·Ó Â›Ù ·ÊfiÙÔ˘ ·Ó¤Ï·‚ ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ ›Ù ڈهÙÂÚ·. °È· Ó· ÌËÓ ·Ú·Ï·ÓËıÒ Î·È Ó· ÌËÓ ·Ú·Ï·Ó‹Ûˆ, ı· ÂÚÈÁÚ¿„ˆ Ù· ÂÏ·ÙÙÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘ fiˆ˜ Ù· Û˘Ì¤Ú·Ó· ‡ÛÙÂÚ· ·fi Û˘ÓÔÌÈϛ˜ ÌÔ˘ Ì ʛÏÔ˘˜ ÙÔ˘ Î·È Ù· ÚÔÙÂÚ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ fiˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚıËÎ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ·ÓÙ›˙ËÏÔ‡˜ ÙÔ˘. √ ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ·fi Ó¤Ô˜ ‹Ù·Ó ̤ı˘ÛÔ˜. ∞¤‚·Ï ·˘Ùfi ÙÔ ¿ıÔ˜ ÌfiÏȘ ·ÓÙÚ‡ÙËΠÙË Û‡ÓÙÚÔÊÔ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘. Œ‰ÂȯÓ fï˜ ÂÏ¿¯ÈÛÙË Â˘Ï¿‚ÂÈ· ÚÔ˜ Ù· ı›· ηÈ, ÙÔ ¯ÂÈÚfiÙÂÚÔ, ‰ÂÓ ›ÛÙ¢ fiÙÈ Ù· ÌÈÎÚ¿ ÏÔ›· Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, Ù· ·Ù›ı·Û· ÏËÚÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ Î·È ÔÈ ÏÈÁÔÛÙÔ› ¯ÚËÌ·ÙÈÎÔ› fiÚÔÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ˘ÂÚÈÛ¯‡ÛÔ˘Ó ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙȘ ÙÂÚ¿ÛÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡. øÛÙfiÛÔ, Ô §¿˙·ÚÔ˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘ ‰ÂÓ ·ÂÏ›ÛÙËÎÂ. ŒÂÈÙ· ·fi ÔÏϤ˜ ̿ٷȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ, ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1821, ηÙfiÚıˆÛ ӷ ÙÔÓ Â›ÛÂÈ Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙË Ó·˘·Ú¯›· Û ̛· Û˘Ó¿ÓÙËÛË Ô˘ ‰È‹ÚÎÂÛ ÔÏϤ˜ ÒÚ˜. ¢ÂÓ ¤ÁÈÓ ÔÙ¤ ÁÓˆÛÙfi ÙÈ Û˘˙‹ÙËÛ·Ó ÔÈ ‰‡Ô ¿Ó‰Ú˜, ·ÏÏ¿ ÙÔ ‚¤‚·ÈÔ Â›Ó·È fiÙÈ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘ ‚Á‹Î ӷ‡·Ú¯Ô˜ ÙˆÓ À‰Ú·›ˆÓ ·fi ÙÔ Ì¤Á·ÚÔ ÙÔ˘ §·˙¿ÚÔ˘ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË. ∞ÊÔÛÈÒıËΠÛÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· Ù˘ Ó·˘ÙÈ΋˜ Ì·˜ ‰‡Ó·Ì˘ Ì ηÚÙÂÚÈÎfiÙËÙ·, Ë ÔÔ›· Ô‡Ù ÛÙË ÌÂÙ¤ÂÈÙ· ˙ˆ‹ ÙÔ˘ ÛÙËÚ›¯ÙËΠÛÙÔ ıÚËÛ΢ÙÈÎfi ·›ÛıËÌ·, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÛÙ·Ì¿ÙËÛ ÔÙ¤ Ó· ηıÔ‰ËÁÂ›Ù·È ·fi ÙÔ ·Ó¤ÛÂÚÔ ·ÛÙ¤ÚÈ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. √ ªÈ·Ô‡Ï˘ ‹Ù·Ó ÙfiÛÔ ·ÙÚfiÌËÙÔ˜ ¿ÓıÚˆÔ˜, ÒÛÙ ¤ÙÂÈÓ ·˘Ù‹ ÙËÓ ·ÚÂÙ‹ ̤¯ÚÈ Ù· ¤Û¯·Ù· fiÚÈ· Ù˘ ÊÚfiÓËÛ˘ Î·È Ù˘ ·ÊÚÔÛ‡Ó˘. ™ÙË ÓÈfiÙË ÙÔ˘, Ì ÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ È‰ÈfiÎÙËÙÔ Î·È ˆÚ·›Ô ÏÔ›Ô ÙÔ˘, Û˘¯Ó¿ ÏÔÍÔ‰ÚÔÌÔ‡Û ÎfiÓÙÚ· ÛÙÔÓ ¿ÓÂÌÔ Ì¤Û· ÛÙÔÓ ÔÚıÌfi ÙˆÓ °·‰Â›ÚˆÓ. ŒÓ·˜ ËÏÈÎȈ̤ÓÔ˜ Û˘ÓÙ·ÍȉÈÒÙ˘ ÙÔÓ ÚÔÂȉÔÔ›ËÛ fiÙÈ ˘‹Ú¯Â ‡Ê·ÏÔ˜ ÛÙËÓ Δ·Ú›ÊË Û ÌÈÎÚ‹ ·fiÛÙ·ÛË ·fi ÙËÓ ÍËÚ¿. «ΔÈ ÂÈÚ¿˙ÂÈ!» ·¿ÓÙËÛÂ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘. ∂›Ù ‰ÂÓ ›ÛÙ„ ÙÔ Á¤ÚÔÓÙ· ›Ù ‹Ù·Ó ÂÂÈṲ̂ÓÔ˜ fiÙÈ ı· ·Ú¤Î·ÌÙ ÙÔÓ Î›Ó‰˘ÓÔ. ∂Í·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ӷ ϤÂÈ ÛÙÔ ‡Ô˘ÏÔ Ì¤ÚÔ˜, ÒÛÔ˘, Í·ÊÓÈο, ÙÔ ÛοÊÔ˜ ÙÔ˘ Û˘ÓÙÚ›ÊÙËÎÂ. À¤ÛÙË ÛÔ‚·ÚfiÙ·ÙË ˙ËÌ›·, ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ÔÔ›· ı· ‹Ù·Ó Ô ÈÔ ÏÔ‡ÛÈÔ˜ ÏÔ›·Ú¯Ô˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜. øÛÙfiÛÔ, ·˘Ùfi˜ Ô ¿Î·ÌÙÔ˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙÔ˜ ÁÈ· Ó· ÂÈ‚ÏËı› Î·È Ó·
‰·Ì¿ÛÂÈ Ù· ·Ù›ı·Û· Ó·˘ÙÈο ÏËÚÒÌ·Ù·. ∂›¯Â ˆ˜ ·Ú¯‹ fiÙÈ ¤Ó·˜ ÏÔ›·Ú¯Ô˜ ‰ÂÓ ¤Ú ÔÙ¤ Ó· Á˘Ú›ÛÂÈ, fiÛÔ ÛÊÔ‰Úfi˜ Î·È ·Ó ‹Ù·Ó Ô ÂÓ¿ÓÙÈÔ˜ ¿ÓÂÌÔ˜. ¶ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ¤Ú·Û ÙÔÓ ∫·ÊËÚ¤· Ì ηٷÈÁ›‰· Î·È ‚fiÚÂÈÔ ¿ÓÂÌÔ, ÂÓÒ ÔÈ Û˘Ó¿‰ÂÏÊÔ› ÙÔ˘ ›¯·Ó ηٷʇÁÂÈ ÛÙ· ÏËÛȤÛÙÂÚ· ÏÈÌ¿ÓÈ·. ◊Ù·Ó ·‰˘ÛÒËÙÔ˜ Ì ÙÔ˘˜ ‰ÂÈÏÔ‡˜, ·ÎfiÌ· Î·È Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÔ˘ ÙÔÓ ·‰ÂÏÊfi, Ô ÔÔ›Ô˜ ¤Ù˘¯Â Ó· ÌËÓ Â›Ó·È ÂÍ›ÛÔ˘ ·Ó‰Ú›Ԙ. «∞·Ú¿ÌÈÏÏÔ˜ ‹Ù·Ó Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ÛÙ· ÔÏÂÌÈο ¤ÚÁ·» ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ Ô ‰›Î·ÈÔ˜ ™ÂÙÛÈÒÙ˘ ∞Ó¿ÚÁ˘ÚÔ˜ ∞Ó‰Ú¤· Ã. ∞Ó·ÚÁ‡ÚÔ˘. «™ÙÔÓ fiÏÂÌÔ Û˘ÏÏ¿Ì‚·Ó ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ Î·È ÙÔ ÂÎÙÂÏÔ‡Û ·Ì¤Ûˆ˜, ·‰È·ÊÔÚÒÓÙ·˜ ·Ó ı· ÙÔÓ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ‹ fi¯È. Δ¤ÏÔ˜, ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ͯˆÚÈÛÙÔ‡˜ ¿Ó‰Ú˜, Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ï‹Úˆ˜ ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ÙˆÓ Ú¿ÍÂÒÓ ÙÔ˘˜». ∂ÓÒ Û˘ÌÂÚÈÊÂÚfiÙ·Ó ¤ÙÛÈ Û ÎÚ›ÛÈ̘ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ, Û ‹ÚÂ̘ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ ‹Ù·Ó Ô ÈÔ ÌÂÙÚÈfiÊÚˆÓ ¿ÓıÚˆÔ˜. « ŸÙ·Ó ÂÙ‡¯·ÈÓ ÛÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ Ì¿¯Â˜» ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ô ›‰ÈÔ˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜, «ÔÙ¤ ‰ÂÓ ·ÈÓ¢fiÙ·Ó. ÕÊËÓ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Ó· ÌÈÏÔ‡Ó ÁÈ· ·˘Ù¤˜. ŸÙ·Ó ·ÔÙ‡¯·ÈÓÂ, ‰ÂÓ ¤ÚȯÓ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ÙȘ ¢ı‡Ó˜. ŸÏÔÈ ÔÈ Û˘Ó¿‰ÂÏÊÔ› ÙÔ˘ ÙÔÓ Û¤‚ÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÁÈ·Ù› ‹Ù·Ó ηٷ‰ÂÎÙÈÎfi˜ Ì fiÏÔ˘˜, ÛÙË ÛÊ·›Ú· ¿ÓÙÔÙ Ù˘ ȉÈÔÛ˘ÁÎÚ·Û›·˜ ÙÔ˘. ™˘ÌÂÚ·ÛÌ·ÙÈο, ÁÈ· ÙÔÓ ¿Ó‰Ú· ·˘Ùfi ÌÔÚ› ηÓ›˜ Ó· ÂÈ fiÙÈ Ô‡Ù ÙÔÓ Â¯ıÚ‡ÔÓÙ·Ó Ô‡Ù ÙÔÓ ÊıÔÓÔ‡Û·Ó ÔÈ Û‡Á¯ÚÔÓÔ› ÙÔ˘».
¢˘Û¯¤ÚÂȘ ˆ˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Ù˘ Ó·˘ÙÈ΋˜ ‰‡Ó·Ì˘ Δ· ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÚÔÙÂÚ‹Ì·Ù· ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ÔÌ›ÏˆÓ Ì·˜ Î·È ÙÔ˘ ¿Ó‰Ú· Ô˘ ÂÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ¤ÍÈ ¯ÚfiÓÈ· Ó· ÙÔ˘˜ ΢‚ÂÚÓ‹ÛÂÈ ‰ÂÓ ı· ·ÚÎÔ‡Û·Ó ÁÈ· Ó· ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ó Ù· ¤Ó‰ÔÍ· ηÙÔÚıÒÌ·Ù· ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ Î·È ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ‰˘Û¯¤ÚÂȘ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙȘ Ôԛ˜ ÎÏ‹ıËÎ·Ó Ó· ·Ï¤„Ô˘Ó. ∏ Û˘ÁÎÚfiÙËÛË Î·È Ë ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ·ÎfiÌ· Î·È ÙÔ˘ ÈÔ Ù¤ÏÂÈÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ÍËÚ¿˜ Â›Ó·È Ôχ ÈÔ Â‡ÎÔϘ ·fi ÂΛӘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ¤Ó· ÛÙfiÏÔ. ∫˘Ú›ˆ˜ Ù· ¿Ù·ÎÙ· ÛÒÌ·Ù·, Ù· ÔÔ›· ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙfiÙ ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi Ì·˜, Û˘ÓÙËÚÔ‡ÓÙ·Ó Ôχ ÈÔ Â‡ÎÔÏ· ·’ fi,ÙÈ ÔÈ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÌÔ›Ú˜: ŸÛÔ ÌÈÎÚ¤˜ Î·È ·Ó ‹Ù·Ó, ÂÍ·ÈÙ›·˜ Ù˘ ʇÛ˘ ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ· ··ÈÙÔ‡Û·Ó ÚÔÌ‹ıÂȘ Î·È ‰·¿Ó˜ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ Ì ÂΛӘ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÛÙfiψÓ. ¶ÚÔÙÔ‡ ÍÂÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó Ù· ÏÔ›·, ¤Ú ӷ ÚÔÂÙÔÈÌ·ÛÙÔ‡Ó Ù¤ÏÂÈ· ÁÈ· Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ ÙÔ Î·ı¤Ó· Ù· ˘ÚÔ‚fiÏ· ÙÔ˘, ÙËÓ ·Ó·Áη›· ˘Ú›Ùȉ· Î·È Ù· ‚Ï‹Ì·Ù· ÁÈ· fiÏÔ ÙÔÓ ÏÔ˘,
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [31]
[32]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∏ ˘Í›‰· ÙÔ˘ ∞Ó‰Ú¤· ªÈ·Ô‡ÏË, ·Ú¯ËÁÔ‡ ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ¢ˆÚ¿ ÙÔ˘ ‡·ÙÔ˘ ·ÚÌÔÛÙ‹ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘, Ú›ÁÎÈ· °ÂˆÚÁ›Ô˘. ª√À™∂π√ ª¶∂¡∞∫∏
Î·È ÂÈϤÔÓ, ·Ú΋ ·ÚÈıÌfi ÌÈÎÚÒÓ fiψÓ. Δ¤ÏÔ˜, ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙÔ Î·ı¤Ó· ÏÔ›Ô Ó· ÌÂٷʤÚÂÈ Û fiÏË ÙËÓ ÂÎÛÙÚ·Ù›· Ù· ·Ó·Áη›· ÛÙÔ Ï‹ÚˆÌ¿ ÙÔ˘ ÙÚfiÊÈÌ· Î·È fiÛÈÌÔ ÓÂÚfi. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ÚÔ¸ÔÏÔÁÈÛÌfi Ô˘ ˘Ô‚Ï‹ıËΠÛÙËÓ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË ÙÔ˘ ÕÛÙÚÔ˘˜, Ù· ¤ÍÔ‰· ÂÓfi˜ ÏÔ›Ô˘ Ì 16 ˘ÚÔ‚fiÏ· Î·È 108 ¿Ó‰Ú˜ ·Ó¤Ú¯ÔÓÙ·Ó Û 20.000 ÂÚ›Ô˘ ÁÚfiÛÈ· ÙÔ Ì‹Ó·. ™‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ¤ÁÁÚ·ÊÔ Ù˘ 14˘ πÔ˘Ï›Ô˘ 1825 ÙÔ˘ ÌÈÓÈÛÙÂÚ›Ô˘ ÙˆÓ ¡·˘ÙÈÎÒÓ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi ÛÒÌ·, ··ÈÙÔ‡ÓÙ·Ó 1.000 Ù¿ÏËÚ· οı ̋ӷ, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÙÔÓ ÚÒÙÔ Ì‹Ó· Ô˘ ÂÚÈÏ¿Ì‚·Ó ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·. ∞ÎfiÌ· Î·È Ì ÂÏ·Ùو̤ӷ ¤ÍÔ‰· Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿ ·fi Ù· 150 ÏÔ›· ÙÔ˘˜ ÂÍfiÏÈ˙·Ó ÂÎ ÂÚÈÙÚÔ‹˜ ÂÚ›Ô˘ 60 ÁÈ· ¤ÍÈ Ì‹Ó˜ ÙÔ ¯ÚfiÓÔ. ∞˘Ù¿ Ù· ÏÔ›·, ·ÎfiÌ· Î·È fiÙ·Ó ‹Ù·Ó ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ӷ, fiˆ˜ Î·È Ù· ˘fiÏÔÈ· 90 ¤Ú ¿ÓÙÔÙ ӷ Û˘ÓÙËÚÔ‡ÓÙ·È - Î·È ·˘Ùfi Û‹Ì·ÈÓ ÔÚÈṲ̂ӷ ¤ÍÔ‰·. Δ¤ÏÔ˜, ·ÚÎÂÙ¿ ÏÔ›· ηٷÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó ÔÏÔÛ¯ÂÚÒ˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÌÂÓ· ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ˆ˜ ˘ÚÔÏÈο. ∞Ó Ï¿‚Ô˘Ì ˘fi„Ë fiÏ· ·˘Ù¿, ÙfiÙ ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌ·ÛÙ fiÙÈ ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ Ù˘ ÂÙ‹ÛÈ·˜ ‰·¿Ó˘ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ ·ÓÂÚ¯fiÙ·Ó Û ÔÛfi Ô˘, ‚¤‚·È·, ‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÔ˘Ì Ì ·ÎÚ›‚ÂÈ·, ·ÏÏ¿ Û›ÁÔ˘Ú· ‹Ù·Ó ÌÂÁ¿ÏÔ. Δ· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿ ‰ÂÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ ·˘Ù‹ ÙË ‰·¿ÓË. ∂ÈÛ¤Ú·ÙÙ·Ó ÁÈ· ÙȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ Ù· ¤ÛÔ‰· ÙÔ˘ ∞ÈÁ·›Ô˘ Î·È Î·Ù¿ ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· ¤·ÈÚÓ·Ó Î¿ÔȘ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜
ÂȯÔÚËÁ‹ÛÂȘ ·fi ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Ù·ÌÂ›Ô Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘. ∂ÈϤÔÓ, ›¯·Ó ÔÚÈṲ̂ÓÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ fiÚÔ˘˜: Ù· Ï¿Ê˘Ú·. ™‡Ìʈӷ fï˜ Ì ÙÔ ˘fiÌÓËÌ· ÙÔ˘ ˘ÔÓ·˘¿Ú¯Ô˘ ∫. ¡ÈÎÔ‰‹ÌÔ˘, ̤¯ÚÈ ÙÔ 1824 ·fi Ù· ÂÈÛÔ‰‹Ì·Ù· ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ Ù· æ·Ú¿ ›¯·Ó Ï¿‚ÂÈ 120.000, ÔÈ ™¤ÙÛ˜ 160.000 Î·È Ë ⁄‰Ú· 240.000 ÁÚfiÛÈ·. ™ÙË ‰È·Î‹Ú˘ÍË Ô˘ Âͤ‰ˆÛ·Ó Ë ⁄‰Ú·, ÔÈ ™¤ÙÛ˜ Î·È Ù· æ·Ú¿, ÛÙȘ 11 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1824, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È: «∞fi ÙȘ ÚÔÛfi‰Ô˘˜ ÙˆÓ ÂıÓÈÎÒÓ ÎÙËÌ¿ÙˆÓ, ÙÂψÓ›ˆÓ, ÂÚ¿ÓˆÓ Î·È ‰·ÛÌÒÓ ÙÔ˘ Ï‹ÁÔÓÙÔ˜ ¤ÙÔ˘˜, fiÛ˜ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó ÛÙËÓ ÍËÚ¿, ÌfiÓÔÓ 121.148 ÁÚfiÛÈ· Î·È 30 ·Ú¿‰Â˜ ÛÙ¿ÏıËÎ·Ó ·fi ÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË ÛÙ· ÙÚ›· Ó·˘ÙÈο ÓËÛÈ¿ ÁÈ· fiÏÔ ÙÔ ¤ÙÔ˜ 1823». ™ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ 1822 ·fi Ù· Ï¿Ê˘Ú· ÙÔ˘ ∞ÎÚÔÎÔÚ›ÓıÔ˘ ·Ú·¯ˆÚ‹ıËÎ·Ó ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ÔχÙÈÌÔÈ Ï›ıÔÈ, ·ÚÁ˘Ú¿ Î·È ¯Ú˘Û¿ Û·Ë, ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ë ·Í›·, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ ºÈÏ‹ÌÔÓ·, ‹Ù·Ó 800.000 ÁÚfiÛÈ·, ·ÏÏ¿, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔÓ √ÚÏ¿Ó‰Ô, ÂÚ›Ô˘ 213.000, ÂÎÙfi˜ ·fi 35.000 Ô˘ ‰fiıËÎ·Ó Û ÌÂÙÚËÙ¿. ΔÔ 1824 ÏËÚÒıËÎ·Ó ÛÙ· ÓËÛÈ¿ 94.000 ‰›ÛÙËÏ· ·fi Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ ‰·Ó›Ԣ. 줂·È·, ÔÈ ÂÈÛÚ¿ÍÂȘ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ ·fi Ù· Ï¿Ê˘Ú· ‰ÂÓ Â·ÚÎÔ‡Û·Ó, ÁÈ·Ù› ÔÏϤ˜ ηٷ‚¿ÏÏÔÓÙ·Ó ÛÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Ù·Ì›Ô, ÂÓÒ ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚȤگÔÓÙ·Ó ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ÔÏÂÌÈÛÙÒÓ. ∂Ô̤ӈ˜, ‰ÂÓ Â›Ó·È ¿ÍÈÔ ·ÔÚ›·˜ Ô˘ ÔÈ ‰·¿Ó˜ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ ·Ó‹Ïı·Ó Û 20.000.000 ·ÏȤ˜ ‰Ú·¯Ì¤˜. ŸÛ· ÔÛ¿ ÏËÚÒıËÎ·Ó ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ·fi ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Ù·Ì›Ô, ·Ó ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ù· ÌfiÓ·, ‹Ù·Ó Èı·Ófiٷٷ Ù· ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈο. ∞Ó Ù· ·ıÚÔ›ÛÔ˘ÌÂ, ·Ô‰Â¯fiÌÂÓÔÈ ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÌfi ÙÔ˘ ºÈÏ‹ÌÔÓ· ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· Ï¿Ê˘Ú· Ù˘ ∫ÔÚ›ÓıÔ˘, ı· ÊÙ¿ÛÔ˘Ì ÌfiÏȘ ÛÙȘ 1.400.000 ·ÏȤ˜ ‰Ú·¯Ì¤˜, ÔÛfi Ô˘ ··ÈÙÔ‡ÓÙ·Ó ÁÈ· ÙË Û˘ÓÙ‹ÚËÛË 40 ÌfiÓÔ ÏÔ›ˆÓ ÁÈ· ¤ÍÈ Ì‹Ó˜. ∂ÓÓÔÂ›Ù·È fiÙÈ Ì ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ·ÚÈıÌÔ‡˜ ‰ÂÓ ÊÈÏÔ‰ÔÍԇ̠ӷ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ì ÙËÓ ·fiÏ˘ÙË ·Ï‹ıÂÈ·, Ë ÔÔ›· ‰˘ÛÙ˘¯Ò˜ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ‰˘Û‡ÚÂÙË, ·ÏÏ¿ ÌfiÓÔ Ó· ‰ÒÛÔ˘Ì ÌÈ· ÁÂÓÈ΋ ¤ÓÓÔÈ· ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙˆÓ ÂÍfi‰ˆÓ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ Î·È ÁÈ· ÙË ÌÈÎÚ‹ ‚Ô‹ıÂÈ· Ô˘ ¤·ÈÚÓ·Ó ·fi ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ Ù·Ì›Ô.
¶Ò˜ ÔÈ ÛÙÔÏ›ÛÎÔÈ Ì·˜ ·ÓÙÈÙ¿¯ıËÎ·Ó Û ÂÏÒÚÈ· ÛοÊË Δ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÛοÊË, Ô˘ ›¯·Ó ·Ú·Û΢·ÛÙ› Ì ÙfiÛÔ˘˜ ÎfiÔ˘˜ Î·È ı˘Û›Â˜, ‹Ù·Ó ·ÏÔ› ¿ÚˆÓ˜ -ÌÚ›ÎÈ·, ÂÎÙfi˜ ·fi Ï›Á· ÙÚ›ÛÙËÏ· Î·È Î¿ÔȘ ËÌÈÔϛ˜- ÂÍÔÏÈṲ̂ÓÔÈ Ì 10-20 ÙÔ Ôχ ˘ÚÔ‚fiÏ·. ºÚÂÁ¿Ù˜, ‰›ÎÚÔÙ· Î·È ÙÚ›ÎÚÔÙ·, ¤Ú ӷ ·ÓÙÈ·-
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [33]
Ú·Ù·¯ÙÔ‡Ó Û Ôχ ÌÂÁ¿Ï· ÏÔ›·. ∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ì ·˘Ù¿ Ù· ÌÈÎÚ¿ ˘ÚÔ‚fiÏ· ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ¯Ù˘‹ÛÔ˘Ó Ì ÂÈÙ˘¯›· ÂΛӷ Ù· ÏÔ›·. √È ÛÊ·›Ú˜ ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ‰È·ÂÚ¿ÛÔ˘Ó ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο Ù· ÂÓÈÛ¯˘Ì¤Ó· ÙÔȯÒÌ·Ù· ÙˆÓ ·ÓÙ›·ÏˆÓ ÛηÊÒÓ. ∏ ›ıÂÛË Ì Ï‡ÚÈÛË (abordage) ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ·˘Ù¿ Ù· «ÎÈÓËÙ¿ ‚Ô˘Ó¿» -fiˆ˜ ÔÓÔÌ·˙fiÙ·Ó ¤Ó·˜ Ù‡Ô˜ ÔıˆÌ·ÓÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ- Ê·ÈÓfiÙ·Ó ·Î·ÙfiÚıˆÙË. ΔÔ ¿ÏÌ· ·fi ÙÔ ¯·ÌËÏfi ηٿÛÙڈ̷ ÙˆÓ ·ÚÒÓˆÓ ÛÙÔ „ËÏfi ÂÓfi˜ ‰ÈÎÚfiÙÔ˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‡ÎÔÏÔ. ∫·È ·Ó ÂÙ‡¯·ÈÓÂ, ¤Ú ӷ Á›ÓÂÈ Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ·fi ÔÏÏÔ‡˜ ¿ÚˆÓ˜ ÁÈ· Ó· ˘¿ÚÍÂÈ Î¿ÔÈ· ·Ó·ÏÔÁ›· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ‰Èο Ì·˜ ÂÈÙÈı¤ÌÂÓ· ÏËÚÒÌ·Ù·, ÙˆÓ 100 ·Ó‰ÚÒÓ ·Ó¿ ÛοÊÔ˜, Î·È ÛÙÔ Â¯ıÚÈÎfi ϋڈ̷, ÙÔ ÔÔ›Ô Û˘¯Ó¿ ˘ÂÚ¤‚·ÈÓ ÙÔ˘˜ 700 Î·È 800 ¿Ó‰Ú˜ ·Ó¿ ÏÔ›Ô. ∂ÈϤÔÓ, ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ı· Ó·˘Ì·¯Ô‡Û·Ó ÂÎ ÙÔ˘ Û˘ÛÙ¿‰ËÓ. ¢ÂÓ ‹Ù·Ó, ÏÔÈfiÓ, Û˘ÓÂÙfi Ó· ÚÔÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÌfiÓÔ ÙË ı·Ï¿ÛÛÈ· ·ÓÙÈ·Ú¿ıÂÛË, fiÔ˘ Ë ÎÙËÓ҉˘ ‰‡Ó·ÌË ÌÔÚ› Ó· ˘ÂÚÈÛ¯‡ÛÂÈ Ù˘ ÓÔËÌÔÛ‡Ó˘ Î·È Ù˘ ÂȉÂÍÈfiÙËÙ·˜. ŒÙÛÈ, ÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó Û ¿ÏÏË Ì¤ıÔ‰Ô. ªfiÏȘ Û˘Ó·ÓÙÔ‡Û·Ó ÙÔ ÛÙfiÏÔ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ, ÊÚfiÓÙÈ˙·Ó ηٿ ηÓfiÓ· Ó· ÙÔÓ ÚÔÛÂÚÓÔ‡Ó. ŒÂÈÙ· ¤ÚÈ¯Ó·Ó Ù· ˘ÚÔÏÈο ηٷ¿Óˆ ÙÔ˘. ΔfiÙ ÔÈ ·ÓÙ›·ÏÔÈ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ·Ó, ›Ù ÁÈ·Ù› Ù· ˘ÚÔÏÈο ηÙfiÚıˆÓ·Ó Ó· Ï¢ڛÛÔ˘Ó ¤Ó· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÏÔ›· ›Ù ÁÈ·Ù› ·ÏÒ˜ ÙÔ˘˜ ÂÓ¤ÓÂ·Ó ÙÚfiÌÔ. ¶ÔÈÔ˜ ‰›‰·Í ÛÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜ ·˘Ùfi ÙÔ Â˘Ê˘¤ÛÙ·ÙÔ Î·È ÙfiÛÔ ÙÂÏÂÛÊfiÚÔ Ì˯¿ÓÂ˘Ì·; ª¤¯ÚÈ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ· ÔÈ Ó·‡·Ú¯ÔÈ Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜ Î·È Ù˘ °·ÏÏ›·˜ Ó·˘Ì¿¯ËÛ·Ó Î·È ‰ÔÍ¿ÛÙËÎ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ Ì ·˘Ùfi ÙÔ Ù¤¯Ó·ÛÌ·, ·ÏÏ¿ ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ 1821 ‰ÂÓ ÁÓÒÚÈ˙·Ó Ô‡Ù ‹Ù·Ó ˘Ô¯Úˆ̤ÓÔÈ Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ Ó·˘ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘. ∞˘Ùfi Ô˘ ‹ÍÂÚ·Ó ·fi ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ‹Ù·Ó fiÙÈ ÛÙÔ ΔÛÂṲ̂ Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ›¯Â ηٷÛÙÚ·Ê› ·fi ˘ÚÔÏÈο. ™ÙÔ ΔÛÂṲ̂ fï˜ Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ‹Ù·Ó ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ÓÔ˜. ™Ù· ‰‡Ô ÚÒÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ˘ÚÔÏËÙ¤˜ Â˘Ù‡¯ËÛ·Ó Ó· ÂÈÙÂıÔ‡Ó Ì ÂÈÙ˘¯›· ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ÌÂÚÈο ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ӷ ÛοÊË. øÛÙfiÛÔ, ·fi ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ¯ÚfiÓÔ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Ô ÛÙfiÏÔ˜ Ì·˜ ÌfiÚÂÛ ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ó· ·ÓÙÈ·Ú·Ù·¯Ù› ηٿ ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙÔ ¤Ï·ÁÔ˜, ηıÒ˜ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ
›¯·Ó ‰È‰·¯Ù› ·fi ÔÏÏ¿ ·ı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ Î·È ·¤Ê¢Á·Ó Ó· ̤ÓÔ˘Ó Û ÏÈÌ¿ÓÈ·, fiÔ˘ ˘‹Ú¯Â Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ Ó· ¯Ù˘ËıÔ‡Ó ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜. ª¿ÏÈÛÙ·, Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ·Ó·‰Â›¯ÙËÎ·Ó Ë Â˘Ê˘˝· ÙÔ˘ ŒÏÏËÓ· Ó·˘ÙÈÎÔ‡, Ë ÔÔ›· ¤Î·Ó ‰˘Ó·Ù‹ ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ ÛÙÔ ¤Ï·ÁÔ˜ Ì ÙÔ Ù¤¯Ó·ÛÌ· Ù˘ ÚÔÛ‹ÓÂÌ˘ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘, fiˆ˜ Î·È Ë ı·˘Ì·ÛÙ‹ ÂȉÂÍÈfiÙËÙ· ÛÙÔ ¯ÂÈÚÈÛÌfi ÙˆÓ ÈÛÙ›ˆÓ, ¯¿ÚË ÛÙËÓ ÔÔ›· ÚÔ¿ÓÙˆÓ ÂÙ‡¯·ÈÓÂ Ë ÚÔÛ‹ÓÂÌË ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË. √ °¿ÏÏÔ˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ∂. ∑˘ÚÈ¤Ó ÓÙ Ϸ °ÎÚ·‚ȤÚ, ÂÚÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ Î·È ı·˘Ì¿˙ÔÓÙ·˜ ÙË Û¯ÂÙÈ΋ ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ Ù¤¯ÓË ÙˆÓ Ó·˘¿Ú¯ˆÓ ÙÔ˘ ∫·ÚfiÏÔ˘ μ′ Î·È ÙÔ˘ §Ô˘‰Ô‚›ÎÔ˘ π¢ π¢′,, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ: «™Â ·ÚfiÌÔȘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ Î·È Ì ·Ó¿ÏÔÁ· ̤۷ ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Ó·‡·Ú¯ÔÈ Â¤‰ÂÈÍ·Ó Ù· ›‰È· ÚÔÙÂÚ‹Ì·Ù·. ª·ÓÔ˘‚Ú¿ÚÔÓÙ·˜, ·Ó¿ÁÎ·Û·Ó ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜ ÛÙfiÏÔ˘˜ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ Ó· ÙÚ·Ô‡Ó ÛÂ Ê˘Á‹ ‹ ÙÔ˘˜ ·Ó·¯·›ÙÈÛ·Ó ‹ ·Ú·ÎÒÏ˘Û·Ó ÙËÓ ÔÚ›· ÙÔ˘˜ ‹ ‰È¤ÎÔ„·Ó ÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ». ∫·È, ÙÂÏÂÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·ÍÈfiÏÔÁË Ú·ÁÌ·Ù›· ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÁÈ· ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÙfiÏÔ, ϤÂÈ: «√È ŒÏÏËÓ˜ ˘‹ÚÍ·Ó ÔÈ Úfi‰ÚÔÌÔÈ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÔÏÂÌÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜, Ô˘ ÙÒÚ· ΢ÔÊÔÚ›ٷÈ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ ÔÔ›Ô ÔÈ ÛÙfiÏÔÈ ıˆÚËÎÙÒÓ ı· ¤¯Ô˘Ó ˆ˜ ·ÚÈÔ ÛÎÔfi Ó· Û˘Óԉ‡ԢÓ, Ó· ÚÔÛٷهԢÓ, Ó· ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÛˆÛÙ¿ Î·È ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÛÙÈÁÌ‹ Ó· ÂÍ·ÎÔÓÙ›˙Ô˘Ó Ù· Ó¤· ˘ÚÔÏÈο, Ô˘ ÙÒÚ· ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È “ÙÔÚÈÏÔ‚fiÏ·” (bateaux torpilles). ∞˘Ùfi ·ÎÚÈ‚Ò˜ ηٿÊÂÚÓ·Ó Ì ÙÔ˘˜ ÛÙÔÏ›ÛÎÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘ Î·È Ô ™·¯ÙÔ‡Ú˘ fiÙ·Ó Ó·˘Ì·¯Ô‡Û·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙˆÓ ÛÙfiÏˆÓ ÙÔ˘ ÃÔÛÚ¤Ê Î·È ÙÔ˘ πÌÚ·‹Ì». ªÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÂÁÎÒÌÈÔ ÁÈ· ÙËÓ Â˘Ê˘˝· ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ Ì·˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÁÚ·ÊÙ›. ∫·È fï˜, Ë ·Ï‹ıÂÈ· ··ÈÙ› Ó· ÚÔÛı¤ÛÔ˘Ì ¤Ó· ·ÎfiÌË ÚÔÙ¤ÚËÌ· ÙˆÓ ‰ÈÎÒÓ Ì·˜: ŸÔÙ ÔÈ ∂˘Úˆ·›ÔÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ˘ÚÔÏÈο, Ù· ÌÂÙ¤ÊÂÚ·Ó Û ÚÔÛ‹ÓÂÌÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ¯ıÚÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. ∞fi ÂΛ Ù· ¿ÊËÓ·Ó Î·Ù¿ ·ÚÈÔ ÏfiÁÔ ÛÙËÓ ÂοÛÙÔÙ ‰È‡ı˘ÓÛË ÙÔ˘ ·Ó¤ÌÔ˘, ÂÓÒ Ù· ÏËÚÒÌ·Ù· ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ·Ó ÂÎÙfi˜ ‚ÔÏ‹˜. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ù· ‰Èο Ì·˜ ˘ÚÔÏÈο Û˘Ó¤¯È˙·Ó ÙÔ˘˜ ¯ÂÈÚÈÛÌÔ‡˜ Ì ٷ ÏËÚÒÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜, ̤¯ÚÈ Ó· ÛÈÁÔ˘Ú¢ÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ÔÏÔÎÏËÚˆÙÈ΋ ÚÔÛÎfiÏÏËÛË.
√ ∫·Ó¿Ú˘ ˘ÚfiÏËÛ ÙËÓ ÙÔ˘ÚÎÈ΋ Ó·˘·Ú¯›‰· ÙÔ˘ ∫·Ú¿ ∞Ï‹ ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ Ã›Ô˘ ÙÔ 1822.
[34]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
¡·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ 1821 Î·È ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ‰‡Ô ÌËÓÒÓ ÙÔ˘ 1822 ΔÔ ·Ú·¿Óˆ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎfi Û‡ÛÙËÌ· ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜ ‹‰Ë ·fi ÙÔ ÚÒÙÔ ¤ÙÔ˜ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ·Ó·Ù‡¯ıËΠÙfiÙ ·ÎfiÌË ÛÙÔ ¤Ï·ÁÔ˜. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ Û˘ÓÙ¤ÏÂÛ ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ù˘ ·ӿÛÙ·Û˘ Ù˘ ™¿ÌÔ˘, ‰ÂÓ ÊÚfiÓÙÈÛ fï˜ Ó· ÂÌÔ‰›ÛÂÈ ÙÔ Ó·‡·Ú¯Ô ∫·Ú¿ ∞Ï‹5, ÁÈ· Ó· ÌËÓ ÙÚÔÊÔ‰ÔÙ‹ÛÂÈ Ù· ÊÚÔ‡ÚÈ· Ù˘ ªÂıÒÓ˘ Î·È Ù˘ ∫ÔÚÒÓ˘, Ô‡Ù ÚfiÏ·‚ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ °·Ï·Íȉ›Ô˘ Î·È ÙËÓ ·È¯Ì·ÏˆÛ›· ÙÔ˘ ÛÙÔÏ›ÛÎÔ˘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ Ó·˘ÙÈ΋˜ fiÏ˘. ŒÙÛÈ, Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ¤ÛÙÚ„ ¿ÓÂÙ· ÛÙÔÓ ∂ÏÏ‹ÛÔÓÙÔ Î·Ù¿ ÙÔÓ √ÎÙÒ‚ÚÈÔ. °ÂÓÈο, ÙÔÓ ÚÒÙÔ ¯ÚfiÓÔ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ‰ÂÓ ·ÔÙÔÏÌÔ‡Û·Ó ÌÂÁ¿Ï˜ ÚÔÛ¿ıÂȘ. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÚÔÙÈÌÔ‡Û·Ó ·ÎfiÌ· Ó· ̤ÓÔ˘Ó ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ÓÔÈ ·Ú¿ Ó· ·ÓÔ›ÁÔÓÙ·È ÛÙÔ ¤Ï·ÁÔ˜. °È’ ·˘Ùfi, ÛÙȘ 27 ª·˝Ô˘ 1821 ÙÔ˘˜ ‚Ú‹ÎÂ Ë ÚÒÙË ÌÂÁ¿ÏË Û˘ÌÊÔÚ¿. ∂ΛÓË ÙË Ì¤Ú· Ô æ·ÚÈ·Ófi˜ ¶··ÓÈÎÔÏ‹˜6 ˘ÚfiÏËÛ ÛÙËÓ ∂ÚÂÛfi Ù˘ ª˘ÙÈÏ‹Ó˘ ¤Ó· ‰›ÎÚÔÙÔ Ì 74 ˘ÚÔ‚fiÏ·, Ô˘ ›¯Â ηٷʇÁÂÈ ÂΛ ÁÈ· Ó· ‚ÚÂÈ ·ÛʷϤ˜ ηٷʇÁÈÔ. ∞˘Ùfi ÙÔ Î·ÙfiÚıˆÌ· ÂÓı¿ÚÚ˘Ó ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜ Î·È Î·Ù¤ÏËÍ ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜. øÛÙfiÛÔ, ÙÔ 1822 ı· ¿ı·ÈÓ·Ó Ôχ ¯ÂÈÚfiÙÂÚ· Û ÏÈÌ¿ÓÈ· Î·È ÂÏ¿ÁË. ™ÙȘ 24 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Ô ÔıˆÌ·ÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ‚Á‹Î ¿ÏÈ ·fi ÙÔÓ ∂ÏÏ‹ÛÔÓÙÔ. ∞ÊÔ‡ ÂÓÒıËΠ̠ÙÔÓ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi, ·ÓÂÊÔ‰›·Û ÙË ªÂıÒÓË Î·È ¤Ï¢Û ÚÔ˜ ÙËÓ ¶¿ÙÚ· ÁÈ· Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ Ù· ÊÚÔ‡ÚÈ· ÙÔ˘ ∫ÔÚÈÓıÈ·ÎÔ‡ ÎfiÏÔ˘. ™ÙȘ 16 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ ¤ÊÙ·ÛÂ Î·È Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ. ™ÙȘ 19 Ô ªÈ·Ô‡Ï˘, Ó·‡·Ú¯Ô˜ ‹‰Ë, ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ÂÈÙÂı› ÛÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜. ¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÛÙȘ 20 ÙÔ˘ Ì‹Ó· Û˘ÁÎÚÔÙ‹ıËÎÂ Ë ÚÒÙË ·ÏËıÈÓ‹ Ó·˘Ì·¯›· ÌÂٷ͇ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ΔÔ‡ÚÎˆÓ ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ·. ∂Λ «Ô ªÈ·Ô‡Ï˘, ÚÔÔÚ¢fiÌÂÓÔ˜ ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ÏÔ›ˆÓ», ÂÍÈÛÙÔÚ› Ô √ÚÏ¿Ó‰Ô˜, Ô˘ Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¢ÌÂÓ‹˜ ·¤Ó·ÓÙ› ÙÔ˘, «ÂÈÛ¯ÒÚËÛ ÛÙÔÓ Â¯ıÚÈÎfi ÛÙfiÏÔ Î·È, ÂÚÓÒÓÙ·˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ·fi ‰‡Ô ÊÚÂÁ¿Ù˜ ÛÙËÓ Ô˘Ú¿ ÙÔ˘, ˘ÚÔ‚ÔÏÔ‡Û ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘˜ Î·È ‰Â¯fiÙ·Ó Ù· ˘Ú¿ ÙÔ˘˜. ŒÊÙ·Û·Ó ÙfiÙÂ Î·È Î¿ÔÈ· ¿ÏÏ· ÂÏÏËÓÈο ÏÔ›·, ¤Û·ÛÂ Ë ÎÂÚ·›· Ù˘ Á¿ÌÈ·˜ Ù˘ ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚ˘ ÊÚÂÁ¿Ù·˜, ÂÓÒ Ô ›‰ÈÔ˜ Ô ªÈ·Ô‡Ï˘ Î·È Ù· ˘fiÏÔÈ· ÏÔ›· Ô˘ ÙÔÓ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó ‚Á‹Î·Ó ·fi ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ¯ˆÚ›˜ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ˙Ë̛˜». ∞˜ ‰Ô‡Ì fï˜ ÙÈ Ï¤ÂÈ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó ÙË Ó·˘Ì·¯›· Ô ∞Ó·ÛÙ¿ÛÈÔ˜ ΔÛ·Ì·‰fi˜, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÙËÓ ¤ÎıÂÛË ·Ú·ı¤ÙÔ˘Ì fiˆ˜ ÁÚ¿ÊÙËΠۯ‰fiÓ, ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘
∞ÁÒÓ·: «ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 20, Ë̤ڷ ¢Â˘Ù¤Ú·, ÒÚ· 4 Ó· ÍËÌÂÚÒÛÂÈ. ŒÎ·Ì ÛÈÓÈ¿ÏÔ Ô ÎÔÌ·ÓÙ¿ÓÙ˜7 Î·È ÛËΈı‹Î·Ì ÛÙ· ·ÓÈ¿ ËÁ·›ÓÔÓÙ·˜ ηٷ¿Óˆ ÛÙÔÓ Â¯ıÚfi, Î·È ÏËÛÈ¿˙ÔÓÙ·˜ ÛËÎÒıËÎÂ Ô Â¯ıÚfi˜ ÛÙ· ·ÓÈ¿, ÎÔÌÌ¿ÙÈ· 36, Î·È ÏËÛÈ¿˙ÔÓÙ·˜ Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ Û ̛· ÊÚÂÁ¿‰· ¿Ú¯ÈÛ ÙÔÓ fiÏÂÌÔ, ‹Ù·Ó Ë ÒÚ· ‰‡Ô Ù˘ Ë̤ڷ˜, Î·È ÔÏÂÌÒÓÙ·˜ ÙÔ˘ ¯¿Ï·Û ÙË Á¿ÌÈ·8 ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡, ‰ÂÓ ‹Ù·Ó fï˜ fiÏ· Ù· ηڿ‚È· Ù· ‰Èο Ì·˜ Û˘Ó·Á̤ӷ ÁÈ· Ó· ÌÔ˘Ó ÛÙË Ï›ÓÈ·9, ¢ı‡˜ ÊÙ¿Û·ÌÂ Î·È ÂÌ›˜ Î·È ·Ú¯›Û·Ì ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ÒÛÔ˘ ¤ÊÙ·Ó·Ó Ù· Ì˘‰Ú¿ÏÈ·10. ƒ›Í·Ì ηÓfiÓÈ· 18 Û ·˘Ù‹ ÙËÓ Ì·Ù¿ÁÈ·11, ‹Ïı fï˜ Ì›· ÛÊ·›Ú· ·fi ÙÔÓ Â¯ıÚfi Î·È ¯Ù‡ËÛ ÛÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ Î·Ù¿ÚÙÈ, Î·È ‹Ú·Ì ‰Â‡ÙÂÚË ‚fiÏÙ·, ¤Û·Ì Û fiÏÂÌÔ Ú›¯ÓÔÓÙ·˜ ηÓfiÓÈ· 23, ‹Ïı ̛· ÛÊ·›Ú· ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡, Ì·˜ ¤ÎÔ„Â ÙË Ú¿ÓÙ·12. ™Â ·˘Ùfi ÙÔÓ fiÏÂÌÔ ‹ÁÂ Ô Û‡ÓÙÚÔÊÔ˜ ÁÈ· Ó· ÁÂÌ›ÛÂÈ ÙÔ Î·ÓfiÓÈ Ù˘ ÚÔ‡‚·˜13, ‹Ú ʈÙÈ¿ ÙÔ Î·ÓfiÓÈ Î·È ÏËÁÒıËÎÂ. ™ÙËÓ ÙÚ›ÙË Ì·Ù¿ÁÈ· Ì¿˜ ¤ÂÛ·Ó ÙÚÂȘ ÊÚÂÁ¿‰Â˜ ÔÏÂÌÒÓÙ·˜ Ì·˜ ¤ˆ˜ ÙË Ì›· ÒÚ·, ڛͷÌ ηÓfiÓÈ· 26, ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ì ϤÔÓ Ó· ‚·ÛÙ¿ÍÔ˘Ì ‰ÈfiÙÈ Ì·˜ ηٿÎÔ„·Ó Ù· ·Ù·Ú¿ÙÛ·14, Ì·˜ ηٷÙÚ‡ËÛ·Ó Ì ٷ Ì˘‰Ú¿ÏÈ·. ª›· ÛÊ·›Ú· ‰È΋ Ì·˜ ‹ÁÂ Î·È ¤ÎÔ„Â ÙËÓ ÎfiÓÙÚ· ÌÂÓÙ˙¿Ó·15 ÙÔ˘ ÊÏfiÎÔ˘ ÙÔ˘ ¯ıÚÔ‡, ‚ϤÔÓÙ·˜ Ù· ‰Èο
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [35]
Ì·˜ Ó· Ô‰›˙Ô˘Ó ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ì ·Ú¿ Ó· Ô‰›ÛÔ˘ÌÂ. √ ηÈÚfi˜ ‹Ù·Ó ÊÚ¤ÛÎÔ˜, Î·È ‹Ì·ÛÙ·Ó ÂÌ›˜ Î·È Ô ‰ÈÎfi˜ Ì·˜ ÛÙfiÏÔ˜ ÛÙ·‚¤ÓÙÔ, Ô Â¯ıÚfi˜ ‹Ù·Ó ÛÔ‚Ú¿ÓÔ16. ¶Ô‰›Û·Ì ÂÌ›˜, ÂÚ¯fiÙ·Ó Ô Â¯ıÚfi˜ ΢ÓËÁÒÓÙ·˜. √ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ÛÙËÓ ÚÒÙË Î·È ‰Â‡ÙÂÚË ÚÔÛ‚ÔÏ‹ ‚Ï¿ÊÙËΠÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙËÓ ·ÔÛ΢‹. √ fiÏÂÌÔ˜ ‚¿ÛÙ·Í ÒÚ˜ ¤ÓÙÂ Î·È ÌÈÛ‹. ◊Ù·Ó Ù· ¯ıÚÈο: ÊÚÂÁ¿‰Â˜ ÂÙ¿, ÎÔÚ‚¤Ù˜ ¤ÍÈ, ÌÚ›ÎÈ· ‰ÂηÂÓÓ¤·, ÁÔϤٷ Ì›· - Ù· ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓ· ÌÈÎÚ¿ ¤ÌÂÈÓ·Ó ·Ú·Á̤ӷ ·fi οو, ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ·». ∏ Ó·˘Ì·¯›· ·˘Ù‹ Â›Ó·È ·ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢ÙË ÁÈ·Ù› ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜, ·›ÚÓÔÓÙ·˜ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ·fi ÙÔÓ ÙÔÏÌËÚfiÙ·ÙÔ ËÁ¤ÙË ÙÔ˘˜, ‰ÂÓ ‰›ÛÙ·Û·Ó Ó· ·Ú·Ù·¯ÙÔ‡Ó ÂÎ ÙÔ˘ Û˘ÛÙ¿‰ËÓ Î·Ù¿ ÙˆÓ ·ÓÙȿψÓ. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜, ηӤӷ˜ ͤÓÔ˜ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ·˘ÙfiÙ˘ Ì¿ÚÙ˘Ú·˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ηÙÔÚıÒÌ·ÙÔ˜. øÛÙfiÛÔ, ·ÚÁfiÙÂÚ· ·ÚfiÌÔȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ÂÎ ÙÔ˘ Û˘ÛÙ¿‰ËÓ -Ó·˘Ì·¯›Â˜ ·Â›ÌÓËÛÙ˜, fiÛÔ Î·È ·Ó ‹Ù·Ó ·˘Ù¤˜ ηı·˘Ù¤˜ ·ÙÂϤÛÊÔÚ˜- ‚‚·ÈÒıËÎ·Ó ·fi Ì¿ÚÙ˘Ú˜ ·‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ· ·ÍÈfiÈÛÙÔ˘˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ô °¿ÏÏÔ˜ ÏÔ›·Ú¯Ô˜ ªÚ·È, ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ ¢ÂÏÊÈÓ›‰·˜, ·Ú¢ڤıËΠÛÙȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË Î·Ù¿ ÙÔ˘ ÃÔÛÚ¤Ê ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ ÙÔ˘ 1826 ÛÙË ª˘ÙÈÏ‹ÓË Î·È ¤ÁÚ·„ ÛÙËÓ Â›ÛËÌË ¤ÎıÂÛ‹ ÙÔ˘: «™Ù’ ·Ï‹ıÂÈ·, ÔÈ ¿Ó‰Ú˜
·˘ÙÔ› ˘‹ÚÍ·Ó ·ÍÈÔı·‡Ì·ÛÙÔÈ fiˆ˜ ‰È¤Ú¯ÔÓÙ·Ó Î·È Â·Ó¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ÂÓÙfi˜ ÌÈÛ‹˜ ‚ÔÏ‹˜ ·fi ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜, Î·È ‰¤¯ÔÓÙ·Ó ·ÙfiËÙÔÈ ÙÔ ÊÔ‚ÂÚfi ÂΛÓÔ ˘Ú, ÙÔ ÔÔ›Ô ¤Ú ӷ ÙÔ˘˜ ÂÍÔÓÙÒÛÂÈ, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ Î·ÙfiÚıˆÓ ٛÔÙ ¿ÏÏÔ ·Ú¿ Ó· ÂÍ·ÎÔÓÙ›˙ÂÈ Û ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ ÓÂÚfi Ù˘ ÂÚÈΛÌÂÓ˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜». ¶¿Ì fï˜ Û ¤ÚÁ· ÂÍ›ÛÔ˘ ÁÂÓÓ·›· Î·È ÈÔ ÙÂÏÂÛÊfiÚ·.
∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ã›Ô˘ ¶˘ÚfiÏËÛË Ó·˘·Ú¯›‰·˜ ·fi ÙÔÓ ∫·Ó¿ÚË √È ™·ÌÈÒÙ˜ ›¯·Ó ÚÔÛ·ı‹ÛÂÈ Î·È ·ÏÈfiÙÂÚ· Ó· ˘ÔÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó Û ·ӿÛÙ·ÛË ÙË Ã›Ô, Ô˘ ¿ÎÌ·˙Â, ·ÏÏ¿ ‹Ù·Ó ›Û˘ ÚÔÂÙÔÈÌ·Ṳ̂ÓË ÁÈ· fiÏÂÌÔ. ∂ÈÙ¤ÏÔ˘˜, ›¯·Ó ÂÙ‡¯ÂÈ ÙÔ ÛÎÔfi ÙÔ˘˜, ·Ô‚È‚¿˙ÔÓÙ·˜ ÂΛ ÂÚ›Ô˘ 2.500 ¿Ó‰Ú˜ ÛÙȘ 10 ª·ÚÙ›Ô˘ 1822. ŸÌˆ˜, Ï›Á˜ ̤Ú˜ ÌÂÙ¿ η٤Ï¢Û ÛÙÔÓ ÔÚıÌfi Ù˘ Ã›Ô˘ Ô ∫·Ú¿ ∞Ï‹, Ô˘ ÛÙÔ ÌÂٷ͇ ›¯Â ‰ÈÔÚÈÛÙ› ·Ú¯ÈÓ·‡·Ú¯Ô˜. ∞Ó ÚfiÊÙ·ÈÓÂ Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜, Èı·Ófiٷٷ ÙÔ ÓËÛ› ı· Ûˆ˙fiÙ·Ó. ∏ ¤ÁηÈÚË fï˜ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙÔ˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‡ÎÔÏË ÁÈ· ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜, ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÂÍËÁ‹Û·Ì ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜. ŒÙÛÈ, Ô ∫·Ú¿ ∞Ï‹ ÚfiÏ·‚ ӷ ∏ ™Î¿Ï· ∂ÚÂÛÔ‡. √ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ¶··ÓÈÎÔÏ‹˜ ·fi Ù· æ·Ú¿ ÛÙȘ 27 ª·˝Ô˘ 1821 ˘ÚfiÏËÛ ÛÙËÓ ∂ÚÂÛfi Ù˘ ª˘ÙÈÏ‹Ó˘ ¤Ó· ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ÓÔ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ‰›ÎÚÔÙÔ. ◊Ù·Ó Ì›· ·fi ÙȘ ÚÒÙ˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡. MACDUFF EVERTON/ CORBIS/APEIRON
[36]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [37]
∏ ∞¡∞Δπ¡∞•∏ Δ∏™ Δ√Àƒ∫π∫∏™ ¡∞À∞ƒÃπ¢∞™ ™Δ∏ Ãπ√ (1822) ΔÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ ÙÔ˘ 1822 Ù· ÛÙ›ÊË ÙˆÓ ‚¿Ú‚·ÚˆÓ ÂȉÚÔ̤ˆÓ, ˘fi ÙËÓ Î·ıÔ‰‹ÁËÛË ÙÔ˘ ηԢ‰¿Ó ·Û¿ ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘, ∫·Ú¿ ∞Ï‹ ÙÔ˘ ∂˘Ù˘¯Ô‡˜, η٤η„·Ó ·’ ¿ÎÚÔ˘ ÂȘ ¿ÎÚÔÓ ÙÔ fiÌÔÚÊÔ ÓËÛ› Ù˘ Ã›Ô˘Ø ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔ› ÙÔ˘ ›Ù ÛÊ·ÁÈ¿ÛÙËÎ·Ó Â›Ù ÌÂٷʤÚıËÎ·Ó ÛÙ· ÛÎÏ·‚Ô¿˙·Ú· Ù˘ ‚fiÚÂÈ·˜ ∞ÊÚÈ΋˜. √ æ·ÚÈ·Ófi˜ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ∫·Ó¿Ú˘ Î·È Ô À‰Ú·›Ô˜ ∞Ó‰Ú¤·˜ ¶È›ÓÔ˜ ·ÔÊ¿ÛÈÛ·Ó Ó· ¯Ù˘‹ÛÔ˘Ó, Ì ‰‡Ô ˘ÚÔÏÈο, ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙfiÏÔ Ô˘ Ó·˘ÏÔ¯Ô‡Û ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ Ã›Ô˘. ◊Ù·Ó Ë ÒÚ· Ù˘ ÂΉ›ÎËÛ˘. ∏ Ó‡¯Ù· Ù˘ 6˘ ÚÔ˜ 7Ë πÔ˘Ó›Ô˘ ‹Ù·Ó ·Ê¤ÁÁ·ÚË Î·È ÔÈ ‰‡Ô ·ÙÚfiÌËÙÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ Û˘ÓÙÚfiÊÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÏËÛ›·Û·Ó ¯ˆÚ›˜ Ó· Á›ÓÔ˘Ó ·ÓÙÈÏËÙÔ› ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÙÔ˘˜: Ô ¶È›ÓÔ˜ ÙËÓ ˘ÔÓ·˘·Ú¯›‰· Î·È Ô ∫·Ó¿Ú˘ ÙË Ó·˘·Ú¯›‰·, ÙËÓ ÂÚ‹Ê·ÓË ª·ÓÛÔ˘Ú›ÁÈÂ. Δ· ‰‡Ô ÏÔ›· ‹Ù·Ó ηٿʈٷ Î·È Ù· ÏËÚÒÌ·Ù· ‰È·ÛΤ‰·˙·Ó, ηıÒ˜ ÙËÓ ÂÔ̤ÓË ¿Ú¯È˙ ÙÔ ª·˚Ú¿ÌÈ. 1. √ ¶È›ÓÔ˜ ¤ÚÈÍ ÙËÓ ·Ú¿ÁË Î·È ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi ÙÔ˘ Á·ÓÙ˙ÒıËΠÛÙËÓ ˘ÔÓ·˘·Ú¯›‰·. ÕÓ·„ ÙfiÙ ÙÔ ÊÈÙ›ÏÈ Î·È ¤Ê˘ÁÂ. ∏ ʈÙÈ¿ fï˜ ¿ÚÁËÛ ӷ ÊÔ˘ÓÙÒÛÂÈ Î·È ÙÔ Ï‹ÚˆÌ· ÙÔ˘ ‰ÈÎÚfiÙÔ˘ ηÙfiÚıˆÛ ӷ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi. 2. √ ∫·Ó¿Ú˘ fï˜ ‹Ù·Ó Ôχ ÈÔ Â›ÌÔÓÔ˜. 3. ŒÌÂÈÓ ÛÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi, ̤¯ÚÈ Ô˘ ÛÈÁÔ˘Ú‡ÙËΠfiÙÈ Ë ÊˆÙÈ¿ ÌÂÙ·‰fiıËΠÛÙËÓ ÙÔ˘ÚÎÈ΋ Ó·˘·Ú¯›‰·. ªfiÓÔ ÙfiÙ ‹‰ËÍ ÛÙË ‚¿Úη ‰È·Ê˘Á‹˜. ∏ Ó·˘·Ú¯›‰· Ù˘Ï›¯ıËΠÛÙȘ ÊÏfiÁ˜ Î·È Û ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·fi ÙÚ›· ٤ٷÚÙ· Ù˘ ÒÚ·˜, ·Ú¿ ÙȘ ·ÂÁÓˆṲ̂Ó˜ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙÔ˘ ÏËÚÒÌ·Ùfi˜ Ù˘ Ó· Û‚‹ÛÂÈ ÙË ÊˆÙÈ¿, ·Ó·ÙÈÓ¿¯ÙËÎÂ, Û˘Ì·Ú·Û‡ÚÔÓÙ·˜ ÛÙÔÓ ˘ÁÚfi Ù¿ÊÔ Ù˘ 2.000 Ó·‡Ù˜ Î·È ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ‡˜. ª›· ÒÚ· ·ÚÁfiÙÂÚ·, Ô ∫·Ú¿ ∞Ï‹ ¿ÊËÓ ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÙÔ˘ ÓÔ‹ ÛÙËÓ ·ÎÙ‹ ÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡ Ô˘ Ï›Á˜ ̤Ú˜ ÚÈÓ Â›¯Â ηٷÛÙÚ¤„ÂÈ.
Ã∞ƒΔ∂™/4
[38]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [39]
·Ô‚È‚¿ÛÂÈ 7.000 ¿Ó‰Ú˜. ∞Ó¿ÁηÛ ÙÔ˘˜ ™·ÌÈÒÙ˜ Ó· ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó Ì ÌÂÚÈο „·ÚÈ·Ó¿ ÏÔ›·. ∫·ÙfiÈÓ ÂȉfiıËΠ۠ÏÂËÏ·Û›· Î·È ÊÔ‚ÂÚ‹ ÛÊ·Á‹. ¶ÚÈÓ ·fi ·˘Ù‹ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ë Ã›Ô˜ ·ÚÈıÌÔ‡Û 100.000 ηÙÔ›ÎÔ˘˜. ªÂÙ¿ ÙÔÓ fiÏÂıÚÔ ¤ÌÂÈÓ·Ó Û ·˘Ù‹Ó 30.000 „˘¯¤˜ ηÈ, ·fi ÙȘ 70.000 Ô˘ ¯¿ıËηÓ, ÔÈ 40.000 ‹ ÛÊ·ÁÈ¿ÛÙËÎ·Ó ¯ˆÚ›˜ ¤ÏÂÔ˜ ‹ Ô˘Ï‹ıËÎ·Ó ÛÙ· ÛÎÏ·‚Ô¿˙·Ú· Ù˘ ªÈÎÚ¿˜ ∞Û›·˜. §›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· Ê¿ÓËÎÂ Ô ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜, Ì 56 ÛοÊË. √ ∫·Ú¿ ∞Ï‹˜, Ô˘ ›¯Â ¿ÚÂÈ ı¿ÚÚÔ˜ ·fi ÙȘ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÙÔ˘ ÙÔÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ¯ÚfiÓÔ, ·¤Ï¢ÛÂ Î·È ·ÓÙÈ·Ú·Ù¿¯ÙËÎÂ. °È· ÙÚÂȘ ̤Ú˜ ÔÈ ·ÓÙ›·ÏÔÈ ÂÈÙËÚÔ‡Û·Ó Î·È ˘ÚÔ‚ÔÏÔ‡Û·Ó Û˘Ó¯Ҙ Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔ, ¯ˆÚ›˜ fï˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. ∞ÚÎÂÙ¿ ˘ÚÔÏÈο Ú›¯ÙËÎ·Ó Î·Ù¿ ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. ∂Í·ÈÙ›·˜ fï˜ ÙÔ˘ ‰˘Ó·ÙÔ‡ ·Ó¤ÌÔ˘, ηӤӷ ‰ÂÓ Î·Ù¿ÊÂÚ ӷ ο„ÂÈ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ÏÔ›Ô. ΔfiÙ ÔÈ ‰‡Ô ÛÙfiÏÔÈ ¯ˆÚ›ÛÙËηÓ. √È √ıˆÌ·ÓÔ› Á‡ÚÈÛ·Ó ÛÙË Ã›Ô, ÂÓÒ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ·Á΢ÚÔ‚fiÏËÛ·Ó ÛÙ· æ·Ú¿. ŒÓ· ÂÎÏËÎÙÈÎfi ÁÂÁÔÓfi˜ ı· ‰È¤ÎÔÙ ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ó¿·˘Ï·. ™ÙË Ã›Ô ÛÙȘ 6 πÔ˘Ó›Ô˘, ›¯·Ó Û˘ÁÎÂÓÙÚˆı› ÛÙË Ó·˘·Ú¯›‰· ÔÈ ·ÓÒÙÂÚÔÈ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘, ηıÒ˜, Ì ÙË Ï‹ÍË ÙÔ˘ Ú·Ì·˙·ÓÈÔ‡, ÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·Ó Ó· ÁÈÔÚÙ¿ÛÔ˘Ó ÙÔ Ì·˚Ú¿ÌÈ. ∏ Ó‡¯Ù· ‹Ù·Ó ÛÎÔÙÂÈÓ‹, ÂÓÒ ÔÏfiÎÏËÚÔ˜ Ô ÛÙfiÏÔ˜ ›¯Â ʈٷÁˆÁËı› Ì ʷÓÔ‡˜. ™Ù· æ·Ú¿, fiÔ˘ ·Ú·ÌfiÓ¢·Ó ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜, fiÏ· ·˘Ù¿ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙ¿. √È ÁÂÓÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ ‹Ù·Ó ÙfiÛÔ Î·Ù¿ÏÏËϘ ÁÈ· Âȯ›ÚËÛË ÙÔÏÌËÚÔ‡ ¤ÚÁÔ˘, ÒÛÙ ·ÔÊ·Û›ÛÙËΠӷ ÛÙ›ÏÔ˘Ó ÛÙË Ã›Ô ‰‡Ô ˘ÚÔÏÈο, ¤Ó· „·ÚÈ·Ófi Î·È ¤Ó· ˘‰Ú·›ÈÎÔ. ∞˘Ùfi ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô, Ì ΢‚ÂÚÓ‹ÙË ÙÔÓ °. ¶È›ÓÔ17, χÚÈÛ ÙËÓ ˘ÔÓ·˘·Ú¯›‰·, ·ÏÏ¿ ·Ú·Û‡ÚıËΠ·fi ÙÔÓ ¿ÓÂÌÔ, ·ÔÛ¿ÛÙËΠ·fi ·˘Ù‹Ó Î·È Ï·Ó‹ıËΠÊÏÂÁfiÌÂÓÔ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÔıˆÌ·ÓÈο ‰›ÎÚÔÙ·, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂÈ Î·Ó¤Ó·. ∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ÙÔ˘ „·ÚÈ·ÓÔ‡ ˘ÚÔÏÈÎÔ‡ ‹Ù·Ó Ô ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˜ ∫·Ó¿Ú˘, «¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÁÂÓÓ·ÈfiÙÂÚÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜ ·fi fiÛÔ˘˜ ÌÓËÌÔÓ‡ÂÈ Ë ÈÛÙÔÚ›· ÙˆÓ Û‡Á¯ÚÔÓˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ», ϤÂÈ Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ ∑˘ÚÈ¤Ó ÓÙ Ϸ °ÎÚ·‚ȤÚ. √ ∫·Ó¿Ú˘ ηÙfiÚıˆÛ ӷ ‚¿ÏÂÈ ÙÔ ¤Ì‚ÔÏfi ÙÔ˘ Û ÌÈ·Ó ·ÓÔȯً ηÓÔÓÈÔı˘Ú›‰· Ù˘ Ó·˘·Ú¯›‰·˜. ŒÙÛÈ, ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi ÙÔ˘ ÚÔÛ‰¤ıËΠ̠·ÛÊ¿ÏÂÈ· ¿Óˆ ÛÙÔ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ηٿÊÚ·ÎÙÔ ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ÂˆÙ›‰·, Û ٤ÙÔÈ· ı¤ÛË ÒÛÙÂ Ô ¿ÓÂÌÔ˜ Ó· ÛÙ›ÏÂÈ ÙȘ ÊÏfiÁ˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ Î·Ù¿ÚÙÈ ÙÔ˘ ¯ıÚÈÎÔ‡ ÛοÊÔ˘˜. ΔfiÙÂ Ô ∫·Ó¿Ú˘ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ¿Ó·„ ÙË ıÚ˘·ÏÏ›‰· -ÙÔ ÊÈÙ›ÏÈ- Î·È ‹‰ËÛ ÛÙË ‚¿Úη, fiÔ˘ ÙÔÓ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó ÔÈ Û‡ÓÙÚÔÊÔ› ÙÔ˘. ∏ Ó·˘·Ú¯›‰· ÌÂÙ·‚Ï‹ıËΠ·Î·ÚÈ·›· Û η̛ÓÈ. √ ∫·Ú¿ ∞Ï‹˜, Û‡‰ÔÓÙ·˜ Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙÔ ÊÏÂÁfiÌÂÓÔ ÏÔ›Ô ÙÔ˘, η٤‚ËΠ¤ÓÙÚÔÌÔ˜ ÛÙËÓ ¿Î·ÙÔ Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ‰›Ï· ÛÙË ÛοϷ. øÛÙfiÛÔ, ¤Ó· ÎÔÌÌ¿ÙÈ ÙÔ˘ ηٷÚÙÈÔ‡ ¤ÂÛÂ
ÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ÙÔ˘ Î·È ÙÔÓ ÙÚ·˘Ì¿ÙÈÛ ı·Ó¿ÛÈÌ·. ∞fi ÙÔ˘˜ 2.000 ¿Ó‰Ú˜ Ô˘ ›¯·Ó Û˘ÁÎÂÓÙÚˆı› ÂΛÓË ÙËÓ ÒÚ· ¿Óˆ ÛÙË Ó·˘·Ú¯›‰·, ۯ‰fiÓ fiÏÔÈ ¯¿ıËηÓ. Δ· ηÓfiÓÈ· Ô˘ ›¯·Ó ¿ÚÂÈ ÊˆÙÈ¿, Ú›¯ÓÔÓÙ·˜ ‚ÔϤ˜ ·fi ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ ηٿ ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù·, ·ÔÌ¿ÎÚ˘Ó·Ó fiÛ· ÂÊfiÏÎÈ· ¤ÏÂ·Ó ÂΛ ÁÈ· Ó· ÚÔÛʤÚÔ˘Ó ‚Ô‹ıÂÈ·. √È Ï¤Ì‚ÔÈ Ù˘ Ó·˘·Ú¯›‰·˜, ÂÂȉ‹ ›¯·Ó ·Ú·ÊÔÚÙˆı› Ì ӷ˘·ÁÔ‡˜, ‚˘ı›˙ÔÓÙ·Ó Ë Ì›· ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¿ÏÏË. ∏ Û‡Á¯˘ÛË Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ ÂΛÓË ÙË Ó‡¯Ù· ‹Ù·Ó ÊÔ‚ÂÚ‹ Î·È Ë Î·Ù¿ÏËÍË ·ÂÚ›ÁÚ·ÙË. ŒÙÛÈ, ÔÈ Ï¤Ì‚ÔÈ ÙˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ ¤Ú·Û·Ó ·ÓÂÓfi¯ÏËÙ˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ·fi fiÏÔ ÙÔ ÛÙfiÏÔ Î·È ¤ÊÙ·Û·Ó ÛÙËÓ ¿ÏÏË ¿ÎÚË ÙÔ˘ ÔÚıÌÔ‡, fiÔ˘ ÙȘ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó Ù· ÂÏÏËÓÈο ÌÚ›ÎÈ·. √È 32 ÂıÂÏÔÓÙ¤˜ ˘ÚÔÏËÙ¤˜, Ô˘ ¤ÛÙÚ„·Ó fiÏÔÈ ÛÒÔÈ, ÂÈ‚È‚¿ÛÙËÎ·Ó ÛÙ· ÌÚ›ÎÈ· Î·È ¤ÏÂ˘Û·Ó ıÚÈ·Ì‚Â˘Ù¤˜ ÛÙ· æ·Ú¿. √ ·ÓÙÈÓ·‡·Ú¯Ô˜, Ô˘ ·Ó¤Ï·‚ ÙËÓ ·Ú¯ËÁ›· ÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ ÌÂÙ¿ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ÙÔ˘ ∫·Ú¿ ∞Ï‹, ‰ÂÓ ÙfiÏÌËÛ ϤÔÓ Ó· ÂÈÙÂı› Ô‡Ù ÛÙ· æ·Ú¿ Ô‡Ù ÛÙË ™¿ÌÔ, ·ÏÏ¿ ¤Û¢Û ӷ ηٷʇÁÂÈ ÛÙÔÓ ∂ÏÏ‹ÛÔÓÙÔ, ηٷ‰ÈˆÎfiÌÂÓÔ˜ ·fi ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ÛÙfiÏÔ. ŒÙÛÈ ‹Ú·Ó ÂΉ›ÎËÛË ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ã›Ô˘.
∏ Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ ∞ÚÁÔÏÈÎÔ‡ ÎfiÏÔ˘ - ¡¤Ô ηÙfiÚıˆÌ· ÙÔ˘ ∫·Ó¿ÚË ⁄ÛÙÂÚ· ·fi Ï›ÁÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÙÔ Ó·˘ÙÈÎfi Ì·˜ ıÚÈ¿Ì‚Â˘ÛÂ Î·È ¿ÏÈ. ΔÔ ¡·‡ÏÈÔ, ÛÙÂÓ¿ ÔÏÈÔÚÎË̤ÓÔ ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜, ÏÈÌÔÎÙÔÓÔ‡ÛÂ. Ÿˆ˜ ›‰·ÌÂ, fiÛÔÈ ÛÙÚ·ÙÔ› ›¯·Ó ÛÙ·Ï› ̤ۈ Ù˘ ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ Â›Ù ηٷÛÙÚ¿ÊËÎ·Ó Â›Ù ˘Ô¯ÒÚËÛ·Ó. ◊Ù·Ó, ÏÔÈfiÓ, ··Ú·›ÙËÙÔ ÂΛÓÔ ÙÔ ÊÚÔ‡ÚÈÔ Ó· ·ÓÂÊԉȷÛÙ› ·fi ÙË ı¿Ï·ÛÛ·. ™ÙȘ 8 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1822 Ê¿ÓËΠ·fi ÙȘ ÛÎÔȤ˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ Ô ÔıˆÌ·ÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ Ì ÙÔ Ó¤Ô ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÓ·‡·Ú¯Ô, ÙÔÓ ªÂ¯Ì¤Ù ·Û¿. ∞ÚÎÂÙ¿ ‰›ÎÚÔÙ· Î·È ÊÚÂÁ¿Ù˜, Û˘ÓÔÏÈο 84 ÛοÊË, ¤ÏÂ·Ó ÚÔ˜ ÙÔÓ ∞ÚÁÔÏÈÎfi ÎfiÏÔ. √È ŒÏÏËÓ˜ ‰ÂÓ Â›¯·Ó Ó· ·ÓÙÈÙ¿ÍÔ˘Ó Û ·˘Ù¿ ·Ú¿ ÌfiÓÔ 60 ÌÚ›ÎÈ· ÙˆÓ 10-20 ˘ÚÔ‚fiψÓ. ∞˘ÙfiÙ˘ Ì¿ÚÙ˘Ú·˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ·Ú¿Ù·Í˘ ¤ÁÈÓÂ Ô ÈfiÙ˘ μÈÂÏÏ¿, ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ ÊÚÂÁ¿Ù·˜ ∫Ú›ÓÔÓ (Fleur de Lis). ªÂ ‚¿ÛË ÙË Û¯ÂÙÈ΋ ¤ÎıÂÛË Ô˘ ¤ÁÚ·„Â Î·È ˘¤‚·Ï ÚÔ˜ ÙË Á·ÏÏÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË, ı· ·Ú·ı¤ÛÔ˘Ì ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÚȤÙÂȘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ Û˘ÌÏÔ΋˜. ∏ ·Ê‹ÁËÛ‹ ÙÔ˘, fiÛÔ ÁÂÓÈ΋ Î·È ·Ó ›ӷÈ, ·Ú¤¯ÂÈ Û·Ê¤ÛÙÂÚË ÂÈÎfiÓ· ÁÈ· ÙË Û˘ÌÏÔ΋ ·fi ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÏÂÙÔÌÂÚ›˜ ÂÚÈÁڷʤ˜ ·ÓıÚÒˆÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Â›Ù ‹Ù·Ó ·Ó›‰ÂÔÈ ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· Ó·˘ÙÈο ˙ËÙ‹Ì·Ù· ›Ù ›¯·Ó Û˘ÌʤÚÔÓ Ó· Â͢ÌÓ‹ÛÔ˘Ó
ªÈÎÚfi ÔÚÂȯ¿ÏÎÈÓÔ Û‡ÌÏÂÁÌ·, Ô˘ ¯ÚÔÓÔÏÔÁÂ›Ù·È ÛÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÌÈÛfi ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·, Î·È ·ÓÙ›ÁÚ·ÊÔ ÂÓfi˜ Ì·ÚÌ¿ÚÈÓÔ˘ ÁÏ˘ÙÔ‡ Ê˘ÛÈÎÔ‡ ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙÔ ¿ÚÎÔ ÙÔ˘ ¶·Ï¤ÚÌÔ. ∂ÈÎÔÓ›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ˘ÚÔÏËÙ¤˜ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ ∫·Ó¿ÚË Î·È ∞Ó‰Ú¤· ¶È›ÓÔ Î·Ù¿ ÙË ıÚ˘ÏÈ΋ ·Ó·Ù›Ó·ÍË Ù˘ ÙÔ˘ÚÎÈ΋˜ Ó·˘·Ú¯›‰·˜ ÙË Ó‡¯Ù· Ù˘ 6˘ ÚÔ˜ 7Ë πÔ˘Ó›Ô˘ ÛÙË Ã›Ô. ª√À™∂π√ ª¶∂¡∞∫∏
[40]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ŒÚÁÔ ÙÔ˘ Karl Haupt, Ì ÙÔÓ ∫·Ó¿ÚË Ó· ˘ÚÔÏ› ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÏÔ›Ô. ∞ƒ°√§π∫∏ μπμ§π√£∏∫∏
ÙÔÓ ¤Ó·Ó Î·È Ó· Ù·ÂÈÓÒÛÔ˘Ó ÙÔÓ ¿ÏÏÔÓ, Î·È ¤ÙÛÈ ‰ÂÓ ‰È·ÊˆÙ›˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ·Ó·ÁÓÒÛÙ˜. ™ÙȘ 8 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘, ÏÔÈfiÓ, ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·Ó Û·ÊÒ˜ ·fi ÙÔ Î·Ù¿ÛÙڈ̷ ÙÔ˘ ∫Ú›ÓÔ˘ «ÔÈ ‰‡Ô ÛÙfiÏÔÈ Û˘ÌÏÂÎfiÌÂÓÔÈ Î·Ù¿ Ô˘Ï·ÌÔ‡˜ Î·È ¤Ó· ˘ÚÔÏÈÎfi Ô˘ ÊÏÂÁfiÙ·Ó. °ÂÓÈο, ÙÔ ı¤·Ì· ‹Ù·Ó Û˘ÁÎÈÓËÙÈÎfiÙ·ÙÔ». ΔÔ ˘ÚÔÏÈÎfi ‹Ù·Ó ÌÚ›ÎÈ. ª›· ·ÏÁÂÚÈÓ‹ ÊÚÂÁ¿Ù· ıÂÒÚËÛ ˆ˜ ‹Ù·Ó ·Ïfi ÔÏÂÌÈÎfi, ÁÈ’ ·˘Ùfi Î·È ÙÔ ¯Ù‡ËÛÂ. ¶ÚÔÙÔ‡ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ˉ‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ÂÊÂÏÎfiÌÂÓË Ï¤Ì‚Ô, ·Ó¤ÊÏÂÍ·Ó ÙË ıÚ˘·ÏÏ›‰·. ∏ ʈÙÈ¿ Ô˘ ÌÂÙ·‰fiıËΠÛÙ· ÈÛÙ›· Ù˘ ÊÚÂÁ¿Ù·˜ Û‚‹ÛÙËÎÂ, ·ÏÏ¿ ÚÔοÏÂÛ ÙÔ ı¿Ó·ÙÔ 50 ·Ó‰ÚÒÓ. ™ÙȘ 9 Î·È ÛÙȘ 10 ÙÔ˘ Ì‹Ó· ÔÈ √ıˆÌ·ÓÔ› ˘Ô¯ÒÚËÛ·Ó ÛÙ· ·ÓÔȯٿ ÙÔ˘ ÂÏ¿ÁÔ˘˜ Î·È ¤ÌÂÈÓ·Ó ·‰Ú·Ó›˜. øÛÙfiÛÔ, ÛÙȘ 11 ¤ÏÂ˘Û·Ó ¿ÏÈ ÚÔ˜ ÙÔÓ ÎfiÏÔ, fiÔ˘ ηٿ ÙË ‰‡ÛË ÙÔ˘ ‹ÏÈÔ˘ ›¯·Ó ‹‰Ë ÌÂÈ Ù· ÚÒÙ· ÏÔ›· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘. ¶›Ûˆ ÙÔ˘˜ Û˘Ó·ıÚÔ›˙ÔÓÙ·Ó Ù· ÂÏÏËÓÈο ÏÔ›· ηٿ Ô˘Ï·ÌÔ‡˜. ÕÚ·Á 6 ‰›ÎÚÔÙ·, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ 14 ÊÚÂÁ¿Ù˜ ‹ ‰ÚfïÓ˜, 40 ‹ 50 ¿ÏÏ· ÔÏÂÌÈο ÛοÊË, Ô‰ËÁË̤ӷ ·fi ÙÔÓ ÂÏ·Á›ÛÈÔ ¿ÓÂÌÔ, ı· ÂÁη٤ÏÂÈ·Ó ÙÔ ÊÚÔ‡ÚÈÔ Ô˘ ÏÈÌÔÎÙÔÓÔ‡ÛÂ Î·È ÙÔ˘˜ ¤ÙÂÈÓ ÈÎÂÙ¢ÙÈο Ù· ¯¤ÚÈ·; ÕÚ·Á ı· ¤ÙÚÂ·Ó Ó· ÙÔ˘˜ ÊÚ¿ÍÂÈ ÙËÓ ÔÚ›· ¤Ó·˜ ÛÙÔÏ›ÛÎÔ˜, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ÏÔ›Ô ‹Ù·Ó ηٷÛ΢·Ṳ̂ÓÔ ÁÈ· Ó· ÌÂٷʤÚÂÈ ÛÈÙ¿ÚÈ Î·È ‰È¤ıÂÙ ÌfiÓÔ 20 ˘ÚÔ‚fiÏ·; ∏ Ó‡¯Ù·, ÏfiÁˆ Ù˘ ÓËÓÂÌ›·˜, ·ÏËÛ ‹Û˘¯·. ΔÔ ÂfiÌÂÓÔ Úˆ› ÙÔ ∫Ú›ÓÔÓ ‚Ú¤ıËΠ۠ÌÈÎÚ‹ ·fiÛÙ·ÛË ·fi ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙfiÏÔ. ™ÙȘ 8 Ë ÒÚ· Ô Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ÙÔ˘ ¤ÛÙÂÈÏ ÙÔÓ ˘ÔÏÔ›·Ú¯Ô °Ú·¤‚, Û˘Óԉ¢fiÌÂÓÔ ·fi ¤Ó· ‰ÈÂÚÌËÓ¤· Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ ÚÂۂ›·˜, Ó· ¯·ÈÚÂÙ›ÛÂÈ ÙÔÓ Î·Ô˘‰¿Ó ·Û¿, fiˆ˜ Û˘ÓËıÈ˙fiÙ·Ó. √ ·Û¿˜ ÙÔ‡˜ ¤‰ÈˆÍ fiÏÔ˘˜ ·fi ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘, ¤ÌÂÈÓ ÌfiÓÔ˜ Ì ÙÔ °¿ÏÏÔ ·ÍȈ̷ÙÈÎfi Î·È Â›Â Ì Ôχ ÎÔϷ΢ÙÈ΋ ʈӋ: «Œ¯ˆ ÛÙÔ ÛÙfiÏÔ ÌÔ˘ ·˘ÛÙÚÈ·Îfi ¿ÚˆÓ· Ô˘ ÌÂٷʤÚÂÈ ÙÔ ·Ó·Áη›Ô ÛÈÙ¿ÚÈ ÁÈ· ÙËÓ ÙÚÔÊÔ‰fiÙËÛË ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘. ¢ÂÓ Â›Ó·È ¿Ú·Á ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ÙÔÓ Û˘Óԉ‡ÛÂÙ ¤ˆ˜ ÙÔ ‚¿ıÔ˜ ÙÔ˘ ÎfiÏÔ˘;». √ °¿ÏÏÔ˜ ¤‰ÂÈÍ ÙËÓ ·ÔÚ›· ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÒÙËÛË Î·È Â›Â: «¢ÂÓ ÈÛÙ‡ˆ fiÙÈ Ô ·Ú¯ËÁfi˜ ÌÔ˘ Â›Ó·È ‰È·ÙÂıÂÈ̤ÓÔ˜ Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ô˘‰¤ÙÂÚÔ˘ ÏÔ›Ô˘». √ ηԢ‰¿Ó ·Û¿˜ ¤ÌÂÓÂ. ∞Ó ÙÔ ÏÔ›Ô Î·Ï˘ÙfiÙ·Ó ·fi ÙË Á·ÏÏÈ΋ ÛËÌ·›·, ηӤӷ˜ ‚‚·›ˆ˜ ‰ÂÓ ı· ÙÔÏÌÔ‡Û ӷ ÙÔ˘ ÂÈÙÂı›. √ °¿ÏÏÔ˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÚÔÛı¤ÛÂÈ Ù›ÔÙ·, ¯·ÈÚ¤ÙÈÛ ·ÏÒ˜ Î·È ¤Ê˘ÁÂ. ΔËÓ ›‰È· ÛÙÈÁÌ‹ ÙÔ ı¤·Ì· ÛÙÔÓ ∞ÚÁÔÏÈÎfi ÎfiÏÔ ‹Ù·Ó Ú·ÁÌ·ÙÈο ÂÍ·ÈÚÂÙÈÎfi. Δ· 84 ÔıˆÌ·ÓÈο ÛοÊË ¤ÎÏÂÈÓ·Ó ÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô ÙÔ˘ ÎfiÏÔ˘. ªÚÔÛÙ¿ ÙÔ˘˜,
ÌfiÏȘ Û ·fiÛÙ·ÛË 10 ‹ 12 ÌÈÏ›ˆÓ, ˘„ˆÓfiÙ·Ó Ë ·ÎÚfiÔÏË ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘, Ù˘ ÔÔ›·˜ ÔÈ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ¤˜ ÓfiÌÈ˙·Ó fiÙÈ Â›¯·Ó ‹‰Ë ÂÍ·ÛÊ·ÏÈṲ̂ÓË ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ô˘ ÂÚ›ÌÂÓ·Ó. ∞ÚÈÛÙÂÚ¿ Ù· ÂÏÏËÓÈο ÌÚ›ÎÈ· Û ηٿÛÙ·ÛË ·Ó·ÌÔÓ‹˜, ÌfiÓÔ Ì ÙȘ Á¿ÌȘ ÛËΈ̤Ó˜, ÂÚ›ÌÂÓ·Ó Û‹Ì· ÁÈ· Ó· ÛËÎÒÛÔ˘Ó fiÏ· Ù· ·ÓÈ¿. ∂ÈÎÚ·ÙÔ‡Û ÓËÓÂÌ›· ÙfiÙÂ, ·ÊÔ‡ fiÏË ÙË Ó‡¯Ù· ¤Ó ÛÙÂÚÈ·Ófi˜ ·¤Ú·˜. ¶ÂÚ›Ô˘ ÛÙȘ ‰¤Î· Ë ÒÚ· ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· Ó¤Ô˘Ó ÔÈ ÚÒÙ˜ ÚȤ˜ ÂÏ·Á›ÛÈÔ˘ ·Ó¤ÌÔ˘. ◊Ù·Ó ÏÔÈfiÓ Ê˘ÛÈÎfiÙ·ÙÔ Ó· ÚÔÛ‰ÔÎÔ‡Ó fiÏÔÈ fiÙÈ Ô ÂÏÒÚÈÔ˜ ÛÙfiÏÔ˜, ·ÊÔ‡ ›¯Â Ô‡ÚÈÔ ¿ÓÂÌÔ, ı· ¤Ì·ÈÓ ıÚÈ·Ì‚Â˘ÙÈο ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ Î·È ı· ÙÔ ·ÓÂÊÔ‰›·˙Â. •·ÊÓÈο, ÔÈ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ ∫Ú›ÓÔ˘ ›‰·Ó ¤Îı·Ì‚ÔÈ ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜ Ó· Ï·ÁÈ¿˙Ô˘Ó ÛÙÔÓ ¿ÓÂÌÔ Î·È Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó ¿ÏÏË ı·Ï¿ÛÛÈ· Ô‰fi, ·ÓÙ› Ó· Ï¤Ô˘Ó ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ ÔÏÈÔÚÎË̤ÓÔ˘˜. Δ·˘Ùfi¯ÚÔÓ·, ¤Ó·˜ ¿ÚˆÓ·˜ Ì ·˘ÛÙÚȷ΋ ÛËÌ·›· ·ÔÛ¿ÛÙËΠ·fi ÙÔ ÛÙfiÏÔ. ¶ÂÚÓÒÓÙ·˜ ÌÚÔÛÙ¿ ·fi ÙÔ ÏÔ›Ô ÙÔ˘ ηԢ‰¿Ó ·Û¿, ¤Ï¢Û Ì ԇÚÈÔ ¿ÓÂÌÔ ÚÔ˜ ÙÔ ‚¿ıÔ˜ ÙÔ˘ ÎfiÏÔ˘. øÛÙfiÛÔ, Ô ¿ÚˆÓ·˜ ·˘Ùfi˜ ‰ÂÓ ÚÔ¯ÒÚËÛ Ôχ. ¢‡Ô ÂÏÏËÓÈο ÛοÊË, ÎÚ˘Ì̤ӷ ÛÙÔ ÓËÛ¿ÎÈ ΔÔÏfi, ÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎ·Ó ·ÈÊÓȉȷÛÙÈο. √ ¿ÚˆÓ·˜ ηÙ¢ı‡ÓıËΠÚÒÙ· ÚÔ˜ ÙË Á·ÏÏÈ΋ ÊÚÂÁ¿Ù·, Ô˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ‹‰Ë ̤۷ ÛÙÔÓ fiÚÌÔ ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ πˆ¿ÓÓË. ⁄ÛÙÂÚ· ·fi Ï›ÁÔ Â·Ó¤Ï·‚ ÙÔÓ ÏÔ˘ ÙÔ˘, ¤ÂÈÙ· ‰›ÛÙ·Û ¿ÏÈ, ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ fï˜ ÂÓ¤‰ˆÛ Û ·Ó·Îˆ¯‹ Î·È ·Ú·‰fiıËΠÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜. ¡ˆÚ›˜ ÙÔ Úˆ› Ù˘ 13˘ ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ ∫Ú›ÓÔÓ Â›‰Â 75 ÔıˆÌ·ÓÈο ÏÔ›· Ó· ÂÚÈʤÚÔÓÙ·È ÛÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô ÙÔ˘ ÎfiÏÔ˘ Ì ÙfiÛË ·Ù·Í›·, Ô˘ ηӤӷ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ηٷϿ‚ÂÈ Ù· Û¯¤‰È· ÙÔ˘ ηԢ‰¿Ó ·Û¿. √È ŒÏÏËÓ˜, Û ·‰È¿ÎÔË ÂÁÚ‹ÁÔÚÛË, ¤ÏÂ·Ó ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ Î·È Ù˘ ÂÏÔÔÓÓËÛȷ΋˜ ·Ú·Ï›·˜. ŸÌˆ˜, ÂÚ›Ô˘ ÙÔ ‚Ú¿‰˘ Ù˘ 14˘ Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ÍÂηı¿ÚÈÛ·Ó. √ ηԢ‰¿Ó ·Û¿˜ ·¤Ï¢Û ÛÙË ™Ô‡‰·, ÙÔ Â˘Ú‡¯ˆÚÔ Î·È ·ÛʷϤ˜ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘, ÂÁηٷÏ›ÔÓÙ·˜ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ÛÙËÓ Ù‡¯Ë ÙÔ˘ - Ë Ù‡¯Ë ÙÔ˘, fiˆ˜ ‹‰Ë ÁÓˆÚ›˙Ô˘ÌÂ, ÎÚ›ıËΠϛÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, Ì ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ÊÚÔ˘Ú›Ô˘ ÛÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË ÛÙȘ 30Ë ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘. ∞˘Ù‹ Ë ‹ÙÙ· ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ë ÌÔÓ·‰È΋ Ô˘ ˘¤ÛÙË Ô Ó¤Ô˜ ηԢ‰¿Ó ·Û¿˜. ŒÂÈÙ· ·fi Û‡ÓÙÔÌË ·Ú·ÌÔÓ‹ ÛÙË ™Ô‡‰·, ¤Ï¢Û ÛÙÔ ∞ÈÁ·›Ô. ∞Á΢ÚÔ‚fiÏËÛ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ Δ¤ÓÂ‰Ô Î·È ÛÙËÓ ΔÚˆ¿‰·, ıˆÚÒÓÙ·˜ ˆ˜ ÂΛ ı· ‹Ù·Ó ·ÛÊ·Ï‹˜. √È ·ÓȯÓÂ˘Ù¤˜ ÙÔ˘, Ô˘ ›¯·Ó ÂÓÙÔÏ‹ Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘, ‰ÂÓ ÙÔ˘ ›¯·Ó ·Ó·Ê¤ÚÂÈ Ù›ÔÙ· ‡ÔÙÔ. øÛÙfiÛÔ, ÙÔ ‚Ú¿‰˘ Ù˘ 29˘ √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ÂÈÛ¯ÒÚËÛ·Ó ÎÚ˘Ê¿ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÏÔ›· ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ ‰‡Ô
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [41]
˘ÚÔÏÈο Ô˘ ›¯·Ó ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ ·fi Ù· æ·Ú¿. ∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ‹Ù·Ó ¿ÏÈ Ô ∫·Ó¿Ú˘, Ô ÔÔ›Ô˜ χÚÈÛ ÙÔ ‰›ÎÚÔÙÔ ÙÔ˘ ·ÓÙÈÓ·˘¿Ú¯Ô˘ Î·È ÙÔ ˘ÚfiÏËÛ ÂÓ ÚÈ‹ ÔÊı·ÏÌÔ‡. ∏ ηٷÛÙÚÔÊ‹ ‹Ù·Ó ÙfiÛÔ ÁÚ‹ÁÔÚË, ÒÛÙ ·fi ÙÔ˘˜ 800 ¿Ó‰Ú˜ ÙÔ˘ ÏËÚÒÌ·ÙÔ˜ Ï›ÁÔÈ ‰È·ÛÒıËηÓ. ΔÔ ¿ÏÏÔ ˘ÚÔÏÈÎfi, ‰ÈÔÈÎÔ‡ÌÂÓÔ ·fi ÙÔÓ æ·ÚÈ·Ófi °. μÚ·ÙÛ¿ÓÔ, ‰ÂÓ ¤Ù˘¯Â ÙËÓ ·ÔÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘. ∂›¯Â ÂÈÛ‚¿ÏÂÈ ÛÙË Ó·˘·Ú¯›‰·, ·ÏÏ¿ ·ÔÛ¿ÛÙËΠ·fi ·˘Ù‹Ó ·Ú·Û˘Ṳ́ÓÔ ·fi ÙÔ Ú‡̷, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÙËÓ ÔÚÌ‹ Î·È ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ô Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ‰ÂÓ Â›¯Â ÚԂϤ„ÂÈ ÛˆÛÙ¿. √ °¿ÏÏÔ˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜ Î·È ÈÛÙÔÚÈÎfi˜ ϤÂÈ: «ªfiÓÔ Ô ∫·Ó¿Ú˘ ‹Ù·Ó ·Ï¿Óı·ÛÙÔ˜ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ Ù¤¯ÓË, ‹Úˆ·˜ ÈηÓfi˜ Ó· Û˘ÁÎÈÓ‹ÛÂÈ ÙËÓ Î·Ú‰È¿ ÙˆÓ ÔÈËÙÒÓ Î·È Ó·˘ÙÈÎfi˜ ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ fiÏÔ˘ ‰ÂÓ ı· ¿„Ô˘Ó Ó· ı·˘Ì¿˙Ô˘Ó. ª¤Û· Û ¤ÍÈ Ì‹Ó˜ η٤ÛÙÚ„ ‰‡Ô ‰›ÎÚÔÙ· Î·È 3.000 ¯ıÚÔ‡˜. ΔÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ Î·È ÌfiÓÔ ¤ÙÚ ÛÂ Ê˘Á‹ ÙÔ˘˜ ÛÙfiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜». √ ªÂ¯Ì¤Ù ·Û¿˜, Îfi‚ÔÓÙ·˜ ÙȘ ¿Á΢Ú˜ Ì·˙› Ì fiÏÔ ÙÔ ÛÙfiÏÔ, ·¤Ï¢Û Ì ٤ÙÔÈ· ·Ù·Í›·, ÒÛÙ ÌfiÏȘ ¤ÂÈÙ· ·fi ÌÂÚÈΤ˜ ̤Ú˜ ›‰Â Ù· ÏÔ›· ÙÔ˘ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂÚÈÛˆı› ̤۷ ÛÙÔÓ ∂ÏÏ‹ÛÔÓÙÔ. ŒÓ·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÚfïӤ˜ ÙÔ˘ ›¯Â ÂÍÔΛÏÂÈ ÛÙËÓ Δ¤Ó‰Ô. ŒÓ·˜ ¿ÏÏÔ˜ ›¯Â ÂÁηٷÏÂÈÊı› ·fi ÙÔ Ï‹ÚˆÌ¿ ÙÔ˘. ŒÏ ·Î˘‚¤ÚÓËÙÔ˜ ÌÂÛԤϷÁ·, Û·Ó Ó·˘¿ÁÈÔ ÛÙÔ ∞ÈÁ·›Ô, fiÙ·Ó ¤Ó· Á·ÏÏÈÎfi ÏÔ›Ô ÔÓfiÌ·ÙÈ L’Active, Ô˘ ›¯Â ÛÙ·Ï› Û ·Ó·˙‹ÙËÛ‹ ÙÔ˘ ¤ÂÈÙ· ·fi ›ÌÔÓ˜ ·Ú·ÎÏ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ·Û¿ Ù˘ ™Ì‡ÚÓ˘, ηÙfiÚıˆÛ ¤ÓÙ ̤Ú˜ ÌÂÙ¿ Ó· ÙÔÓ ·Ó·Î·Ï‡„ÂÈ ·ÓÔȯٿ ÙÔ˘ ΔÛÂṲ̂.
∏ ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ Á·ÏÏÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ∞˘Ù‹ Ë Û˘Ó‰ÚÔÌ‹ ‰ÂÓ Ì·˜ ‰ÈηÈÒÓÂÈ Ó· ·ӷϿ‚Ô˘Ì fi,ÙÈ ¤¯ÂÈ ÂȈı› ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, fiÙÈ ‰ËÏ·‰‹ ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ÙÔ Á·ÏÏÈÎfi Ó·˘ÙÈÎfi ·Ó·‰Â›¯ıËΠۯ‰fiÓ Û˘ÌÌ·¯ÈÎfi ÛÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ Î·È Â¯ıÚÈÎfi Û ÂÌ¿˜. ∂›‰·Ì ÙË ÛÙ¿ÛË Ô˘ ÎÚ¿ÙËÛÂ Ô Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ μÈÂÏÏ¿ ÛÙË Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ ∞ÚÁÔÏÈÎÔ‡ ÎfiÏÔ˘. ∏ Ô˘‰ÂÙÂÚfiÙËÙ¿ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ·Ó·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙË. ™Â ¤Ó· ÌfiÓÔ ¤ÊÙ·ÈÍÂ: ¶ÚÈÓ ·fi ηÈÚfi ›¯Â Û˘ÏÏËÊı› ÛÙË ªÔÓÂÌ‚·Û›· ¤Ó· ÏÔ›Ô Ì Á·ÏÏÈ΋ ÛËÌ·›· Ô˘ ˘ËÚÂÙÔ‡Û ٷ ÙÔ˘ÚÎÈο Û˘ÌʤÚÔÓÙ· Î·È ÙÔ ÊÔÚÙ›Ô ÙÔ˘ ›¯Â ηٷۯÂı›. √ °¿ÏÏÔ˜ ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˜ ··›ÙËÛ ÙËÓ ·Ó¿ÎÙËÛË ÙÔ˘ ÏÔ›Ô˘, ·ÏÏ¿ Î·È 35.000 ÁÚfiÛÈ· ˆ˜ ·Ô˙ËÌ›ˆÛË ÁÈ· ÙÔ ÊÔÚÙ›Ô. ª¤¯ÚÈ Â‰Ò ÔÈ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ·˘ÛÙËÚÔ‡ ‰Èη›Ô˘. ∂Âȉ‹ fï˜ ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â ÂÏÏËÓÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË ÙÔ ™Â٤̂ÚÈÔ ÙÔ˘ 1822, Ô ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˜ ˙‹ÙËÛÂ
[42]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
À‰·ÙÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ 1820. ∏ ÁÔϤٷ ΔÂڄȯfiÚË ÙÔ˘ ª·ÓÒÏË ΔÔÌ¿˙Ë, Ô˘ ˘ËÚ¤ÙËÛ Ì ›ÛÙË ÙÔÓ ∞ÁÒÓ· ÛÙÔ Ï¢Úfi ÙÔ˘ Ó·˘¿Ú¯Ô˘ ∞Ó‰Ú¤· ªÈ·Ô‡ÏË. ª√À™∂π√ ª¶∂¡∞∫∏
Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· ·fi ÙËÓ ÎÔÈÓfiÙËÙ· Ù˘ ⁄‰Ú·˜. ∂‡ÏÔÁ·, Ë ÎÔÈÓfiÙËÙ· ·¿ÓÙËÛ fiÙÈ ‰ÂÓ Â›¯Â η̛· Û¯¤ÛË Ì ÙËÓ ˘fiıÂÛË. øÛÙfiÛÔ, Ô ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˜ ¤ÌÂÈÓÂ, ·ÂÈÏÒÓÙ·˜ fiÙÈ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û ‚›·. ΔÔ ¯ÂÈÚfiÙÂÚÔ Ì¿ÏÈÛÙ· ‹Ù·Ó fiÙÈ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ·ÂÈÏ‹˜ ÙÔ˘ ¤ÏÂÍ ÙËÓ 9Ë ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘, ‰ËÏ·‰‹ ÙË ‰Â‡ÙÂÚË ·fi ÙȘ ¤ÍÈ Ì¤Ú˜ ηٿ ÙȘ Ôԛ˜ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· ÂÌÔ‰›ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ ÛÙÔÓ ∞ÚÁÔÏÈÎfi ÎfiÏÔ. Ÿˆ˜ ‹Ù·Ó, ÏÔÈfiÓ, Ê˘ÛÈÎfi, ÛÙËÓ ⁄‰Ú· ÂÈÎÚ·ÙÔ‡Û ÊÔ‚ÂÚ‹ ·Ó·Ù·Ú·¯‹ Î·È ‰ÈÛÙ·ÁÌfi˜. ª¿Ù·È· ÔÈ À‰Ú·›ÔÈ ˙‹ÙËÛ·Ó ·Ó·‚ÔÏ‹ ÂÍ·ÈÙ›·˜ ÙÔ˘ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈ˙·Ó. √ °¿ÏÏÔ˜ ¤ÌÂÈÓ ηÈ, ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·ÏÈÛÙ›, Âȯ›ÚËÛ ӷ ·Ú·Ï¿‚ÂÈ Î¿ÔÈÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÂÈÛ‹ÌÔ˘˜, ÔÌ‹ÚÔ˘˜ Ô˘ ÎÚ·ÙÔ‡ÓÙ·Ó ÛÙËÓ ËÌÈÔÏ›· ΔÂڄȯfiÚË. ªfiÏȘ Ô Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ ·ÚÓ‹ıËΠӷ ÙÔ˘˜ ·Ú·‰ÒÛÂÈ, Ô ÈfiÙ˘ μÈÂÏÏ¿ ˘ÚÔ‚fiÏËÛ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘. √È ÛÊ·›Ú˜ ÙÔ˘ ¤ÊÙ·Û·Ó Ì¤¯ÚÈ ÙËÓ ·Ú·Ï›· Ù˘ ⁄‰Ú·˜. ΔfiÙ ÔÈ À‰Ú·›ÔÈ Ï‹ÚˆÛ·Ó. ΔÔ ÁÂÁÔÓfi˜ Â›Ó·È ·Ó·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙÔ Î·È Ì·ÚÙ˘Ú›ٷÈ, ÌÂٷ͇ ¿ÏψÓ, ·fi ÙÔ °¿ÏÏÔ ·ÍȈ̷ÙÈÎfi ƒÂ˚Ìfi, Ô ÔÔ›Ô˜ ‰È·ÙÂÏÔ‡Û ÛÙËÓ ˘ËÚÂÛ›· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ. ™ÙËÓ ÚÔΛÌÂÓË ÂÚ›ÙˆÛË Ô ÈfiÙ˘ μÈÂÏÏ¿ ¤‰ÂÈÍ ¿Î·ÈÚË Î·È ·‰˘ÛÒËÙË ÂÈÌÔÓ‹ ÛÙËÓ ÂÎÏ‹ÚˆÛË ÙÔ˘ ηı‹ÎÔÓÙÔ˜, fï˜ Û ÔÏϤ˜ ¿ÏϘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ Ë ÔÏÈÙÈ΋ ÙÔ˘ ˘‹ÚÍ ÈÔ ÌÂÙÚÈÔ·ı‹˜. ª¿ÏÈÛÙ·, ¿ÏÏÔÙ ¤ÎÏÈÓ ۯÂÙÈο ÚÔ˜ ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Ì·˜, Î·È ÚÒÙ· ÛÙËÓ Â›ÛËÌË ¤ÎıÂÛË ÁÈ· ÙË Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ ∞ÚÁÔÏÈÎÔ‡ ÎfiÏÔ˘ ÙËÓ ÔÔ›· ‰È·‚›‚·Û ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛ‹ ÙÔ˘. «√È ÂÚÈÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÏÏËÓÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ» ¤ÁÚ·Ê «˘·ÁfiÚÂ˘Û·Ó ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÙËÓ È‰¤· Ó· ÌÂÙ·ÙÚ¤„Ô˘Ó Û ˘ÚÔÏÈο ·ÚÎÂÙ¿ ·fi Ù· ÏÔ›· ÙÔ˘˜. ∏ ÂÈÙ˘¯›· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÌÂÙ·¯ÂÈÚ›ÛÙËÎ·Ó ÙÔ fiÏÔ ·˘Ùfi ηٿ ÙÔ˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˘ ηԢ‰¿Ó ·Û¿ Î·È Û ¿ÏϘ ·ÚfiÌÔȘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ ηٷÙfiËÛ ÙfiÛÔ ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜, ÒÛÙ ٷ ηٿÊÚ·ÎÙ· ÛοÊË ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ ÙÔÏÌÔ‡Ó Ó· ·Á΢ÚÔ‚ÔÏ‹ÛÔ˘Ó ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ ·ÓÙÈ¿ÏˆÓ ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿, ‰Â¯fiÌÂÓ· ÂÈı¤ÛÂȘ Ó‡¯Ù· Î·È Ì¤Ú·, ‰ÂÓ Í¤ÚÔ˘Ó Ò˜ Ó· ··ÏÏ·ÁÔ‡Ó ·fi Ù· ¢ΛÓËÙ· ÏÔ›· Ù· ÔÔ›· ·‰È¿ÎÔ· ÙÔ˘˜ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó. ∞Ï‹ıÂÈ·, ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ‰ÂÈ Î·Ó›˜ Ì ·‰È·ÊÔÚ›· ÙË Ì·ÁÈ΋ ۯ‰fiÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ÛÙÔÏ›ÛÎˆÓ ·˘ÙÒÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Î·Ù·Ê¤ÚÓÔ˘Ó Ì ÙfiÛÔ ı·˘Ì¿ÛÈÔ ÙÚfiÔ Ó· ·Ú·Ï‡Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡˜ ÛÙfiÏÔ˘˜». øÛÙfiÛÔ, ŒÏÏËÓ·˜ ÈÛÙÔÚÈÎfi˜, ·ÚÂÚÌËÓ‡ÔÓÙ·˜ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË Ô˘ ÚԷӷʤÚıËÎÂ, ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘ ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ‡ Ì ÙÔÓ Î·Ô˘‰¿Ó ·Û¿, Ù˘ ÔÔ›·˜ ÙȘ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ Â›Ó·È ·Ï‹ıÂÈ· fiÙÈ ‰ÂÓ ÁÓÒÚÈ˙ ԇÙ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ, ‰È·‚‚·›ˆÛ fiÙÈ Û ·˘Ù‹ ÙË Û˘Ó¿ÓÙËÛË Ô °¿ÏÏÔ˜ ¤‰ˆÛ ÛÙÔÓ Î·Ô˘‰¿Ó ·Û¿
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [43]
[44]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
¶ÔÚÙÚ¤ÙÔ ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ ∫·Ó¿ÚË, ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. Δ· ηÙÔÚıÒÌ·Ù· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ, fiˆ˜ ÙÔ˘ ªÈ·Ô‡ÏË, ÙÔ˘ ∫·Ó¿ÚË Î.¿., ¿ÊËÛ·Ó ¿Ó·˘‰Ë ÙËÓ ∂˘ÚÒË Î·È ‚Ô‹ıËÛ·Ó ÙÔ ÊÈÏÂÏÏËÓÈÎfi Ú‡̷, Ô˘ ‹‰Ë ›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È. WHITE IMAGES/SCALA
«fiϘ ÙȘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÙȘ Û˘Ì‚Ô˘Ï¤˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Û». ΔÔ ‚¤‚·ÈÔ Â›Ó·È fiÙÈ Ë Á·ÏÏÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË, ÂÓ‰›‰ÔÓÙ·˜ ÛÙȘ ··ÈÙ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ÂÌÔÚÈÎÔ‡ Ù˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡, ÙÔ ÔÔ›Ô ‹ıÂÏ ӷ ˆÊÂÏËı› ·fi ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Ô˘ ›¯Â ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ Ô fiÏÂÌÔ˜ Ù˘ ∞Ó·ÙÔÏ‹˜, ‰ÂÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛ ·Ì¤Ûˆ˜, fiˆ˜ Î·È Ë ∞˘ÛÙÚ›·, Î·È Ë ∞ÁÁÏ›·, ÙËÓ Ú¿ÍË Ù˘ 1˘ ª·ÚÙ›Ô˘ ÙÔ˘ 1822 Ì ÙËÓ ÔÔ›· Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË Î‹Ú˘ÛÛ Û ηٿÛÙ·ÛË ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡ fiÏ· Ù· ·Ú¿ÏÈ· Ù˘ ∏›ÚÔ˘, Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, Ù˘ ∂‡‚ÔÈ·˜, Ù˘ £ÂÛÛ·Ï›·˜ ̤¯ÚÈ ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ηıÒ˜ Î·È Ù· ÏÈÌ¿ÓÈ· ÙˆÓ ∫˘ÎÏ¿‰ˆÓ, ÙˆÓ ™ÔÚ¿‰ˆÓ Î·È Ù˘ ∫Ú‹Ù˘. ∂ÓÒ fï˜ ÔÈ ∞˘ÛÙÚÈ·ÎÔ› ÌÔ›Ú·Ú¯ÔÈ Î·È Ó·‡·Ú¯ÔÈ ˘ÔÛÙ‹ÚÈ˙·Ó Ì οı ÙÚfiÔ Ù· ÂÌÔÚÈο ÛοÊË ÙÔ˘˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· ‰ÈÛÙ¿˙Ô˘Ó Ó· ·Ú·‚È¿˙Ô˘Ó Ú·ÁÌ·ÙÈÎÔ‡˜ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡˜ Î·È ‰È·Ú¿ÙÙÔÓÙ·˜ ̇ÚȘ ·‰È˘, «Ô °¿ÏÏÔ˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘» ϤÂÈ Ô ∑˘ÚÈ¤Ó ÓÙ Ϸ °ÎÚ·‚È¤Ú «‰ÂÓ ›ÛÙ„ ÔÙ¤ fiÙÈ ‰ÈηÈÔ‡Ù·È Ó· ·Ú·‚› ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜, ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi fiϘ ÙȘ ‰ÈÂıÓ›˜ Û˘Ì‚¿ÛÂȘ, ÂÈ‚¿ÏÏÂÈ ÙÔ ·ÈÒÓÈÔ Î·È ·Ó·ÏÏÔ›ˆÙÔ ‰›Î·ÈÔ ÛÙËÓ Ô˘‰¤ÙÂÚË ı·Ï·ÛÛÔÏÔ˝·». ™ÙȘ 15 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1823 ¤ÁÚ·Ê ÚÔ˜ ÙÔÓ ˘Ô˘ÚÁfi ÙˆÓ ¡·˘ÙÈÎÒÓ: «∂›Ó·È ıÏÈ‚ÂÚfi Ó· ÙÔ ÔÌÔÏÔÁ‹ÛÔ˘ÌÂ, ·ÏÏ¿, ÂÍÂÙ¿˙ÔÓÙ·˜ Ù· ·Ú¿ÔÓ· ÙˆÓ ‰ÈÎÒÓ Ì·˜, ‚Ú›ÛÎÔ˘Ì fiÙÈ Û¯Â‰fiÓ ¿ÓÙÔÙ ·˘ÙÔ› ¤ÊÙ·ÈÁ·Ó ÚÒÙÔÈ Î·È ÚÔηÏÔ‡Û·Ó ÂÈı¤ÛÂȘ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘˜. ∂›Û˘, ¿ÓÙÔÙ Û ·ÚfiÌÔÈ· ˙ËÙ‹Ì·Ù· ‚Ú›ÛÎÂÈ Î·Ó›˜ fiÙÈ Ë ·ÈÛ¯ÚÔΤډÂÈ· ÚÔÛ·ı› Ó· ÂÌ·›ÍÂÈ ·Ú¯¤˜ Î·È ÓfiÌÔ˘˜». ∂Ô̤ӈ˜, Á›ÓÂÙ·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ô °¿ÏÏÔ˜ ·ÍȈ̷ÙÈÎfi˜, ·Ó Î·È Ë Î˘‚¤ÚÓËÛ‹ ÙÔ˘ ‰ÂÓ Â›¯Â ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÂÈ ÙÔÓ ·ÔÎÏÂÈÛÌfi, ÚÔÛٿ٢ fiÛÔ ÌÔÚÔ‡Û ÏÈÁfiÙÂÚÔ Î·È ÌfiÓÔ Û ¤Û¯·ÙË ·Ó¿ÁÎË fiÛ· ÂÌÔÚÈο ÏÔ›· Ù˘ °·ÏÏ›·˜ ·Ú·‚›·˙·Ó ÂΛÓÔ ÙÔÓ ·ÔÎÏÂÈÛÌfi. ¶·Ú·‰Â¯fiÌ·ÛÙ fiÙÈ Ë ∞ÁÁÏ›· ¤Î·Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ·. ∞˘Ù‹ Ë ‰‡Ó·ÌË, Î·È ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÙÔ˘ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ·‰È·ÊfiÚËÛ ϋڈ˜ ÁÈ· Ù· fiÛ· ¿ı·ÈÓ·Ó Ù· ·ÁÁÏÈο ÂÌÔÚÈο ÏÔ›· Ô˘ ÙÔÓ ·Ú·‚›·˙·Ó. «∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜, ·ÁÁÏÈÎfi˜ ¿ÚˆÓ·˜ ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÌÂÈ ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ, ‰¤¯ÙËΠ˘Ú¿ Î·È ¤¯·Û ÙÔÓ ‡·Ú¯fi ÙÔ˘. √È ÕÁÁÏÔÈ, Ô˘ ıˆÚÔ‡Û·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ÙfiÛÔ ÈÂÚ‹ ÙË ÛËÌ·›· ÙÔ˘˜, ‰ÂÓ ıÔÚ˘‚‹ıËÎ·Ó È‰È·›ÙÂÚ· Ì ·˘Ù‹ ÙË ÌÂÁ¿ÏË ˘fiıÂÛË, ·ÏÏ¿ ÙË ıÂÒÚËÛ·Ó ·Ï¿ ˆ˜ ·ÔÙ˘¯Ë̤ÓË ÎÂÚ‰ÔÛÎÔÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·». ∞˘Ù¿ ÁÚ¿ÊÂÈ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÕÁÁÏÔ˘˜ Ô °¿ÏÏÔ˜ Ó·‡·Ú¯Ô˜, Ô ÔÔ›Ô˜, ‚‚·›ˆ˜, ‰ÂÓ Â›¯Â ÙË ‰È¿ıÂÛË Ó· Û˘ÓËÁÔÚ‹ÛÂÈ ¿‰Èη ˘¤Ú ÙÔ˘˜. ŒÂÈÙ·, ÔÈÔ˜ ŒÏÏËÓ·˜ ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ÕÁÁÏÔ˘ ÌÔÈÚ¿Ú¯Ô˘ ÿÌÈÏÙÔÓ18, Ô ÔÔ›Ô˜ ‹Ù·Ó Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘
∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ fi¯È ÌfiÓÔ ÂÈÏÈÎÚÈÓ‹˜ Ê›ÏÔ˜, ·ÏÏ¿ Î·È Û‡Ì‚Ô˘ÏÔ˜ Î·È Ô‰ËÁfi˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜; 줂·È·, Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ ˘ËÚÂÙÔ‡Û ٷ ·ÁÁÏÈο Û˘ÌʤÚÔÓÙ·, ·ÏÏ¿ Ì ÙÚfiÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ ÒÛÙ ӷ ÚÔηϤÛÂÈ ÙËÓ ÈÛ¯˘Ú‹ ÌÂÛÔÏ¿‚ËÛË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜ ÙÔ˘ ˘¤Ú Ì·˜. ™ÙÔ ÌÂٷ͇, ‰ÂÓ ¤·˘Û ӷ ˘Ô‰ÂÈÎÓ‡ÂÈ ÙÈ ¤Ú ӷ Á›ÓÂÈ, ‚ÔËıÒÓÙ·˜ ÎÚ˘Ê¿. ∂ÈϤÔÓ, ‰È·ÙËÚÔ‡Û ·‰ÂÏÊÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ Ì ÙÔ Ó·˘ÙÈÎfi Ì·˜, ȉ›ˆ˜ Ì ÙÔ˘˜ À‰Ú·›Ô˘˜, Î·È ÚÔ¿ÓÙˆÓ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ ı¤ÛÂÈ Ù¤ÏÔ˜ ÛÙȘ ÂÌʇÏȘ ‰È·Ì¿¯Â˜. ΔÔ 1826 ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ÁÈ· Ï›ÁÔ ÌÈ· ‰È¤ÓÂÍË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÚÔÎÚ›ÙÔ˘˜ Ù˘ ⁄‰Ú·˜. «√ ÿÌÈÏÙÔÓ» ϤÂÈ Ô √ÚÏ¿Ó‰Ô˜ «Ô˘ ‹Ù·Ó ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ÊÈϤÏÏËÓ·˜ ·fi ÚÔÛˆÈ΋ ›ÁÓˆÛË Ù˘ ηٿÛÙ·Û˘, Ï˘‹ıËΠÔχ Î·È ı¤ÏËÛ ӷ Û˘Ì‚È‚¿ÛÂÈ ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜. ™˘ÁΤÓÙÚˆÛÂ, ÏÔÈfiÓ, ÛÙË ÊÚÂÁ¿Ù· ÙÔ˘ ÙÔ˘˜ À‰Ú·›Ô˘˜ ÚÔÎÚ›ÙÔ˘˜ Ô˘ ›¯·Ó ηٷʇÁÂÈ ÛÙÔÓ ¶fiÚÔ. ∂›Û˘, ÚÔÛοÏÂÛ Û ·˘Ù‹Ó fiÛÔ˘˜ ‹Ù·Ó Ì ÙÔ˘˜ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˜. ∫·Ù¤‚·Ï οı ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ó· ÙÔ˘˜ Û˘ÌÊÈÏÈÒÛÂÈ, ‰Â›¯ÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ fiÛÔ ·Û‡ÌÊÔÚË ‹Ù·Ó ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·˘Ù‹ Ë ‰È·Ì¿¯Ë ÙÔ˘˜, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÎÚ›ÛÈ̘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ, Ô˘ Ô ∫¿ÓÈÁÎ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ ÌÂÛÔÏ·‚‹ÛÂÈ ÁÈ· Ó· Ú¿ÍÂÈ fi,ÙÈ ‹Ù·Ó ηÏfi ÁÈ· ÙËÓ Ù‡¯Ë Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜». ΔÔ 1827, ¿ÏÈ, Ë ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË Ù˘ ΔÚÔÈ˙‹Ó·˜ ‹ıÂÏ ӷ ÂÎϤÍÂÈ Î˘‚ÂÚÓ‹ÙË ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·, fï˜ ‰›ÛÙ·˙ ÁÈ·Ù› ‹ÍÂÚ fiÙÈ Ë ∞ÁÁÏ›· ‰ÂÓ ÙÔÓ ‹ıÂÏÂ. ∫˘Ú›ˆ˜ Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ ‹Ù·Ó η¯‡ÔÙÔ˜ ·¤Ó·ÓÙ› ÙÔ˘, ÂÂȉ‹ ıˆÚÔ‡Û fiÙÈ ‰È·ÙËÚÔ‡Û ·Ó¤Î·ıÂÓ Û¯¤ÛÂȘ Ì ÙË ƒˆÛ›·. ™Â ·˘Ù‹ ÙË ‰‡ÛÎÔÏË ÂÚ›ÛÙ·ÛË ‹Á ӷ ÙÔÓ ‚ÚÂÈ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ÁÈ· Ó· ÂÈχÛÂÈ ÙÔ ˙‹ÙËÌ·. « Œ¯Ô˘Ì ·Ó¿ÁÎË ·fi ΢‚ÂÚÓ‹ÙË», › ÛÙÔÓ Ã¿ÌÈÏÙÔÓ. «ª·˜ ‰›ÓÂÈ Ë ∞ÁÁÏ›· ËÁÂÌfiÓ· ‹ ‚·ÛÈÏÈ¿;». «Ÿ¯È» ·¿ÓÙËÛÂ Ô ÕÁÁÏÔ˜. «∏ ƒˆÛ›·, Ë ¶ÚˆÛ›·, Ë ¡Â¿ÔÏË, Ë πÛ·Ó›·;». «Ÿ¯È, fi¯È, fi¯È» ·ӤϷ‚Â Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ. «æ¿ÍÙ ӷ ‚Ú›Ù ŒÏÏËÓ·». «∞ÏÏ¿ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ì ·ÍÈfiÙÂÚÔ ŒÏÏËÓ· ·fi ÙÔÓ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·» ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍÂ Ô Á¤ÚÔÓÙ·˜ ÔϤ̷گԘ. ΔfiÙÂ Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ, Ô˘ ̤¯ÚÈ ÂΛÓË ÙË ÛÙÈÁÌ‹ ›¯Â ÛÙÚ·Ì̤ÓÔ ·ÏÏÔ‡ ÙÔ ÚfiÛˆfi ÙÔ˘, ÙÔÓ ÎÔ›Ù·Í ÛÙ· Ì¿ÙÈ·. √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ fï˜ ‰ÂÓ Ù· ¤¯·ÛÂ. «∏ ∞ÁÁÏ›·» › «Â›Ó·È Ë ÛÎ¤Ë Ì·˜. Œ¯Ô˘Ì ÕÁÁÏÔ ·Ú¯ËÁfi ÛÙËÓ ÍËÚ¿ Î·È ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ·, Î·È ı· ‰Â¯fiÌ·ÛÙ·Ó Î·È ÕÁÁÏÔ ËÁÂÌfiÓ·, ·Ó Ì·˜ ‰ÈÓfiÙ·Ó. ∞ÏÏ¿ ·ÊÔ‡, fiˆ˜ Ϙ, ‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ¤¯Ô˘Ì ÕÁÁÏÔ, Ì·˜ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ô ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ·˜». «§ÔÈfiÓ» ÊÒÓ·ÍÂ Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ, ÓÈÎË̤ÓÔ˜ ·fi ÙËÓ ·Ï‹ ·ÏÏ¿ ·Î·Ù·Ì¿¯ËÙË ÏÔÁÈ΋ ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, ΢ڛˆ˜ fï˜ ˘Ô¯ˆÚÒÓÙ·˜ ÏfiÁˆ Ù˘ ·Á¿Ë˜ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·, «ÏÔÈfiÓ, ÂÎϤÍÙ ÙÔÓ ∫·Ô‰›ÛÙÚÈ· ‹ fiÔÈÔ ‰È¿‚ÔÏÔ ı¤ÏÂÙÂ, ÁÈ·Ù› ·ÏÏÈÒ˜ ¯·ı‹Î·Ù».
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [45]
∞ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢ÙË ¤ÎıÂÛË ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘ Ó·˘¿Ú¯Ô˘ ∞ÏÁ¿Ó øÛÙfiÛÔ, Î·È Ô ÊÈÏÂÏÏËÓÈÛÌfi˜ ÙˆÓ °¿ÏÏˆÓ ‰ÂÓ ÂΉËÏÒıËΠηÙfiÈÓ ÂÔÚÙ‹˜. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ˘Ô‰¤¯ÙËÎ·Ó ıÂÙÈο Î·È Ù›ÌËÛ·Ó ÙÔÓ ÂÏÏËÓÈÎfi ∞ÁÒÓ· Î·È ·˘Ùfi Ê·›ÓÂÙ·È ·Ó·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙ· ̤۷ ·fi ÔÏÏ¿ ÁÂÁÔÓfiÙ·, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ·fi ÙËÓ ¤ÎıÂÛË Ù˘ 18˘ ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ ÙÔ˘ 1821 ÙÔ˘ °¿ÏÏÔ˘ Ó·˘¿Ú¯Ô˘ ∞ÏÁ¿Ó. ∏ ¤ÎıÂÛË ·˘Ù‹ ¤ÁÈÓ ÁÓˆÛÙ‹ ÌfiÏȘ ÚÈÓ ·fi Ï›ÁÔ˘˜ Ì‹Ó˜, fiÙ·Ó ·Ó·Û‡ÚıËΠ·fi Ù· ÚÔÛˆÈο ÙÔ˘ ·Ú¯Â›· Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Û·Ó ÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ˘Ôı¤ÛÂȘ Ù˘ °·ÏÏ›·˜ ·fi ÙÔÓ Î·Ïfi Î·È ÂÓ¿ÚÂÙÔ Ê›ÏÔ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ Ô˘ ·Ó·Ê¤Ú·Ì ‹‰Ë Û ÔÏÏ¿ ÛËÌ›·. «∏ Â˘Úˆ·˚΋ ∂ÏÏ¿‰·» ¤ÁÚ·ÊÂ Ô Ó·‡·Ú¯Ô˜ ∞ÏÁ¿Ó «‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ï¤ÔÓ Ó· ·ӤÏıÂÈ ÛÙËÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓË Î·Ù¿ÛÙ·Û‹ Ù˘. ∫¿ı ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÂÈÚ‹Ó¢Û˘, οıÂ Û˘Ì‚È‚·ÛÌfi˜ Û ·˘Ù‹ ÙË ‚¿ÛË ‰ÂÓ ı· ›¯Â ‰È¿ÚÎÂÈ·. ª¿Ù·È· Ë À„ËÏ‹ ¶‡ÏË ı· ˘ÔÛ¯fiÙ·Ó ÂÈ›ÎÂÈ·, ηÈ, ·Ó ˘ÔÙÂı› ˆ˜ ÔÈ ˘ÔÛ¯¤ÛÂȘ Ù˘ Â›Ó·È ÂÈÏÈÎÚÈÓ›˜, Â›Ó·È ·‰‡Ó·ÙÔÓ Ó· ÂÎÙÂÏÂÛÙÔ‡Ó. £ÚËÛÎÔÌ·Ó›·, ‰›„· ÁÈ· ·›Ì· Î·È ÏÂËÏ·Û›·, ·Ó›· ÏfiÁˆ Ù˘ ·Ú·Í›·˜, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ Ë ¤ÓÙÚÔÌË ÎÚ·˘Á‹ ÙÔ˘ ËÁÂÌfiÓ· ÍÂÛ‹ÎˆÛ·Ó ÙÔ ¤Ó· ÙÚ›ÙÔ Ù˘ ∞Û›·˜. √È ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔÈ ‹Ú·Ó Ù· fiÏ· Î·È ÚÔÙÔ‡ Ù· ·Ê‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ¿ÎÚË, ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ¤ıÓÔ˜, ·Ó ‹Ù·Ó ÁÚ·ÊÙfi Ó· ˘ÔÙ·¯ı›, ı· ÂÍ·Ê·ÓÈ˙fiÙ·Ó ·fi ÚÔÛÒÔ˘ Á˘. ¶ÔÈ· ÂÁÁ‡ËÛË ÌÔÚ› Ó· ÙÔ˘ ÚÔÛʤÚÂÈ ÌÈ· ·Ó‡·ÚÎÙË Î˘‚¤ÚÓËÛË, ÂÎÙfi˜ ·Ó ÔÓÔÌ¿ÛÔ˘Ì ΢‚¤ÚÓËÛË ÙËÓ ·˘ı·›ÚÂÙË ı¤ÏËÛË ÙÔ˘ οı ·Û‹Ì·ÓÙÔ˘ ·Á¿ ‹ Ì¿ÏÏÔÓ, fiˆ˜ ¤¯Ô˘Ó ÙÒÚ· Ù· Ú¿ÁÌ·Ù·, οı ·ÓıÚÒÔ˘ Ô˘ ʤÚÂÈ Î·‚Ô‡ÎÈ; ªÂÙ¿ ÙËÓ ·˘Á‹ ÙÔ˘ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ Ô˘ ÙÔ˘˜ ‰È·ÊÒÙÈÛÂ, ‰ÂÓ Ì¤ÓÂÈ ¿ÏÏÔ ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ·Ú¿ ηٷÛÙÚÔÊ‹ ‹ ÂÏ¢ıÂÚ›·. […] ¢ÂÓ ÍÂÁÂÏÈ¤Ì·È ·fi ÙȘ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÚÂÏıfiÓÙÔ˜. ∫Ú›Óˆ ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ¯ˆÚ›˜ ÚÔηٿÏË„Ë. °ÓˆÚ›˙ˆ ÙÔ ‚·ıÌfi ÙÔ˘ ËıÈÎÔ‡ ÍÂÂÛÌÔ‡ ÙÔ˘˜ Î·È ‰ÂÓ ·ÌÊÈ‚¿Ïψ fiÙÈ Ë ÈÛ¯˘Ú‹ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛË ı· Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË ÂΛ ÁÈ· ÌÂÁ¿ÏÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·, ÒÛÙ ӷ ÂÍ·ÛÊ·ÏÈÛÙ› Ë ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË. ŸÛÔ Î·›ÚȘ fï˜ Î·È ·Ó Â›Ó·È ÔÈ ÛΤ„ÂȘ ·˘Ù¤˜, ÌÔÚÔ‡Ó ¿Ú·Á ӷ ÂÌÔ‰›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÚ›· Î·È Ù· ·Ó·fiÊ¢ÎÙ· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘; ∞ÚÁ¿ ‹ ÁÚ‹ÁÔÚ·, ı· Â›Ó·È ·Ó·Áη›Ô Ó· ·ÂÏ¢ıÂÚˆı› Ë ∂ÏÏ¿‰·. ¶ÂÂÈṲ̂ÓË ÁÈ’ ·˘Ùfi Ë ∂˘ÚÒË, ·˜ Ú¿ÍÂÈ Ù· ‰¤ÔÓÙ·». ∞˘Ù¿ ÁÚ¿ÊÔÓÙ·Ó ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ·ÏÏ¿ ¯ÚÂÈ¿ÛÙËΠӷ ÂÚ¿ÛÔ˘Ó ÂÙ¿ ¯ÚfiÓÈ· ÊÔ‚ÂÚÒÓ ·ÁÒÓˆÓ Î·È ·Ó˘ÔÏfiÁÈÛÙˆÓ Û˘ÌÊÔÚÒÓ ÁÈ· Ó· ·ÎÔ‡ÛÂÈ Ë ∂˘ÚÒË ÙËÓ ÙfiÛÔ ÚÔÓÔËÙÈ΋ ʈӋ ÙÔ˘ ·ÓÙÈÚÔÛÒÔ˘ Ù˘ Á·ÏÏÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÛÙËÓ ∞Ó·ÙÔÏ‹.
[46]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√È ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ Î·È Ó·˘ÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ηٿ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË √È ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ Â›¯·Ó ‹‰Ë ÌÈ· Ì·ÎÚ¿ ‰È·‰ÚÔÌ‹ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. °È· ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜ Ê·›ÓÂÙ·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔ, ÂÓÒ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ¤¯Ô˘Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ·Ù¿ÎÙˆÓ Ô˘ ¿ÊËÛ·Ó ÙȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ Î·È ¤ÙÚÂÍ·Ó ÛÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË, Ë ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ¤¯Ô˘Ì ÁÈ· ÙÔ Ó·˘ÙÈÎfi Â›Ó·È ÂÓÙÂÏÒ˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋. ∏ Ó·˘ÙÈ΋ ˘ÂÚÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ ‹Ù·Ó ·˘Ù‹ Ô˘ Û ÌÂÁ¿ÏÔ ‚·ıÌfi ‰È·ÛÊ¿ÏÈÛ ÙËÓ ÂÈÙ˘¯‹ ¤Î‚·ÛË ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·.
√ ∞ÓÙÒÓÈÔ˜ √ÈÎÔÓfiÌÔ˘ ÎËÚ‡ÛÛÂÈ ÙËÓ Â·Ó¿ÛÙ·ÛË ÛÙËÓ ⁄‰Ú·, ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Peter von Hess. ∞ƒ°√§π∫∏ μπμ§π√£∏∫∏
√ √£øª∞¡π∫√™ ™Δƒ∞Δ√™ •ÂÎÈÓÒÓÙ·˜ ·fi ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ì fiÙÈ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó Û ηٿÛÙ·ÛË ÌÂÚÈ΋˜ ·Ô‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ ·ÏÏ¿ Î·È ·Ó·‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛ˘. ∏ ·Ú·‰ÔÛȷ΋, ۯ‰fiÓ ÊÂÔ˘‰·Ú¯È΋, ‰ÔÌ‹ ÙˆÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ ÍËÚ¿˜ ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ Â›¯Â ÊÙ¿ÛÂÈ Ï¤ÔÓ ÛÙ· fiÚÈ¿ Ù˘. ∞˘Ùfi Ê·ÈÓfiÙ·Ó ÛÙ· ‰›· ÙˆÓ Ì·¯ÒÓ, fiÔ˘, ·Ú¿ ÙÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ ·ÚÈıÌÔ‡˜ Î·È ÙÔÓ ÈÛ¿ÍÈÔ ÔÏÂÌÈÎfi ÂÍÔÏÈÛÌfi, ÔÈ √ıˆÌ·ÓÔ› ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ·ÓÙÂÂͤÏıÔ˘Ó Ì ÂÈÙ˘¯›· Ô‡ÙÂ Î·Ó ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜ ƒÒÛÔ˘˜, Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ·fi ÙÔ
18Ô ·ÈÒÓ· ˘ÔÏÔÁ›ÛÈÌË ‰‡Ó·ÌË, ·ÏÏ¿ ‰Â‡ÙÂÚ˘ ηÙËÁÔÚ›·˜ Û ۯ¤ÛË Ì ÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ. ΔÔ Û‡ÛÙËÌ· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ fiÚÈ˙ fiÙÈ Î¿ı ÙÈÌ·ÚÈÔ‡¯Ô˜ (Û·¯‹˜) fiÊÂÈÏ ӷ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ¤ÊÈÔ˜ Î·È ·Ó·ÏfiÁˆ˜ ÙÔ˘ ÌÂÁ¤ıÔ˘˜ ÙÔ˘ ÙÈÌ·Ú›Ô˘ ÙÔ˘ Ì ·Ó¿ÏÔÁÔ ·ÚÈıÌfi ÂÓfiÏˆÓ ·ÎÔÏÔ‡ıˆÓ. √ ÛÎÏËÚfi˜ ˘Ú‹Ó·˜ fï˜ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ‹Ù·Ó ÔÈ ÁÂÓ›ÙÛ·ÚÔÈ. ™˘ÁÎÚÔÙË̤ÓÔÈ ‚¿ÛÂÈ ÚˆÙÔÔÚÈ·ÎÒÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ÌÂıfi‰ˆÓ, Û˘ÓÈÛÙÔ‡Û·Ó Ì¤¯ÚÈ Î·È ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ· ÌÈ· ·ÍÈfiÌ·¯Ë Î·È ˘ÔÏÔÁ›ÛÈÌË ‰‡Ó·ÌË. ◊Ù·Ó Û˘ÁÎÚÔÙË̤ÓÔÈ Û ÔÚÙ¿‰Â˜ ̠ͯˆÚÈÛÙfi ¤Ì‚ÏËÌ· Î·È ˘¿ÁÔÓÙ·Ó fiÏÔÈ ÛÙÔÓ ÂοÛÙÔÙ ÁÈ·ÓÈÙÛ¿Ú·Á·.
√È ·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ ·˘ÙÔ‡ ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÂÂÎÙ›ÓÔÓÙ·Ó Î·È Û ÔÏÈÙÈΤ˜ –‰ÈÔÈÎËÙÈΤ˜ ηٿ ‚¿ÛË ˘ËÚÂۛ˜–, ÂÓÒ Ë ›ÛÙË ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ ‹Ù·Ó ̤¯ÚÈ ÙfiÙ ÛÙ·ıÂÚ‹. ∂˘ı‡˜ ÂÍ·Ú¯‹˜ ÙÔ ÛÒÌ· ÂÍÔÏ›ÛÙËΠ̠˘ÚÔ‚fiÏ· fiÏ· ¿Û˘ ʇÛˆ˜ Î·È Âηȉ‡ÙËΠÛÙËÓ Ù·ÎÙÈ΋ Ì¿¯Ë ÂÎ ·Ú·Ù¿Íˆ˜. √ ‚·ÛÈÎfi˜ ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˜ ÛÙÔ Â‰›Ô Ù˘ Ì¿¯Ë˜, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÔ Â˙ÈÎfi Î·È ÙÔ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÎfi, ·ÊÔÚÔ‡ÛÂ Î·È ÛÙȘ ·ÚÌÔ‰ÈfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ Ì˯·ÓÈÎÔ‡, ÂÓÒ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ¿ÓÙ· ÙÔ ÌfiÓÈÌÔ ˘Ú‹Ó· ¿ӉڈÛ˘ ÙˆÓ ÊÚÔ˘Ú›ˆÓ Û fiÏË ÙËÓ ·˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·. √È ÌÂÙ·ı¤ÛÂȘ ÙˆÓ ‰ÈÔÈÎËÙÒÓ ‹Ù·Ó Û˘¯Ófi Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ, ÁÈ· Ó· ·ÔʇÁÂÙ·È Î·Ù¿ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ Ë ‰È·ÊıÔÚ¿.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [47]
[48]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√£øª∞¡√™ ¶∂∑√¡∞ÀΔ∏™ ◊ ¶Àƒ√μ√§∏Δ∏™ (1819-1821) √È «Î·ÏÈÔÓÎÔ˘Ï¿Ú» ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙÔ˘˜ «¤ÓÔÏÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜», ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜ ¯ÂÈÚÈÛÙ¤˜ ÙˆÓ ˘ÚÔ‚fiÏˆÓ fiψÓ, ‹ Ù· ·Á‹Ì·Ù· Â˙ÔÓ·˘ÙÒÓ Ô˘ ÔÏÂÌÔ‡Û·Ó ÌÂ Ù˘Ê¤ÎÈ· Î·È Û·ıÈ¿ ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ·ÓÙ›·Ï· ÏËÚÒÌ·Ù· ¯ıÚÈÎÒÓ ÏÔ›ˆÓ. 4
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [49]
∞fi ÙÔ 18Ô ·ÈÒÓ·, Ô˘ ·ÙfiÓËÛ ÙÔ ·È‰ÔÌ¿˙ˆÌ·, ¿Ú¯ÈÛÂ Î·È Ë ·Ú·ÎÌ‹ ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜. ¡ÂÔÙÈÛÌfi˜, ‰È·ÊıÔÚ¿, ‰ˆÚÔ‰Ô˘ ›¯·Ó ˆ˜ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙË ¯·Ï¿ÚˆÛË Ù˘ ÂÈı·Ú¯›·˜ Î·È Ù˘ ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘. ΔÔ Û˘ÓËı¤ÛÙÂÚÔ Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ ‹Ù·Ó Ë Î·Ù¿¯ÚËÛË ÙˆÓ ÌÈÛıÒÓ ÙˆÓ Û˘Ó·‰¤ÏÊˆÓ ÙÔ˘˜ Ô˘ ›¯·Ó Âı¿ÓÂÈ, ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ‰ÂÓ ‰È¤ÁÚ·Ê·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ηٷÏfiÁÔ˘˜ ÌÈÛıÔ‰ÔÛ›·˜, ÁÈ· Ó· Û˘Ó¯›ÛÔ˘Ó Ó· ÂÈÛÚ¿ÙÙÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÌÈÛıÔ‡˜. ∞ÎfiÌË ¤ÁÚ·Ê·Ó ¿ÏÏÔ˘˜ Û˘ÁÁÂÓ›˜ ÙÔ˘˜ ‹, ÙÂÏ›ˆ˜ ·˘ı·›ÚÂÙ·, ÚfiÛıÂÙ·Ó ¿ÙÔÌ· ÛÙË ÌÈÛıÔ‰ÔÛ›· Ù· ÔÔ›· ‰ÂÓ Â›¯·Ó Î·Ó Û¯¤ÛË Ì ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi. ∞˘Ùfi ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÁÂÓÈÎfi Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ, ·ÏÏ¿ ›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ·›ÚÓÂÈ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ. √È ÛÙ·ÛÈ·ÛÙÈΤ˜ ‰È·ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÂÓ¿ÓÙÈ· Û οı ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÂÍÂ˘Úˆ·˚ÛÌÔ‡, Ô˘ ¤ÊÙ·Ó·Ó ÙȘ ·ÓÔȯ٤˜ ÂÍÂÁ¤ÚÛÂȘ, ηıÒ˜ Î·È ÔÈ ·˘ı·ÈÚÂۛ˜ ÙÔ˘˜ ÂȘ ‚¿ÚÔ˜ ·ÎfiÌË Î·È ÙÔ˘ ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÈÎÔ‡ ÏËı˘ÛÌÔ‡ (·˘Ùfi Ì¿ÏÈÛÙ· Û˘Ó¤‚·ÈÓ ·fi ÙÔ 17Ô ·ÈÒÓ·, ȉ›ˆ˜ Û ‚¿ÚÔ˜ Á˘Ó·ÈÎÒÓ Ì¤Û· ÛÙËÓ ›‰È· ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË!) Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˘˜ ÛÙËÓ ·fiÊ·ÛË Ó· ÙÔ˘˜ ÂÍÔÓÙÒÛÔ˘Ó. ∞˘Ùfi ˘ÏÔÔÈ‹ıËΠÙÔ 1826 Ì ÂÎηı¿ÚÈÛË ÚÒÙ· Ù˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘ Î·È Î·ÙfiÈÓ fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜. ™ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘ Â˙ÈÎÔ‡ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·Ó Î·È ·ÏÔ› Â˙Ô›, Û˘Ó‹ıˆ˜ ¿Ù·ÎÙÔÈ. √È ·˙¿Ë‰Â˜, ·Ú¯Èο ¿Ù·ÎÙÔÈ ÂıÂÏÔÓÙ¤˜, ηÙfiÈÓ ‚ÔËıËÙÈÎÔ› ÎÏËÚˆÙÔ›, ÔÈ ·ÎÈÓÙ˙‹‰Â˜, ¿Ù·ÎÙÔÈ Ì·¯ËÙ¤˜ ÚÒÙ˘ ÁÚ·ÌÌ‹˜, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÁÈ· ÂȉÚÔ̤˜, ·ÏÏ¿ ·fi ÙÔ 16Ô ·ÈÒÓ· ηٷÚÁ‹ıËÎ·Ó ˆ˜ ÛÒÌ·. ¶·Ú¿ÏÏËÏ·, ˘ËÚÂÙÔ‡Û·Ó Î·È ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÔ›, Û ·Ï·ÈfiÙÂÚ˜ ÂÔ¯¤˜ ˆ˜ ˘ÔÙÂÏ›˜, ·ÏÏ¿ ·fi ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ ˘ÚÔ‚fiÏˆÓ fiÏˆÓ ˆ˜ ÌÈÛıÔÊfiÚÔÈ. ∞˘Ùfi Û˘Ó¤‚Ë ÂÂȉ‹ ÔÈ Û·¯‹‰Â˜, ÔÈ ÙÈÌ·ÚÈÔ‡¯ÔÈ È›˜, ÚÔÙÈÌÔ‡Û·Ó ÙË ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ÙfiÍÔ˘ ¤Ó·ÓÙÈ ÙˆÓ ˘ÚÔ‚fiψÓ, ‰ÈfiÙÈ ‹Ù·Ó ÈÔ
°∂¡πΔ™∞ƒ√™ ∂¶π§∂∫Δ∏™ ª√¡∞¢∞™ (16Ô˜ -17Ô˜ ·ÈÒÓ·˜) √ ÂÈÎÔÓÈ˙fiÌÂÓÔ˜ Ì·¯ËÙ‹˜ ·Ó‹ÎÂÈ Û ›ÏÂÎÙË ÌÔÓ¿‰· Ù˘ÊÂÎÈÔÊfiÚˆÓ. ΔÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο fiÏ· ÙˆÓ ÁÂÓÈÙÛ¿ÚˆÓ ‹Ù·Ó Ô Ì¤Á·˜ ¤ÏÂ΢˜ «ÙÈÚ¿Ó», Ë Î˘ÚÙ‹ Û¿ıË «ÁηÓÙ¿Ú·» ‹ «¿Ï·» Î·È Ë ·Û›‰· «Î·Ïοӻ ·fi ‰ÂÙfi ηϿÌÈ (Ë ·Û›‰· Ô˘ ÂÈÎÔÓ›˙ÂÙ·È Â‰Ò ¤¯ÂÈ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÂÈÎ¿Ï˘„Ë ·fi ·Ó¿ÁÏ˘ÊÔ ‰¤ÚÌ·). 4
[50]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√È ΔÔ‡ÚÎÔÈ ¿Ù·ÎÙÔÈ ‹Ù·Ó ̤ÏË ·ÓÙ¿ÚÙÈÎˆÓ ÔÌ¿‰ˆÓ Ô˘ ÔÏÂÌÔ‡Û·Ó ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡. 4
‡¯ÚËÛÙÔ Î·È ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈ˙ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Ù·¯˘‚ÔÏ›·. ∞˘Ùfi fï˜ ›¯Â ˆ˜ Û˘Ó¤ÂÈ· Ó· ÌËÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ Î·È ¤ÙÛÈ Ô ÔıˆÌ·ÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ‚·ÛÈ˙fiÙ·Ó Î·È Û ÂÈÛÙÚ¿Ù¢ÛË ÌÈÛıÔÊfiÚˆÓ Ù˘ÊÂÎÈÔÊfiÚˆÓ (΢ڛˆ˜ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, ∞Ï‚·ÓÒÓ, ™ÂÚ‚ÔÎÚÔ·ÙÒÓ). ∞˘Ùfi ‰È¢ÎfiÏ˘Ó ÙËÓ Î·ıȤڈÛË ÙÔ˘ ıÂÛÌÔ‡ ÙˆÓ ·ÚÌ·ÙÔÏÈÎÈÒÓ Î·È ÙË Û‡ÛÙ·ÛË ÌfiÓÈÌˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈÎÒÓ ÂÓfiÏˆÓ ÛˆÌ¿ÙˆÓ, Ù· ÔÔ›· ·ÚÁfiÙÂÚ· ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó Î·È ÙÔÓ Î‡ÚÈÔ ÎÔÚÌfi ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ. √ ÂÍÔÏÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ô ›‰ÈÔ˜ ηٿ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. ŸÌˆ˜, ‹‰Ë ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ÔÈ √ıˆÌ·ÓÔ› ›¯·Ó ‰ÒÛÂÈ ¤ÌÊ·ÛË ÛÙÔ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÎfi Î·È ‹Ù·Ó ÔÈ ÚÒÙÔÈ Ô˘ ηıÈ¤ÚˆÛ·Ó ÙË Ì·˙È΋ ÙÔ˘ ¯Ú‹ÛË ÛÙÔ Â‰›Ô Ù˘ Ì¿¯Ë˜. π‰È·›ÙÂÚË Ì¤ÚÈÌÓ· η٤‚·ÏÏ·Ó fiÏÔÈ ÁÈ· ÙË Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË ÚÒÙˆÓ ˘ÏÒÓ Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÔÏÂÌÔÊÔ‰›ˆÓ, ȉ›ˆ˜ ÁÈ· ÙÔ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÎfi, ηıÒ˜ ‹Ù·Ó ÙÔ ‚·ÛÈÎfiÙÂÚÔ fiÏÔ ÛÙË Ì¿¯Ë. ΔËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ¿ÓÙˆ˜ Ù· fiÏ· ηٷÛ΢¿˙ÔÓÙ·Ó ·fi ÎÚ·ÙÈο ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ȉÈÒÙ˜ ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ۯ‰fiÓ ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔ˘˜. ŒÓ·˜ Ï‹Úˆ˜ ÂÍÔÏÈṲ̂ÓÔ˜ Â˙fi˜ –ŒÏÏËÓ·˜ ‹ √ıˆÌ·Ófi˜– ‰È¤ıÂÙ ‰‡Ô ÈÛÙfiϘ Î·È ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ (‰Ú·ÓÔÂȉ‹˜ ΢ÚÙ‹ Ì·ÎÚÈ¿ Ì¿¯·ÈÚ·) ÛÙË ˙ÒÓË ¯È·ÛÙ›, ÂÓÒ ·fi ÙÔÓ ÒÌÔ ÎÚÂÌfiÙ·Ó ·fi ÎÔÚ‰fiÓÈ Ë ¿Ï·, ÌÈ· ΢ÚÙ‹ ‚Ú·¯Â›· Û¿ıË. ∂Ó›ÔÙÂ, ȉ›ˆ˜ ÙÔ ÈÈÎfi, ¤ÊÂÚ ÙÔ Û·ÌÛ›Ú, ÌÈ· ÂÚÛÈ΋ ·Ú·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ΢ÚÙ‹˜ Û¿ı˘ – Ì·ÎÚ‡ÙÂÚÔ, ÏÂÙfiÙÂÚÔ Î·È ÈÔ Î˘ÚÙfi. Δ· ›‰È· fiÏ· ¤ÊÂÚ·Ó Î·È ÔÈ ŒÏÏËÓ˜. ΔÔ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi Â˙ÈÎfi ‹Ù·Ó ÂÍÔÏÈṲ̂ÓÔ Â›Û˘ Ì ÏfiÁ¯Ë Î·È ÎÂÊ·ÏÔıÚ·‡ÛÙË (ÎÂÊ·ÏÔıÚ·‡ÛÙË Â›¯·Ó Î·È Î¿ÔÈÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ›). (√ ÎÂÊ·ÏÔıÚ·‡ÛÙ˘ ›¯Â ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËı› ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ›Ûˆ˜ Î·È ·fi ÙÔ Û·ı› ˆ˜ fiÏÔ ÙÔ˘ ÈÈÎÔ‡ ·fi ÙÔ ªÂÛ·›ˆÓ· Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ· ÙfiÛÔ ÛÙËÓ ∞Ó·ÙÔÏ‹ fiÛÔ Î·È ÛÙË ¢‡ÛË, Î·È ·ÔÙÂÏÔ‡Û ϤÔÓ ··Ú¯·ÈˆÌ¤ÓÔ fiÏÔ.)
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [51]
√ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ·Ú¤ÌÂÓ ÔÏ˘¿ÚÈıÌÔ˜ Î·È ÂÌÂÈÚÔfiÏÂÌÔ˜ ·Ú¿ ÙËÓ ·Ú·ÎÌ‹ ÙÔ˘ ÙÔ 19Ô ·ÈÒÓ· Î·È ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ Ì ηٿÏÏËÏË ‰ÈÔ›ÎËÛË Î·È ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Â¿ÍÈ· ÙÔ˘˜ Â˘Úˆ·˚ÎÔ‡˜ ÛÙÚ·ÙÔ‡˜. ªÂÁ¿ÏË ÏËÁ‹ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó Ù· ·ÔÛ¯ÈÛÙÈο ÎÈÓ‹Ì·Ù·, ·Ó Î·È ÔÙ¤ ‰ÂÓ ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡Û·Ó ÙËÓ ÂÈ΢ÚÈ·Ú¯›· ÙÔ˘ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˘. ∞˘Ù¿ ·ÔÚÚÔÊÔ‡Û·Ó ÂÌÂÈÚÔfiÏÂ̘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Î·È ·Ô‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÓ·Ó ÙË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ Ì˯·Ó‹, Ô‰ËÁÔ‡Û·Ó Û ·ÒÏÂÈ· ÂÊÔ‰›ˆÓ Î·È fiÚˆÓ, ÂÓÒ ¤‰ÈÓ·Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Î·È Û ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ Ê˘ÁfiÎÂÓÙÚ˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ó· ‰ÔÎÈÌ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ Ù‡¯Ë ÙÔ˘˜. ∞fi ÙÔ Êfi‚Ô ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ·ÔÛ¯ÈÛÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ·fi ¤ÏÏÂÈ„Ë ¿ÏÏ˘ ‰‡Ó·Ì˘, Û˘¯Ó¿ ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ Ù˘ Ù¿Í˘ ·Ó¤ıÂÙ·Ó Û ¿Ù·ÎÙ· ÛÒÌ·Ù·, Ù· ÔÔ›· Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û·Ó ÂÈϤÔÓ ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·. Δ√ ∂§§∏¡π∫√ ¶∂∑π∫√ ∏ Û‡ÓıÂÛË Î·È Ô ÔÏÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Â˙ÈÎÔ‡ Ô›ÎÈÏÏ·Ó Î·ı’ fiÏË ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, fï˜, ÂÓÒ Ô ÔÏÈÛÌfi˜ ‹Ù·Ó ›‰ÈÔ˜ ÌÂ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚΈÓ, Ë ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË ‹Ù·Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋. ΔÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Â˙ÈÎfi ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó Î·Ù’ ·Ú¯¿˜ ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ ·Ù¿ÎÙˆÓ, ·ÏÏ¿ ˘‹Ú¯·Ó Î·È Ï›Á˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ Ù·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡. √È ¿Ù·ÎÙÔÈ ··ÚÙ›˙ÔÓÙ·Ó ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ÔÌ¿‰Â˜: √È ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› Î·È ÔÈ ÎϤÊÙ˜ Â›Ó·È ÔÈ ÈÔ ÁÓˆÛÙ¤˜. øÛÙfiÛÔ, Ú¤ÂÈ Ó· ·Ó·ÊÂÚıÔ‡Ó ÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜, ÔÈ ª·ÓÈ¿Ù˜ Î·È ÔÈ ∫Ú‹Ù˜ ˆ˜ ͯˆÚÈÛÙÔ› Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÔ›. ∂›Û˘, ·ÏÔ› ¿ÓıÚˆÔÈ fiÏÂˆÓ Î·È ¯ˆÚÈÒÓ, Û ÎÔÈÓÔÙÈ΋ ‹ ÙÔÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Û˘ÁÎÚÔÙÔ‡Û·Ó ¿ÏϘ ¤ÓÔϘ ÌÔÓ¿‰Â˜ ·Ù¿ÎÙˆÓ ‹ Û˘ÌÏ‹ÚˆÓ·Ó ÙË Û‡ÓıÂÛË ¿ÏψÓ. Δ¤ÏÔ˜, ŒÏÏËÓ˜ (·ÍȈ̷ÙÈÎÔ› Î·È Ôϛ٘) ÚÒËÓ ÌÈÛıÔÊfiÚÔÈ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ Î·È ÈÛÏ·ÌÈÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÒÓ ÚÔÛ¤ÙÚÂÍ·Ó ÛÙÔ Î¿ÏÂÛÌ· ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·. √È ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› Â›Ó·È ¤Ó·˜ ıÂÛÌfi˜, Ô˘, ηٿ Ù’ fiÓÔÌ· ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ,
Ì·ÚÙ˘ÚÂ›Ù·È ‹‰Ë ·fi ÙȘ ··Ú¯¤˜ ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ (Ì·ÚÙÔÏfi˜). ∂ÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ¤ÓÔϘ ÔÌ¿‰Â˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ Ô˘ Û˘Ó¤Ú·ÙÙ·Ó Ì ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜, ÁÈ· ·ÚÔÛ‰ÈfiÚÈÛÙÔ˘˜ ̤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ· ÏfiÁÔ˘˜. °ÂÓÈο, ˆ˜ ·Èٛ˜ ıˆڋıËÎ·Ó Ë ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ· ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙË ‚˘˙·ÓÙÈÓ‹ ‰È·Î˘‚¤ÚÓËÛË Î·È Ë ÂÈı˘Ì›· ‰È·Ù‹ÚËÛ˘ ÙˆÓ ÚÔÓÔÌ›ˆÓ ÙÔ˘˜. øÛÙfiÛÔ, ·fi ÙȘ ËÁ¤˜ ‰ÂÓ ÚÔ·ÙÂÈ Î·Ì›· ¤Ó‰ÂÈÍË ÁÈ· ÙȘ ·Èٛ˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÔÈ ·ÚÌ·ÙÔÏÔ›,·Ó¤Ï·‚·Ó
ÙËÓ ÂÈ‚ÔÏ‹ Ù˘ Ù¿Í˘ Û ‰˘ÛÚfiÛÈÙ˜ ‹ ‰‡ÛÎÔÏ· ÂϤÁÍÈ̘ ÂÚÈÔ¯¤˜ Î·È ‰È·‚¿ÛÂȘ Ì ·ÚÈÔ ÛÙfi¯Ô ÙËÓ Î·Ù·‰›ˆÍË ÙˆÓ ÎÏÂÊÙÒÓ. ΔfiÛÔ ÔÈ ÎϤÊÙ˜ fiÛÔ Î·È ÔÈ ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› ‹Ù·Ó ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÔÌ¿‰Â˜ ÂÓfiÏˆÓ ÂÎÙfi˜ ÓfiÌÔ˘, ÔÈ Ôԛ˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· ÓÔÌÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó ‰È¿ Ù˘ ÈÛ¯‡Ô˜ ÙˆÓ fiψÓ. ŒÙÛÈ, ¿ÏÏÔÙ ÔÈ ÎϤÊÙ˜ Á›ÓÔÓÙ·Ó ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› Î·È ¿ÏÏÔÙ ÔÈ ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› Á›ÓÔÓÙ·Ó ÎϤÊÙ˜, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙË Û˘Á΢ڛ· Î·È ÙË ‰‡Ó·ÌË Ô˘ ‰È¤ıÂÙ·Ó. ∏ Û˘Ó¯‹˜ ÔÏÂÌÈ΋ ÙÔ˘˜
ŒÓÔÏÔ˜ ª·ÓÈ¿Ù˘ ·ÁˆÓÈÛÙ‹˜. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
[52]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∂Ï·ÈÔÁÚ·Ê›· Ì ÙÔÓ ∫¿ÚÔÏÔ º·‚ȤÚÔ, Ô˘ ·Ó¤Ï·‚ ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù·ÎÙÈÎÒÓ ÙÔ 1825. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÙÔ˘˜ ηıÈÛÙÔ‡Û ȉȷ›ÙÂÚ· ·ÍÈfiÌ·¯Â˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ, ȉ›ˆ˜ ÂÓÙfi˜ ÙˆÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ ÙÔ˘˜. ¶·Ú¿ Ù· ÌÈÎÚÔÛ˘ÌʤÚÔÓÙ¿ ÙÔ˘˜, fiÔÙ ‰È·Ê·ÈÓfiÙ·Ó ÛÙÔÓ ÔÚ›˙ÔÓÙ· Ë ÂÏ›‰· Ù˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜, ¤Û¢‰·Ó Ì ·˘Ù·¿ÚÓËÛË. ∫Ï·ÛÈÎfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ‹Ù·Ó Ô ∞Ó‰ÚÔ‡ÙÛÔ˜ (·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘ √‰˘ÛÛ¤·), Ô˘ ÔϤÌËÛ Ì 600 Ì·¯ËÙ¤˜ ·ӉÚÒÓÔÓÙ·˜ Ù· ÏÔ›· ÙÔ˘ §¿ÌÚÔ˘ ∫·ÙÛÒÓË ÙÔ 1790-1792. √È ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ (Î·È ÔÈ ∏ÂÈÚÒÙ˜, ȉ›ˆ˜ Ù˘ μÔÚ›Ԣ ∏›ÚÔ˘-ÃÈÌ¿Ú·˜), ÔÈ ª·ÓÈ¿Ù˜ Î·È ÔÈ ∫Ú‹Ù˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ÌÈ· ȉȷ›ÙÂÚË Î·ÙËÁÔÚ›· ›ÏÂÎÙˆÓ
ÌÔÓ¿‰ˆÓ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∫·ıÒ˜ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ·fi ·˘ÛÙËÚ¿ ·ÙÚÈ·Ú¯ÈΤ˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂȘ Î·È Ê·Ùڛ˜, ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â ÛÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙÔ˘˜ Ë ‰ÔÌ‹ ÙˆÓ ·ÚÌ·ÙÔÏÈÎÈÒÓ. ∫·È ÔÈ ÙÚÂȘ ·˘Ù¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ ‹Ù·Ó ÛÂ Û˘Ó¯‹ ·ӷÛÙ·ÙÈÎfi ·Ó·‚Ú·ÛÌfi – ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹˜ ÙÔ˘˜ ÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜, ÂÓÒ ÔÈ ∫ÚËÙÈÎÔ› Î·È ÔÈ ª·ÓÈ¿Ù˜ ·fi ÙË ÊÚ·ÁÎÔÎÚ·Ù›·. ∫·È ÔÈ ÙÚÂȘ ÌÂÙ·Ó¿ÛÙ¢·Ó Û˘ÛÙËÌ·ÙÈο, ȉ›ˆ˜ ¤ÂÈÙ· ·fi ·ÔÙ˘¯Ë̤Ó˜ ÂÍÂÁ¤ÚÛÂȘ, Î·È ¤‚ÚÈÛÎ·Ó Î·Ù·Ê‡ÁÈÔ ˆ˜ ÌÈÛıÔÊfiÚÔÈ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÒÓ. √È ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ Û˘ÁÎÚfiÙËÛ·Ó Ì¿ÏÈÛÙ·
ÛÙ· ∂Ù¿ÓËÛ· ÙÔÈΤ˜ ÊÚÔ˘Ú¤˜ ÂÓÙ·Á̤Ó˜ ÛÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ ÛÙÚ·ÙÒÓ Ô˘ ηٿ ηÈÚÔ‡˜ Ù· ηÙ›¯·Ó (°¿ÏÏÔÈ, ƒÒÛÔÈ, ÕÁÁÏÔÈ) Î·È ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙÔ› ˆ˜ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ∞Ï‚·ÓÒÓ. ÕÏÏÔÈ ∏ÂÈÚÒÙ˜ Î·È ª·Î‰fiÓ˜ Û˘ÁÎÚfiÙËÛ·Ó ÙË ª·Î‰ÔÓÈ΋ Δ·ÍÈ·Ú¯›· ÛÙÔ μ·Û›ÏÂÈÔ ÙˆÓ ¢‡Ô ™ÈÎÂÏÈÒÓ (∫¿Ùˆ πÙ·Ï›· Î·È ™ÈÎÂÏ›·). ÕÏÏÔÈ (΢ڛˆ˜ ∫Ú‹Ù˜) ˘ËÚÂÙÔ‡Û·Ó ÛÙË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ·ÚÈÛÙÔÎÚ·Ù›· ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ ª·ÌÂÏÔ‡ÎˆÓ ÛÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ Î·È ÔÏÏÔ› ÂÓÙ¿¯ıËÎ·Ó ÛÙÔ ÛÙÚ·Ùfi ÙÔ˘ ¡·ÔϤÔÓÙ· Û˘ÁÎÚÔÙÒÓÙ·˜ ÙÔ ™‡ÓÙ·ÁÌ· ÙˆÓ ∫˘ÓËÁÒÓ Ù˘ ∞Ó·ÙÔÏ‹˜, ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ Ë ÛËÌ·›· ÛÒ˙ÂÙ·È Ì¤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ· ÛÙÔ ∂ıÓÈÎfi πÛÙÔÚÈÎfi ªÔ˘ÛÂ›Ô (¶·ÏÈ¿ μÔ˘Ï‹). °ÓˆÛÙ‹ Â›Ó·È Î·È Ë ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘ ∞Ï‹ ·Û¿, Ô˘ ›¯Â Ï‹ıÔ˜ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ ÛÙË ÊÚÔ˘Ú¿ ÙÔ˘, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÙÔÓ ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ, fiÙ·Ó È· Ô ÛÔ˘ÏÙ·ÓÈÎfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜ ÚÔ¯ˆÚÔ‡Û ·Î¿ıÂÎÙÔ˜ ÚÔ˜ Ù· °È¿ÓÓÂÓ·. ™ÙȘ ËÁÂÌÔӛ˜ Ù˘ ªÔω·‚›·˜ Î·È Ù˘ μÏ·¯›·˜ ˘ËÚÂÙÔ‡Û·Ó ÔÏÏÔ› ŒÏÏËÓ˜ ÛÙËÓ ¤ÓÔÏË ÔÏÈÙÔÊ˘Ï·Î‹ ÙˆÓ ËÁÂÌfiÓˆÓ. ¢ÈÔÈÎËÙ‹˜ ÂΛ ‹Ù·Ó Î·È Ô °ÂˆÚÁ¿Î˘ √χÌÈÔ˜, ·fi ÙÔ˘˜ ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˜ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›·, Ô˘ ·Ó·ÙÈÓ¿¯ÙËΠÛÙË ÌÔÓ‹ ™¤ÎÔ˘, ÒÛÙ ӷ ÌËÓ ¤ÛÂÈ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÛÙÔ ¢Ú·Á·ÙÛ¿ÓÈ. Ÿˆ˜ ›¯Â Á›ÓÂÈ Ê·ÓÂÚfi, Ô Î‡ÚÈÔ˜ ÎÔÚÌfi˜ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ ÌÔÓ¿‰ˆÓ ›¯Â ÌÂÁ¿ÏË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÂÌÂÈÚ›· ÙfiÛÔ ÛÙÔÓ Ù·ÎÙÈÎfi ÙÚfiÔ Ì¿¯Ë˜ fiÛÔ Î·È ÛÙÔÓ ¿Ù·ÎÙÔ. ™˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ¤ÁÈÓ·Ó ÚÔÛ¿ıÂȘ Ó· Û˘ÁÎÚÔÙËıÔ‡Ó Î·È Ù·ÎÙÈΤ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜. √ πÂÚfi˜ §fi¯Ô˜ Ô˘ ‰È·Ï‡ıËΠ·fi ÙȘ ‚·ÚȤ˜ ·ÒÏÂȘ ÛÙÔ ¢Ú·Á·ÙÛ¿ÓÈ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ë ÌfiÓË ÌÔÓ¿‰· Ù·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡. ™ÙËÓ ∞′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË Ù˘ ∂ȉ·‡ÚÔ˘, Î·È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ Û „‹ÊÈÛÌ· Ù˘ 9˘ π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1822 «¶ÂÚ› ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡ √ÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡», ÛÙÔ ¿ÚıÚÔ 9 ÔÚ›˙ÂÙ·È fiÙÈ: «∂Ș ÙÔ
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [53]
™ÙÚ·ÙȈÙÈÎfiÓ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰Ô˜ ÈÛ¯‡ÂÈ Ô ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎfi˜ ∫Ò‰ÈÍ Ù˘ °·ÏÏ›·˜, ÌÂÙ¿ Ù·˜ ·Ó·Áη›·˜ ÚÔÛı·Ê·ÈÚ¤ÛÂȘ». ∏ ÁÂÚÔ˘Û›·, ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ Ù˘ Ó· ·Ó·Û˘ÛÙ‹ÛÂÈ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi, Ì ÙÔ ¡fiÌÔ «∏» Ù˘ 1˘ ∞ÚÈÏ›Ô˘ 1822 Û˘ÁÎÚfiÙËÛ Ì ÂıÂÏÔÓÙÈ΋ ÛÙÚ¿Ù¢ÛË ÙÔ 1Ô ™‡ÓÙ·ÁÌ· ¶Â˙ÈÎÔ‡, ·ÔÙÂÏÔ‡ÌÂÓÔ ·fi ‰‡Ô Ù¿ÁÌ·Ù· Ì ¤ÓÙ Ïfi¯Ô˘˜ ÙÔ Î·ı¤Ó·. √È ¿Ó‰Ú˜ ÙÔ˘ Û˘ÓÙ¿ÁÌ·ÙÔ˜ ¤ÊÙ·Û·Ó ÙÔ˘˜ 400. ™Â ηı¤Ó· ·fi Ù· ‰‡Ô Ù¿ÁÌ·Ù· ÂȉfiıËΠ·fi ÙÔÓ ÙfiÙ ˘Ô˘ÚÁfi ™ÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ πˆ¿ÓÓË ∫ˆÏ¤ÙÙË Ë ÚÒÙË ÂÏÏËÓÈ΋ ÛËÌ·›·, Ô˘ ›¯Â Ù· ηıÔÚÈṲ̂ӷ ·fi ÙËÓ ∞′′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢ÛË Ù˘ ∂ȉ·‡ÚÔ˘ ¯ÚÒÌ·Ù·, ÙÔ ÌÏÂ Î·È ÙÔ Ï¢Îfi Û ÂÓÓ¤· ψڛ‰Â˜, ¤ÓÙ ΢·Ó¤˜ Î·È Ù¤ÛÛÂÚȘ Ï¢Τ˜ Î·È Ì ¤Ó· Ï¢Îfi ÛÙ·˘Úfi ¿Óˆ Î·È ·ÚÈÛÙÂÚ¿. ΔÔ Û‡ÓÙ·ÁÌ· ·˘Ùfi Ì·˙› Ì ‰ÈÏÔ¯›· ÊÈÏÂÏÏ‹ÓˆÓ Î·È ∂Ù·ÓËÛ›ˆÓ ÂıÂÏÔÓÙÒÓ Î·Ù·ÛÙÚ¿ÊËΠÛÙË Ì¿¯Ë ÙÔ˘ ¶¤Ù· (1822). √ º·‚ȤÚÔ˜, ÚÒËÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎfi˜ ÙÔ˘ Á·ÏÏÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡, ·Ó¤Ï·‚ ·fi ÙÔ 1825 ÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ù·ÎÙÈÎÒÓ, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ fï˜ Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ÊÈϤÏÏËÓ˜ ‰ÂÓ ÍÂ¤Ú·Û·Ó ÙÔ˘˜ 4.000, ÌÂÈÔ‡ÌÂÓÔÈ ·fi ÙȘ ·Ù˘¯Â›˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÛÙȘ Ôԛ˜ ¤Ï·‚·Ó ̤ÚÔ˜. ∫·Ù¿ÊÂÚ·Ó ˆÛÙfiÛÔ Ó· ‰È·Û¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· Ù˘ ∞ÎÚfiÔÏ˘ Î·È Ó· ÂÈÛ¤ÏıÔ˘Ó Ì ÂÊfi‰È·, fiÔ˘ Î·È ·Ú¤ÌÂÈÓ·Ó Ì ÙÔÓ º·‚ȤÚÔ Ì¤¯ÚÈ ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË (1827). Δ· ˘ÔÏ›ÌÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÛÙË Ã›Ô ÂÓÙ¿¯ıËÎ·Ó ·ÚÁfiÙÂÚ· ÛÙÔÓ Î·Ô‰ÈÛÙÚÈ·Îfi ÛÙÚ·Ùfi. ∏ ÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ·Ì¤¯ÔÓÔ Á·Ï¿˙ÈÔ, ÛÙÔÏÈṲ̂ÓÔ ÛÙÔ ÛÙ‹ıÔ˜ Ì ·ÚÁ˘ÚfiÏÂη Á·˚Ù¿ÓÈ·, ·ÓÙÂÏfiÓÈ Ê·Èfi, ÎÚ¿ÓÔ˜ ·ÁÁÏÈÎfi Ì·‡ÚÔ, Á˘·ÏÈÛÙÂÚfi, Ì ÏÔÊ›Ô ·fi Ì·‡Ú· Î·È ¿ÛÚ· ÊÙÂÚ¿. Δ· Û·ıÈ¿ ÙˆÓ ·ÍȈ̷ÙÈÎÒÓ Â›¯·Ó ¯Ú˘Û‹ Ï·‚‹ Î·È Ù· ÌÔ˘ÛΤٷ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÒÓ ‰È¤ıÂÙ·Ó
√È ·ÚÌ·ÙÔÏÔ› ·ÔÙ¤ÏÂÛ·Ó ÙËÓ Î‡ÚÈ· ‰‡Ó·ÌË ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Â˙ÈÎÔ‡ ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. 4
[54]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ªÂ ÙËÓ ÔÓÔÌ·Û›· ·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ӷ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÔÓÙ·È fiÏÔÈ ÔÈ ÂÈÊ·Ó›˜ Î·È ·Ê·Ó›˜ ‹ÚˆÂ˜ Ô˘ ÌÂÙ›¯·Ó ÛÙÔÓ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎfi ∞ÁÒÓ· ÙÔ˘ 1821, ·fi ÙȘ ı˘Û›Â˜ Î·È ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ·Ó¤ÎÙËÛ ÙËÓ ÂÏ¢ıÂÚ›· Ù˘ Ë ∂ÏÏ¿‰·. 4
ÍÈÊÔÏfiÁ¯Ë. ŒÊÂÚ·Ó ·ÎfiÌË ‰ÂÚÌ¿ÙÈÓÔ Á˘ÏÈfi. ∞fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘˜ ÔÈ ¿Ù·ÎÙÔÈ ÂÊ¿ÚÌÔ˙·Ó Ù·ÎÙÈΤ˜ ·ÓÙ·ÚÙÔfiÏÂÌÔ˘, Ûο‚ÔÓÙ·˜ Û˘Ó‹ıˆ˜ Û ԯ˘Ú¤˜ ı¤ÛÂȘ ÔÚ‡ÁÌ·Ù·, Ù· ÁÓˆÛÙ¿ Ù·ÌÔ‡ÚÈ·. √È ŒÏÏËÓ˜ ¿Ù·ÎÙÔÈ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· ‰È·Û¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ Â¯ıÚÈ΋ ·Ú¿Ù·ÍË Ì ˘ÚÔ‚ÔÏÈÛÌÔ‡˜ ηÈ, fiÙ·Ó Ô Â¯ıÚfi˜ ÎÏÔÓÈ˙fiÙ·Ó, ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ÁÈÔ˘ÚÔ‡ÛÈ (¤ÊÔ‰Ô˜) Ì ÙȘ ¿Ï˜ Î·È Ù· ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ·. ∏ ‰È·ÊÔÚ¿ ÛÙË ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘˜ ¤ÁÎÂÈÙÔ ÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë ¿Ï·, ηıÒ˜ ‹Ù·Ó ÎÔÓÙ‹ Î·È Î˘ÚÙ‹, ¤ÙÚ ıÏ·ÛÙÈÎfi ¯Ù‡ËÌ· ‹ Ó‡ÍË, ‰›¯ˆ˜ Ó· Ú¤ÂÈ Ô ÔÏÂÌÈÛÙ‹˜ Ó· ¤ÚıÂÈ ÛÂ Û˘ÌÏÔ΋ – ¤‰ÈÓ ÙÔ ¯Ù‡ËÌ· ÙÚ¤¯ÔÓÙ·˜ Î·È ÂÚÓÒÓÙ·˜ ‰›Ï· ·fi ÙÔÓ ·ÓÙ›·ÏÔ. ΔÔ ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ fï˜, fiÓÙ·˜ ‰Ú·ÓÔÂȉ¤˜, ‹Ù·Ó ηٿÏÏËÏÔ ‹ Ô‰ËÁÔ‡Û ÛÂ Û˘ÌÏÔ΋ Ì ÙÔÓ ·ÓÙ›·ÏÔ Î·È Û ÌÔÓÔÌ·¯›·. øÛÙfiÛÔ, ηӤӷ ·fi Ù· ‰‡Ô ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ηٿÏÏËÏÔ ÁÈ· ÍÈÊÔÌ·¯›· ÂÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ¢ı›˜ Û¿ı˜ ‹ Í›ÊË. ŒÙÛÈ, ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ Ì¿¯Ë˜ ÙÔ˘ ¶¤Ù· ¤Ó·˜ ÊÈϤÏÏËÓ·˜ ηٿÊÂÚ ӷ ÛÎÔÙÒÛÂÈ ·ÚÎÂÙÔ‡˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜ ÌÔÓÔÌ·¯ÒÓÙ·˜, ̤¯ÚÈ Ô˘ ¤Û·Û ÙÔ Û·ı› ÙÔ˘ Î·È ÙÔÓ Î·Ù¤ÎÔ„·Ó. Δ· Û·ıÈ¿ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ –ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ· Î·È ¿Ï˜– ‹Ù·Ó ηٿÏÏËÏ· ÁÈ· Ì·˙ÈΤ˜ Û˘ÌÏÔΤ˜. ÕÏψÛÙÂ, Î·È ÔÈ Â˘Úˆ·˚ÎÔ› ÛÙÚ·ÙÔ› ˘ÈÔı¤ÙËÛ·Ó ÙÂÏÈο ·Ó¿ÏÔÁ· fiÏ·. ΔÔ Â˘Úˆ·˚Îfi Â˙ÈÎfi ¤ÊÂÚ ΢ÚÙ‹ Û¿ıË Ì¤¯ÚÈ Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ·. ∫·ÙfiÈÓ ÂÈ‚Ï‹ıËÎÂ Ë Û·ıÔÌ·ÁÈÔÓ¤Ù· (ÍÈÊÔÏfiÁ¯Ë) Û ۯ‹Ì· ÁÈ·Ù·Á·ÓÈÔ‡ ̤¯ÚÈ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ∞′ ¶·ÁÎÔÛÌ›Ô˘ ¶ÔϤÌÔ˘. ∏ ÚÔÌ‹ıÂÈ· fiÏˆÓ ÁÈÓfiÙ·Ó ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Î·ÙfiÈÓ ·Ú·ÁÁÂÏÈÒÓ Û ȉÈÒÙ˜ (ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔ˘˜ Ù¯ӛÙ˜), ÂÓÒ Î·Ù¿ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Û˘ÁÎÂÓÙÚˆÓfiÙ·Ó Î·È ·fi Ï¿Ê˘Ú·. ™Ù· ¤ÁÁÚ·Ê· ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈÎÒÓ Î˘‚ÂÚÓ‹ÛÂˆÓ Û¿ÓÈ· ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ·ÙÔÌÈο fiÏ·, fï˜ Î·È Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ‰ÂÓ ‰›ÓÔÓÙ·È È‰È·›ÙÂÚ˜ ‰È¢ÎÚÈÓ›ÛÂȘ.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [55]
°ÂÓÈο, Ë ÚÔÛÔ¯‹ ¤ÂÊÙ ÛÙÔ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÎfi Î·È ÛÙ· ÔÏÂÌÔÊfi‰È·. ª¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÂÍÔÏÈÛÌÔ‡ ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó Î·È ÔÈ ·Ï¿ÛΘ, ‰ËÏ·‰‹ ÔÈ Ê˘ÛÈÁÁÈÔı‹Î˜. Δ· ‚ÒÏÈ· ‹ Ì¿ÏϘ (ÛÊ·›Ú˜) ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·Ó ·fi ÂȉÈΤ˜ ¤ÓÛ˜ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ, ÂÓÒ Ù· ηڢÔʇÏÏÈ· ‹Ù·Ó ÂÌÚÔÛıÔÁÂÌ‹, ÔÈÎ›ÏˆÓ ‰È·ÌÂÙÚËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙÔÈ΋˜ Ù¯ÓÔÙÚÔ›·˜. Δ· ̤ٷÏÏ¿ ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó ȉȷ›ÙÂÚ· ηϋ˜ ÔÈfiÙËÙ·˜ Î·È Ë È‰ÈˆÙÈ΋ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈ˙ ηχÙÂÚË ÔÈfiÙËÙ· ‹‰Ë ·fi ÙÔ 17Ô ·ÈÒÓ·. ª¤¯ÚÈ Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ·ÈÒÓ· Ù· ÙÔ˘Ê¤ÎÈ· Ô˘ ·Ú¿ÁÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›· (ȉȈÙÈο Î·È ÎÚ·ÙÈο) ıˆÚÔ‡ÓÙ·Ó ·ÓÒÙÂÚ· ÙˆÓ Â˘Úˆ·˚ÎÒÓ. °ÂÓÈο, Ë Î·ÙÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ ÌÂÙ¿ÏÏÔ˘ ‹Ù·Ó Ôχ ˘„ËÏ‹˜ ÔÈfiÙËÙ·˜ Î·È Ê˘ÛÈο fiÏ· Ù· fiÏ· ‹Ù·Ó ÂÚ›Ù¯ӷ ‰È·ÎÔÛÌË̤ӷ Ì ËÌÈÔχÙÈÌÔ˘˜ Ï›ıÔ˘˜ – Û˘Ó‹ıˆ˜ ÚÔ˙ ÎÔÚ¿ÏÏÈ. Δ· ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ·, ηıÒ˜ ÊÔÚÈÔ‡ÓÙ·Ó ¯È·ÛÙ› ÛÙË Ì¤ÛË, ¤ÊÂÚ·Ó Ì·˙› Ì ÙȘ ÈÛÙfiϘ ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË Î·È ‚·Ú‡ÙÂÚË ‰È·ÎfiÛÌËÛË – ÌÈ· ȉȷ›ÙÂÚË ‚·ÏηÓÈ΋ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ·fi‰ÔÛË ÙˆÓ ÌÔÙ›‚ˆÓ ÙÔ˘ Ì·ÚfiÎ Î·È ÙÔ˘ ÚÔÎÔÎfi. Δ· ÌÔ˘ÛΤٷ ›¯·Ó ΢ڛˆ˜ „ËÊȉˆÙ‹ ‰È·ÎfiÛÌËÛË ·fi ÂÏÂÊ·ÓÙfi‰ÔÓÙÔ Î·È Î·ÚÊÈ¿ Û ۯ‹Ì·Ù· ÚÔ‰¿ÎˆÓ ¿Óˆ ÛÙÔ ÎÔÓÙ¿ÎÈ. ¢ÂÓ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì ·ÎfiÌË ·ÚÎÂÙ¿ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Î·È ÙË ‰È·Î›ÓËÛË ÙˆÓ fiψÓ. •¤ÚÔ˘Ì fï˜ fiÙÈ Ô ª·ÎÚ˘ÁÈ¿ÓÓ˘, .¯., ·fi Ó·ڋ ËÏÈΛ· ·Ú‹ÁÁÂÈÏ fiÏ·, Ù· ÔÔ›· Î·È ÛÒ˙ÔÓÙ·È (∂ıÓÈÎfi πÛÙÔÚÈÎfi ªÔ˘Û›Ô). øÛÙfiÛÔ, ʤÚÔ˘Ó ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÈΤ˜ ˘ÔÁڷʤ˜ (ÙÔ˘ ȉÈÔÎÙ‹ÙË, οÙÈ Ô˘ ÂÁ›ÚÂÈ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË ‰È·Î›ÓËÛË Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹). ™ÙÔ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÎfi ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ Û·ÊÒ˜ ˘ÛÙÂÚÔ‡Û·Ó. ¶¿ÓÙˆ˜, ÔÈ ÌÔÓ¿‰Â˜ ÙÔ˘ Ù·ÎÙÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ‹Ù·Ó ÂÍÔÏÈṲ̂Ó˜ Î·È Ì ˘ÚÔ‚fiÏ·. °ÂÓÈο, ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Â˙ÈÎfi ·Ô‰Â›¯ıËΠ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙÂÚÔ ·fi ÙÔ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi, ·Ú¿ ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛ‹ ÙÔ˘ Û ¿Ù·ÎÙ· ÛÒÌ·Ù·. ªÂ ÙÔÓ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi ÛÙÚ·Ùfi fï˜ Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ¿ÏÏ·ÍÂ, ηıÒ˜ ÔÈ
Ì¿¯Â˜ ¤ÁÈÓ·Ó ÙÚÔÌ·ÎÙÈο ‰‡ÛÎÔϘ. Δ· ÂÏÏËÓÈο ÛÙÚ·ÙȈÙÈο ÛÒÌ·Ù· ¯¿ÚË ÛÙËÓ ·Ó‰Ú›· Î·È ÛÙËÓ ÂÌÂÈÚ›· ÙÔ˘˜ ¤‰ˆÛ·Ó ÒıËÛË ÛÙËÓ ˘fiıÂÛË Ù˘ ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›·˜. √π ∂§§∏¡π∫∂™ ¡∞ÀΔπ∫∂™ ¢À¡∞ª∂π™ ∫∞Δ∞ Δ∏¡ ∂¶∞¡∞™Δ∞™∏ √ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ Ô˘ ‰È·ÛÊ¿ÏÈÛ ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ‹Ù·Ó ÍÂοı·Ú· Ë Ó·˘ÙÈ΋ ˘ÂÚÔ¯‹ ÙˆÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÒÓ. ∂Í¿ÏÏÔ˘, ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ͯӿÌ fiÙÈ ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Ô πÌÚ·˝Ì ›¯Â ÂÍ·Ï›„ÂÈ Û¯Â‰fiÓ ·fi
·ÓÙÔ‡ ÙËÓ ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË, ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ Î˘ÚȇÙËÎÂ, Ë ∞ı‹Ó· Û˘ÓıËÎÔÏfiÁËÛÂ Î·È ÛÙË ™ÙÂÚ¿ ∂ÏÏ¿‰· ›¯Â ۯ‰fiÓ ÛÙ·Ì·Ù‹ÛÂÈ Ë ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË. ™ÙËÓ ∫Ú‹ÙË Ê˘ÙÔ˙ˆÔ‡Û ·ÎfiÌË ÛÙȘ ÔÚÂÈÓ¤˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Î·È ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ Â›¯Â ÂÚÈÔÚÈÛÙ› Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ÌfiÓÔ ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ÏÂ˘Ú¿ ÌÂÙ¿ ÙȘ ‹ÙÙ˜ ÛÙÔ ∫ÚÂÌ̇‰È, ÛÙË ™Ê·ÎÙËÚ›· Î·È ÛÙÔ ª·ÓÈ¿ÎÈ. ™ËÌ·ÓÙÈÎfi ÌÂÚ›‰ÈÔ ÛÙȘ ‹ÙÙ˜ ·˘Ù¤˜ ›¯Â Ë ·‰˘Ó·Ì›· ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ Ó· ¤̂ÂÈ ÂÁη›Úˆ˜, ȉ›ˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘. ŒÙÛÈ, Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Â›¯Â ÂÚÈÔÚÈÛÙ› Ú·ÎÙÈο
°ÂˆÚÁ¿Î˘ √χÌÈÔ˜, ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˘ Ù˘ ·ӿÛÙ·Û˘ ÛÙË ªÔωԂϷ¯›·. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
[56]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [57]
ÛÙ· ÓËÛÈ¿. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ··ÚÙÈ˙fiÙ·Ó ·fi ÂÌÔÚÈο ÏÔ›· ÌÈÎÚÔ‡ Î·È ÌÂÛ·›Ô˘ ÂÎÙÔ›ÛÌ·ÙÔ˜, Ù· ÔÔ›· ‹Ù·Ó ¤ÙÛÈ Î·Ù·Û΢·Ṳ̂ӷ ÒÛÙ ӷ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰Ú¿ÛÔ˘Ó Î·È ˆ˜ ÔÏÂÌÈο. ∞˘Ùfi ÔÊÂÈÏfiÙ·Ó ÛÙËÓ ÂÈÚ·ÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ μÔÚÂÈÔ·ÊÚÈηÓÒÓ ËÁÂÌfiÓˆÓ, ·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙·Ó ÙËÓ ÂÈ΢ÚÈ·Ú¯›· ÙÔ˘ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˘. ΔËÓ ÒıËÛË ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Ó·˘ÙÈÏ›· ¤‰ˆÛÂ Ë Û˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ ∫ÈÔ˘ÙÛԇΠ∫·˚Ó·ÚÙ˙‹ ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙÔ˘ ƒˆÛÔÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ¶ÔϤÌÔ˘ (1768-1774). ∂Λ ηÙÔ¯˘ÚÒıËÎ·Ó ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ù˘ ¯Ú‹Û˘ Ù˘ ÚˆÛÈ΋˜ ÛËÌ·›·˜ ·fi ŒÏÏËÓ˜, ηıÒ˜ Î·È Ë Ó·˘‹ÁËÛË ÏÔ›ˆÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘ ÂÎÙÔ›ÛÌ·ÙÔ˜. Δ· ÊÔÚËÙ¿ fiÏ· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ÔÈ Ó·‡Ù˜ ‰È¤ÊÂÚ·Ó ·fi ÂΛӷ Ù˘ ÛÙÂÚÈ¿˜. Δ· Ù˘Ê¤ÎÈ· (ÙÚÔÌfiÓÈ·) Î·È Ù· ÈÛÙfiÏÈ· ‹Ù·Ó ‚Ú·¯‡Î·ÓÓ· Î·È Ì ¿ÓÔÈÁÌ· ÌÚÔÛÙ¿ Û·Ó ¯ˆÓ›. ∞˘Ùfi Û˘Ó¤‚·ÈÓ ‰ÈfiÙÈ, fiÙ·Ó ¤ÊÙ·ÓÂ Ë ÛÙÈÁÌ‹ ÔÈ Ó·‡Ù˜ Ó· Û˘ÌÏ·ÎÔ‡Ó Ì ÙÔ Ï‹ÚˆÌ· ¿ÏÏÔ˘ ÏÔ›Ô˘, ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‹ Ô ¯ÚfiÓÔ˜ ÁÈ· ÛÙfi¯Â˘ÛË, Ô‡Ù ¯ÒÚÔ˜ ÛÙÔ ÏÔ›Ô ÁÈ· Ì·ÎڇηÓÓ· fiÏ·. Δ· ÙÚÔÌfiÓÈ· ‰È¢ÎfiÏ˘Ó·Ó Ì ÙÔ Ì¤ÁÂıfi˜ ÙÔ˘˜ ÙË ¯Ú‹ÛË, ÂÓÒ Ì ÙÔ ¯ˆÓÔÂȉ¤˜ ¿ÓÔÈÁÌ· Â͢ËÚÂÙÔ‡Û·Ó ÙË ‰È·ÛÔÚ¿ ÔÏÏÒÓ ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ·ÓÙ› ÂÓfi˜. ∞˘Ùfi ‹Ù·Ó Ôχ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ ÂÍÔ˘‰ÂÙ¤ÚˆÛË ÙÔ˘ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘ ·fi ÎÔÓÙÈÓ‹ ·fiÛÙ·ÛË, ÂÓÒ Ë ÛˆÛÙ‹ ÛÙfi¯Â˘ÛË ¤·˘Â Ó· Â›Ó·È Î·ıÔÚÈÛÙÈ΋. Δ· ÁÈ·Ù·Á¿ÓÈ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Â›Û˘, fiˆ˜ Î·È ÙÛÂÎÔ‡ÚÈ·, ÎÂÊ·ÏÔıÚ·‡ÛÙ˜ Î·È Â˘ı›· Û·ıÈ¿ Î·È fi¯È ¿Ï˜ (΢ÚÙ¿ Û·ıÈ¿), ηıÒ˜ ·˘Ù¤˜ ‹Ù·Ó ·Î·Ù¿ÏÏËϘ ÁÈ· Û˘ÌÏÔ΋. √È ÏÂÁfiÌÂÓ˜ Ó·˘ÙÈΤ˜ Û¿ı˜ ‹Ù·Ó ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Û·ıÈ¿ Â˙ÈÎÔ‡ ÙÔ˘ 18Ô˘ ·ÈÒÓ· ·fi ȉȷ›ÙÂÚ· ηϋ˜ ÔÈfiÙËÙÔ˜ ̤ٷÏÏÔ, Î·È ·fi Ù· Ï›Á· Ô˘ ÛÒ˙ÔÓÙ·È Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·Ó‹Î·Ó Û ӷ˘ÙÈÎÔ‡˜, ÂÍ Ô˘ Î·È Ë ·ÚÂÚÌËÓ›·. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Û¿ÓÈ· Ù· ÏËÚÒÌ·Ù· ÙˆÓ ÏÔ›ˆÓ Û˘ÌϤÎÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ˘˜ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜.
∞ÂÈÎfiÓÈÛË Ù˘ Ó·˘Ì·¯›·˜ ÙˆÓ ™ÂÙÛÒÓ. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
[58]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
∞ÂÈÎfiÓÈÛË ŒÏÏËÓ· Ó·˘Ì¿¯Ô˘ ·ÁˆÓÈÛÙ‹. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ‰È·‰Ú·Ì¿ÙÈÛ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ ÛÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË ÙÔ˘ Á¤ÓÔ˘˜ ÙÔ 1821. 4
√ ¤ÓıÂÚÌÔ˜ ÊÈϤÏÏËÓ·˜ ÛÂÚ ƒ›ÙÛ·ÚÓÙ ΔÛÔÚÙ˜ Û˘ÌÌÂÙ›¯Â ÛÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ∞ÈÙˆÏÈÎÔ‡ Î·È ÛÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1821 (·¤Ó·ÓÙÈ ÛÂÏ›‰·). ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
ŒÙÛÈ, ÙÔ Î‡ÚÈÔ fiÏÔ ÛÙÔ Ó·˘ÙÈÎfi ·ÁÒÓ· ‹Ù·Ó ÙÔ ˘ÚÔ‚fiÏÔ, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÛÙ· Û˘Ó‹ıË ‰È·ÌÂÙÚ‹Ì·Ù· Ù˘ Ó·ÔÏÂfiÓÙÂÈ·˜ ÂÚÈfi‰Ô˘, ÙˆÓ 12 Î·È 24 ÏÈ‚ÚÒÓ. ™ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Í¯ÒÚÈÛ ÁÈ· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÊÔÚ¿ Û ٤ÙÔÈ· Îϛ̷η ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯·ÈfiÙËÙ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó ·ÏÈ¿ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÏÔ›·, Ù· ÔÔ›· ÂÍÔÏÈṲ̂ӷ Ì ‡ÊÏÂÎÙ· ˘ÏÈο ÂÍ·ÔχÔÓÙ·Ó Î·Ù¿ ÙˆÓ ·ÓÙÈ¿ÏˆÓ Ì ÛÎÔfi Ó· ˘ÚÔÏ‹ÛÔ˘Ó Â¯ıÚÈο ÔÏÂÌÈο ÏÔ›· ‹ Ó· ÚÔηϤÛÔ˘Ó ·Ó·Ù·Ú·¯‹ Î·È Ó· ÂÈʤÚÔ˘Ó ‰È¿Û·ÛË ÛÙȘ Ù¿ÍÂȘ ÙÔ˘ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘. ◊‰Ë ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÙÔ˘ §¿ÌÚÔ˘ ∫·ÙÛÒÓË Â›¯Â Ê·Ó› Ë ÈηÓfiÙËÙ· ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ Î·È Ë ·Ó¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘ ÂÈÚ·ÙÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ ÙˆÓ μÔÚÂÈÔ·ÊÚÈηÓÒÓ. ∫·Ù¿ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ÌÂÙ¿ ÙȘ ÚÒÙ˜ ı·̷ÙÈΤ˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜ Ì ˘ÚÔÏÈο, Ô ÔıˆÌ·ÓÈÎfi˜ Î·È Ô ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ·ÏÒ˜ ÙÚ¤ÔÓÙ·Ó ÛÂ Ê˘Á‹ ÛÙË ı¤· Î·È ÌfiÓÔ ÙˆÓ ÂÈÙÈı¤ÌÂÓˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ. Δ· ÏËÚÒÌ·Ù· ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ·fi Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÌÈÛıÔ‰ÔÙÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ÙËÓ Â·Ó·ÛÙ·ÙÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜, ÔÈ Î·ı˘ÛÙÂÚ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ÏËÚˆÌÒÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û·Ó Û˘¯Ó¿ ÌÂÁ¿Ï· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·, ηıÒ˜ Ù· ÏËÚÒÌ·Ù· ·ÚÓÔ‡ÓÙ·Ó ·ÎfiÌË Î·È Û ÎÚ›ÛÈ̘ ÛÙÈÁ̤˜ Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó Û ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ·Ó ‰ÂÓ ÙÔ˘˜ η٤‚·ÏÏ·Ó ÙÔ˘˜ ÌÈÛıÔ‡˜ ÙÔ˘˜. ⁄‰Ú·, ™¤ÙÛ˜ Î·È æ·Ú¿ ‹Ù·Ó ÔÈ ‚·ÛÈÎÔ› Ó·˘ÙÈÎÔ› ·Ú¿ÁÔÓÙ˜, ·ÏÏ¿ ‚ÔËıÔ‡Û·Ó Î·È ÌÈÎÚfiÙÂÚÔÈ ÛÙfiÏÔÈ, fiˆ˜ Ù˘ ∫¿ÛÔ˘, ÙÔ˘ °·Ï·Íȉ›Ô˘ Î.¿. ∏ ÎÔÚ˘Ê·›· ÛÙÈÁÌ‹ ‹Ù·Ó Ë Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ °¤ÚÔÓÙ· (ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ∞ÏÈηÚÓ·ÛÛfi) ÙÔÓ ∞‡ÁÔ˘ÛÙÔ ÙÔ˘ 1824. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ ÙÔÓ
ÔıˆÌ·ÓÈÎfi Î·È ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi ÛÙfiÏÔ (100 ÏÔ›·: ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ ‰›ÎÚÔÙÔ, 25 ÊÚÂÁ¿Ù˜, 25 ÎÔÚ‚¤Ù˜, 50 ÌÚ›ÎÈ· Î·È ÁÔϤÙ˜) Ì 2.500 ˘ÚÔ‚fiÏ·, 300 ÌÂÙ·ÁˆÁÈο Î·È 50.000 ¿Ó‰Ú˜. √ Ó·‡·Ú¯Ô˜ ªÈ·Ô‡Ï˘ ‰È¤ıÂÙ 70 ÏÔ›· ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ˘ ÂÎÙÔ›ÛÌ·ÙÔ˜ Ì 850 ˘ÚÔ‚fiÏ· Î·È 5.000 Ó·‡Ù˜. ŒÂÈÙ· ·fi ÔχˆÚË Û˘ÌÏÔ΋, ÌfiÏȘ Ù· ˘ÚÔÏÈο η٤ÛÙÚ„·Ó ‰‡Ô ÏÔ›· ÙˆÓ ΔÔ˘ÚÎÔ·ÈÁ˘Ù›ˆÓ, ÂΛÓÔÈ ÙÚ¿ËÎ·Ó ÛÂ Ê˘Á‹. ΔÔ 1824 fï˜ ·Ú·ÁÁ¤ÏıËÎÂ Ë ∫·ÚÙÂÚ›· ÛÙËÓ ∞ÁÁÏ›·. ΔÔ 1825 ÔÈ ÕÁÁÏÔÈ Â¤‚·Ï·Ó Â΂ȷÛÙÈο ˆ˜ ·Ú¯ËÁfi ÙÔ˘ ·ÙÌÔΛÓËÙÔ˘ ÛÙfiÏÔ˘ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÙÔ Ó·‡·Ú¯Ô ÏfiÚ‰Ô ∫fi¯Ú·Ó. ŒÚ ÂÎÙfi˜ Ù˘ ∫·ÚÙÂÚ›·˜ Ó· ·Ú·ÁÁÂÏıÔ‡Ó ¤ÓÙ ·ÎfiÌË ÛοÊË ·Í›·˜ 150.000 ÏÈÚÒÓ. ∏ ∫·ÚÙÂÚ›· ›¯Â ‹‰Ë ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ηٷÛ΢¿˙ÂÙ·È ÛÙÔ ¡Ù¤ÊÔÚÓÙ, Ì ÙËÓ Â›‚ÏÂ„Ë ÙÔ˘ ∫fi¯Ú·Ó. ∂Ó Ì¤Ûˆ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ ÛηӉ¿ÏˆÓ Ô ∫fi¯Ú·Ó ıÔÚ˘‚Ë̤ÓÔ˜ ¤Û¢Û ÙË Ó·˘‹ÁËÛ‹ Ù˘, ÒÛÙ ӷ ÊÙ¿ÛÂÈ, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ·˘Ù‹, ÂÁη›Úˆ˜. ∫˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ı· ‰ÈÔÚÈ˙fiÙ·Ó Ô ÕÛÙÈÁÍ, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÔÈ ÈηÓfiÙËÙ˜ ı· ¿ÏÏ·˙·Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË. ∞˘Ùfi˜ Ì¿ÏÈÛÙ· ·ÁfiÚ·Û Ì ‰Èο ÙÔ˘ ¯Ú‹Ì·Ù· Ù· Ó·˘ÙÈÏȷο fiÚÁ·Ó·. √ ÕÛÙÈÁÍ – ÏÔ›·Ú¯Ô˜ ϤÔÓ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ Ó·˘ÙÈÎÔ‡– ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ οÓÂÈ ÙÔ ÛοÊÔ˜ ÙÔ˘ ÂÙÔÈÌÔfiÏÂÌÔ. √ ÔÏÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ‚·Ú‡˜ Î·È ÚˆÙfiÁÓˆÚÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÔ¯‹ – ÔÎÙÒ ˘ÚÔ‚fiÏ· Ô˘ ¤ÚÈ¯Ó·Ó ÂÎÚËÎÙÈο ÎԛϷ ‚Ï‹Ì·Ù· ÙˆÓ 68 ÏÈ‚ÚÒÓ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜ ¶Â˙¿Ó˜. ∏ ÙÂÏÈ΋ Û‡ÓıÂÛË ÙÔ˘ ÏËÚÒÌ·ÙÔ˜ ‹Ù·Ó 17 ·ÍȈ̷ÙÈÎÔ›, 22 ˘·ÍȈ̷ÙÈÎÔ›, 110 Ó·‡Ù˜, 22 ˘ÚÔ‚ÔÏËÙ¤˜ Î·È 4 Ì¿ÁÂÈÚ˜, ÂÓÒ ÙÔ Ï‹ÚˆÌ· ›¯Â ·ÁÁÏÈ΋, ÂÏÏËÓÈ΋ Î·È ÛԢˉÈ΋ ηٷÁˆÁ‹. ∏ ∫·ÚÙÂÚ›· Û˘ÌÌÂÙ›¯Â ÛÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1826-1828, Ú›¯ÓÔÓÙ·˜ Û˘ÓÔÏÈο 18.000 ÂÚ›Ô˘ ‚Ï‹Ì·Ù·. ™ÙȘ 29 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ 1827 η٤ÛÙÚ„ 9 ·fi Ù· 11 ÏÔ›· ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ ÛÙÔÓ ÎfiÏÔ Ù˘ πÙ¤·˜. ª·˙› Ì ÙÔ ÛÙÚ·ÙËÁfi ΔÛÔÚÙ˜,
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [59]
[60]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ΔÔ ·ÎÚfiÚˆÚÔ ÙÔ˘ ÏÔ›Ô˘ §ÂˆÓ›‰·˜ ÙÔ˘ ª¤ÍË. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
ÙËÓ 11Ë ª·˝Ô˘ ÙÔ˘ 1828 ¿Ú¯ÈÛ·Ó ÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ∞ÈÙˆÏÈÎÔ‡, ·ÊÔ‡ ÚÈÓ Â›¯·Ó ·Ó·Î·Ù·ÏËÊı› Ô ¡ÙÔÏÌ¿˜ Î·È Ô ¶fiÚÔ˜ (10 ∞ÚÈÏ›Ô˘). ΔËÓ 25Ë ª·˝Ô˘ Ô ‹Úˆ·˜-΢‚ÂÚÓ‹Ù˘ Ù˘ ∫·ÚÙÂÚ›·˜ ÏËÁÒıËÎÂ Î·È ÌÂٷʤÚıËΠÛÙË ∑¿Î˘ÓıÔ fiÔ˘ ¤ı·ÓÂ, ÂÓÒ Î˘‚ÂÚÓ‹Ù˘ ·Ó¤Ï·‚Â Ô π.º·Ï¿ÁÁ·˜. ∏ ∫·ÚÙÂÚ›· ‹Ù·Ó ÙÔ ÚÒÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ·ÙÌfiÏÔÈÔ Î·È ÙÔ ÚÒÙÔ ·ÁÎÔÛÌ›ˆ˜ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯Â Û ÔÏÂÌÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ. ΔÔ Ó·˘ÙÈÎfi ÂÌfi‰ÈÛÂ Û˘¯Ó¿ ÙȘ ÌÂÙ·ÊÔÚ¤˜ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡ ·fi ÙË ÌÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ΋ ·ÎÙ‹ ÛÙ· ÓËÛÈ¿ ÙÔ˘ ·Ó·ÙÔÏÈÎÔ‡ ∞ÈÁ·›Ô˘ Î·È ÁÂÓÈο ‰È¤ÎÔ„Â ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÙÔ˘ ÔıˆÌ·ÓÈÎÔ‡ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ Ì ÙȘ ·ӷÛÙ·ÙË̤Ó˜ ÂÚÈÔ¯¤˜. ΔÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Ó·˘ÙÈÎfi Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ‰ÂÓ ·¤Ê˘Á ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ÙÔ˘ ÛÙȘ ÔÏÈÙÈΤ˜ ‰È·Ì¿¯Â˜. ÀÛÙ¤ÚËÛ οÔȘ ÊÔÚ¤˜ ÏfiÁˆ Ù˘ ·ÂÈı·Ú¯›·˜ ÙˆÓ ÏËÚˆÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ ›¯Â ÂÓÙ˘ˆÛȷ΋ ·fi‰ÔÛË ¤Ó·ÓÙÈ ÙˆÓ Û˘ÓÙÚÈÙÈο ˘¤ÚÙÂÚˆÓ Â¯ıÚÒÓ. ∞ÎfiÌË ÛËÌ›ˆÛ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜, ÙÔÏÌÒÓÙ·˜ ·ÎfiÌË Î·È Ó· ÂÈÙÂı› ÛÙÔ ÏÈÌ¿ÓÈ Ù˘ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·˜. ∂Λ, ÂÍ·ÈÙ›·˜ ÙÔ˘ ·¤Ú·, ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÛÙÈÁÌ‹ Ô ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ÁϛوÛ ÙËÓ ÔÏÔÎÏËÚˆÙÈ΋ ηٷÛÙÚÔÊ‹ ·fi ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi ÙÔ˘ ∫·Ó¿ÚË.
ÃÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËΠ΢ڛˆ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÂÈÚ·Ù¤˜. ¢›ÎÚÔÙÔ: ŒÊÂÚ ÙÚÂȘ ÈÛÙÔ‡˜ Ì ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ· ÈÛÙ›·, ›¯Â ÂÎÙfiÈÛÌ· ̤¯ÚÈ 1.500 ÙfiÓÔ˘˜. ŒÊÂÚ 64-78 ˘ÚÔ‚fiÏ· Î·È Ï‹ÚˆÌ· 600-700 ¿Ó‰Ú˜. °ÔϤٷ/™ÎÔ‡Ó·: ¶ÏÔ›Ô Ì ‰‡Ô ÈÛÙÔ‡˜ Î·È ÙÚÈÁˆÓÈο ·ÚÈ· Î·È ‚ÔËıËÙÈο ÈÛÙ›· Î·È ÊÏfiÎÔ˘˜ ÛÙÔÓ Úfi‚ÔÏÔ. ∫ÔÚ‚¤Ù·: ¶ÏÔ›Ô Ì ÂÎÙfiÈÛÌ· ̤¯ÚÈ 400 ÙfiÓÔ˘˜. ªÂ Ï‹ÚË ÈÛÙÈÔÊÔÚ›· Î·È ÔÏÈÛÌfi 25 ˘ÚÔ‚fiÏ·. ª‡ÛÙÈÎÔ: ªÈÎÚfi ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ì ڇÌÓË ÛÙÚÔÁÁ˘Ï‹, fiˆ˜ Ù· ÌÂÁ¿Ï· ÈÛÙÈÔÊfiÚ·. ∂›¯Â ÙÚÂȘ ÈÛÙÔ‡˜, Ì ÌÂÁ¿Ï· ÙÚ·Â˙ÔÂȉ‹ ÈÛÙ›·, ·fi Ù· ÔÔ›· Ù˘ ÏÒÚ˘ Î·È ÙÔ ÌÂÛ·›Ô ‹Ù·Ó ‰ÈÏ¿ÛÈ· ·fi Ù˘ Ú‡ÌÓ˘. Δ· ̇ÛÙÈη ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó ÙÔ 1821, ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ·fi ÙÔ˘˜ æ·ÚÈ·ÓÔ‡˜. ª˘Ô‰ÚfïÓ: ¶ÔÏÂÌÈÎfi ¢¤ÏÈÎÙÔ ÙÚÈοٷÚÙÔ ÏÔ›Ô Ì ÈÛÙÈÔÊÔÚ›· ‰ÚfïÓÔ˜. ™ÙÔ Ú˘ÌÓ·›Ô ÈÛÙfi ·ÓÙ› ÁÈ· ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ· ÈÛÙ›· ¤ÊÂÚ ›‰ÚÔÌÔ. ª˘Ô¿ÚˆÓ/°ÔÏÂÙfi‚ÚÈÎÔ ·ÏÏ¿ Î·È ™ÎÔ‡Ó·: ∂˘¤ÏÈÎÙÔ ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ì ‰‡Ô ÈÛÙÔ‡˜ Î·È ÌÈÎÚ‹ ¯ˆÚËÙÈÎfiÙËÙ· 60-70 ÎfiÚÔ˘˜ Ì ‰‡Ô ÈÛÙÔ‡˜ Ô˘ ¤ÊÂÚ·Ó ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ· Î·È ÙÚÈÁˆÓÈο (ÛÙËÓ Ú‡ÌÓË) ÈÛÙ›·. ¡¿‚·: ªÂÁ¿ÏÔ ÂÌÔÚÈÎfi ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ì 3-4 ÈÛÙÔ‡˜, fiÏÔÈ Ì ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ· ÈÛÙ›·. ∞Ú¯Èο Ù‡Ô˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ ÔÏÂÌÈÎÔ‡, ÌÂÙ¿ ÙÔ 1821 ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËΠˆ˜ ÊÔÚÙËÁfi.
ΔÀ¶√𠶧√πø¡ ¶√À Ã∏™πª√¶√π∏£∏∫∞¡ ™Δ∏¡ ∂¶∞¡∞™Δ∞™∏ μÚ·ÙÛ¤Ú·/ªÚ·ÙÛ¤Ú·: ªÈÎÚfi ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ì ‰‡Ô ÈÛÙÔ‡˜ Ì ‰‡Ô ÙÚÈÁˆÓÈο ÈÛÙ›· Î·È ‰‡Ô ÊÏfiÎÔ˘˜. °·ÏÏÈfiÙ·: ∂Ï·ÊÚ‡ Î·È Ù·¯‡Ù·ÙÔ ÔÏÂÌÈÎfi ÛοÊÔ˜, Έ‹Ï·ÙÔ, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÌÂÓÔ ·fi ÂÈÚ·Ù¤˜ Î·È Î·Ù·‰ÚÔÌ›˜. ∂›¯Â 16-32 ÎÔ˘È¿ Î·È ‰‡Ô ÙÚÈÁˆÓÈο ÈÛÙ›·.
¶¿ÚˆÓ/ªÚ›ÎÈ: ªÂÁ¿ÏÔ ‰ÈοٷÚÙÔ ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ì ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ· ÈÛÙ›· Î·È ÂÈϤÔÓ Â›‰ÚÔÌÔ ÛÙÔ Ú˘ÌÓ·›Ô. ø˜ ÔÏÂÌÈÎfi ÙÔ˘ 1821 ¤ÊÂÚ 12-18 ˘ÚÔ‚fiÏ· ÛÙÔ Î·Ù¿ÛÙڈ̷ Î·È Ï‹ÚˆÌ· 100 ¿Ó‰Ú˜. ºÚÂÁ¿Ù·: ¶·Ï·ÈfiÙÂÚ· ‹Ù·Ó οÔÈÔ ÌÈÎÚfi Ù·¯˘Î›ÓËÙÔ ÈÛÙÈÔÊfiÚÔ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ù·Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÁÈ· ÂÚÈÔϛ˜. ∂›¯Â ÂÎÙfiÈÛÌ· 800-1000 ÙfiÓÔ˘˜ Î·È ÔÏÈÛÌfi 38-64 ˘ÚÔ‚fiÏ·. À‹Ú¯·Ó ‚¤‚·È· Î·È ÌÈÎÚfiÙÂÚ·, Ì 30 ˘ÚÔ‚fiÏ· Î·È Ï‹ÚˆÌ· 300 ¿Ó‰Ú˜.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [61]
∞fi ¿Óˆ ÚÔ˜ Ù· οو: °È·Ù·Á¿ÓÈ Ì ÂÌ›ÂÛÙ· ÛÙÔȯ›· ·fi ·Û‹ÌÈ Î·È ÙÔ˘ÚÎÈΤ˜ ÂÈÁڷʤ˜ Û ̷‡ÚË ‰ÂÚÌ¿ÙÈÓË ı‹ÎË Ì ÂÈ¯Ú˘ÛˆÌ¤ÓÔ ‰È¿ÎÔÛÌÔ, Ï¿Ê˘ÚÔ ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘. °È·Ù·Á¿ÓÈ Ì ÎÔοÏÈÓË Ï·‚‹, ›¯Ú˘Û· ÎÔÛÌ‹Ì·Ù· Î·È ÂÁÎfiÏÏËÙ˜ ¯Ú˘Û¤˜ ·Ú·‚ÈΤ˜ ÂÈÁڷʤ˜, Ï¿Ê˘ÚÔ ÙÔ˘ Ó·˘¿Ú¯Ô˘ °È·ÎÔ˘Ì¿ÎË ΔÔÌ¿˙Ë. ∂ÌÚÔÛıÔÁÂ̤˜ ÙÔ˘Ê¤ÎÈ Ì ÂÌ›ÂÛÙÔ Â›¯Ú˘ÛÔ ‰È¿ÎÔÛÌÔ Î·È Ï¿Î˜ ·fi ÂÏÂÊ·ÓÙÔÎfiηÏÔ ÙÔ˘ ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ¶ÂÙÈÌÂ˙¿. ª√À™∂π√ ª¶∂¡∞∫∏
∞ÚÌ·ÙˆÛÈ¿ ÔÏÂÌÈÛÙ‹ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ¶¿Óˆ ·Ï¿Ûη Î·È Î¿Ùˆ ‰‡Ô Ì·ÚÔ˘ÙȤÚ˜. ∏ ·ÚÈÛÙÂÚ‹ Â›Ó·È ÂÏÏËÓÈ΋ Î·È Ë ‰ÂÍÈ¿ ÙÔ˘ÚÎÈ΋. 4
[62]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [63]
æ·ÚÈ·Ó‹ Á·ÏÈfiÙ· ΔÚÈۉȿÛÙ·ÙË ·ÂÈÎfiÓÈÛË „·ÚÈ·Ó‹˜ Á·ÏÈfiÙ·˜ ÙÔ˘ 1821. ∏ Á·ÏÈfiÙ· ‹ Á·ÏÂfiÙ· ·ÔÙÂÏ› ÂͤÏÈÍË Ù˘ Á·Ï¤Ú·˜ ÙÔ˘ 1500. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ¤Ó· ÂÏ·ÊÚ‡ Î·È Â˘¤ÏÈÎÙÔ ÏÔ›Ô Ô˘ ¤‰Ú·Û ÛÙÔ 18Ô ·ÈÒÓ· Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 19Ô˘. ¶ÚˆÙÔÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠ̠ÙÔ˘˜ √ÏÏ·Ó‰Ô‡˜, ·ÏÏ¿ Ô Î‡ÚÈÔ˜ ¯ÒÚÔ˜ ‰Ú¿Û˘ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Ë ªÂÛfiÁÂÈÔ˜. °Ú‹ÁÔÚ· ˘ÈÔıÂÙ‹ıËΠ·fi ÙÔ˘˜ °ÂÓÔ˘¿Ù˜ Î·È ÙÔ˘˜ ∂ÓÂÙÔ‡˜, ·ÏÏ¿ Î·È ·fi ÙÔ˘˜ ∞ÏÁÂÚÈÓÔ‡˜ ÂÈÚ·Ù¤˜, ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜ Î·È ÙÔ˘˜ ƒÒÛÔ˘˜. ™ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÔÈ æ·ÚÈ·ÓÔ› Î·È ÔÈ À‰Ú·›ÔÈ. ΔÔ ÏÔ›Ô ‰È¤ıÂÙ ‰‡Ô ‹ ÙÚÂȘ ÈÛÙÔ‡˜ Ì ÙÚÈÁˆÓÈο ·ÓÈ¿ (Ï·Ù›ÓÈ·). √ ÔÏÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ·ÔÙÂÏÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ‰‡Ô ‹ ÙÚ›· ˘ÚÔ‚fiÏ· ÙÔÔıÂÙË̤ӷ ÛÙËÓ ÏÒÚË Î·È ÙÔ Ï‹ÚˆÌ¿ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ 80 ¿Ó‰Ú˜. ÃÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·Ó ˆ˜ ·ÓȯÓ¢ÙÈÎfi, ÂÈÚ·ÙÈÎfi ‹ ˆ˜ Û‡Ó‰ÂÛÌÔ˜ Ó·˘ÙÈÎÒÓ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌÒÓ. ™ÙÔ ƒˆÛÔÙÔ˘ÚÎÈÎfi ¶fiÏÂÌÔ (1768-1774) ÔÈ æ·ÚÈ·ÓÔ› ‰È¤ıÂÛ·Ó ÛÙÔ˘˜ ƒÒÛÔ˘˜ 36 Û·ÎÔϤ‚˜ Î·È Á·ÏÈfiÙ˜, ÎÂÚ‰›˙ÔÓÙ·˜ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÙÔ ‰Èη›ˆÌ· Ù˘ ÂχıÂÚ˘ ÏÔ‹ÁËÛ˘ ÙˆÓ ™ÙÂÓÒÓ (Ì ÙËÓ ‡„ˆÛË Ù˘ ÚˆÛÈ΋˜ ÛËÌ·›·˜). ŸÙ·Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó ÔÈ ÛÙfiÏÔÈ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÈÛÙÈÔÊfiÚˆÓ (Á·ÏÈfiÓÈ·, ÊÚÂÁ¿Ù˜), ηı¤Ó· ·fi Ù· ÏÔ›· ·˘Ù¿ Û˘Óԉ¢fiÙ·Ó ·fi ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ Á·ÏÈfiÙ·, Ì ‰‡Ô ˘ÚÔ‚fiÏ·, Ô˘ ÙË ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ÁÈ· ·Ó›¯Ó¢ÛË, ·fi‚·ÛË ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Î·È ¿ÏϘ ‚ÔËıËÙÈΤ˜ ·ÔÛÙÔϤ˜. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ ÂÓ¤Ù·ÛÛ·Ó ÙȘ Á·ÏÈfiÙ˜ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ „ÈÏ‹ ·ÚÌ¿‰·, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÔÓ ÂÏ·ÊÚ‡ ÛÙfiÏÔ.
3D/4
[64]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
¶˘ÚÔÏÈÎfi ÙÔ fiÏÔ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Û ›Ù ¤¯ÔÓÙ·˜ «¤‰Ú·» ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÏÈÌ¿ÓÈ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ·Ú¤ÌÂÓ ›Ù ˆ˜ ÂχıÂÚÔ ÂÚÈÔÏÈÎfi ÛÙÔ ¤Ï·ÁÔ˜ («ÂÏ·Á›ÛÈÔ») fiÔ˘ Î·È ·Ó·˙ËÙÔ‡Û ÙÔ ÛÙfi¯Ô ÙÔ˘. °È· ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ˘ÚfiÏËÛ˘ ÙÔ ÏÔ›Ô ¤Ú ӷ ‰Âı› ÛÙÔ ÛÙfi¯Ô ÙÔ˘ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ¿ÁÎÈÛÙÚˆÓ, ÙÔ Ï‹ÚˆÌ· Ó· ‚¿ÏÂÈ ÊˆÙÈ¿ ÛÙ· ‡ÊÏÂÎÙ· ˘ÏÈο Ô˘ ÌÂÙ¤ÊÂÚÂ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· ÂÁηٷÏ›„ÂÈ ÙÔ ÛοÊÔ˜ Ì ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ ‚¿Úη. ∏ ηٷÛ΢‹ ÙÔ˘ ÔÊÂÈÏfiÙ·Ó ÛÙÔÓ ¶·ÚÁÈÎfi πˆ¿ÓÓË ¢ËÌÔ˘Ï›ÙÛ·
▲
Δ· ˘ÚÔÏÈο ÏÔ›· ‹Ù·Ó ÌÈÎÚ¿ ÛοÊË Ô˘ ¤ÊÂÚ·Ó ÌÂÁ¿ÏÔ ·ÚÈıÌfi ‡ÊÏÂÎÙˆÓ ˘ÏÒÓ (›ÛÛ·, ϛԘ, Ì·ÚÔ‡ÙÈ) Î·È ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Ì ÌÂÁ¿ÏË ÂÈÙ˘¯›· ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ˘ 1821. Δ· ˘ÚÔÏÈο ÏÔ›· ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙ¿ ·fi ÙËÓ ·Ú¯·ÈfiÙËÙ· (Ó·˘Ì·¯›· ™˘Ú·ÎÔ˘ÛÒÓ, ÔÏÈÔÚΛ· Ù˘ Δ‡ÚÔ˘ ·fi ÙÔÓ ∞ϤͷӉÚÔ) fiÔ˘ Î·È ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Û·Ó ÌË Â·Ó‰ÚˆÌ¤Ó· ÛοÊË. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó ·fi ÙÔ˘˜ μ˘˙·ÓÙÈÓÔ‡˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘˜ ÛÙ·˘ÚÔÊfiÚÔ˘˜. ΔÔ 1770 ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎ·Ó Ì ÂÈÙ˘¯›· ·fi ÙÔ˘˜ ƒÒÛÔ˘˜ fiÙ·Ó ÔÈ ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÈ Î·Ù¤Î·„·Ó ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙfiÏÔ ÛÙÔ ΔÛÂṲ̂. ™ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ÙÔ ˘ÚÔÏÈÎfi ‹Ù·Ó ϤÔÓ Â·Ó‰ÚˆÌ¤ÓÔ ÛοÊÔ˜, ÙÔ ÔÔ›Ô
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [65]
ΔÚÈۉȿÛÙ·ÙË ·ÔηٿÛÙ·ÛË ˘ÚÔÏÈÎÔ‡ ÙÔ˘ 1821. ΔÔ ÏÔ›Ô ‹Ù·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ηٿÊÔÚÙÔ Ì ‡ÊÏÂÎÙ· ˘ÏÈο, ÂÓÒ Î·È Ù· ·ÓÈ¿ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ›Û˘ ÂÌÔÙÈṲ̂ӷ Ì ›ÛÛ· ÒÛÙ ӷ ·Ó·ÊϤÁÔÓÙ·È ¿ÌÂÛ·.
3D/4
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
▲
[66]
‹ «¶·Ù·ÙÔ‡ÎÔ», ÂÓÒ Ë ÙÂÏÂÈÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘ ÛÙÔÓ ∫ˆÓ. ¡ÈÎfi‰ËÌÔ. ¶ÚÒÙÔ˜ ˘ÚÔÏËÙ‹˜ ηٷÁÚ¿ÊÂÙ·È Ô ¢. ¶··ÓÈÎÔÏ‹˜, Ô ÔÔ›Ô˜ ÛÙȘ 27 ª·˝Ô˘ 1821 ÛÙËÓ ∂ÚÂÛÛfi ˘ÚfiÏËÛ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÌÚ›ÎÈ. ΔfiÙ ͤÓÔ˜ ·Ú·ÙËÚËÙ‹˜ ÛËÌ›ˆÓ «[…] ÙÂÏÈο ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ‚Ú‹Î·Ó ÙÔ fiÏÔ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘!». ∏ ÂÈÙ˘¯›· ·˘Ù‹ Ô‰‹ÁËÛ ÙÔ˘˜ ÚfiÎÚÈÙÔ˘˜ Û ̷˙È΋ ÌÂÙ·ÙÚÔ‹ ·Ï·ÈÒÓ ÈÛÙÈÔÊfiÚˆÓ Û ˘ÚÔÏÈο Ì ÎfiÛÙÔ˜ ÂÚ›Ô˘ 45.000 ÁÚfiÛÈ·». √È ÂÈı¤ÛÂȘ Á›ÓÔÓÙ·Ó fi¯È ÌfiÓÔ Û ·Á΢ÚÔ‚ÔÏË̤ӷ ÏÔ›· ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙË Ì¤ÛË Ù˘ ı¿Ï·ÛÛ·˜. ªÂ ÙÔ Û‹Ì· Ù˘ ›ıÂÛ˘ «ªÂ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙÔ˘ ™Ù·˘ÚÔ‡ ÂÈÙÂı›ÙÂ!» ÏËÛ›·˙·Ó ÙÔÓ
¯ıÚfi Ì ÙËÓ ÏÒÚË ÙÔ˘˜ ·fi ÙËÓ ÚÔÛ‹ÓÂÌË ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘ ÏÔ›Ô˘ÛÙfi¯Ô˘ Î·È Ì Á¿ÓÙ˙Ô˘˜ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈ˙·Ó ÙËÓ ·ÁΛÛÙÚˆÛË ÛÙÔ ÏÔ›Ô-ÛÙfi¯Ô. ΔÔ Ï‹ÚˆÌ· ÙÔ˘ ¯ıÚÈÎÔ‡ ÛοÊÔ˘˜ ηٷϷ̂·ÓfiÙ·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ·fi ·ÓÈÎfi Î·È ‰ÂÓ Úfi‚·ÏÏ η̛· ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ·ÏÏ¿ ÚÔÛ·ıÔ‡Û ӷ Ûˆı›. ª¤¯ÚÈ ÙÔ 1824 ÔÈ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÙˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ ‹Ù·Ó ·ÚÎÂÙ¤˜. ∫˘ÚÈfiÙÂÚË ·fi ·˘Ù¤˜ ‹Ù·Ó Ë ˘ÚfiÏËÛË Ù˘ ÙÔ˘ÚÎÈ΋˜ ηԢ‰¿Ó·˜ (Ó·˘·Ú¯›‰·˜) ÛÙË Ã›Ô ÙÔ 1822. ΔÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÏÔ›Ô Ì ÙÔ fiÓÔÌ· ªÔ˘ÚÏfiÙ· ™·˚Ì¿˙ (ηٷÊÚÔÓ‹ÙÚÈ· ÙˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ) ¤ÁÈÓ ÛÙfi¯Ô˜ ÙÔ˘ ∫.∫·Ó¿ÚË, Ô‰ËÁÒÓÙ·˜ ÛÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ÂηÙÔÓÙ¿‰Â˜
Ó·‡Ù˜, ηıÒ˜ Î·È ÙÔÓ ΔÔ‡ÚÎÔ Ó·‡·Ú¯Ô ∫·Ú¿ ∞Ï‹. ∏ Ó›ÎË ÙÔ˘ ∫·Ó¿ÚË ÙfiÛÔ ÛÙÔ ÔÏÂÌÈÎfi fiÛÔ Î·È ÛÙÔ ÂÈÎÔÈÓˆÓÈ·Îfi ‰›Ô ‹Ù·Ó ·‰È·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÙË. ∏ Ê‹ÌË ÙÔ˘ ∫·Ó¿ÚË ÂÍ·ÏÒıËΠ۠fiÏË ÙËÓ ∂˘ÚÒË. ŒÂÈÙ· fï˜ ·fi ÙÔ 1824, fiÙ·Ó ¿Ú¯ÈÛÂ Ë ·Ú¤Ì‚·ÛË ÙÔ˘ ·ÈÁ˘ÙÈ·ÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘, Ù· ˘ÚÔÏÈο ÛËÌ›ˆÛ·Ó Ï›Á˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÂÂȉ‹ Ù· ·ÈÁ˘Ùȷο ÏËÚÒÌ·Ù· ‹Ù·Ó ÂÎ·È‰Â˘Ì¤Ó· Î·È Û˘ÁÎÚÔÙË̤ӷ Ì ٷ Â˘Úˆ·˚ο (Á·ÏÏÈο) ÚfiÙ˘·. ™ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ·ÂÏ¢ıÂÚˆÙÈÎÔ‡ ·ÁÒÓ· ¤ÁÈÓ·Ó 59 ÂÈı¤ÛÂȘ Ì ˘ÚÔÏÈο, ·fi ÙȘ Ôԛ˜ ÔÈ 39 ‹Ù·Ó ÂÈÙ˘¯Â›˜, 19 ·¤Ù˘¯·Ó Î·È Ì›· ·ÌÊÈÛ‚ËÙ›ٷÈ.
√ ¡∞ÀΔπ∫√™ ∞°ø¡∞™ 1821-1822 [67]
ΔÚÈۉȿÛÙ·ÙË ÙÔÌ‹ ˘ÚÔÏÈÎÔ‡ ÛοÊÔ˘˜ ÙÔ˘ 1821. ™ÙÔ ·Ì¿ÚÈ ÙÔ˘ ÛοÊÔ˘˜ ˘‹Ú¯·Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ˘ÚÔÌ·¯Èο ÛÙÔÈ‚·Á̤ӷ ÛÙ· ÙÔȯÒÌ·Ù· ÙÔ˘ ÛοÊÔ˘˜ ÒÛÙ ӷ ÌËÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·ÔÌ¿ÎÚ˘ÓÛ‹ ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔ Â¯ıÚÈÎfi ϋڈ̷.
3D/4
[68]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824
Ù· ÔÏÂÌÈο ¤ÚÁ· ÛÙËÓ ÍËÚ¿ Î·È ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ· ΔȘ ÂÓÙ˘ˆÛȷΤ˜ ¯ÂÚÛ·›Â˜ Î·È Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂÈÙ˘¯›Â˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ÚÒÙˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ ·ÎÔÏÔ‡ıËÛÂ Ë Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ ÔÏÈÙÈ΋ Û˘ÁÎÚfiÙËÛË ÙÔ˘ ˘fi ‰È·ÌfiÚʈÛË ÎÚ¿ÙÔ˘˜. ™ÙËÓ ·Ú¯‹ ‹Ù·Ó ·fi ÙË ÌÈ· ÏÂ˘Ú¿ ÔÈ ÚfiÎÚÈÙÔÈ Î·È ÔÈ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ› Ù˘ ™ÙÂÚ¿˜ Î·È ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÔÈ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ› Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘. ∏ ·ÓÔȯً ÂÌʇÏÈ· Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÙˆÓ ÂÙÒÓ 1823-1824 ›¯Â ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ÂÈÎÚ¿ÙËÛË ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ. ∞˘Ù‹ fï˜ Ë «Ó›ÎË» ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ ηÈÓÔ‡ÚÁȘ Û˘ÌÌ·¯›Â˜, Ô˘ ÚÔοÏÂÛ·Ó Ó¤Â˜ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ÔÏÈÙÈÎÔ‡˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, ÛÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÙÒÚ· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·Ó Î·È ÔÈ Î˘‚ÂÚÓËÙÈÎÔ›. ΔÔ ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚÔ; ŸÏ· ·˘Ù¿ Û˘Ó¤‚·ÈÓ·Ó ÙËÓ ÒÚ· Ô˘ Ô πÌÚ·‹Ì ¤ÊÙ·Ó ÛÙȘ ·ÎÙ¤˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘.
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [69]
∂Ï·ÈÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Henri Decaisne. ∞ÔÙ˘¯Ë̤ÓË ÔÏÂÌÈ΋ Âȯ›ÚËÛË ÙÔ˘ 1826.
ª√À™∂π√ ª¶∂¡∞∫∏
[70]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ÚÔÌËӇ̷ٷ
ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ ÙÔ˘ 1822 ÛÙËÓ ÍËÚ¿ Î·È ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ· ‰ÂÓ ¿ÏÏ·˙Ô˘Ó Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÙȘ ÚÔı¤ÛÂȘ Î·È ÙȘ ÂÓ¤ÚÁÂȘ ÙˆÓ ÔÏÈÙÈÎÒÓ ·Ú·Ù¿ÍˆÓ. Δ· ÚfiÛˆ· ¿ÏÏ·Í·Ó ÂÓ Ì¤ÚÂÈ, fï˜ Ë Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ·Ú¤ÌÂÈÓ ›‰È·. √È Ôԛ˜ ÌÂÙ·‚ÔϤ˜ ¤ÁÈÓ·Ó ÌfiÓÔ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ ÛÙÔ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙÒÓ. ∂Âȉ‹ Ô À„ËÏ¿ÓÙ˘ ·Â›¯Â ·fi οı ÔÏÈÙÈ΋ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·, Ë ·Ú¯ËÁ›· Ù˘ ·Ú¿Ù·Í‹˜ ÙÔ˘ ÌÂÙ·‚È‚¿ÛÙËΠÛÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, Ô ÔÔ›Ô˜ ›¯Â ‰ÔÍ·ÛÙ› Ôχ ¯¿ÚË ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË. ∞Ú¯ËÁfi˜ Ù˘ ·ÓÙ›·Ï˘ ·Ú¿Ù·Í˘ ‹Ù·Ó ¿ÓÙÔÙÂ Ô ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜, Ô˘ ‰È·Ù‹ÚËÛ ÙÔ ·Í›ˆÌ¿ ÙÔ˘, ηıÒ˜ ÙfiÙ ›¯Â Ûˆı› ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ. √ ›‰ÈÔ˜ ›¯Â ‹‰Ë ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙˆÓ ÚÔÂÛÙÒÓ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· Ù˘ ⁄‰Ú·˜. √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰È¤ÊÂÚ ·fi ÙÔÓ À„ËÏ¿ÓÙË Î˘Ú›ˆ˜ ÂÂȉ‹ ÂÚÈfiÚÈ˙ ÙȘ ·ÍÈÒÛÂȘ ÙÔ˘ ÌfiÓÔ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, ÙÔÓ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ ÂÓ›Û¯˘Û ·ÚÎÂÙ¿ Ë Ù¿ÍË ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Û˘ÌÌ¿¯ˆÓ ÙÔ˘, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÌÂÙ¿ Ù· ÚfiÛÊ·Ù· Ó·˘ÙÈο ηÙÔÚıÒÌ·Ù· ›¯·Ó ·Ó·ÁηÛÙÈο ΢ڛ·Ú¯Ô ÚfiÏÔ ÛÙË ‰È¢ı¤ÙËÛË ÙˆÓ ˙ËÙËÌ¿ÙˆÓ. ¶ÔÏÏÔ› ÏfiÁÔÈ Û˘ÓÙ¤ÏÂÛ·Ó ÒÛÙ ӷ ÌË Ï‹ÍÂÈ ÂÈÚËÓÈο Ë Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË ÙˆÓ ‰‡Ô ·Ú·Ù¿ÍˆÓ, fiˆ˜ ¤ÁÈÓ ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1821 Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1822. ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 1823 Î·È ÙÔ˘ 1824 Ë ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ˜ ‰ÂÓ ‰¤¯ÙËΠη̛· ›ıÂÛË ·fi ÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜. ŒÙÛÈ, ‰ÂÓ ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠοÔÈÔ˜ ¿ÌÂÛÔ˜ Â͈ÙÂÚÈÎfi˜ ΛӉ˘ÓÔ˜, ÈηÓfi˜ Ó· ηÙÂ˘Ó¿ÛÂÈ ÙȘ ÂÌʇÏȘ ‰ÈÂÓ¤ÍÂȘ. √È ÚfiÎÚÈÙÔÈ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ ‹Ù·Ó Ôχ ÈÔ ÙÔÏÌËÚÔ› ·fi ·˘ÙÔ‡˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘. √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰ÂÓ ‰È¤ıÂÙ ÙËÓ Ú·fiÙËÙ· Î·È ÙËÓ ·˘Ù¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ À„ËÏ¿ÓÙË Î·È, ÂÈϤÔÓ, fi¯È ÌfiÓÔ ‰ÂÓ ÙÈÌ‹ıËΠfiˆ˜ ¤ÚÂÂ, ·ÏÏ¿ ·‰È΋ıËΠÔÏÔÊ¿ÓÂÚ· ·fi ÙËÓ ÚÒÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË. ∏ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ‰ÂÓ Â›¯Â ÚÔÛʤÚÂÈ Ù›ÔÙ· ˘¤Ú Ù˘ ÎÔÈÓ‹˜ ÛˆÙËÚ›·˜ Î·È ·Ú¿·È ÛÂ
Δ∞ ¶√§∂ªπ∫∞ °∂°√¡√Δ∞
ÂÏÂÂÈÓfi ‚·ıÌfi ·fi ÙËÓ ÚÒÙË ÂÈÛ‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË ÛÙËÓ ∞ÚÁÔÏ›‰· ̤¯ÚÈ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ÓfiÌÈÛ fiÙÈ ‹Ù·Ó ÛˆÛÙfi Ó· ÚÔÛ‚¿ÏÂÈ ÙËÓ ·ÍÈÔÚ¤ÂÈ· ÙÔ˘ ¿Ó‰Ú· Ô˘ ›¯Â ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹ÛÂÈ ÂΛÓÔ ÙÔ ¯ÚfiÓÔ, ÍÂÂÚÓÒÓÙ·˜ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. ŸÓÙˆ˜, ·fi ÙȘ 6 πÔ˘Ï›Ô˘ Ë ‰ÈÔ›ÎËÛË, ‰ËÏ·‰‹ Ë ‚Ô˘Ï¢ÙÈ΋ ÂÈÙÚÔ‹ Î·È ÙÔ ·ÎÚˆÙËÚÈ·Ṳ̂ÓÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi, Î·Ù¤Ê˘Á ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂÈÛ‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË ÛÙȘ ËÌÈÔϛ˜19 ÙˆÓ ·‰ÂÏÊÒÓ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË Î·È ÙÔ˘ ™ÂÙÛÈÒÙË ∫ÔÏÔÌfiÙ·ÛË. ¡· ÔÈ· ‹Ù·Ó Ë Ù‡¯Ë Ù˘, Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ Â›ÛËÌË ÛËÌ›ˆÛË ÙËÓ ÔÔ›· Ì·˜ ‰È¤ÛˆÛÂ Ô ÚÒÙÔ˜ ÁÚ·ÌÌ·Ù¤·˜ ÙÔ˘ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡ π.™Î·Ó‰·Ï›‰Ë˜: «∏ ‰ÈÔ›ÎËÛË ¤ÌÂÈÓ ÛÙ· ÏÔ›· ·fi ÙȘ 6 πÔ˘Ï›Ô˘ ¤ˆ˜ ÙȘ 12 ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘. ∞fi ÙȘ 12 ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ‚Á·›ÓÂÈ ÛÙÔ˘˜ ª‡ÏÔ˘˜ Î·È Ó· ÂÓÂÚÁ› ÂΛ. ŒÂÈÙ· ·fi ·Ú·ÌÔÓ‹ ÔÎÙÒ ËÌÂÚÒÓ ÛÙÔ˘˜ ª‡ÏÔ˘˜, ÌÂÙ¤‚Ë ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ πˆ¿ÓÓË. ¶·Ú¤ÌÂÈÓ ÂΛ ̤¯ÚÈ ÙȘ 30 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ Î·È ÌÂÙ¤‚Ë ÛÙËÓ ∂ÚÌÈfiÓË, fiÔ˘ ¤ÊÙ·Û ÙËÓ 1Ë √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ Î·È ‰È¤ÌÂÈÓ ̤¯ÚÈ ÙȘ 6 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘». ∂ÓÓÔÂ›Ù·È fiÙÈ fiÏÔ ·˘Ùfi ÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· ‰ÂÓ Â›¯Â ÙËÓ ·Ú·ÌÈÎÚ‹ ȉ¤· ÁÈ· fiÛ· ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔÓÙ·Ó ÛÙËÓ ÍËÚ¿ Î·È ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ·. ™ÙËÓ ∂ÚÌÈfiÓË ÛÙȘ 31 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1823 Âͤ‰ˆÛ ÌfiÓÔ ÌÈ· Ú¿ÍË Ì ÙËÓ ÔÔ›· ‰È·Î‹Ú˘ÛÛ «ÙÔÓ Úfi‰ÚÔ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡ Ú›ÁÎÈ· ∞.ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ ¿ÍÈÔ Ù˘ ¢ÁÓˆÌÔÛ‡Ó˘ ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜». ∫·È ˆ˜ ÚÔ˜ ·˘Ùfi ¤Ú·Í ‰›Î·È·, ·ÏÏ¿ ‡ÛÙÂÚ· ·fi ‰‡Ô ̤Ú˜ Âͤ‰ˆÛ ڿÍË Ì ÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·Î‹Ú˘Í «¿ÍÈÔ Ù˘ ‡ÓÔÈ·˜ Î·È Ù˘ ˘fiÏ˄˘ fiÏÔ˘
√ £Âfi‰ˆÚÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˜ ÙˆÓ ÛÙÚ·ÙȈÙÈÎÒÓ ‰˘Ó¿ÌÂˆÓ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, Û ÏÈıÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ 1826. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [71]
[72]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ÙÔ˘ Á¤ÓÔ˘˜» Î·È ÙÔÓ £Âfi‰ˆÚÔ ¡¤ÁÚË, Ô ÔÔ›Ô˜ ˘ËÚ¤ÙËÛ ÙÔ Á¤ÓÔ˜ fiˆ˜ ÌfiÚÂÛÂ, fï˜ ‰ÂÓ ÌÂÁ·ÏÔ‡ÚÁËÛ ÒÛÙ ӷ ÂÍÈÛˆı› Ì ÙÔÓ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ. ∂ÎÙfi˜ ·˘ÙÔ‡ ÛÂ Û˘Ó¤Ï¢ÛË ÛÙÔ ÕÛÙÚÔ˜ ÛÙ· ̤۷ ª·ÚÙ›Ô˘ ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ·¤ÓÂÈÌ «¯¿ÚË Î·È Â˘ÁÓˆÌÔÛ‡ÓË» Û ÔÈÔÓ; ™ÙË ‚Ô˘Ï¢ÙÈ΋ ÂÈÙÚÔ‹, ÛÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi Î·È ÛÙÔ˘˜ ÌÈÓ›ÛÙÚÔ˘˜, ‰ËÏ·‰‹ Û fiÏÔ˘˜ fiÛÔÈ, ¤¯ÔÓÙ·˜ ηٷʇÁÂÈ ÛÙȘ ËÌÈÔϛ˜, ›‰·Ì ·Ú·¿Óˆ Ô‡ Î·È Ò˜ ÂÚÈÏ·Ó‹ıËηÓ. ªfiÓÔ ÛÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË ‰ÂÓ ·¤‰ˆÛ ηӤӷ ¢¯·ÚÈÛÙ‹ÚÈÔ. ΔÔ ¯ÂÈÚfiÙÂÚÔ ·fi fiÏ· ‹Ù·Ó ÙÔ ÂÍ‹˜: ™Ù· Ú·ÎÙÈο Ô˘ ÙËÚ‹ıËÎ·Ó «ÛÙÔ ÏÔ›Ô ÙÔ˘ ηÂÙ¿Ó ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘ ªfiÙ·ÛË» Ë ‚Ô˘Ï¢ÙÈ΋ ÂÈÙÚÔ‹ Ì›ÏËÛ Ì ·Ô‰ÔÎÈÌ·Û›· Î·È ·Á·Ó¿ÎÙËÛË ÁÈ· ÙÔÓ ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ À„ËÏ¿ÓÙË, Ô ÔÔ›Ô˜ ‰ÂÓ ı¤ÏËÛ ӷ ÙËÓ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ ÛÙȘ ËÌÈÔϛ˜ Î·È ÛÙȘ ÂÚÈÏ·Ó‹ÛÂȘ Ù˘, ·ÏÏ¿ ¤ÌÂÈÓ ÛÙËÓ ÍËÚ¿ ÁÈ· Ó· ·ÁˆÓÈÛÙ› ˆ˜ ·Ïfi˜
ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˘ ÛÙÔ Ï¢Úfi ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË. ŒÙÛÈ Â›¯·Ó Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· fiÙ·Ó Ë ‰ÈÔ›ÎËÛË, ·ÊÔ‡ ı¤ÏËÛ ӷ ÌÂÙ·‚› ·fi ÙËÓ ∂ÚÌÈfiÓË ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘, fiÔ˘ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ‰ÂÎÙ‹ ·fi ÙÔ ÊÚÔ‡Ú·Ú¯Ô ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ ¶Ï·Ô‡Ù·, ‹Á ÙÂÏÈο ÛÙÔ ÕÛÙÚÔ˜. ™Ù· Ù¤ÏË ª·ÚÙ›Ô˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó ÂΛ Î·È ÔÈ ÏËÚÂÍÔ‡ÛÈÔÈ Ù˘ μ′ ∂ıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘, Ô˘ ›¯·Ó ÚÔÛÎÏËı› ·fi ηÈÚfi. Ÿˆ˜ ‹Ù·Ó Ê˘ÛÈÎfi, ÔÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÈ ‹Ù·Ó ÚfiÎÚÈÙÔÈ. √È Û‡ÓÙÚÔÊÔÈ ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË Â›¯·Ó ÂÏ¿¯ÈÛÙË ÂÈÚÚÔ‹. ∏ Û˘Ó¤Ï¢ÛË, ÏÔÈfiÓ, ÓfiÌÈÛ fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Û ӷ Ì›ÓÂÈ ÛÙ·ıÂÚ‹ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ ÔÏÈÙ‡̷ÙÔ˜ Ù˘ ∂ȉ·‡ÚÔ˘. ∂›¯·Ì ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÂÍËÁ‹ÛÔ˘Ì fiÙÈ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ·Ú¯¤˜ ›¯·Ó ¿ÓÙÔÙ ˆ˜ ·ÚÈÔ ÛÎÔfi Ó· ÂηıȉڇÛÔ˘Ó ÌÈ· ÙfiÛÔ ·Ó›Û¯˘ÚË Î˘‚¤ÚÓËÛË, ÒÛÙ ÔÈ ÚÔÂÛÙÔ› Ó· οÓÔ˘Ó fi,ÙÈ ‹ıÂÏ·Ó ÛÙȘ ·گ›Â˜ ÙÔ˘˜. √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒ-
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [73]
Ó˘ ÛÙȘ 19 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ 1822 ¤ÁÚ·Ê ·fi ÙÔ˘˜ ª‡ÏÔ˘˜ ÛÙÔÓ πˆ¿ÓÓË ª¤ÍË20 Î·È ÛÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ÚÔÎÚ›ÙÔ˘˜ ÙˆÓ ™ÂÙÛȈÙÒÓ: «√È ¿Ú¯ÔÓÙ¤˜ Ì·˜ ‰ÂÓ ·Ú·‰ÂÈÁÌ·Ù›˙ÔÓÙ·È ·fi Û·˜, Ó· ÍÔ‰¤„Ô˘Ó ·fi Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿ ÛÊÂÙÂÚ›˙ÔÓÙ·È Î·È Ù· Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜, Î·È ÚÔ˜ ‰È·Ê¤ÓÙÂ˘Û‹ ÙÔ˘˜ ÛÙ·ÛÈ¿˙Ô˘Ó Î·È Ù· ¿ÚÌ·Ù·, Î·È ÚÔÍÂÓÂ›Ù·È ÂÎ ÙÔ‡ÙÔ˘ Ë ÂÛ¯¿ÙË ‰˘ÛÙ˘¯›·, Î·È ÎÈÓ‰˘Ó‡ԢÌ ӷ ¯·ıԇ̻. ∞˘ÙÔ› ÔÈ ¿Ú¯ÔÓÙ˜ ‹ÏÈÛ·Ó fiÙÈ, fiˆ˜ ηٿ ÙËÓ ÚÒÙË ÂÚ›Ô‰Ô, ¤ÙÛÈ Î·È ÙfiÙ ı· ηÚÒÓÔÓÙ·Ó ·ÓÂÓfi¯ÏËÙÔÈ fiÏ· Ù· ÔʤÏË ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÔÏ˘·Ú¯›·˜. øÛÙfiÛÔ, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ‰ÂÓ ı· ·ÌÊÈÛ‚ËÙÔ‡Û ٤ÙÔÈÔ˘ ›‰Ô˘˜ ·ÍÈÒÛÂȘ, Î·È ·˘Ùfi ÊÚfiÓÙÈÛ ӷ ÙÔ Î·Ù·Ï¿‚Ô˘Ó Î·Ï¿ Ù· ̤ÏË Ù˘ ÂıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘ Ô˘ Û˘Ó‰ڛ·˙·Ó. ∞fi ÙȘ 18 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ Ë ÚÒËÓ ‰ÈÔ›ÎËÛË Â›¯Â ·ÔÊ·Óı› fiÙÈ Ë ÈÔ Î·Ù¿ÏÏËÏË ¤‰Ú· ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó
ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ. Ÿˆ˜ fï˜ ‹‰Ë ›·ÌÂ, fiÙ·Ó ·˘Ù‹ ›¯Â ıÂÏ‹ÛÂÈ Ó· ÌÂÈ ÂΛ ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘, ÙËÓ ÂÌfi‰ÈÛÂ Ô ¢ËÌ‹ÙÚÈÔ˜ ¶Ï·Ô‡Ù·˜. ŸÙ·Ó Ô ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ÚˆÙ‹ıËΠۯÂÙÈο, ÔÌÔÏfiÁËÛ fiÙÈ Â›¯Â ¿ÚÂÈ Ù¤ÙÔÈ· ‰È·Ù·Á‹ ·fi ÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË. ∏ Û˘Ó¤Ï¢ÛË ÙˆÓ ÏËÚÂÍÔ˘Û›ˆÓ ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜, Ë ›‰È· Ë ÂıÓÈ΋ Û˘Ó¤Ï¢ÛË, Âͤ‰ˆÛ ÛÙȘ 7 ∞ÚÈÏ›Ô˘ ı¤ÛÈÛÌ· Ô˘ ‰È·Ù‡ˆÓ ٷ ÂÍ‹˜: «∂Âȉ‹ ıˆÚ› ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ÂıÓÈÎfi ÎÙ‹Ì·, ‰È·Ù¿ÛÛÂÈ ÙÔ ÛÙÚ·ÙËÁfi £.∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË Ó· ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÛÙËÓ ÂıÓÈ΋ ·˘Ù‹ Û˘Ó¤Ï¢ÛË ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ·Ú·ÌÈÎÚ‹ ·Ó·‚ÔÏ‹ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ Ì ÙÔ ¶·Ï·Ì‹‰È Î·È ÙÔ ªÔ‡ÚÙ˙È, Î·È fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÛÊÚ·ÁÈṲ̂ÓÔ˘˜ Î·È ·ÓÔȯÙÔ‡˜ Ù˙Â̯·Ó¤‰Â˜, Î·È ‰È¿ÊÔÚ· ÂÚÁ·Ï›·». ¶Ú¤ÂÈ Ó· ÛËÌÂȈı› fiÙÈ ·fi ÙËÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓË Ì¤Ú· Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, ·Ú’ fiÙÈ ‰ÂÓ ·Ú¢ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙË Û˘Ó¤Ï¢ÛË, ı¤ÏËÛ ӷ Ù˘ ·Ô‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ ‰ÂÓ Â›¯Â ÛÎÔfi Ó· ÙËÓ ·Ê‹ÛÂÈ Ó· οÓÂÈ fi,ÙÈ ‹ıÂÏÂ. ∞¤ÛÙÂÈÏ ·fi Ù· ªÂÏÈÁÈfiÙÈη Ù· ÂÍ‹˜: «§·Ì‚¿Óˆ ÙËÓ ÙÈÌ‹ Ó· Û·˜ ·Ú·Î·Ï¤Ûˆ, ¯ˆÚ›˜ ÂÓfi¯ÏËÛË, Ó· ÂÈ‚·Ú‡ÓÂÙ ÔÎÙÒ Û˘Ó‰ÚÈ¿˙ÔÓÙ¤˜ Û·˜ ·‰ÂÏÊÔ‡˜, ¤ÍÈ ÓËÛÈÒÙ˜, ‰ËÏ·‰‹ ‰‡Ô À‰Ú·›Ô˘˜, ‰‡Ô ¶ÂÙÛÒÙ˜ Î·È ‰‡Ô æ·ÚÈ·ÓÔ‡˜, Î·È ‰‡Ô ¶ÂÏÔÔÓÓËÛ›Ô˘˜, Ó· οÓÔ˘Ó ÙÔÓ ÎfiÔ Ó· ¤ÚıÔ˘Ó ·fi ÙË Û˘Ó¤Ï¢ÛË, Ó· ˆ ÚÔ˜ ÙËÓ Â˘Á¤ÓÂÈ¿ ÙÔ˘˜ ÙË ÁÓÒÌË ÌÔ˘ ˆ˜ ·ÙÚÈÒÙË ÁÈ· ÙÔ Û˘ÌʤÚÔÓ Ù˘ ·ÙÚ›‰·˜, Î·È ·ÈÙÒÓÙ·˜ ÙË Û˘ÁÁÓÒÌË Û·˜, ̤ӈ Ì fiÏÔ ÙÔ Û¤‚·˜». ™Â ·¿ÓÙËÛË ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÈÛÙÔÏ‹˜, ÎÏ‹ıËΠӷ ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ. øÛÙfiÛÔ, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰È¤ıÂÙ ÏÂÙfiÙËÙ· ÔÏÈÙÈÎÔ‡ Ó‡̷ÙÔ˜. ™ÙȘ 9 ÙÔ˘ Ì‹Ó· ·¿ÓÙËÛ fiÙÈ ÂÈı·Ú¯Ô‡Û Ì fiÏÔ ÙÔ Û‚·ÛÌfi ÛÙË ‰È·Ù·Á‹ Ù˘ Î·È fiÙÈ ·Ó·ÁÓÒÚÈ˙ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ˆ˜ ÂıÓÈÎfi. ¶ÚfiÛıÂÛ fï˜ fiÙÈ, ·Ú’ fiÏÔ Ô˘ Ë ÂıÓÈ΋ Û˘Ó¤Ï¢ÛË ‹Ù·Ó ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË ·fi ÙË ‰ÈÔ›ÎËÛË, ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¿ÓÙˆ˜ ‰ÈÔ›ÎËÛË, fiÙÈ Î¿ı ·Ú·ÛÙ¿Ù˘ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢ ·fi Ì›· ·گ›·, ·ÏÏ¿ fi¯È Î·È Î¿ÔÈ· ‰ÈÔÈÎËÙÈ΋ ·Ú¯‹. ™˘ÓÂÒ˜, ‰ÂÓ ‹ÍÂÚ Û ÔÈÔÓ Ó· ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙÔ ÊÚÔ‡ÚÈÔ. °È’ ·˘Ùfi, ·Ú·Î·ÏÔ‡Û ÙË Û˘Ó¤Ï¢ÛË Ó· οÓÂÈ Ï›ÁË ˘ÔÌÔÓ‹ ÒÛÔ˘ Ó· ÔÚÈÛÙ› ÙÔ ÔÏ›ÙÂ˘Ì· Î·È Ó· Û˘ÛÙ·ı› Ë ‰ÈÔ›ÎËÛË. ΔfiÙ ı· ÙÔ ·Ú¤‰È‰Â ·Ì¤Ûˆ˜ ̤ۈ ÙÔ˘ ÌÈÓÈÛÙÂÚ›Ô˘ ÙÔ˘ ¶ÔϤÌÔ˘ Û fiÔÈÔÓ ‰ÈÔÚÈ˙fiÙ·Ó. ŸÏ· ·˘Ù¿ Ô˘ ÂÍÔ˘Û›·˙Â Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‹Ù·Ó Ôχ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚ· ·fi ÙÔ˘˜ Ù‡Ô˘˜ Ô˘ ÂÎÚÔÛˆÔ‡ÛÂ Ë Û˘Ó¤Ï¢ÛË. √È ÚÔÂÛÙÔ› ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ‰ÈÔÚ›ÛÔ˘Ó ÔÔÈ·‰‹ÔÙ ΢‚¤ÚÓËÛË ‹ıÂÏ·Ó. ∞fi ÙȘ 29 ª·ÚÙ›Ô˘ ›¯·Ó ·ÔÊ·Óı› fiÙÈ Ô Ù›ÙÏÔ˜ «·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˜», ›Ù ÁÂÓÈο Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ›ÙÂ ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÙÌËÌ¿ÙˆÓ Ù˘, «Â›Ó·È ÂÓÙÂÏÒ˜ ··Ú¿‰ÂÎÙÔ˜ ÁÈ· ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi ¤ıÓÔ˜». ÕÚ·, ›¯·Ó ηٷÚÁ‹ÛÂÈ ÙÔ ·Í›ˆÌ· ·˘Ùfi, ÙÔ ÔÔ›Ô Â›¯Â
ΔÔ ªÔ‡ÚÙ˙È ÛÙÔÓ ÎfiÏÔ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ›¯Â ˘ÈÔıÂÙËı› Ë È‰¤· fiÙÈ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ ‹Ù·Ó Ë Ï¤ÔÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ¤‰Ú· ÁÈ· ÙÔ Ó¤Ô ÎÚ¿ÙÔ˜. GEORGIOS ALEXANDRIS/ SHUTTERSTOCK
[74]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
·Ô‰Ôı› ÛÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË ·fi ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi Î·È ÙÔ Ï·fi ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË. À¤Î˘„·Ó fï˜ ÛÙËÓ ÂÈÚÚÔ‹ ÙÔ˘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÎÏÔÁ‹ ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡. ∞˘Ùfi ÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi ··ÚÙ›ÛÙËΠ·fi ÙÔÓ ¶¤ÙÚÔ ª·˘ÚÔÌȯ¿ÏË, Úfi‰ÚÔ Î·È Ù˘ ÂıÓÔÛ˘Ó¤Ï¢Û˘, ÙÔÓ ™ˆÙ‹ÚÈÔ Ã·Ú·Ï¿ÌË, ÙÔÓ ∞Ó‰Ú¤· ∑·˝ÌË Î·È ÙÔÓ ∞Ó‰Ú¤· ªÂÙ·Í¿. ∫·ÙfiÈÓ Ë ¤ÌÙË ı¤ÛË ‰fiıËΠÛÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË. ª¿ÏÈÛÙ·, ÂÂȉ‹ Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ ªÂÙ·Í¿˜ ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ÈÛÙfi˜ Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘, ÂÓÒ Ô ¶¤ÙÚÔ˜ ª·˘ÚÔÌȯ¿Ï˘ Î·È Ô ™ˆÙ‹ÚÈÔ˜ ÷ڷϿÌ˘ Û˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ôχ ÁÚ‹ÁÔÚ· Ì·˙› ÙÔ˘, ÎÈ ·ÎfiÌË, ¤‰Ú· Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ÔÚ›ÛÙËÎÂ Ë ΔÚ›ÔÏË, fiÔ˘ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‹Ù·Ó ·ÓÙÔ‰‡Ó·ÌÔ˜, Ô ›‰ÈÔ˜ ¤ÁÈÓ ·ÚÈÔ˜ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡. ∂›Ó·È ·Ï‹ıÂÈ· fiÙÈ ÁÂÓÈÎfi˜ ÁÚ·ÌÌ·Ù¤·˜ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡ ÔÚ›ÛÙËÎÂ Ô ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜. ∞˘Ùfi˜ fï˜ Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· ¿ÏÏ·Í ı¤ÛË Î·È ·Ó·ÁοÛÙËΠӷ ʇÁÂÈ ·fi ÙËÓ ΔÚ›ÔÏË. ™ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ÂͤÏÂÍ Úfi‰Úfi ÙÔ˘ ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË √ÚÏ¿Ó‰Ô21, ·ÏÏ¿ ÛÙȘ 24 ª·˝Ô˘, Ì ÙÔ ‰ÈÔÚÈÛÌfi ÙÔ˘ ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ·ÓÙÈÚÔ¤‰ÚÔ˘ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡, Úfi‰ÚÔ˜ ÙÔ˘ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡ ¤ÁÈÓÂ Ô ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜. ™ÙȘ ·Ú¯¤˜ πÔ˘Ó›Ô˘ Ô √ÚÏ¿Ó‰Ô˜ ‹Á ÛÙÔ §ÔÓ‰›ÓÔ ÁÈ· Ó· ‰È·Ú·ÁÌ·Ù¢Ù› ÙÔ ‰¿ÓÂÈÔ. ¶·Ú’ fiÙÈ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ η٤Ϸ‚ ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ √ÚÏ¿Ó‰Ô˘ ÛÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi, ‰ÂÓ ·ÚΤÛÙËΠ۠·˘Ùfi: ∂¤ÌÂÓ ӷ ‰ÈÔÚ›ÛÂÈ Úfi‰ÚÔ ÙÔ˘ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡ ¤Ó· ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ¿ÓıÚˆÔ. ∞ÎfiÌË, ·Â›ÏËÛÂ Î·È Â͇‚ÚÈÛ ÙÔÓ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ. ∞˘Ùfi˜ Û˘Ó¤¯ÈÛ ÁÈ· οÔÈÔ ‰È¿ÛÙËÌ· Ó· ÂÎÙÂÏ› ¯Ú¤Ë ÁÂÓÈÎÔ‡ ÁÚ·ÌÌ·Ù¤·. ™ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ fï˜ ıÂÒÚËÛ fiÙÈ ‰È¤ÙÚ¯ ÛÔ‚·Úfi ΛӉ˘ÓÔ Î·È ‹Á ÛÙËÓ ⁄‰Ú·, ÁÈ· Ó· ·ÓÙÏ‹ÛÂÈ ·fi ÂΛ ·ÚÎÂÙ‹ ‰‡Ó·ÌË ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÓÈ΋ÛÂÈ ÙÔÓ ·ÓÙ›·ÏÔ. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ‰ÂÓ ÛÙ·Ì¿ÙËÛ ӷ ÙÔÓ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ˆ˜ Úfi‰ÚÔ. ∞ÔʇÁÔÓÙ·˜ ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÏfiÁÔ ÙËÓ ΔÚ›ÔÏË, η٤‚ËΠÛÙÔ ÕÚÁÔ˜, ·ÏÏ¿ ·fi ÙË ™Î‡ÏÏ· ¤ÂÛ ÛÙË Ã¿Ú˘‚‰Ë.
∂ÌʇÏÈÔ˜ fiÏÂÌÔ˜ √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ËÙÙ¿Ù·È ·ÏÏ¿ ·ÌÓËÛÙ‡ÂÙ·È √ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, Ô˘ ‹Ù·Ó ·ÚÈÔ˜ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘, οÏÂÛ ̤۷ ÛÙ· Ù›¯Ë ÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi. ª¤Ûˆ ·˘ÙÔ‡ ÚÔÛοÏÂÛÂ Î·È ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi, ÙÔ ÔÔ›Ô fï˜ ·ÚÓ‹ıËΠӷ ˘·ÎÔ‡ÛÂÈ. ∞˜ ÛËÌÂȈı› fiÙÈ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ›¯Â ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ Ó¤· ËıÈ΋ ‰‡Ó·ÌË ·fi Ì›· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· Ô˘ ÙÔ˘ ÚÔÛ¤‰ˆÛ·Ó ÔÈ ıÚ›·Ì‚ÔÈ Î·Ù¿ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË. ∞fi ÙfiÙ ÔÈ ΔÔ‡ÚÎÔÈ Î·Ù›¯·Ó ÙÔÓ ∞ÎÚÔÎfiÚÈÓıÔ, ·ÏÏ¿ ÛÙȘ 26 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ Ô ¡È΋ٷ˜ ·Ó¿ÁηÛ ·˘Ùfi ÙÔ ÊÚÔ‡ÚÈÔ Ó· Û˘ÓıËÎÔÏÔÁ‹ÛÂÈ. ∞˜ ÌËÓ Í¯¿ÛÔ˘Ì ӷ ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ì ÙÔ ÂÍ‹˜ ÛÔ˘‰·›Ô ÁÂÁÔÓfi˜: √ ¡È΋ٷ˜ Ù‹ÚËÛ ÙË Û˘Óı‹ÎË ÙÈÌÒÓÙ·˜ ÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi fiÓÔÌ·. ŒÓ· Ì‹Ó· ÌÂÙ¿, ÍÂÎÈÓÒÓÙ·˜ ·fi ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, Ô ¶¿ÓÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘22 ̋ΠÛÙÔ ÕÚÁÔ˜ Î·È Âȯ›ÚËÛ ӷ ˘ÔÙ¿ÍÂÈ Ì ÙË ‚›· ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi. ∞˘Ùfi fï˜ ÙÔ ÛÒÌ· Û˘Ó¤¯ÈÛ ӷ ·ÓÙÈÛÙ¤ÎÂÙ·È Î·È ÛÙȘ 30 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ ·Ó·¯ÒÚËÛ ÁÈ· ÙËÓ ∂ÚÌÈfiÓË, ·’ fiÔ˘ ÛÙȘ 3 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ηًÁÁÂÈÏ fiÏ· fiÛ· Á›ÓÔÓÙ·Ó ÛÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜. ™˘Á¯ÚfiÓˆ˜, ÔÈ ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ⁄‰Ú·˜ Ì ÂÈÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ÚÔ˜ ÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi η٤ÎÚÈÓ·Ó ÙË ‰È·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘, ÂÓÒ Ì ¿ÏÏË ÂÈÛÙÔÏ‹ ÚÔ˜ ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ‰‹ÏˆÛ·Ó fiÙÈ ı· ˘ÂÚ·Û›˙ÔÓÙ·Ó Ì fiϘ ÙÔ˘˜ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙȘ ‰›Î·È˜ Ú¿ÍÂȘ ÙÔ˘. §›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ÛÙȘ 20 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘, Î·È Ù· ÙÚ›· ÓËÛÈ¿ Ì ‰È·Î‹Ú˘Í‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ·ÓÂÏÏ‹ÓÈÔ Ù¿¯ıËÎ·Ó Ì ÙÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡. ΔÔ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎfi ÂÓı·ÚÚ‡ÓıËÎÂ Î·È Î·ı·›ÚÂÛ ÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi ÛÙȘ 6 π·ÓÔ˘·Ú›Ô˘ 1824, ‰ÈÔÚ›˙ÔÓÙ·˜ ˆ˜ Ó¤· ̤ÏË ÙÔÓ °ÂÒÚÁÈÔ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙË Úfi‰ÚÔ, ÙÔÓ ¶·Ó·ÁÈÒÙË ªfiÙ·ÛË ·ÓÙÈÚfi‰ÚÔ, ÙÔÓ πˆ¿ÓÓË ∫ˆÏ¤ÙÙË, ÙÔÓ ∞Ó·ÁÓÒÛÙË ™ËÏȈٿÎË Î·È ÙÔÓ ¡ÈÎfiÏ·Ô §fiÓÙÔ. ΔË ı¤ÛË ÙÔ˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˘, Ô˘ ¤ı·Ó ϛÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, ‹ÚÂ Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ ∑·˝Ì˘, Ô ÔÔ›Ô˜ fï˜ ‰ÂÓ ‰¤¯ÙËΠÙÔ ‰ÈÔÚÈÛÌfi.
™ÙË Ó·˘Ì·¯›· ÙÔ˘ °¤ÚÔÓÙ·, ÙÔ 1824, Ë ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ Ó·‡·Ú¯Ô˘ ªÈ·Ô‡ÏË ÙÔ˘ ¶··ÓÈÎÔÏ‹, ÙÔ˘ ¶È›ÓÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ™·¯ÙÔ‡ÚË ÂÚÈfiÚÈÛ ÙÔÓ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi ÛÙfiÏÔ ÛÙË ∫Ú‹ÙË Î·È ÙÔÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎfi ÛÙ· ¢·Ú‰·Ó¤ÏÈ·.
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [75]
ªÂ ÙÔ Ó¤Ô ·˘Ùfi ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi ‰ÂÓ ¿ÏÏ·Í·Ó ÌfiÓÔ Ù· ÚfiÛˆ·, ·ÏÏ¿ ¤ˆ˜ ¤Ó· ‚·ıÌfi Î·È Ù· Ú¿ÁÌ·Ù·. ™ÙÔ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ÔÈ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÈÔÈ ÏÂÈÔ„ËÊÔ‡Û·Ó, ÂÓÒ ÛÙÔ Ó¤Ô ı· ÌÂÈÔ„ËÊÔ‡Û·Ó ·ÎfiÌ· Î·È ·Ó Ë ÎÂÓ‹ ¤ÌÙË ı¤ÛË ‰ÈÓfiÙ·Ó Û ·˘ÙÔ‡˜. ÀÂÚ›Û¯˘Û·Ó Ù· ‰‡Ô ¿ÏÏ· ÙÌ‹Ì·Ù· Ì ÙÔ˘˜ ‰‡Ô ÓËÛÈÒÙ˜ Î·È ÙÔÓ ∏ÂÈÚÒÙË πˆ¿ÓÓË ∫ˆÏ¤ÙÙË, Ô˘ Û˘Ó¤Ú·Í ̷˙› ÙÔ˘˜. √ ∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘ Î·È Ô ªfiÙ·Û˘ ÂÓ›Û¯˘Û·Ó Ôχ ÙÔ Ó¤Ô ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi Ì ÙȘ ı˘Û›Â˜ Î·È Ù· ηÙÔÚıÒÌ·Ù· ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ ÙˆÓ ÓËÛÈÒÓ Ô˘ ÂÎÚÔÛˆÔ‡Û·Ó. √ πˆ¿ÓÓ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙ˘ ÙÔ˘ ÚfiÛÊÂÚ ÙËÓ ··Ú·›ÙËÙË ‰‡Ó·ÌË, ¤¯ÔÓÙ·˜ ÛÙÔ Ï¢Úfi ÙÔ˘ ÙÔ˘˜ ÈÔ ÙÔÏÌËÚÔ‡˜ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ‡˜ Ù˘ ƒÔ‡ÌÂÏ˘. ∏ ÛÙÈÁÌ‹ ·˘Ù‹ ˘‹ÚÍ ÙfiÛÔ ÎÚ›ÛÈÌË fiÛÔ Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1823. ∂ΛÓÔ ÙÔ ¤ÙÔ˜, ·Ó Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ›¯Â Û˘Ì‚È‚·ÛÙ› Ì ÙÔÓ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ, ı· ›¯Â ›Ûˆ˜ Û˘ÁÎÚÔÙËı› ÌÈ· ÛÔ˘‰·›· ΢‚¤ÚÓËÛË ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰·. ŒÙÛÈ, Î·È Û ·˘Ù‹ ÙË Û˘Á΢ڛ·, ·Ó Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ¤ÙÂÈÓ ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ÛÙ· ÓËÛÈ¿ Î·È ÛÙË ™ÙÂÚ¿ ∂ÏÏ¿‰·, ›Ûˆ˜ ÂÎÏËÚˆÓfiÙ·Ó Ë ›‰È· ÌÂÁ¿ÏË ·Ó¿ÁÎË ÙÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜. øÛÙfiÛÔ, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, Ô ÔÔ›Ô˜ ¤ÛˆÛ ̛· ÊÔÚ¿ ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ Î·È Ï›ÁÔ Î·ÈÚfi ÌÂÙ¿ ı· ÙËÓ ¤Ûˆ˙ ͷӿ, ‰ÂÓ Î·Ù·Ï¿‚·ÈÓ ÁÈ·Ù› fiÊÂÈÏ ӷ ·Ú·¯ˆÚ‹ÛÂÈ Û ¿ÏÏÔÓ ÙËÓ
ÂÍÔ˘Û›· Ù˘ ¯ÂÚÛÔÓ‹ÛÔ˘. Ÿˆ˜, ÏÔÈfiÓ, ›¯Â ÔÏÂÌ‹ÛÂÈ ¤ˆ˜ ÙfiÙ ÙÔ˘˜ ÚÔÂÛÙÔ‡˜ Ù˘, Ô˘ ›¯·Ó ·ÌÊÈÛ‚ËÙ‹ÛÂÈ ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ÙÔ˘ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi, fï˜ ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ·ÓÙÈÙ·¯ı› ÛÙÔ˘˜ ÓËÛÈÒÙ˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ™ÙÂÚÂÔÂÏÏ·‰›Ù˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÂÈ˙ËÙÔ‡Û·Ó Ó· ÙÔ˘ ÂÈ‚ÏËıÔ‡Ó ·’ ¤Íˆ. ∂Î ÚÒÙ˘ fi„ˆ˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‡ÎÔÏÔ ÛÙÔ Ó¤Ô ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi Ó· ÂÎÙÔ›ÛÂÈ ÙÔÓ ·ÓÙ›·Ïfi ÙÔ˘, Ô ÔÔ›Ô˜ ‚·ÛÈ˙fiÙ·Ó Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙȘ ÎÂÓÙÚÈΤ˜ ·گ›Â˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘. ∂Λ ›¯Â ÙÔ˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˘˜ Ê›ÏÔ˘˜ Î·È Û˘Ó·ÁˆÓÈÛÙ¤˜, Î·È ÂÈϤÔÓ, Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙˆÓ Ô·‰ÒÓ ÙÔ˘ ηÙ›¯Â ‰‡Ô ÈÛ¯˘Úfiٷٷ ÊÚÔ‡ÚÈ· Ù˘ ·Ó·ÙÔÏÈ΋˜ ¯ÂÚÛÔÓ‹ÛÔ˘: ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ Î·È ÙÔÓ ∞ÎÚÔÎfiÚÈÓıÔ. ΔÔ ¤ıÓÔ˜ fï˜ ÔıÔ‡Û ÙËÓ ÂÁηı›‰Ú˘ÛË ÈÛ¯˘Ú‹˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘. ∏ ™ÙÂÚ¿ Î·È Ù· ÓËÛÈ¿ Ù¿ÛÛÔÓÙ·Ó Ì ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Ù˘. √È Ï¤ÔÓ Â›ÛËÌÔÈ ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ ˘¿ÎÔ˘Û·Ó ÛÙÔ Î¿ÏÂÛÌ¿ Ù˘, ȉ›ˆ˜ Ì ÛÎÔfi Ó· ηٷ‚¿ÏÔ˘Ó ÙÔÓ ·Ú¯¤ÁÔÓÔ Î·È ÊÔ‚ÂÚfi ¯ıÚfi Ù˘ Ù¿Í˘ ÙÔ˘˜. ∏ ÎÔÈÓ‹ ÁÓÒÌË ÙÔ˘ Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡, Ë ÔÔ›· ›¯Â ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ÂËÚ¿˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈο Ù· ÂÛˆÙÂÚÈο Ì·˜ ı¤Ì·Ù·, ¢ÓÔÔ‡Û ÙË Ó¤· Ù¿ÍË Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ. ŒÙÛÈ, Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË Ô˘ Û˘ÁÎÚÔÙ‹ıËΠÛÙËÓ ∂ÚÌÈfiÓË ‰ÂÓ ¿ÚÁËÛ ӷ ˘ÂÚÈÛ¯‡ÛÂÈ Ù˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˘.
ΔÔ ¶·Ï·Ì‹‰È, ÙÔ Î¿ÛÙÚÔ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘. ™ÙÔ Î¿ÛÙÚÔ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘ ›¯Â ÎÏÂÈÛÙ› Ô ÁÈÔ˜ ÙÔ˘ £Âfi‰ˆÚÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, ¶¿ÓÔ˜, ·ÚÓÔ‡ÌÂÓÔ˜ Ó· ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙËÓ fiÏË ÛÙÔ ÛÙÚ·Ùfi Ù˘ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘. EVANGELOS/ SHUTTERSTOCK
[76]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
™ÙȘ 2 ª·ÚÙ›Ô˘ ı¤ÛÈÛ fiÙÈ ¤‰Ú· Ù˘ ı· ‹Ù·Ó ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ. ™ÙȘ 7 ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ Ì‹Ó· Ô ¶¿ÓÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ·Ó·ÎËÚ‡¯ıËΠ·ÔÛÙ¿Ù˘ ÂÂȉ‹ ·ÚÓ‹ıËΠӷ ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙÔ ÊÚÔ‡ÚÈÔ ·˘Ùfi. ∏ ‰ÈÔ›ÎËÛË ÂÁηٷÛÙ¿ıËΠÚÔÛˆÚÈÓ¿ ÛÙÔ˘˜ ª‡ÏÔ˘˜. ™˘Á¯ÚfiÓˆ˜, fiÚÈÛ fiÙÈ ·fi ÂΛÓË ÙË Ì¤Ú· ¿Ú¯È˙Â Ë ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘ ·fi ÍËÚ¿ Î·È ı¿Ï·ÛÛ·. ™Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ Ì‹Ó· Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ ÌÂÈ ÛÙËÓ ΔÚ›ÔÏË. øÛÙfiÛÔ, ·¤Ù˘¯Â ÏfiÁˆ Ù˘ ·ÓÙ›ÛÙ·Û˘ ÙˆÓ ÚÔÂÛÙÒÓ. ™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ª·˝Ô˘ ¤ÛÙÂÈÏ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÓÈÛ¯‡ÛÂȘ ÛÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘, Ô˘ ÔÏÈÔÚÎÔ‡ÓÙ·Ó ÛÙÔ ¡·‡ÏÈÔ. ŸÌˆ˜, ·˘Ù¤˜ ·ÔÎÚÔ‡ÛÙËÎ·Ó ·fi Ù· ÚÔ˘ÌÂÏÈÒÙÈη ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ Ù˘ ‰ÈÔ›ÎËÛ˘. ™˘Á¯ÚfiÓˆ˜, Ô ›‰ÈÔ˜ Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ Ì 500 ¿Ó‰Ú˜ ÂÎÛÙÚ¿Ù¢Û ¿ÏÈ Î·Ù¿ Ù˘ ΔÚ›ÔÏ˘, ·ÏÏ¿ ·¤Ù˘¯Â Í·Ó¿. √ ∞Ó‰Ú¤·˜ ∑·˝Ì˘ ÂÙÔÈÌ·˙fiÙ·Ó Ó· ÂÈÛ‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ∫·Ú‡Ù·ÈÓ·. ΔÔ˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û·Ó Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ §fiÓÙÔ˜ Î·È Ô πˆ¿ÓÓ˘ ¡ÔÙ·Ú¿˜ Ì ÙÔ˘˜ ƒÔ˘ÌÂÏÈÒÙ˜. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Ô ∞ÎÚÔÎfiÚÈÓıÔ˜ ›¯Â ÂÚȤÏıÂÈ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ·ÓÙÈ¿ÏˆÓ ÙÔ˘. ŒÙÛÈ, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ıÂÒÚËÛÂ Û˘ÓÂÙfi Ó· ˘ÔÙ·¯ı›. ªfiÏȘ ‹Ú ·ÌÓËÛÙ›· ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ Î·È ÙÔ˘˜ Û˘ÓÙÚfiÊÔ˘˜ ÙÔ˘, ȉ›ˆ˜ ÁÈ· ÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘ ÙÔÓ ¶¿ÓÔ, ÙÔÓ ‰È¤Ù·Í ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ πÔ˘Ó›Ô˘ Ó· ·Ú·‰ÒÛÂÈ ÙÔ ¡·‡ÏÈÔ, fiÔ˘ ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¤‚Ë Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË.
¡¤Ô˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ º˘Ï¿ÎÈÛË ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË ŸÌˆ˜, ÔÈ ÚfiÎÚÈÙÔÈ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, fiÛÔÈ Â›¯·Ó Û˘ÓÙÂϤÛÂÈ ÛÙËÓ Ù·Â›ÓˆÛË ÙÔ˘ ·ÏÈÔ‡ ·Ú¯ÈÛÙÚ¿ÙËÁÔ˘, ηٿϷ‚·Ó Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· fiÙÈ ÙÔ ÌfiÓÔ Ô˘ ›¯·Ó ηٷʤÚÂÈ ‹Ù·Ó Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ¤Ó·Ó Ó¤Ô Î˘Ú›·Ú¯Ô, Ôχ ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚÔ ·fi ÂΛÓÔÓ. ∫·Ù¿ ÙÔÓ √ÎÙÒ‚ÚÈÔ, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ˘˜ ÙfiÙ ÈÛ¯‡ÔÓÙ˜ ·ÏÏfiÎÔÙÔ˘˜ ÓfiÌÔ˘˜, ¤ÁÈÓ Ӥ· ÂÎÏÔÁ‹ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡. ª¤ÏË ÙÔ˘ ·Ó·‰Â›¯ıËÎ·Ó ¿ÏÈ Ô °.∫Ô˘ÓÙÔ˘ÚÈÒÙ˘, Úfi‰ÚÔ˜, Ô ¶.ªfiÙ·Û˘, ·ÓÙÈÚfi‰ÚÔ˜, Ô ∞ÛËÌ¿Î˘ ºˆÙ‹Ï·˜, Ô ∞Ó·ÁÓÒÛÙ˘ ™ËÏȈٿ΢ Î·È Ô πˆ¿ÓÓ˘ ∫ˆÏ¤ÙÙ˘. ™˘ÓÂÒ˜, ÔÈ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÈÔÈ ÌÂÈÔ„‹ÊËÛ·Ó Í·Ó¿ ÛÙÔ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi. ∂›Û˘, ‰ÂÓ ÂÚÈÏ‹ÊıËΠÛÙËÓ ·ÓÒÙ·ÙË ·Ú¯‹ ηӤӷ˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÚÔÂÛÙÔ‡˜, Ô˘ ÙfiÛÔ Â›¯·Ó Û˘ÓÙÂϤÛÂÈ ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÔÏ‹ ÙÔ˘ ÂÌʇÏÈÔ˘ ÔϤÌÔ˘. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Ë Î·ÙÔ¯‹ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜ ¤ÁÈÓÂ
√ £Âfi‰ˆÚÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Voutier, ÙÔ˘ 1824. ∞ƒ°√§π∫∏ μπμ§π√£∏∫∏
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [77]
ÔχÙÈÌË, ·ÊÔ‡ ›¯·Ó ·Ú¯›ÛÂÈ Ó· ηٷÊÙ¿ÓÔ˘Ó ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ·ÁÁÏÈÎÔ‡ ‰·Ó›Ԣ. ∞˘Ùfi ›¯Â Û˘ÌʈÓËı› ÛÙÔ §ÔÓ‰›ÓÔ ÛÙȘ 21 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1824, Ì ÔÓÔÌ·ÛÙÈÎfi ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 800.000 ϛژ ÚÔ˜ 59%, Ì 5% ÙfiÎÔ Î·È 1% ¯ÚÂÔχÛÈÔ. øÛÙfiÛÔ, ·fi ÙÔ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ·Ê·ÈÚ¤ıËÎ·Ó Ô ‰ÈÂÙ‹˜ ÙfiÎÔ˜ ÙÔ˘ ÔÓÔÌ·ÛÙÈÎÔ‡, ÙÔ ‰ÈÂÙ¤˜ ÙÔÎÔ¯ÚÂÔχÛÈÔ, ‰È¿ÊÔÚ· ÌÂÛÈÙÈο, ÚÔÌ‹ıÂȘ Î·È ¤ÍÔ‰·. ∂›Û˘, ÏËÚÒıËÎ·Ó ÂÚ›Ô˘ 10.000 ϛژ Û ÔÏÂÌÔÊfi‰È·. ™ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÂÈÛ¤ÚÚÂ˘Û·Ó ÌfiÓÔ 298.726,11 Î·È 9 ϛژ Û ÌÂÙÚËÙ¿. ∞ÎfiÌË, ÏËÚÒıËÎ·Ó Û˘Ó·ÏÏ¿ÁÌ·Ù· 3.858,18 ÏÈÚÒÓ Ô˘ ÂΉfiıËÎ·Ó ÂÎÙfi˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. ™˘ÓÂÒ˜, ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ¯ÚËÌ¿ÙˆÓ ·fi ·˘Ùfi ÙÔ ‰¿ÓÂÈÔ Ô˘ Ë Ó¤· ΢‚¤ÚÓËÛË ‰È¤ıÂÛ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·Ó‹Ïı Û 302.585,99 ϛژ, ‰ËÏ·‰‹ ÂÚ›Ô˘ 8.472.000 ‰Ú·¯Ì¤˜, Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ Û˘ÓËÌ̤ÓÔ ÏÔÁ·ÚÈ·ÛÌfi ÛÙÔÓ ·ÔÏÔÁÈÛÌfi ÙÔ˘ √ÚÏ¿Ó‰Ô˘ Î·È ÙÔ˘ §Ô˘ÚÈÒÙË23. °È· Ù· ¯ÚfiÓÈ· ÂΛӷ, ÙÔ ÔÛfi ‹Ù·Ó ˘¤ÚÔÁÎÔ. ¢ÂÓ Â›Ó·È ¿ÍÈÔ ·ÔÚ›·˜ Ô˘ Ë Â›‰ËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏԉȷ‰Ô¯È΋˜ ¿ÊÈ͢ ÙˆÓ ‰fiÛÂˆÓ ÙÔ˘ ‰·Ó›Ԣ ÌÂÁ¿ÏˆÛ ÙÔÓ fiıÔ ÁÈ· ÙËÓ Î·ÙÔ¯‹ Ù˘ ÂÍÔ˘Û›·˜. √ fiıÔ˜ ·˘Ùfi˜, ηıÒ˜ Î·È ¿ÏϘ ·ÊÔṲ́˜ ‰˘Û·Ú¤ÛÎÂÈ·˜ ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ, Ô‰‹ÁËÛ·Ó ÛÙ·‰È·Î¿ Û ¤Ó· ‰Â‡ÙÂÚÔ ÂÌʇÏÈÔ fiÏÂÌÔ. √ ºˆÙ‹Ï·˜ ·Ú·ÈÙ‹ıËΠ·fi ÙÔ ·Í›ˆÌ¿ ÙÔ˘. √È ÎÂÓÙÚÈΤ˜ ·گ›Â˜ ·ÚÓ‹ıËÎ·Ó Ó· ÏËÚÒÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÊfiÚÔ˘˜. ∂ˆÊÂÏÔ‡ÌÂÓÔ˜ ·fi ·˘Ùfi, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ¤ÙÂÈÓ ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ÛÙÔ˘˜ ·ÏÈÔ‡˜ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘˜ ÙÔ˘. •¤Û·ÛÂ, ÏÔÈfiÓ, Ó¤Ô˜ ÂÌʇÏÈÔ˜ ·ÁÒÓ·˜, ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô Ô ∑·˝Ì˘, Ô §fiÓÙÔ˜, Ô ™ÈÛ›Ó˘ Î·È Ô ¡ÔÙ·Ú¿˜ Û˘ÓÙ¿¯ıËÎ·Ó Ì ÙÔÓ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË. √ ¡È΋ٷ˜ ÂÎÛÙÚ¿Ù¢Û ηٿ ÙÔ˘ ¡·˘Ï›Ô˘, Ô ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ Ì ÙÔ˘˜ ÁÈÔ˘˜ ÙÔ˘ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ΔÚ›ÔÏ˘, ÂÓÒ Ô ¡ÔÙ·Ú¿˜ Î·È Ô §fiÓÙÔ˜ ηٿ ÙÔ˘ ∞ÎÚÔÎÔÚ›ÓıÔ˘. øÛÙfiÛÔ, Ì ÂΛӷ Ù· ¯Ú‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ‰·Ó›Ԣ Ë Î˘‚¤ÚÓËÛË ‹Ù·Ó ÈÔ ÈÛ¯˘Ú‹ ·fi ÔÙ¤: ™Ù· Ù¤ÏË ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ Î·È ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘ ¤‚·Ï ÛÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ Ì ÙË ÊÚÔÓÙ›‰· ÙÔ˘ πˆ¿ÓÓË ∫ˆÏ¤ÙÙË ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ¯ÂÚÛ·›· ‰‡Ó·ÌË Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ‰ËÏ·‰‹ Ù· ÚÔ˘ÌÂÏÈÒÙÈη ÛÙ›ÊË ˘fi ÙÔÓ ∫·Ú·Ù¿ÛÔ, ÙÔÓ °Ô‡Ú·, ÙÔÓ ∫·Ú·˚ÛοÎË, ÙÔÓ ¢Ú¿ÎÔ Î·È ÙÔÓ Δ˙·‚¤ÏÏ·. ŸÏÔÈ ·˘ÙÔ› Ô‰ËÁÔ‡ÓÙ·Ó ·fi ÂΛÓÔ ÙÔ ÔχÂÈÚÔ Ì¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎÔ‡. √È ÚÒÙÔÈ, ·ÊÔ‡ ‰È¤Ï˘Û·Ó ÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· ÙÔ˘ ∞ÎÚÔÎÔÚ›ÓıÔ˘, ηٷÙÚfiˆÛ·Ó ÙÔÓ §fiÓÙÔ Î·È ÙÔÓ ¡ÔÙ·Ú¿ ÛÙÔ ∫Ô˘Ù˙ÔÌ¿‰È. ΔÔ˘˜ ηٷ‰›ˆÍ·Ó ̤¯ÚÈ ÙÔÓ ÕÁÈÔ °ÂÒÚÁÈÔ, ¤ÂÈÙ· ·fi ÙÚÔÌÂÚ‹ ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÙÔ˘˜ ·Ó¿ÁÎ·Û·Ó Ó· ʇÁÔ˘Ó Î·È ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Î˘Ú›Â˘Û·Ó Ù· ΔڛηϷ. ∂ÓÒ ÓÈÎÈfiÙ·Ó Ë ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ˜, ¿ÏÏ· ÚÔ˘ÌÂÏÈÒÙÈη ÛÙ›ÊË ·Ó¤‚ËÎ·Ó ·fi ÙË μÔÛÙ›ÙÛ· ÛÙ· ∫·Ï¿‚Ú˘Ù· Î·È ·fi ÂΛ
η٤‚ËÎ·Ó ¤ˆ˜ ÙË ªÂÛÛËÓ›·, ‰È·Ï‡ÔÓÙ·˜ Î·È ÂÚÈÔÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ÛÙ·ÛÈ·ÛÙ¤˜ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘. ™ÙȘ ÎÂÓÙÚÈΤ˜ ·گ›Â˜ ‰ÂÓ Á›ÓÔÓÙ·Ó ÌÂÁ¿Ï˜ Û˘ÌÏÔΤ˜, ‰ÈfiÙÈ Ô ÈÛ¯˘ÚfiÙ·ÙÔ˜ ˘ÔÛÙÚ¿ÙËÁÔ˜ ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË, Ô ¢.¶Ï·Ô‡Ù·˜, ›¯Â Û˘ÓÙ·¯ı› Ì ÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛË. ŸÙ·Ó Ô ¶¿ÓÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘ ‰ÔÏÔÊÔÓ‹ıËΠ۠ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ ·„ÈÌ·¯›· ÎÔÓÙ¿ ÛÙËÓ ΔÚ›ÔÏË, Ô ·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘ ηٷ‚Ï‹ıËΠÙfiÛÔ, ÒÛÙ ÂÈηϤÛÙËΠ·Ì¤Ûˆ˜ ÙËÓ ·ÌÓËÛÙ›· Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ·Ú·‰fiıËΠ۠·˘Ù‹Ó. ŒÙÛÈ, ÔÈ ·ÏÏÔÙÈÓÔ› ·ÓÙ›·ÏÔÈ Î·È Î·ÙÔÈÓÔ› Û‡ÌÌ·¯Ô› ÙÔ˘ Ù·ÂÈÓÒıËÎ·Ó ÔÏÔÛ¯ÂÚÒ˜. √ £Âfi‰ˆÚÔ˜ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓ˘, ÔÈ Ù¤ÛÛÂÚȘ ·‰ÂÏÊÔ› ¢ÂÏËÁÈ·ÓÓ·›ÔÈ, Ô πˆ¿ÓÓ˘ ¡ÔÙ·Ú¿˜, Ô ª.∞Ó·ÛÙ·ÛfiÔ˘ÏÔ˜, Ô °Ú›˙·Ï˘, Ô ¶··ÙÛÒÓ˘, Ô ∞.∫·ÙÛ·Úfi˜, Ô ÁÂÚÔ-™ÈÛ›Ó˘ Ì ÙÔ ÁÈÔ ÙÔ˘ ÃÚ‡Û·ÓıÔ Î·È Ô ÌfiÓÔ˜ ƒÔ˘ÌÂÏÈÒÙ˘ Ô˘ ›¯Â Û˘ÓÙ·¯ı› Ì·˙› ÙÔ˘˜, Ô £Âfi‰ˆÚÔ˜ °Ú›‚·˜, Ô‰ËÁ‹ıËÎ·Ó ÛÙȘ 2 ºÂ‚ÚÔ˘·Ú›Ô˘ 1825 ÛÙËÓ ⁄‰Ú· Î·È Ê˘Ï·Î›ÛÙËÎ·Ó ÛÙË ÌÔÓ‹ ÙÔ˘ ¶ÚÔÊ‹ÙË ∏Ï›·. √ ∞Ó‰Ú¤·˜ ∑·˝Ì˘, Ô ∞Ó‰Ú¤·˜ §fiÓÙÔ˜ Î·È Ô ¡È΋ٷ˜ ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ‰È·Ê‡ÁÔ˘Ó ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, fiÔ˘ ›¯·Ó οÔÈÔ˘˜ ÚÔÛˆÈÎÔ‡˜ Ê›ÏÔ˘˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÙÔ˘˜ ¤ÛˆÛ·Ó. √ °Ô‡Ú·˜ ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÙÔ˘ 1825 ¤ÛÙÚ„ ·fi ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, fiÔ˘ ‹‰Ë ·fi Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ Ô √‰˘ÛÛ¤·˜ ›¯Â Û˘ÌÌ·¯‹ÛÂÈ ·ÚÔÎ¿Ï˘Ù· Ì ÙÔ˘˜ ΔÔ‡ÚÎÔ˘˜. ΔÔÓ Î·Ù·ÙÚfiˆÛÂ, ÙÔÓ ·Ó¿ÁηÛ ӷ ·Ú·‰Ôı› Î·È ÙÔÓ Ô‰‹ÁËÛ ‰¤ÛÌÈÔ, ÂÚÈÊÚÔÓË̤ÓÔ Î·È ÂÁηٷÏÂÈÌ̤ÓÔ ·fi fiÏÔ˘˜ ÛÙËÓ ∞ÎÚfiÔÏË Ù˘ ∞ı‹Ó·˜. ∂Λ Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ· ·˘Ùfi˜ Ô ¿ÓıÚˆÔ˜, Ô˘ ›¯Â ‰È·„‡ÛÂÈ fiϘ ÙȘ ‡ÏÔÁ˜ ÂÏ›‰Â˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ Î·ÙfiÚıˆÌ¿ ÙÔ˘ ÛÙË °Ú·‚È¿, ‚Ú¤ıËΠÓÂÎÚfi˜ ÛÙȘ 16 πÔ˘Ï›Ô˘ ÛÙÔ˘˜ Úfiԉ˜ ÙÔ˘ Ó·Ô‡ Ù˘ ∞Ù¤ÚÔ˘ ¡›Î˘. ª¿ÏÈÛÙ·, ÂÈÎÚ¿ÙËÛÂ Ë Ê‹ÌË fiÙÈ ‚ڋΠÙÔ ı¿Ó·ÙÔ ¤¯ÔÓÙ·˜ ηٷÎÚËÌÓÈÛÙ› ÛÙËÓ ·fiÂÈÚ¿ ÙÔ˘ Ó· ·Ô‰Ú¿ÛÂÈ.
∂ÎÛÙÚ·Ù›· ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹ Ù˘ ™Îfi‰Ú·˜ - £¿Ó·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ª¿ÚÎÔ˘ ªfiÙÛ·ÚË ¶ÔÙ¤ ¿ÏÏÔÙÂ Ë ÂÏÏËÓÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË ‰ÂÓ Â›¯Â Ê·Ó› ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË. ΔÈ ÁÈÓfiÙ·Ó fï˜ ÛÙÔ ÌÂٷ͇ Ô ¿Ó‰Ú·˜ ÂΛÓÔ˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ıˆÚËı› ÚˆÙÂÚÁ¿Ù˘ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜ ÛÙ· Ú¿ÁÌ·Ù·; √ ∞ϤͷӉÚÔ˜ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜ ›¯Â ¿ÂÈ ·fi Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1823 ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·, fiÔ˘ ·Ú¤ÌÂÈÓ Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ 1824. ∏ Ì·ÎÚfi¯ÚÔÓË ·Ô˘Û›· ÙÔ˘ ·fi ÙÔ Î¤ÓÙÚÔ Ù˘ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ٷ ÔÏÂÌÈο ÁÂÁÔÓfiÙ·
[78]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
°ÎÚ·‚Ô‡Ú· ÂÔ¯‹˜ Ì ¿Ô„Ë Ù˘ ·Ú·Ï›·˜ ÙÔ˘ ªÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘. √ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜, fiÙ·Ó ‹Á ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ, ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1823, ÊÚfiÓÙÈÛ ӷ Ô¯˘ÚÒÛÂÈ Ôχ ηϿ ÙËÓ fiÏË. ART MEDIA/HERITAGE IMAGES/SCALA
·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ ÛÙË ™ÙÂÚ¿. ¶Ú¿ÁÌ·ÙÈ, ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ¢Ú¿Ì·ÏË, ÙÔ 1823 Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ‰È¤Ù·Í ӷ ÂÈÛ‚¿ÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ‰‡Ô ÛÙÚ·ÙÔ› -Ô ¤Ó·˜ ·fi ÙË £ÂÛÛ·Ï›· Î·È Ô ¿ÏÏÔ˜ ·fi ÙËÓ ◊ÂÈÚÔ- ηÈ, ·ÊÔ‡ ÂÓˆıÔ‡Ó ÛÙË ¡·‡·ÎÙÔ, Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ· Î·È Ó· ÂȯÂÈÚ‹ÛÔ˘Ó Ó· ˘ÔÙ¿ÍÔ˘Ó fiÏË ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ. °È’ ·˘ÙfiÓ ÙÔ ÛÎÔfi, ÙÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ ÚÔ‹Ï·Û ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂ÏÏ¿‰· Ô °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ·Û¿˜ ¶ÂÚÎfiÊÙÛ·Ï˘, ΢ڛˆ˜ Ì ÈÈ΋ ‰‡Ó·ÌË, ÒÛÔ˘ ¤ÊÙ·Û ÛÙË ºˆÎ›‰· Î·È ÛÙË μÔȈٛ·. ∞Ó Î·È Ô °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ·Û¿˜ ˘‹ÚÍ ηÏfi˜ ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˘, ‹Ù·Ó ˘¤ÚÁËÚÔ˜ Î·È ‰˘Û·ÚÂÛÙË̤ÓÔ˜ Ì ÙÔ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ. ŒÙÛÈ, Ô‡Ù ÙÔ ·Ú¯ÈÎfi Û¯¤‰ÈÔ ÂÎÙ¤ÏÂÛ ԇÙ οÙÈ ¿ÏÏÔ ÛÔ˘‰·›Ô. ∞ÓÙ› Ó· ηٷϿ‚ÂÈ ÙËÓ ÕÌÊÈÛÛ· Î·È Ó· ÂÍ·ÛÊ·Ï›ÛÂÈ ÙË Û˘ÁÎÔÈÓˆÓ›· Ì ÙË ¡·‡·ÎÙÔ, ÂÍ¿ÓÙÏËÛ ÙÔ ¯ÚfiÓÔ ÙÔ˘ Î·È ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi Û ÌÈÎÚ¤˜ Û˘ÌÏÔΤ˜ ÛÙË μÔȈٛ·, ÛÙËÓ ∞ÙÙÈ΋ Î·È ÛÙËÓ ∂‡‚ÔÈ·. ™ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ¤ÛÙÚ„ ÛÙË §·Ì›· ¿Ú·ÁÔ˜. ¶ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ˘‹ÚÍÂ Ë Â›ıÂÛË ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·. ∞˘Ù‹ ·Ó·Ù¤ıËΠÛÙÔ ªÔ˘ÛÙ·‹, ÙÔÓ ·Û¿ Ù˘ ™Îfi‰Ú·˜, Ô ÔÔ›Ô˜ η٤‚ËΠ̠8.000 ÁÂÓÓ·›Ô˘˜ ªÈÚ‰›Ù˜ Î·È °Î¤ÁÎˉ˜, Î·È ÛÙÔÓ √Ì¤Ú μÚ˘ÒÓË ÙˆÓ πˆ·ÓÓ›ÓˆÓ, Ô˘ ‰È¤ıÂÙ 4.000 ¿Ó‰Ú˜. ∫·È ·˘ÙÔ› fï˜ ¿ÚÁËÛ·Ó Ó· ÂÈÛ‚¿ÏÔ˘Ó, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ·Ú¯Èο ÂÓÂÚÁÔ‡Û·Ó ‰È·ÈÚÂ̤ÓÔÈ. ™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘, fiÙ·Ó Ô ·Û¿˜ Ù˘ ™Îfi‰Ú·˜ ‰È¤Û¯ÈÛ ٷ ÕÁÚ·Ê· Î·È Î·Ù¤Ï·‚ Ì ÙËÓ ÂÌÚÔÛıÔÊ˘Ï·Î‹ ÙÔ˘ ÙÔ ∫·ÚÂÓ‹ÛÈ, Ô Î›Ó‰˘ÓÔ˜ ÌÂÁ¿ÏˆÛÂ. Ÿˆ˜ ÙÔ 1822, ¤ÙÛÈ Î·È Û ·˘Ù‹ ÙË Û˘Á΢ڛ· Ô ™Ô˘ÏÈÒÙ˘ ª¿ÚÎÔ˜ ªfiÙÛ·Ú˘24 ÚˆÙ·ÁˆÓ›ÛÙËÛ ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·. 줂·È·, Ô ª¿ÚÎÔ˜ ˘‹ÚÍ ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÈÔ ËÚˆÈÎÔ‡˜ Î·È Â˘ÁÂÓ›˜ Ù‡Ô˘˜ ŒÏÏËÓ· ÔÏÂÌÈÛÙ‹. ¢ÂÓ Â›¯Â ÙÔ ÔÏ˘Ì‹¯·ÓÔ Ì˘·Ïfi ÙÔ˘ ∫ÔÏÔÎÔÙÚÒÓË Ô‡Ù ÙÔ ÌÂÁ·Ï‹‚ÔÏÔ Ó‡̷ Ô˘ ÂΉ‹ÏˆÛÂ Ô ∫·Ú·˚Ûο΢ ÛÙ· Ù¤ÏË Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ø˜ ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÊÔÛ›ˆÛË fï˜ Î·È ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ·Ó‰Ú›· ηӤӷ˜ ‰ÂÓ ÙÔÓ Û˘Ó·ÁˆÓÈ˙fiÙ·Ó. ∏ ηÏÔÛ‡ÓË ‹Ù·Ó ˙ˆÁÚ·ÊÈṲ̂ÓË ÛÙÔ ÚfiÛˆfi ÙÔ˘ Î·È Ë Î·ÏÔηÁ·ı›· ÙÔ˘ Ê·ÈÓfiÙ·Ó ÛÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ˘˜ ÙÔ˘. ◊Ù·Ó ·ÚÓ› Ì ηډȿ ÏÈÔÓÙ·ÚÈÔ‡. √È ∞Ï‚·ÓÔ› ¤ÏÂÁ·Ó fiÙÈ, ·Ó ‹Ù·Ó ÌÔ˘ÛÔ˘ÏÌ¿ÓÔ˜, ı· ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ Ô ÚÔÊ‹Ù˘ ∞Ï‹˜ ›¯Â Á˘Ú›ÛÂÈ ÛÙË °Ë. ªfiÏȘ ¤Ì·ı fiÙÈ Ë ÂÌÚÔÛıÔÊ˘Ï·Î‹ ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹ ›¯Â ηٷϿ‚ÂÈ Ù· ÏÈ‚¿‰È· Î·È ÙÔ˘˜ ΋Ԣ˜ ÙÔ˘ ∫·ÚÂÓËÛ›Ô˘, Û˘ÓÂÓÓÔ‹ıËΠ̠ϛÁÔ˘˜ ∞ÈÙˆÏÔ‡˜ Î·È ∞ηÚÓ¿Ó˜ Î·È ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ Ù˘ ÂÈÙÂı› ·fi ‰‡Ô ÛËÌ›· ÙË Ó‡¯Ù·: Ô ›‰ÈÔ˜ Ì ÙÔ˘˜ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ ·fi ÙËÓ Â‰È¿‰·, ÔÈ ∞ÈÙˆÏÔ›, ÔÈ ∞ηÚÓ¿Ó˜ Î·È Î¿ÔÈÔÈ ¿ÏÏÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ ·fi Ù· ‚Ô˘Ó¿. √ ›‰ÈÔ˜ ˘ÏÔÔ›ËÛ ÙÔ Û¯¤-
‰ÈÔ, ÂÍÔÚÌÒÓÙ·˜ ÙË Ó‡¯Ù· Ù˘ 9˘ ∞˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘ Ì 350 ¿Ó‰Ú˜. √È ™ÎÔ‰ÚÈÓÔ› È¿ÛÙËÎ·Ó ÛÙÔÓ ‡ÓÔ, η٤ıÂÛ·Ó Ù· fiÏ· Î·È ÙÚ¿ËÎ·Ó ÛÂ Ê˘Á‹. ∞Ó Î·Ù¤‚·ÈÓ·Ó ÙfiÙ ·fi Ù· ‚Ô˘Ó¿ Î·È ÔÈ ˘fiÏÔÈÔÈ ŒÏÏËÓ˜, Ë Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ ÙˆÓ Â¯ıÚÒÓ ı· ‹Ù·Ó ÔÏÔÛ¯ÂÚ‹˜. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜, fï˜, ·Ó Î·È ¿ÎÔ˘Û·Ó ÙÔ˘˜ ˘ÚÔ‚ÔÏÈÛÌÔ‡˜, ¤ÛÂ˘Û·Ó ÌfiÓÔ Ï›ÁÔÈ Ì ·Ú¯ËÁfi ÙÔÓ ∫›ÙÛÔ Δ˙·‚¤ÏÏ·. √È ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ ¤‰ÈˆÍ·Ó ÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜ ·fi fiÏ· Ù· ¯·Ú·ÎÒÌ·Ù·, ÂÎÙfi˜ ·fi Ì›· Ì¿Ó‰Ú·, fiÔ˘ ›¯Â ÛÙ‹ÛÂÈ ÙË ÛÎËÓ‹ ÙÔ˘ Ô Δ˙ÂϷω›-̤˘, Ô ·Ú¯ËÁfi˜ Ù˘ ÂÌÚÔÛıÔÊ˘Ï·Î‹˜ ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹. √ ª¿ÚÎÔ˜, ÏËÁˆÌ¤ÓÔ˜ ÂÏ·ÊÚ¿ ÛÙÔ ‰ÂÍÈfi ‚Ô˘‚ÒÓ·, ¤ÙÚÂÍ ÚÔ˜ ÙË Ì¿Ó‰Ú·, ÛηÚʿψÛ ÛÙÔ Ù›¯Ô˜ Ù˘ Î·È ¤„·¯Ó ӷ ‚ÚÂÈ ÙÚfiÔ Ó· ÂÈÛ‚¿ÏÂÈ. ŸÛÔÈ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó Ì¤Û· ›‰·Ó ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ÙÔ˘ Ó· ÚÔ‚¿ÏÂÈ: √ ª¿ÚÎÔ˜ ˘ÚÔ‚ÔÏ‹ıËΠÛÙÔ Ì¤ÙˆÔ Î·È ¤ÂÛ ÓÂÎÚfi˜. ΔfiÙ ÔÈ Û˘Ó·ÁˆÓÈÛÙ¤˜ ÙÔ˘ ‹Ú·Ó ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ ·Ú¯ËÁÔ‡ ÙÔ˘˜ ηÈ
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [79]
·Ô¯ÒÚËÛ·Ó. ∫·Ó¤Ó·˜ ‰ÂÓ ÙfiÏÌËÛ ӷ ÙÔ˘˜ ÂÌÔ‰›ÛÂÈ Î·Ù¿ ÙËÓ ˘Ô¯ÒÚËÛË, ·Ú’ fiÙÈ Â›¯·Ó ÊÔÚÙÒÛÂÈ ÌÔ˘Ï¿ÚÈ· Ì ÏÔ˘ÛÈfiٷٷ Î·È ÔÏ˘¿ÚÈıÌ· Ï¿Ê˘Ú·, fiÏ· Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È·. ∂ΛÓË ÙË Ó‡¯Ù· ÔÈ Â¯ıÚÔ› ¤¯·Û·Ó ÂÚ›Ô˘ 800 ¿Ó‰Ú˜. ŸÌˆ˜, Ë ∂ÏÏ¿‰· ¤¯·Û ¤Ó·Ó ·fi ÙÔ˘˜ ηχÙÂÚÔ˘˜ ˘ÂÚ·ÛÈÛÙ¤˜ Ù˘. ΔËÓ ÂfiÌÂÓË Ì¤Ú· ÔÈ ªÈÚ‰›Ù˜ ¤ı·„·Ó ÙÔ˘˜ ÓÂÎÚÔ‡˜ ÙÔ˘˜ οو ·fi ÙȘ ÈÙȤ˜ ÙÔ˘ ∫·ÚÂÓËÛ›Ô˘. §›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, Ì ÙËÓ ¿ÊÈÍË ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹, η٤‚ËÎ·Ó ÛÙÔÓ ∫¿Ùˆ ∑˘Áfi Ù˘ ∞Èوϛ·˜ ÁÈ· Ó· ¿ÚÔ˘Ó ÂΉ›ÎËÛË. ™ÙË °Ô˘ÚÈ¿, ¤Ó· ¯ˆÚÈfi ÛÙËÓ ·ÚÈÛÙÂÚ‹ fi¯ıË ÙÔ˘ ∞¯ÂÏÒÔ˘, ÂÓÒıËÎ·Ó ÛÙȘ 17 ™ÂÙÂÌ‚Ú›Ô˘ Ì ÙÔÓ √Ì¤Ú ·Û¿. √È ‰‡Ô ·Û¿‰Â˜ ‰ÂÓ ÂÈÙ¤ıËÎ·Ó ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ, ηıÒ˜ ÙÔ ‚Ú‹Î·Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· Ô¯˘ÚˆÌ¤ÓÔ Û˘ÁÎÚÈÙÈο Ì ÙÔÓ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ ¯ÚfiÓÔ. ∞ÊÔ‡ ÂÚÈÏ·Ó‹ıËÎ·Ó ÂÚ›Ô˘ ÁÈ· ¤Ó· Ì‹Ó· ·fi ÙÔÓ ∞¯ÂÏÒÔ Ì¤¯ÚÈ
ÙÔÓ ∂‡ËÓÔ, ÂÁη٤ÛÙËÛ·Ó ÙÔ ÛÙÚ·Ùfi‰fi ÙÔ˘˜ ÛÙ· ÂÚÈ‚fiÏÈ· Î·È ÛÙÔ˘˜ ÂÏ·ÈÒÓ˜ ÙÔ˘ ∞Ó·ÙÔÏÈÎÔ‡. ŒÚÈÍ·Ó ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ Ô‚›‰Â˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ·˘Ù‹˜ Ù˘ fiÏ˘, ·ÏÏ¿ ÚÔͤÓËÛ·Ó ÌfiÓÔ ÌÈÎÚ¤˜ ˙ËÌȤ˜. ™ÙÔ ÌÂٷ͇, ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ˘ÔʤÚÔ˘Ó ·fi ¤ÏÏÂÈ„Ë ÙÚÔÊ›ÌˆÓ Î·È ¯ÚËÌ¿ÙˆÓ, ηıÒ˜ ‰È¿ÊÔÚ· ÂÏÏËÓÈο ÛÒÌ·Ù· ÙÔ˘˜ ·fiÎÔ‚·Ó ·fi Ù· ÓÒÙ·. ∂ÈϤÔÓ, ÔÈ ‰‡Ô ËÁÂÌfiÓ˜ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÊÈÏÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. ∞ÈÌ·ÙËÚ¤˜ Û˘ÁÎÚÔ‡ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ΔfiÛÎÔ˘˜, ÛÙÔ˘˜ °Î¤ÁÎˉ˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ªÈÚ‰›Ù˜. ŒÙÛÈ, ·Ó·ÁÁ¤ÏıËΠfiÙÈ Â›¯Â ‰È·Ï˘ı› ÙÔ ÛÙÚ·ÙfiÂ‰Ô ÙÔ˘ ¶ÂÚÎfiÊÙÛ·ÏË °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ·Û¿ ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂ÏÏ¿‰·. ™ÙȘ 17 ¡ÔÂÌ‚Ú›Ô˘ ÔÈ ‰‡Ô ·Û¿‰Â˜ ıÂÒÚËÛ·Ó ÛˆÛÙfi Ó· ·Ô¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó. Œ¯ÔÓÙ·˜ ¯¿ÛÂÈ Ì¿Ù·È· ÙÔ ¤Ó· ٤ٷÚÙÔ Ù˘ ‰‡Ó·Ì‹˜ ÙÔ˘˜, ¤Ê˘Á·Ó οˆ˜ ‚È·ÛÙÈο Ô ¤Ó·˜ ÁÈ· ÙË ™Îfi‰Ú· Î·È Ô ¿ÏÏÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÕÚÙ·.
[80]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜ ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ - ◊ÙÙ· ÙÔ˘ ¢ÂÚ‚›˜ ·Û¿ ÛÙËÓ ÕÌÏÈ·ÓË
¶ÚÔÛˆÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ ¢ÂÚÈÁÓ‡. √ °¿ÏÏÔ˜ ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˜ ÙÔÓ ∞Ú›ÏÈÔ ÙÔ˘ 1823 Û˘Ó¿ÓÙËÛ ÙÔÓ Î·ÂÙ¿Ó ·Û¿ ÃÔÛÚ¤Ê, Ô˘ ÔÌÔÏfiÁËÛ fiÙÈ ÔÈ ÛÊ·Á¤˜ ÛÙË Ã›Ô Î·È ÛÙËÓ ¶fiÏË ·ÓÙ› Ó· ηٷÛÙ›ÏÔ˘Ó ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ÙËÓ ·Ó·˙ˆ‡ÚˆÛ·Ó. ∂£¡π∫√ π™Δ√ƒπ∫√ ª√À™∂π√
∂Ó Ì¤Ûˆ ÙˆÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›ˆÓ ÂÚÈÂÙÂÈÒÓ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÂÎÛÙÚ·Ù›·˜ ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ ı˘Ì‹ıËÎ·Ó ÙÔÓ ¿Ó‰Ú· Ô˘ ›¯Â ÛÒÛÂÈ ÚÈÓ ·fi ‰‡Ô ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ. ∫˘Ú›ˆ˜ ÙÔÓ ı˘Ì‹ıËÎ·Ó ÁÈ·Ù› Ô ÛÔ˘‰·ÈfiÙÂÚÔ˜ Û˘Ó·ÁˆÓÈÛÙ‹˜ ÙÔ˘, Ô ª¿ÚÎÔ˜ ªfiÙÛ·Ú˘, ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â È·. ŒÙÛÈ, ·Ú·Î¿ÏÂÛ·Ó ÙÔÓ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙË ÁÂÓÈ΋ ‰È‡ı˘ÓÛË ÙˆÓ ˘Ôı¤ÛÂÒÓ ÙÔ˘˜. ∞˘Ùfi˜ ¤ÊÙ·Û ÛÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ ÛÙȘ 30 ¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘. ∞˘Ù‹ Ë ·fiÊ·ÛË ÙÔ˘ ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˘ ˘‹ÚÍ ̛· ·fi ÙȘ ÈÔ ¤ÓÙÈ̘ Û fiÏÔ ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÎfi ÙÔ˘ ‚›Ô. ∏ ·ÏÏ·Á‹ Ô˘ ›¯Â ÛËÌÂȈı› ÛÙ· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 1823 ÛÙȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ fiÏ˘ Ù˘ ÂÏÏËÓÈ΋˜ ΢‚¤ÚÓËÛ˘ ˘‹ÚÍ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ. ø˜ Úfi‰ÚÔ˜ ÙÔ˘ ‚Ô˘Ï¢ÙÈÎÔ‡, ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂÏ›ÛÂÈ -Î·È Ó· ··ÈÙ‹ÛÂÈ- ·Ó fi¯È ÙËÓ ÚÒÙË, οÔÈ· ÚÔÂͤ¯Ô˘Û· ı¤ÛË ÛÙÔ ÔÏÈÙÈÎfi ÚÔÛ΋ÓÈÔ. ∫·È fï˜, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ·˘Ùfi ÙÔ ·Í›ˆÌ·, ·ÚΤÛÙËΠÛÙË Ú‡ıÌÈÛË ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. ÿÛˆ˜ ÚÔ¤‚Ï„ fiÙÈ Î·È ÙfiÙÂ, fiˆ˜ Î·È ÙÔ 1822, ÌÔÚÔ‡Û ӷ ˘ËÚÂÙ‹ÛÂÈ ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ÈÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ˆ˜ ÂıÂÏÔÓÙ‹˜ ·Ú¿ ˆ˜ ΢‚ÂÚÓ‹Ù˘. ΔÔ ‚¤‚·ÈÔ Â›Ó·È fiÙÈ, ̤ÓÔÓÙ·˜ ÛÙË ‰˘ÙÈ΋ ∂ÏÏ¿‰· ÁÈ· ¤Ó·Ó ÔÏfiÎÏËÚÔ ¯ÚfiÓÔ, Ù·ÎÙÔÔ›ËÛ ÙȘ ˘Ôı¤ÛÂȘ Ù˘ Î·È ÂÌ„‡¯ˆÛ ÙÔ˘˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Ù˘. ¶ÚÔ¿ÓÙˆÓ ÊÚfiÓÙÈÛ ӷ Ô¯˘ÚÒÛÂÈ ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ. ŒÓ· ÌfiÓÔ Ï¿ıÔ˜ ¤Î·ÓÂ: ¢ÂÓ Ì¿ÓÙ„ ÙËÓ ·Í›· ÙÔ˘ ∫·Ú·˚ÛοÎË. ◊Úı Û ڋÍË Ì ÙÔÓ ¿Ó‰Ú· Ô˘ ‰‡Ô ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿, Û ¿Ú· Ôχ ÎÚ›ÛÈÌË ÛÙÈÁÌ‹, ı· ·Ô‰Â›ÎӢ Ì ϷÌÚ¤˜ Ú¿ÍÂȘ fiÙÈ ‹Ù·Ó Ô ÈÔ ÈÛ¯˘Úfi˜ ÔϤ̷گԘ Ù˘ ™ÙÂÚ¿˜ ∂ÏÏ¿‰·˜ Î·È ›Ûˆ˜ Ô ÈÔ ÈÛ¯˘Úfi˜ ·fi fiÛÔ˘˜ ·Ó·‰Â›¯ıËÎ·Ó ÛÙËÓ ÍËÚ¿. ŸÌˆ˜, ˆ˜ ÚÔ˜ Ù· ˘fiÏÔÈ· Ë ‰ÈÔÈÎËÙÈ΋ Î·È Ë ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÔÚÁ¿ÓˆÛË, Ì ÙȘ Ôԛ˜ Ô ª·˘ÚÔÎÔÚ‰¿ÙÔ˜ ·Û¯ÔÏ‹ıËΠfiÏÔ ÙÔ 1824, ÚÔÂÙÔ›Ì·Û·Ó ÙËÓ ¿Ì˘Ó· Ì ÙËÓ ÔÔ›· ÙÔ ªÂÛÔÏfiÁÁÈ Ù· ÂfiÌÂÓ· ¯ÚfiÓÈ· ·ÓÙÈÙ¿¯ıËΠÛÙȘ Âӈ̤Ó˜ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ù˘ ƒÔ‡ÌÂÏ˘ Î·È Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘. ΔÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ ‰È¢ÎÔχÓıËΠÂÂȉ‹ ÙÔ 1824 ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ η̛· ÛÔ˘‰·›· ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ÂÎÛÙÚ·Ù›· ηٿ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. ªfiÓÔ Ë ·Ó·ÙÔÏÈ΋ ∂ÏÏ¿‰· ·ÂÈÏ‹ıËΠÙËÓ ¿ÓÔÈÍË ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘. √ μ·ÏÂÛ‹˜ ¢ÂÚ‚›˜ ·Û¿˜ Âȯ›ÚËÛ ӷ ÂÈÛ‚¿ÏÂÈ ÙÔÓ πÔ‡ÏÈÔ Ì 10.000 ¿Ó‰Ú˜, ·ÏÏ¿ ·ÔÎÚÔ‡ÛÙËΠ·fi ÙÔ˘˜ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ‡˜ Ô˘ ›¯·Ó ηٷϿ‚ÂÈ Ù· ÛÙÂÓ¿ ÙˆÓ ™·ÏÒÓˆÓ, ÙˆÓ ∫Ú·‚¿ÚˆÓ Î·È ÙÔ˘ ∑˘ÁÔ‡, Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ Û˘ÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·Ó Â›Û˘ ÔÚÈṲ̂ÓÔÈ ™Ô˘ÏÈÒÙ˜ Î·È ¶ÂÏÔÔÓÓ‹-
ÛÈÔÈ. ∏ ÈÔ ·ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢ÙË Ì¿¯Ë ¤ÁÈÓ ÛÙËÓ ÕÌÏÈ·ÓË - ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ™¿ÏˆÓ· Î·È ÛÙË °Ú·‚È¿. ∂Λ Ô ¢‹ÌÔ˜ ™Î·ÏÙÛ¿˜, Ô ∫›ÙÛÔ˜ Δ˙·‚¤ÏÏ·˜, Ô πˆ¿ÓÓ˘ ¡ÔÙ·Ú¿˜ Î·È ¿ÏÏÔÈ Î·Ù·ÙÚfiˆÛ·Ó ÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜, Ô˘ ÂÁη٤ÏÂÈ„·Ó ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ‰ÈÎÒÓ Ì·˜ ‰‡Ô ˘ÚÔ‚fiÏ·, ÂÙ¿ ÛËÌ·›Â˜ Î·È ÔÏÂÌÔÊfi‰È·. √ ¢ÂÚ‚›˜ ·Û¿˜ ·Ú¤ÌÂÈÓ ۯ‰fiÓ ÙÚÂȘ Ì‹Ó˜ ·ÎfiÌË ÛÙȘ ÎÔÈÏ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ∫ËÊÈÛÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ™ÂÚ¯ÂÈÔ‡, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÌÔÚ› Ó· οÓÂÈ Î¿ÙÈ ·ÍÈfiÏÔÁÔ. ∫·ıÒ˜ ‰Â¯fiÙ·Ó Û˘Ó¯Ҙ ÂÈı¤ÛÂȘ ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÈÎÔ‡˜ Ì·˜, ÛÙȘ 6 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ ˘Ô¯ÒÚËÛ ·fi ÙÔÓ ™ÂÚ¯ÂÈfi ¯ˆÚ›˜ Ó· ¤¯ÂÈ ÂÙ‡¯ÂÈ Î¿ÙÈ.
¡·˘ÙÈο ¤ÚÁ· ÙÔ˘ 1823 ÃÔÛÚ¤Ê -¢ÂÚÈÁÓ‡ ∞Ú¯‹ ÂÈÚ·Ù›·˜ ∏ Ó¤·, ÏÔÈfiÓ, ΢‚¤ÚÓËÛË Â˘Ù‡¯ËÛ ӷ ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙËÓ ÂÍÔ˘Û›· ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ÛÙË ™ÙÂÚ¿ ∂ÏÏ¿‰· ̷ٷȈÓfiÙ·Ó Ë ÛÔ˘‰·›· Âȯ›ÚËÛË ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹ Ù˘ ™Îfi‰Ú·˜, ÙÔ˘ √Ì¤Ú μÚ˘ÒÓË ÙˆÓ πˆ·ÓÓ›ÓˆÓ Î·È ÙÔ˘ °ÈÔ˘ÛÔ‡Ê ·Û¿ ¶ÂÚÎfiÊÙÛ·ÏË. ŸÏÔ ÙÔ 1824 ÂÍÔ˘‰ÂÙ¤ÚˆÛ ÙÔ˘˜ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡˜ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘˜ Ù˘ Î·È ‰ÂÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ ηӤӷ ÌÂÁ¿ÏÔ Â͈ÙÂÚÈÎfi ΛӉ˘ÓÔ ÛÙËÓ ÍËÚ¿. ™ÙË ı¿Ï·ÛÛ· ÙÔ 1823 ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ·Ó ÛÔ˘‰·›· ÔÏÂÌÈο ηÙÔÚıÒÌ·Ù·. øÛÙfiÛÔ, ÙÔ 1824 Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË, ·ÊÔ‡ ˘¤ÛÙË ÌÂÚÈο Ô‰˘ÓËÚ¿ ÙÚ·‡Ì·Ù·, ·Ó·‰Â›¯ıËΠÓÈÎËÊfiÚ· ÛÙȘ ÈÔ Ï·ÌÚ¤˜ Ó·˘Ì·¯›Â˜ fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·. ™ÙȘ ·Ú¯¤˜ ÙÔ˘ 1823 Ë À„ËÏ‹ ¶‡ÏË Ê¿ÓËΠӷ ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· ÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ÂȯÂÈÚ‹ÛÂȘ Ù˘. Œ¯ÔÓÙ·˜ ¯¿ÛÂÈ ÛÙȘ ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˜ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ÙÚ›· ηٿÊÚ·ÎÙ·, ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ÌËÓ ÂÎı¤ÛÂÈ ¿ÏÏ· -ηÎÒ˜ ¯ÂÈÚÈ˙fiÌÂÓ·- ÔÁÎÒ‰Ë ıˆÚ·ÎÈṲ̂ӷ ÏÔ›· ÛÙÔ˘˜ ÎÈÓ¯ÂÈÚÈ˙fiÌÂÓ· ‰‡ÓÔ˘˜ ÙˆÓ ˘ÚÔÏÈÎÒÓ. ŒÙÛÈ, Û˘ÁÎÚfiÙËÛ ÙÔ ÛÙfiÏÔ Ù˘ ΢ڛˆ˜ ·fi ÊÚÂÁ¿Ù˜ ·ÓÙ› ÁÈ· ‰›ÎÚÔÙ·. ¶ÚÔÂÙԛ̷Û ÙÔÓ ·fiÏÔ˘ 46 ÛηÊÒÓ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ÔÔ›· Û˘ÁηٷÏÂÁfiÙ·Ó ¤Ó· ÌfiÓÔ ‰›ÎÚÔÙÔ. ªÂ ·˘Ù¿ ı· ÂÓÒÓÔÓÙ·Ó ¤ÍÈ ·ÏÁÂÚÈÓ¿, ÂÙ¿ ·fi ÙËÓ Δ‡Óȉ· Î·È Ù¤ÛÛÂÚ· ·fi ÙËÓ ΔÚ›ÔÏË - Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÊÚÂÁ¿Ù˜ ‹ ‰ÚfïÓ˜. √ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙfiÏÔ˜, Ì 60 ÏÔ›·, ı· ÂÓˆÓfiÙ·Ó Ì ÙÔÓ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ÌfiÓÔ ÌÂÙ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ ∫¿ÛÔ˘. ™ÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË ¤ÁÈÓ οı ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÒÛÙ ӷ Û˘ÁÎÂÓÙÚˆıÔ‡Ó fiÛÔ ÙÔ ‰˘Ó·ÙfiÓ Î·Ï‡ÙÂÚ· ÏËÚÒÌ·Ù·. °È· ÙÔ ÛÎÔfi ·˘Ùfi, ÚÔÛÎÏ‹ıËÎ·Ó ·ÚÎÂÙÔ› ∂˘Úˆ·›ÔÈ Ó·‡Ù˜. ¡¤Ô˜ ·Ú¯ÈÓ·‡·Ú¯Ô˜ ‰ÈÔÚ›ÛÙËÎÂ Ô ÃÔÛÚ¤Ê ªÂ¯Ì¤Ù25 ·Û¿˜, ¿Ó‰Ú·˜ Ô˘ ıˆÚÔ‡ÓÙ·Ó Î·ÙÂÍÔ¯‹Ó ¤ÌÂÈÚÔ˜ - ·Ó Î·È Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ¤ÌÂÏÏ·Ó Ó· ·Ô‰Â›ÍÔ˘Ó fiÙÈ ÙÔ ı¿ÚÚÔ˜
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [81]
[82]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
ÙÔ˘ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÂÊ¿ÌÈÏÏÔ Ù˘ Û‡ÓÂÛ˘. √ ÛÙfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ‚Á‹Î ·fi ÙÔ μfiÛÔÚÔ ÛÙȘ 12 ∞ÚÈÏ›Ô˘ Î·È ÂÓÒıËΠ̠ÙË ‚·Ú‚·ÚÈ΋ ÌÔ›Ú· ÛÙËÓ Δ¤ÓÂ‰Ô ÛÙȘ 9 ª·˝Ô˘. √ °¿ÏÏÔ˜ ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˜ ÁÈ’ ·˘Ù‹ ÙË ¯Ú‹ÛË ÛÙËÓ ∞Ó·ÙÔÏ‹, Ô ¢ÂÚÈÁÓ‡26, Ô ÔÔ›Ô˜ ÌÂÙ¤ÂÈÙ· Ó·˘Ì¿¯ËÛ ÛÙËÓ ¶‡ÏÔ, Û˘Ó¿ÓÙËÛ ÛÙȘ 21 ÙÔ˘ Ì‹Ó· ÙÔ ÛÙfiÏÔ Ô˘ ·Ú·Ï¿Ì‚·Ó ÛÙÚ·Ù‡̷ٷ Ù· ÔÔ›· ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó ·fi fiÏ· Ù· ̤ÚË Ù˘ ∞Û›·˜. ∂Λ Ô °¿ÏÏÔ˜ ›¯Â Û˘˙‹ÙËÛË Ì ÙÔÓ Î·ÂÙ¿Ó ·Û¿, ÁÈ· ÙËÓ ÔÔ›· ˘¤‚·Ï ¤ÎıÂÛË ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛ‹ ÙÔ˘. √ ÃÔÛÚ¤Ê ·Û¿˜ ÔÌÔÏfiÁËÛ fiÙÈ ÔÈ ÛÊ·Á¤˜ ÛÙËÓ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏË Î·È ÛÙË Ã›Ô Â›¯·Ó ‰˘Ó·ÌÒÛÂÈ ÙËÓ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ·ÓÙ› Ó· ÙËÓ ÂÚÈÔÚ›ÛÔ˘Ó. ¶ÚfiÛıÂÛ fiÙÈ Ô ›‰ÈÔ˜ ıˆÚÔ‡ÛÂ Û˘ÓÂÙfi Ó· ·ÏÏ¿ÍÂÈ Û‡ÛÙËÌ·. «√È ÓËÛÈÒÙ˜» › «Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÔÈ À‰Ú·›ÔÈ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó fiÙÈ ‰È·Ù¤ÏÂÛ· ¿ÓÙÔÙ ÚÔÛÙ¿Ù˘ ÙÔ˘˜. ∫·È ÌfiÓÔ Ô ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÌÔ˘ ˆ˜ ·Ú¯ÈÓ·˘¿Ú¯Ô˘ ·ÚΛ ÁÈ· Ó· ÙÔ˘˜ ˘Ô‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ÎÏ›ÓÂÈ ÚÔ˜ ÂÈÂÈΤÛÙÂÚ˜ ‰È·ı¤ÛÂȘ. ∞˜ ·Ê‹ÛÔ˘Ì ηٿ ̤ÚÔ˜ fiϘ ÙȘ ÂÚÈÛÙÚÔʤ˜ ÌÈ·˜ ·ÓÒÊÂÏ˘ ÂıÈÌÔÙ˘›·˜: ∂›ÛÙ ¿Ú·Á ‰È·ÙÂıÂÈ̤ÓÔ˜ Ó· ‰È·‚È‚¿ÛÂÙ ÛÙËÓ ⁄‰Ú· ÔÚÈṲ̂Ó˜ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Û˘Ì‚È‚·ÛÌÔ‡;». «™Â ÔÈ· ‚¿ÛË;» «Δ˘ ˘ÔÙ·Á‹˜ Î·È Ù˘ ·Ú¿‰ÔÛ˘ ÙˆÓ fiψӻ. «∫·È ÔÈ· ÂÁÁ‡ËÛË ı· ÙÔ˘˜ ÚÔÙ›ӈ;» «ΔÔ ÏfiÁÔ ÌÔ˘. √È À‰Ú·›ÔÈ ÌÔ˘ ÔÊ›ÏÔ˘Ó ÔÏÏ¿ Î·È Í¤ÚÔ˘Ó fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ì ÂÌÈÛÙ¢ÙÔ‡Ó». √ ¢ÂÚÈÁÓ‡ ‰ÂÓ ıÂÒÚËÛ ¢Ú¤˜ Ó· ‰È·„‡ÛÂÈ ÙÔÓ ·Û¿, ·ÏÏ¿ ·Ú·Ù‹ÚËÛ fiÙÈ ‰ÂÓ ‰ÈηÈÔ‡ÓÙ·Ó Ó· ··ÈÙ‹ÛÂÈ ·fi ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜ ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË ÙˆÓ fiÏˆÓ Î·È Ó· ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÙËÓ Â˘ı‡ÓË ÙˆÓ Û˘ÓÂÂÈÒÓ. ΔfiÙÂ Ô Î·ÂÙ¿Ó ·Û¿˜, ÂÁηٷÏ›ÔÓÙ·˜ Ù· ¯ˆÚÈο ‡‰·Ù· Ù˘ ª˘ÙÈÏ‹Ó˘, ¤Ï¢Û ÚÔ˜ ÙÔÓ ∫·ÊËÚ¤·. ™ÙȘ 23 ÙÔ˘ Ì‹Ó· ¤ÊÙ·Û ÛÙËÓ ∫¿Ú˘ÛÙÔ, fiÔ˘ ·Ô‚›‚·Û ÙÚÔʤ˜, ÂÊfi‰È· Î·È ÂÓÈÛ¯‡ÛÂȘ, ÎÈ ¤ÙÛÈ ‰È¤Ï˘Û ÙËÓ ÔÏÈÔÚΛ· Ù˘ ·fi ÙÔÓ ∂˘‚Ô¤· ¡.∫ÚÈÂ˙ÒÙË. √ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜ ›¯Â ʇÁÂÈ ·fi ÙËÓ πˆÓ›· ÙÔÓ ÚÒÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘. ∞Ú¯Èο ›¯Â ηٷٷ¯ı› ˆ˜ ·Ïfi˜ ÛÙÚ·ÙÈÒÙ˘ ˘fi ÙÔÓ ∞ÁÁÂÏ‹ °Ô‚Á›Ó·. ŒÂÈÙ·, ¯¿ÚË ÛÙËÓ ·Ó‰Ú›· Î·È ÛÙËÓ ˘ÔÌÔÓ‹ ÙÔ˘, ·Ó·‰Â›¯ıËΠ¤Ó·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÈÔ ·ÍÈÔÌÓËÌfiÓ¢ÙÔ˘˜ ‰Â˘ÙÂÚ‡ÔÓÙ˜ ÛÙÚ·ÙËÁÔ‡˜ Ù˘ ™ÙÂÚ¿˜ ∂ÏÏ¿‰·˜. √ ¢ÂÚÈÁÓ‡, ÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ÛÙȘ 24 πÔ˘Ó›Ô˘ ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛ‹ ÙÔ˘ ÁÈ· Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Ô˘ ›¯Â Ë ‰È¿Ï˘ÛË Ù˘ ÔÏÈÔÚΛ·˜ Ù˘ ∫·Ú‡ÛÙÔ˘, ¤ÏÂÁÂ: « ŒÁÈÓ· Ì¿ÚÙ˘Ú·˜ ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ ·˘ÙÔ‡ ‰Â›ÁÌ·ÙÔ˜ Ù˘ ÌÂÙÚÈÔ¿ıÂÈ·˜ ÙÔ˘ ηÂÙ·Ó ·Û¿. √È ÊÏfiÁ˜ 40 ˘ÚÔÏËÌ¤ÓˆÓ ¯ˆÚÈÒÓ ÊÒÙÈ˙·Ó fiÏË ÙË Ó‡¯Ù· ÙË ª‹‰ÂÈ· Î·È ÙÔÓ ™ÂÈÏËvfi
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [83]
- Ù· ‰‡Ô Á·ÏÏÈο ÏÔ›·. ∏ ·ÚÔ˘Û›· Ì·˜ ¯ÚË̢ۛ۠ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÛÙË ÛˆÙËÚ›· ÔÏÏÒÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ: ΔÔ˘˜ ·Ú·Ï¿‚·Ì ÙËÓ ÒÚ· Ô˘ ¤Ê¢Á·Ó ¿Óˆ Û ÏÔÈ¿ÚÈ· Î·È ÙÔ˘˜ ÂÚÈÔÈËı‹Î·Ì ÂÓÒ ÎÈÓ‰‡Ó¢·Ó Ó· Âı¿ÓÔ˘Ó ·fi ÙËÓ Â›Ó·». ŒÂÈÙ· ·fi ÌÈ· ¿ÏÏË ÂȉÚÔÌ‹ ÛÙÔ £ÂÚÌ·˚Îfi ÎfiÏÔ, ÂÍ›ÛÔ˘ ·ÈÌ·ÙËÚ‹, Ô Î·ÂÙ¿Ó ·Û¿˜ ¤Ï¢Û ÚÔ˜ ÙÔ ∫ÚËÙÈÎfi ¤Ï·ÁÔ˜, fiÔ˘ ¤ÌÂÈÓ ϛÁ˜ ̤Ú˜. ªÂÙ¿ ¤Î·Ó ÙÔ Á‡ÚÔ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘, ÙÚÔÊÔ‰fiÙËÛ ÙË ªÂıÒÓË Î·È ÙËÓ ∫ÔÚÒÓË, Î·È ÛÙȘ 9 πÔ˘Ï›Ô˘ ·Á΢ÚÔ‚fiÏËÛ ÛÙËÓ ¶¿ÙÚ·. ∂Λ ·Ú¤ÌÂÈÓ 40 ̤Ú˜, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ Î·Ù¿ÊÂÚ ӷ Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÂÚ¯fiÌÂÓË ¯ÂÚÛ·›· ÂÎÛÙÚ·Ù›· ÙÔ˘ ªÔ˘ÛÙ·‹ Î·È ÙÔ˘ √Ì¤Ú μÚ˘ÒÓË27, Î·È Â¤ÛÙÚ„ ÛÙÔ ∞ÈÁ·›Ô. ™ÙÔ £ÂÚÌ·˚Îfi ÎfiÏÔ ‰¤¯ÙËΠ›ıÂÛË ·fi οÔÈ· ÌÈÎÚ‹ ÌÔ›Ú· À‰Ú·›ˆÓ Î·È æ·ÚÈ·ÓÒÓ. ŒÓÙÚÔÌÔ˜, ·Ó Î·È ‰ÂÓ ¤·ı οÙÈ ·fi Ù· ˘ÚÔÏÈο, ¤ÛÙÚ„ ÛÙÔÓ ∂ÏÏ‹ÛÔÓÙÔ. ∫·È Ô ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙfiÏÔ˜, ˘ÔʤÚÔÓÙ·˜ ·fi ÙËÓ ·ÓÒÏË, ‰ÂÓ Âȯ›ÚËÛ ٛÔÙ· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ∫¿ÛÔ˘, ·ÏÏ¿ Á‡ÚÈÛ ¯ˆÚ›˜ Ó· οÓÂÈ ·Ôχو˜ Ù›ÔÙ· ÛÙËÓ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·. ΔfiÙÂ Ô ¢ÂÚÈÁÓ‡ ¤ÁÚ·„ ¿ÏÈ ÛÙËÓ Î˘‚¤ÚÓËÛ‹ ÙÔ˘: «√È ÊÔ‚ÂÚ¤˜, ÏÔÈfiÓ, ÚÔÂÙÔÈ̷ۛ˜ ÙˆÓ ΔÔ‡ÚÎˆÓ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ηӤӷ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. √ÏÔÎÏËÚÒÓÂÙ·È Ô ÙÚ›ÙÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜ Ù˘ ∂ÏÏËÓÈ΋˜ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ Î·È ÔÈ Û˘ÓÙÔÓÈṲ̂Ó˜ Ì¿¯Â˜ ÙˆÓ ÔıˆÌ·ÓÈÎÒÓ ÛÙfiÏˆÓ Î·È ÛÙÚ·ÙÒÓ ‰ÂÓ Î·ÙfiÚıˆÛ·Ó Ù›ÔÙ·. √È ΔÔ‡ÚÎÔÈ, ÂÁηٷÏÂÈÌ̤ÓÔÈ ÛÙÔ˘˜ ·˘ÙÔ‡˜ ÙÔ˘˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛÙÚ¤„Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ŒÏÏËÓ˜, fi¯È Ó· ÙÔ˘˜ ˘ÔÙ¿ÍÔ˘Ó. ∏ ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË ÌÔÚ› Ó· ‰Ú¿ÛÂÈ ÌfiÓÔ Ì ٷ ÁÓˆÛÙ¿ Ù˘ fiÏ·. ∞Ó ÙË Û˘Ì‚Ô˘Ï¤„Ô˘Ì ӷ ÙËÚ‹ÛÂÈ ÙË ÊÈÏ·ÓıÚˆ›·, ÙËÓ ÂÈ›ÎÂÈ·, ÙËÓ Ù¿ÍË, Î·È ·Ó ··ÈÙ‹ÛÔ˘Ì ӷ ÂÊ·ÚÌfiÛÂÈ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ·Ú¯¤˜ ̤¯ÚÈ ÂÓfi˜ ÛËÌ›Ԣ, ı· Ù˘ ·Ê·ÈÚ¤ÛÔ˘Ì ÙÔ˘˜ ÌfiÓÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ‰Ú¿Û˘ Ô˘ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ. ∞fi ÙËÓ ¿ÏÏË, ÔÈ ŒÏÏËÓ˜ ÔÏÂÌÔ‡Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÌfiÏȘ Ë Ù‡¯Ë ÙÔ‡˜ ¯·ÌÔÁÂÏ¿ÛÂÈ Ï›ÁÔ. ¢ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi fiÛ· ¤¯Ô˘Ó ηٷʤÚÂÈ: ¢ÂÓ ı· ηٷχÛÔ˘Ó ÙÔ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ÕÚ·, Â›Ó·È ·Ó¿ÁÎË Ó· Û˘Ó˘¿ÚÍÔ˘Ó Ì·˙› ÙÔ˘». ΔÔÓ ›‰ÈÔ ¯ÚfiÓÔ ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ‰ÂÓ ¤·ı·Ó ȉȷ›ÙÂÚ˜ ˙ËÌȤ˜ ·fi ÙÔÓ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ÛÙfiÏÔ, ·ÏÏ¿ Ô‡ÙÂ Î·È ÙÔÓ ¤ÏËÍ·Ó. §fiÁˆ ¤ÏÏÂȄ˘ fiÚˆÓ, ÂÎÛÙÚ¿Ù¢·Ó ›Ù ·ÚÁÔΛÓËÙÔÈ Â›Ù ÔÏÈÁ¿ÚÈıÌÔÈ, ‹ ·Ó·Áο˙ÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÙÔÓ
›‰ÈÔ ÏfiÁÔ Ó· ÂÈÛÙÚ¤ÊÔ˘Ó ·Ú¿Î·ÈÚ· ÛÙ· ̤ÚË ÙÔ˘˜. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Ù· ÂÏÏËÓÈο ÏÔ›· ‰ÂÓ ÂÚÈfiÚÈ˙·Ó ÙË ‰Ú¿ÛË ÙÔ˘˜ Û ÂΛӘ ÙȘ Ù·ÎÙÈΤ˜ ÂÎÛÙÚ·Ù›˜. ∞fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·, ΢ڛˆ˜ ·fi ÙÔ 1823 Î·È ¤ÂÈÙ·, Ù· ÏÔ›· Ì·˜ ÂȯÂÈÚÔ‡Û·Ó ÂȉÚÔ̤˜ ÛÙ· ÙÔ˘ÚÎÈο ·Ú¿ÏÈ· Î·È Î·Ù·‰›ˆÎ·Ó Ù· ÏÔ›· Ì Ԣ‰¤ÙÂÚË ÛËÌ·›· Ô˘ ·Ú·‚›·˙·Ó ÙÔ˘˜ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡˜ ‹ ¯ÚË̢ۛ·Ó ˆ˜ ÌÂÙ·ÁˆÁÈο, ÌÂٷʤÚÔÓÙ·˜ ÔÏÂÌÔÊfi‰È· ÛÙÔ˘˜ ¯ıÚÔ‡˜. 줂·È·, fiϘ ·˘Ù¤˜ ÔÈ Ú¿ÍÂȘ ‹Ù·Ó ‰ÈηÈÔÏÔÁË̤Ó˜. ™˘Á¯ÚfiÓˆ˜, ·Ú›¯·Ó ··Û¯fiÏËÛË Î·È ¤ÛÔ‰· ÛÙÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜ Ì·˜, Ô˘ ÏÈÌÔÎÙÔÓÔ‡Û·Ó. ∞Ó Î·È Ë ÏÂËÏ·Û›· ÙˆÓ ÙÔ˘ÚÎÈÎÒÓ ÂÚÈÔ¯ÒÓ ‰ÂÓ ÚÔÍÂÓÔ‡Û οÔÈ· ‰˘Û¯¤ÚÂÈ·, Ë Î·Ù·‰›ˆÍË ÙˆÓ Ô˘‰¤ÙÂÚˆÓ ÏÔ›ˆÓ ‰˘Û·ÚÂÛÙÔ‡Û ÙÔ˘˜ Ó·˘¿Ú¯Ô˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÌÔ›Ú·Ú¯Ô˘˜ Ù˘ ‰˘ÙÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘. Ÿˆ˜ ›‰·ÌÂ, ÔÈ ÕÁÁÏÔÈ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ôχ ·˘ÛÙËÚÔ› ÛÙËÓ ÚÔÛÙ·Û›· Ù˘ ÛËÌ·›·˜ ÙÔ˘˜, οı ÊÔÚ¿ Ô˘ ·Ú·‚›·˙ ÙÔ˘˜ ·ÔÎÏÂÈÛÌÔ‡˜ Ì·˜. øÛÙfiÛÔ, ·ÎfiÌ· Î·È ·˘ÙÔ› ·Ó¿ÁÎ·Û·Ó ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ΢‚¤ÚÓËÛË Ó· ·Ó·Î·Ï¤ÛÂÈ ÙË ‰È·Î‹Ú˘ÍË Ù˘ 27˘ ª·˝Ô˘ 1824, Ë ÔÔ›· fiÚÈ˙ fiÙÈ Ù· ÏÔ›· Ô˘ ˘ËÚÂÙÔ‡Û·Ó ÙËÓ ΔÔ˘ÚΛ·, «fiÔÈ· ÛËÌ·›· Î·È ·Ó ʤÚÔ˘Ó, ‰ÂÓ ı· ıˆÚËıÔ‡Ó Ï¤ÔÓ Ô˘‰¤ÙÂÚÔ˘ ¤ıÓÔ˘˜, ·ÏÏ¿ ¯ıÚÈο». ∏ ·Ó¿ÎÏËÛË fï˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ‰È·Î‹Ú˘Í˘ ‰ÂÓ ÛÙ·Ì¿ÙËÛ ÙËÓ Î·Ù·‰›ˆÍË, Ë ÔÔ›· ‹Ù·Ó ÂȂ‚ÏË̤ÓË ·fi ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÔϤÌÔ˘ Î·È ·fi ÙËÓ ¤Ó‰ÂÈ· ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ Ơ̂ψÓ. ∏ ηٷ‰›ˆÍË, ÏÔÈfiÓ, Û˘Ó¯›ÛÙËÎÂ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ӷ ıˆÚÂ›Ù·È ˆ˜ ÂÈÚ·Ù›·. ∞fi ηÈÚfi ÔÏÏ¿ ÏÔ›· Ì·˜ ÛÙÂÚÔ‡ÓÙ·Ó Î¿ı ÙÚfiÔ ÓfiÌÈÌ˘ ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È Û˘ÓÙ‹ÚËÛ˘. ŒÙÛÈ, ›¯·Ó Ú¿ÁÌ·ÙÈ ·ÚÂÎÙڷ› Û ·ÏËıÈÓ¤˜ ÂÈÚ·ÙÈΤ˜ Ú¿ÍÂȘ. ∞fi ÙÔ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ù˘ ˘ÔÙÈı¤ÌÂÓ˘ Î·È Ù˘ Ú·ÁÌ·ÙÈ΋˜ ÂÈÚ·Ù›·˜, ·˘Ù‹ ÂÍ·ÏÒıËΠÙÚÔÌÂÚ¿ Ì ÙËÓ ¿ÚÔ‰Ô ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘. ∞˘Ùfi ›¯Â ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ·Ô‰ÔıÔ‡Ó ÔÏϤ˜ ηÙËÁÔڛ˜ ÛÙÔ ÂÏÏËÓÈÎfi Ó·˘ÙÈÎfi Î·È Ó· ÓÈÒÛÔ˘Ó ·Ì˯·Ó›· ·ÎfiÌ· Î·È ÔÈ ÈÔ ÂÈÏÈÎÚÈÓ›˜ Ê›ÏÔÈ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜. ª‹ˆ˜ Ô Ã¿ÌÈÏÙÔÓ, ··ÈÙÒÓÙ·˜ ÙÔ 1826 ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË Î·Ù·‰ÚÔÌÈÎÔ‡ ÏÔ›Ô˘ Ì ·ÁÁÏÈ΋ ÛËÌ·›· Ô˘ ‚Ú¤ıËΠÛÙËÓ ⁄‰Ú· Î·È ˘ÚÔ‚fiÏËÛÂ, ‰ÂÓ ‚Ú¤ıËΠÛÙË ‰˘Û¿ÚÂÛÙË ı¤ÛË Ó· ·ÓÔ›ÍÂÈ Â›Û˘ ˘Ú ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘; ŒÙÛÈ, Û˘Ó¤‚Ë ÙÔ ÂÍ‹˜ ·Ú¿‰ÔÍÔ: ∏ ⁄‰Ú·, ÛÙËÓ ÔÔ›· ‰ÂÓ Â›¯Â ÙËÓ ÙÈÌ‹ Ó· ¤ÛÂÈ
°ÎÚ·‚Ô‡Ú· ÙÔ˘ John Young, ·fi ÂÈÎÔÓÔÁÚ¿ÊËÛË ‚È‚Ï›Ô˘ ÙÔ˘ 1808, Ì ÙÔÓ ª·¯ÌÔ‡Ù μ′. √ ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ª·¯ÌÔ‡Ù ÙÔ 1824 ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ˙ËÙ‹ÛÂÈ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙÔ˘ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹, ·Û¿ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘, ÁÈ· Ó· ηٷӛÍÂÈ ÙËÓ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. SCALA/HERITAGE IMAGES
ΔÔ 1824 Ë ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË ·Ó·‰Â›¯ıËΠÓÈÎËÊfiÚ· ÛÙȘ ÈÔ Ï·ÌÚ¤˜ Ó·˘Ì·¯›Â˜ fiÏÔ˘ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ·.
[84]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
Ô‡Ù ̛· ÙÔ˘ÚÎÈ΋ ÛÊ·›Ú·, ‰¤¯ÙËΠ·ÁÁÏÈΤ˜ ÛÊ·›Ú˜, fiˆ˜ Î·È ÙÔ 1822 ›¯Â ‰Â¯Ù› Á·ÏÏÈΤ˜. ∂ÓÙÔ‡ÙÔȘ, Ú¤ÂÈ Ó· ÔÌÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ì fiÙÈ Ë ÊÔ‚ÂÚ‹ ·Ó·Ù·Ú·¯‹ Ô˘ ÂÈÎÚ¿ÙËÛ ÛÙÔ ∞ÈÁ·›Ô ¤Ï·ÁÔ˜ Û˘ÓÙ¤ÏÂÛ ÒÛÙ ӷ ηٷӷÁοÛÂÈ ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ Ó· ˘ÔÁÚ¿„Ô˘Ó ÙË Û¯ÂÙÈ΋ Û˘Óı‹ÎË ÙÔ˘ 1827, Ë ÔÔ›· ·Ó·ÎËÚ‡ÛÛÂÈ ÚËÙ¿ ·˘Ùfi ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ÛÙÔ ÚÔÔ›ÌÈfi Ù˘.
¶·Ú¤Ì‚·ÛË ÙÔ˘ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹ - ∫·Ù·ÛÙÚÔÊ‹ Ù˘ ∫¿ÛÔ˘ ∞˜ ¿Ì fï˜ ÛÙȘ Ó·˘ÙÈΤ˜ ·ÔÙ˘¯›Â˜ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ÌËÓÒÓ ÙÔ˘ 1824. ™ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ¿ ÙÔ˘ Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ª·¯Ìԇ٠›¯Â ·ÂÏÈÛÙ› ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ ÙÔ˘ Ó· ηٷӛÍÂÈ ÙËÓ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË Ì ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ÌfiÓÔ ‰˘Ó¿ÌÂȘ. √È Â˙ÈΤ˜ ÂÎÛÙÚ·Ù›˜ ·fi ÙË £ÂÛÛ·Ï›· Î·È ÙËÓ ◊ÂÈÚÔ ÙˆÓ ‰‡Ô ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ ·¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ÔÈ ¿Ù·ÎÙÔÈ ÛÙÚ·ÙÔ› ÙÔ˘ fi¯È ÌfiÓÔ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ηÙÔÚıÒÛÂÈ Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó Ì¤¯ÚÈ ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ, ·ÏÏ¿ Ô‡ÙÂ Î·È Ó· ˘ÔÙ¿ÍÔ˘Ó ÙË ™ÙÂÚ¿ ∂ÏÏ¿‰·. ∞fi ηÈÚfi Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ·ÈÛı·ÓfiÙ·Ó ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Ó· Û˘ÁÎÚÔÙ‹ÛÂÈ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi. °È’ ·˘Ùfi fï˜ ¤Ú ÚÔ¿ÓÙˆÓ Ó· ‰È·Ï‡ÛÂÈ ÙÔ ÛÒÌ· ÙˆÓ ÁÂÓÈÙÛ¿ÚˆÓ, ÙÔ ÔÔ›Ô Â› ¤Ó·Ó ·ÈÒÓ· Û˘ÓÙÂÏÔ‡Û ÛÙËÓ ·Ó·Ú¯›· Î·È ÛÙËÓ ·Ú·Ï˘Û›· ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜. øÛÙfiÛÔ, ·˘Ùfi ÙÔ ÂÍ·¯ÚÂȈ̤ÓÔ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÌ· ÙÔ˘ ∫·Ú¿ Ã·Ï›Ï Δ˙ÂÓÙÂÚÂÏ‹ ‰ÂÓ ÂÚfiÎÂÈÙÔ Ó· ·Ú·‰ÒÛÂÈ Ù· fiÏ· ·Ì·¯ËÙ›. ŒÙÛÈ, Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜, Ô˘ ı˘ÌfiÙ·Ó ÙËÓ Ù‡¯Ë ÙÔ˘ ™ÂÏ›Ì, ÚÔ¯ˆÚÔ‡Û ÛÙË ‰È¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ÁÂÓÈÙÛ¿ÚˆÓ Ôχ ÚÔÛÂÎÙÈο. ™ÙÔ ÌÂٷ͇, ηٷϿ‚·ÈÓ fiÙÈ ¤Ú ӷ ηٷʤÚÂÈ Î¿ÔÈÔ Î·›ÚÈÔ Ï‹ÁÌ· ÂÓ¿ÓÙÈ· ÛÙËÓ ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂·Ó¿ÛÙ·ÛË. °È’ ·˘Ùfi, ·ÔÙ¿ıËΠÛÙÔÓ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹28, ÙÔÓ ·Û¿ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘. √ ÙÔÏÌËÚfi˜ ·˘Ùfi˜ ‰˘Ó¿ÛÙ˘ ›¯Â ·fi ηÈÚfi Û˘ÁÎÚÔÙ‹ÛÂÈ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi. ŸÛÔ Î·È ·Ó Ô ª·¯ÌÔ‡Ù ‰˘ÛÈÛÙÔ‡Û ·¤Ó·ÓÙ› ÙÔ˘, ‹Ù·Ó ϤÔÓ ·Ó·ÁηṲ̂ÓÔ˜ Ó· ÔÌÔÏÔÁ‹ÛÂÈ fiÙÈ ÌfiÓÔ˜ ÙÔ˘ ‰ÂÓ ı· ÂÙ‡¯·ÈÓ ÙÔ ÛÎÔfi ÙÔ˘, ¤ÛÙˆ Î·È ·Ó ‰È·ÎÈÓ‰‡Ó¢ ӷ ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ ·ÎfiÌ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÂΛÓÔÓ ÙÔÓ ‹‰Ë ÈÛ¯˘Úfi Û·ÙÚ¿Ë. ∞fi Ù· ‰‡Ô ηο ·ÔÊ¿ÛÈÛ ӷ ÚÔÙÈÌ‹ÛÂÈ ÙÔ ÌË ¯Â›ÚÔÓ: ∞Ó¤ıÂÛ ÙÔ ·Û·Ï›ÎÈ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ ÛÙÔÓ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹. ∏ ∞›Á˘ÙÔ˜ ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ∞ÁÒÓ· ›¯Â ÚÔÛʤÚÂÈ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÛÙȘ Ó·˘Ì·¯›Â˜ ηٿ ÙˆÓ ∂ÏÏ‹ÓˆÓ, ·Ó Î·È fi¯È Ì ÌÂÁ¿ÏÔ ˙‹ÏÔ. ∞fi ÙÔ 1822 Ô ÛÔ˘ÏÙ¿ÓÔ˜ ›¯Â ‰ÒÛÂÈ ÙËÓ ∫Ú‹ÙË ÛÙÔÓ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹. ΔÔÓ πÔ‡ÓÈÔ ÂΛÓÔ˘ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Ô Á·ÌÚfi˜ ÙÔ˘ ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹, Ô Ã·Û¿Ó ·Û¿˜, ·Ô‚›‚·Û ÛÙË ™Ô‡‰· 5.000 ∞Ï‚·ÓÔ‡˜.
∞fi ÙÔ 1824 fï˜ Ô ÔÏ˘Ì‹¯·ÓÔ˜ Û·Ùڿ˘ ¤ÁÈÓ ·Û¿˜ Ù˘ ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ Î·È ÊÈÏÔ‰ÔÍÔ‡Û ӷ ·Ó·‚ÈÒÛÂÈ ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙˆÓ Ê·Ú·Ò Û ÛËÌÂ›Ô ÛÙÔ ÔÔ›Ô ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÊÙ¿ÛÂÈ Ô‡Ù ÙËÓ ÂÔ¯‹ Ù˘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˘ ·ÎÌ‹˜ ÙÔ˘˜. ∞ÊÔÛÈÒıËÎÂ, ÏÔÈfiÓ, ÛÙÔÓ fiÏÂÌÔ Î¿ÓÔÓÙ·˜ οı ı˘Û›· ·fi ÍËÚ¿ Î·È ı¿Ï·ÛÛ·. ∞ÎfiÌË, ·fi ÙÔ ª¿ÚÙÈÔ ÙÔ˘ 1824 Ô ÃÔ˘Û½-̤˘ ÛÙ¿ÏıËΠ·fi ÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË Î·È ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛ Ì ÛÊ·Á¤˜ Î·È ÊÔ‚ÂÚ¤˜ ηٷÛÙÚÔʤ˜ ÙËÓ ˘ÔÙ·Á‹ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Ôχ·ıÔ˘ ÓËÛÈÔ‡. ΔfiÙ fï˜ ÚԤ΢„·Ó ÔÈ ÌÂÁ¿Ï˜ ‰˘ÛÎÔϛ˜ ÙÔ˘ ÂÁ¯ÂÈÚ‹Ì·ÙÔ˜. √ ÂÏÏËÓÈÎfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ Û¿ÓÈ· ¤ÊÙ·Ó ̤¯ÚÈ ÙÔ §È‚˘Îfi ¤Ï·ÁÔ˜, ÂÂȉ‹ Ù· ÏÈÌ¿ÓÈ· Ù˘ ∫Ú‹Ù˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·Ó ¿ÓÙÔÙ ÛÙËÓ Î·ÙÔ¯‹ ÙˆÓ √ıˆÌ·ÓÒÓ Î·È ÔÈ ‰ÈÎÔ› Ì·˜ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ·ÛÊ·Ï‹ ηٷʇÁÈ· Û ÂΛÓË ÙËÓ ·¯·Ó‹ ı·Ï¿ÛÛÈ· ¤ÎÙ·ÛË. ÕÚ·, ‰‡ÛÎÔÏ· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÂÌÔ‰›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ¿ÌÂÛË ‰È·ÂÚ·›ˆÛË ÌÂٷ͇ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ Î·È ∫Ú‹Ù˘. øÛÙfiÛÔ, ÌÂٷ͇ ∫Ú‹Ù˘ Î·È ¶ÂÏÔÔÓÓ‹ÛÔ˘ Ô ÛÙfiÏÔ˜ Ô˘ ÌÂÙ¤ÊÂÚ ÙÔÓ Ù·ÎÙÈÎfi ÛÙÚ·Ùfi ‹Ù·Ó ·Ó·ÁηṲ̂ÓÔ˜ Ó· ·ÓÙÈÌÂÙˆ›ÛÂÈ ÂΛÓÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔÏ›ÛÎÔ˘˜ Ì·˜, Ô˘ Ù· ÙÚ›· ÚÒÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ù˘ ∂·Ó¿ÛÙ·Û˘ ›¯·Ó ÙÚÔÌÔÎÚ·Ù‹ÛÂÈ ÙfiÛÔ Ôχ ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜, ÔÈ Ï›Á˜ ÂÓ¤ÚÁÂȘ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· Î·È ÛÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘ ÙÔ 1823 Û˘Ó¯›ÛÙËÎ·Ó Î·È ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÙÔ˘ 1824, Î·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÌÂÙ·ÙÚ¿ËÎ·Ó Û ·ÓÙÂÏ‹ ·‰Ú¿ÓÂÈ·. Δ· ¯Ú‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ ‰·Ó›Ԣ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÊÙ¿ÛÂÈ ·ÎfiÌË. √È È‰ÈˆÙÈÎÔ› fiÚÔÈ ÙˆÓ
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824 [85]
ÙÚÈÒÓ ÓËÛÈÒÓ Ì¤Ú· Ì ÙË Ì¤Ú· ÂÍ·ÓÙÏÔ‡ÓÙ·Ó. ∂ÈϤÔÓ, ÙÔ Ó¤Ô ÂÎÙÂÏÂÛÙÈÎfi ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·Ó Ì ÙËÓ ÂÚÈÛÙÔÏ‹ ÙˆÓ ÂÛˆÙÂÚÈÎÒÓ ·ÓÙÈ¿ÏˆÓ ÙÔ˘, ·ÓÙ› ÁÈ· ÙËÓ ·ÔÙÚÔ‹ ÙÔ˘ ÂÈΛÌÂÓÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘ Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘. ŒÙÛÈ, ÙÔ ÚÒÙÔ ÂÍ¿ÌËÓÔ ÂΛÓÔ˘ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ÔÈ ÛÙfiÏÔÈ Ì·˜ ¤ÌÂÈÓ·Ó ¿Ú·ÁÔÈ. ¶·Ú·‰fi͈˜, ·Ú¯Èο ‰È¢ÎÔχÓıËÎÂ Ë ÂÎÙ¤ÏÂÛË ÙÔ˘ Ó¤Ô˘ ۯ‰›Ô˘ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ Î·È Ù˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙÈÓÔ‡ÔÏ˘. ™‡Ìʈӷ Ì ·˘Ùfi, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰È·ÛÊ·ÏÈÛÙ› Ë ‰È·ÂÚ·›ˆÛË Ù˘ ·ÈÁ˘Ùȷ΋˜ ‰‡Ó·Ì˘, ÎÚ›ıËΠ·Ó·Áη›Ô ΢ڛˆ˜ Ó· ˘ÔÙ·¯ıÔ‡Ó Ù· ÓËÛÈ¿ ÙÔ˘ ∞ÈÁ·›Ô˘ ÂÏ¿ÁÔ˘˜ - ·Ó fi¯È fiÏ·, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ Ù· ÈÔ ·ÔÌ·ÎÚ˘Ṳ̂ӷ ·fi ÙËÓ ¶ÂÏÔfiÓÓËÛÔ. √Ú›ÛÙËÎÂ, ÏÔÈfiÓ, fiÙÈ Ô ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙfiÏÔ˜ ı· ¤Î·Ó ›ıÂÛË ÛÙËÓ ∫¿ÛÔ Î·È Ô ÙÔ˘ÚÎÈÎfi˜ ÛÙ· æ·Ú¿, Î·È fiÙÈ ı· Û˘Ó¤ÓˆÓ·Ó ÙȘ ‰˘Ó¿ÌÂȘ ÙÔ˘˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ Ù˘ ™¿ÌÔ˘. ¶ÚÒÙË ‰¤¯ÙËΠ›ıÂÛË Ë ∫¿ÛÔ˜. ΔÔ ·fiÎÚËÌÓÔ ·˘Ùfi ÓËÛ› ÎÔÓÙ¿ ÛÙË ∫Ú‹ÙË Â›¯Â 7.000 ÂÚ›Ô˘ ηÙÔ›ÎÔ˘˜, 15 ¿ÚˆÓ˜ Î·È 40 ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ÏÔ›·. √È ∫¿ÛÈÔÈ Û¿ÓÈ· ÌÂÙ›¯·Ó ÛÙȘ ÂÚÁ·Û›Â˜ ÙÔ˘ Ù·ÎÙÈÎÔ‡ ÂÏÏËÓÈÎÔ‡ ÛÙfiÏÔ˘, ·ÏÏ¿ Ù· ÙÚ›· ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ· ¯ÚfiÓÈ· ‰ÂÓ Â›¯·Ó ¿„ÂÈ Ó· ‚ÔËıÔ‡Ó ÙËÓ ÎÚËÙÈ΋ ·ӿÛÙ·ÛË, ÏÂËÏ·ÙÒÓÙ·˜ Ù· ·Ú¿ÏÈ· Ù˘ ∫·Ú·Ì·Ó›·˜, Ù˘ ™˘Ú›·˜ Î·È Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘.
ŒÙÛÈ, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ∂˘Úˆ·›Ô˘˜ ›¯·Ó ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ÙËÓ Î·Î‹ Ê‹ÌË ÙˆÓ ÂÈÚ·ÙÒÓ. ΔÔ ¤ÚÁÔ Ù˘ ηٷÛÙÚÔÊ‹˜ ÙÔ˘˜ ·Ó·Ù¤ıËΠÛÙÔÓ ÃÔ˘Û½-̤Ë. ΔÚÂȘ ÊÚÂÁ¿Ù˜ Î·È ‰¤Î· ‰ÚfïÓ˜ ·¤ÏÂ˘Û·Ó ·fi ÙËÓ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ· Ì ÂÈÎÂÊ·Ï‹˜ ÙÔÓ πÛÌ·‹Ï °È‚Ú·ÏÙ¿Ú, ÙÔÏÌËÚfi Î·È ¤ÌÂÈÚÔ Ó·˘ÙÈÎfi, Ô ÔÔ›Ô˜ ›¯Â ·Ó·ÙÚ·Ê› ÛÙË Û¯ÔÏ‹ ÙˆÓ ÂÈÚ·ÙÒÓ Ù˘ μ·Ú‚·Ú›·˜. ∞fi Ù· ̤۷ ª·˝Ô˘ ÙÔ ÓËÛ› ·ÔÎÏ›ÛÙËÎÂ Î·È ¿Ú¯ÈÛ ӷ ηÓÔÓÈÔ‚ÔÏ›ٷÈ. ΔË Ó‡¯Ù· Ù˘ 7˘ πÔ˘Ó›Ô˘ Ô ÃÔ˘Û½-̤˘ ·Ô‚›‚·Û 3.000 ∞Ï‚·ÓÔ‡˜ ÛÙËÓ ·Ú·Ï›· ·fi ÙËÓ ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ ∫Ú‹Ù˘. Èڛ˜ Ó· Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÂÈ È‰È·›ÙÂÚË ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË, ÛÎfiÙˆÛ ÙÔ˘˜ ¿Ó‰Ú˜ Î·È ÙȘ ËÏÈÎȈ̤Ó˜ Á˘Ó·›Î˜, Î·È ÂÈϤÔÓ ¤ÛÙÂÈÏ 2.000 Ó¤Ô˘˜ Î·È ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Û ÛÎÏ·‚Ô¿˙·Ú· Ù˘ ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·˜. √ Ó·fi˜ ÙÔ˘ ∞Á›Ô˘ ª¿Ì· ÛÙÔ ºÚ˘, ÙËÓ ÚˆÙÂ‡Ô˘Û· Ù˘ ∫¿ÛÔ˘. ™ÙȘ 7 πÔ˘Ó›Ô˘ ÙÔ˘ 1824 Ô ÛÙfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ÃÔ˘Û½-Ì¤Ë ·Ô‚È‚¿ÛÙËΠÛÙËÓ ∫¿ÛÔ Î·È Î·Ù¤Ï·‚ ÙÔ ÓËÛ›, ηıÒ˜ ‰ÂÓ Û˘Ó¿ÓÙËÛ ȉȷ›ÙÂÚË ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË. VISUAL PHOTOS
[86]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√ ÙÔ˘ÚÎÔ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ·ÈÁ˘ÙÈ·Îfi˜ ÛÙÚ·Ùfi˜
∏ Ì¿¯Ë ÙˆÓ ¶˘Ú·Ì›‰ˆÓ, Ô˘ Û‹Ì·Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÎÙËÛË Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ ·fi ÙÔÓ ¡·ÔϤÔÓÙ· Î·È ÙËÓ Î·Ù¿ÚÚ¢ÛË ÙÔ˘ ÔÏÂÌÈÎÔ‡ Û˘ÛÙ‹Ì·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ÙÔ˘ÚÎÔ·ÈÁ˘ÙÈ·ÎÔ‡ ÛÙÚ·ÙÔ‡. STEFANO BIANCHETTI/ CORBIS/APEIRON
ŸÙ·Ó ÙÔ 1811 Ô ªÂ¯Ì¤Ù ∞Ï‹ (ªÔ¯¿ÌÂÙ ÕÏÈ) ¤ÁÈÓ ΢ڛ·Ú¯Ô˜ ÛÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ, ηÓ›˜ ‰ÂÓ Ê·ÓÙ·˙fiÙ·Ó ÙȘ ÊÈÏÔ‰Ô͛˜ Î·È ÙÔ Ì¤ÏÏÔÓ ÙÔ˘ ·Û‹Ì·ÓÙÔ˘ ∞Ï‚·ÓÔ‡ ÔÏ·Ú¯ËÁÔ‡ Ô˘ ηٿÊÂÚ ӷ Á›ÓÂÈ ·Û¿˜ Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘ Î·È Ú·ÎÙÈο ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˜ ËÁÂÌfiÓ·˜, ·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ‰ÂÓ Âȉ›ˆÍ ÔÙ¤ Ê·ÓÂÚ¿ ÙËÓ ·fiÛ¯ÈÛË ·fi ÙÔ ÔıˆÌ·ÓÈÎfi ÎÚ¿ÙÔ˜. ∏ ∞›Á˘ÙÔ˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Û ÌÈ· ÔıˆÌ·ÓÈ΋ ·گ›· ˘fi ȉȷ›ÙÂÚ˜ Û˘Óı‹Î˜ Î·È Ì ȉȷ›ÙÂÚË ÚÔ˚ÛÙÔÚ›· ̤۷ ÛÙËÓ √ıˆÌ·ÓÈ΋ ∞˘ÙÔÎÚ·ÙÔÚ›·. ΔË ‰˘Ó·ÛÙ›· ÙÔ˘ ™·Ï·ÓÙ›Ó, ÙÔ ªÂÛ·›ˆÓ·, ÙËÓ ·Ó¤ÙÚÂ„Â Ë ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ÂÏ›Ù ÙˆÓ ª·ÌÂÏԇΈÓ. √È ª·ÌÂÏÔ‡ÎÔÈ (Ì·ÌÏԇΠ= ȉÈfiÎÙËÙÔ˜, ηÙ¯fiÌÂÓÔ˜, ÛÎÏ¿‚Ô˜) ‹Ù·Ó ÛÎÏ¿‚ÔÈ ·fi ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ∞Û›· Î·È ÙÔÓ ∫·‡Î·ÛÔ Î˘Ú›ˆ˜, ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ·ÁÔÚ¿˙ÔÓÙ·Ó Î·È ÂÍÈÛÏ·Ì›˙ÔÓÙ·Ó, Âηȉ‡ÔÓÙ·Ó ÛÙË ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ˘ËÚÂÛ›· Î·È ÙÂÏÈο ·Ó·Ï¿Ì‚·Ó·Ó Î·È ÙËÓ ËÁÂÛ›· ÙÔ˘ ÎÚ¿ÙÔ˘˜. ∏ ÂÌÌÔÓ‹ ÙÔ˘˜ Û ·Úˆ¯Ë̤Ó˜ ÛÙÚ·ÙȈÙÈΤ˜ Ù·ÎÙÈΤ˜ Ô‰‹ÁËÛ ÛÙËÓ ‹ÙÙ· ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔ˘˜ √ıˆÌ·ÓÔ‡˜ Î·È ÛÙËÓ Î·Ù¿ÎÙËÛË Ù˘ ∞ÈÁ‡ÙÔ˘. ™˘Ó¤¯ÈÛ·Ó, ˆÛÙfiÛÔ, Ó· ˘Ê›ÛÙ·ÓÙ·È Î·È ÌÂÙ¿ ÙÔ 16Ô ·ÈÒÓ· ˆ˜ ·Ú¿ÏÏËÏË -·Ó fi¯È ·ÚÈ·ÛÙÚ·ÙȈÙÈ΋ ‰‡Ó·ÌË ÛÙËÓ ∞›Á˘ÙÔ, ˆ˜ √ıˆÌ·ÓÔ› ϤÔÓ, ·ÏÏ¿ ‰È·ÙËÚÒÓÙ·˜ ÙÔ È‰È·›ÙÂÚÔ Î·ıÂÛÙÒ˜ ÙÔ˘˜. ™˘Ó¤¯ÈÛ·Ó ‰ËÏ·‰‹ ÔÈ ‰È¿ÊÔÚÔÈ ª·ÌÂÏÔ‡ÎÔÈ Ì¤Ë‰Â˜ Ó· ·ÁÔÚ¿˙Ô˘Ó
√ ∂ªºÀ§π√™ ¶√§∂ª√™ 1823-1824
[87]
[88]
π™Δ√ƒπ∞ Δ√À ∂§§∏¡π∫√À ∂£¡√À™
√£øª∞¡√™ ¶∂∑√¡∞ÀΔ∏™ ◊ ¶Àƒ√μ√§∏Δ∏™ (1819-1821) √È «Î·ÏÈÔÓÎÔ˘Ï¿Ú» ·ÔÙÂÏÔ‡Û·Ó ÙÔ˘˜ «¤ÓÔÏÔ˘˜ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜», ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ˘˜ ¯ÂÈÚÈÛÙ¤˜ ÙˆÓ ˘ÚÔ‚fiÏˆÓ fiψÓ, ‹ Ù· ·Á‹Ì·Ù· Â˙ÔÓ·˘ÙÒÓ Ô˘ ÔÏÂÌÔ‡Û·Ó ÌÂ Ù˘Ê¤ÎÈ· Î·È Û·ıÈ¿ ÂÓ¿ÓÙÈ· Û ·ÓÙ›·Ï· ÏËÚÒÌ·Ù·
