Πολιτικά (1975 - 1976)

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

® Εκδόσεις θεμέλιο ΕΠΕ, 1980 Ακαδημίας 63, τηλ. 360 81 80, Αθήνα

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ

ΠΟΛΙΤΙΚΑ •

·

1975 - 1976

ΘΕΜΕΛΙΟ

« . . . Ε ι δε μη λέγω φίλα, ουχ ήδομαι, το δ ’ ορΟόν ε ζ είρ η χ ' όμω ς» [ . . . κι αν δε λέω πράγματα ευχάριστα, λυπάμαι, είπα όμω ς το σω στό] Σοφοκλής, Τραχίνιαι, στ. 273

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρό/Λγος

13

1975 ΛΑΟΦΟΒΙΑ; Ανοιχτό γράμμα στον κ. Πρωθυπουργό

17

«ΚΑΘΑΡΟΝ ΥΔΩΡ»... Αξιοι «θεράποντες» και ανάξιοι θεράποντες

24

ΟΙ ΣΦΙΓΓΕΣ Δημοκρατική παρρησία και αφασία

30

Η ΣΥΝΤΑΓΗ θεωρία και πρακτική των πραξικοπημάτων

36

Η ΑΡΑΧΝΗ Κοινά μυστικά των μυστικών υπηρεσιών

44

ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΜΙΣΟΔΗΜΟΙ Ένα «θεμέλιο της Δημοκρατίας» χωρίς θεμέλια

51

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ» Οι γέφυρες του ολοκληρωτισμού

55

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ

66

ΟΙ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ όταν παίζουν με τη φωτιά αριστεριστές και κράτος

81

ΤΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΡΚΟΠΕΔΙΟ Συζυγία μοναρχίας - δικτατορίας και ευλογία της προστασίας

87

Ο «Ι.Δ.Ε.Α.» ΑΠΟ ΜΕΣΑ Αυτοπροσωπογραφία ενός «ιερού» εσμού

94

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

10

Η ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ Για να εισβάλει η βασιλική καμαρίλα

103

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ Αντιδημοκρατικοί νόμοι και θεσμοί

110

Η «ΣΤΙΓΜΗ» 'Οταν η Δικαιοσύνη δικαιώνει τους αδικητές

127

Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΧΟΣ Του κύκλου τα γυρίσματα...

133

ΤΑ «ΣΥΝ» ΚΑΙ ΤΑ «ΠΛΗΝ» Συγκομιδή ενός χρόνου

138

Η «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗ» Κριτήρια δύο εγκλημάτων

143

ΒΙΒΛΟΣ ΓΕΝΕΣΕΩΣ Απριλιανών μύθων αποκαλύψεις

IS2

Ο ΛΑΚΚΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΚΟΡΠΙΟΥΣ Βασανιστήρια - το οξυγόνο της τυραννίας

158

ΤΟ ΘΡΑΣΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΘΟΥ Η «δήλωση» και η αυτοδιάψευση

166

ΙΧΝΗΛΑΣΙΑ Ο μετριασμός και το «μέτρον»

176

Η ΜΕΤΑ-ΔΙΚΗ Η αλυσίδα των ενοχών

183

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΕΝ ΠΑΙΖΕΙ

209

Ο «ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ» Δεξιάς και Δικτατορίας

216

1976 ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΡΑΜΑΤΑ Μπρος στο τελευταίο τέταρτο του αιώνα-μας

225

ΤΑ ΑΡΓΥΡΙΑ «Αντιαμερικανισμός» και αμερικανικόν υθρεολόγιον και ανθολόγιον

230

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ Και «παιδικές αρρώστιες»

239

ΟΙ ^ΠΟΥΛΗΜΕΝΟΙ» ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΡΩΜΕΝΟΙ Τά κίνητρα της εκστρατείας

243

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΧΑΣΜΟΥ;

252

ΤΟΥ '2 1 ... Μύθοι και αντι-μύθοι

260

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

II

ΟΙ ΑΓΧΟΝΕΣ Μικροί τίμιοι και μεγάλοι δήμιοι

269

ΗΓΕΤΕΣ. . . . Οδηγοί ή σφαγείς λαών;

276

ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ θεριά και Γιάννηδες

282

ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ Καταστροφή του λόγου και του Λόγου

289

Ο ΘΕΡΙΣΜΟΣ Η «πολιτική της δολοφονίας» και η δολοφονία της πολιτικής

294

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ Μνημεία και μνήμες

299

Η ΟΜΠΡΕΛΑ Οι «Σωματοφύλακες» μετά είκοσιν έτη

307

ΝΗΣΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ Προστασίες, συμμαχίες και συμπαιγνίες

315

ΟΙ «ΜΠΡΑΒΟΙ» Ολιγαρχικές «εταιρίες» και αμαρτωλές «σωτήριες»

322

Ο ΚΛΕΨΑΣ ΤΟΥ ΚΛΕΨΑΝΤΟΣ Σχόλιο στην κυπριακή τραγωδία

328

ΠΥΡ, ΚΕΡΔΟΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ Οι Ερινύες του Ποσειδώνα

339

ΟΙ ΒΕΡΝΑΡΔΟΙ Πορφύρες και χρυσοθήρες

345

«ΚΡΙΣΕΙΣ» ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΣΙΕΣ Αποκατάσταση των διωκτών και διωγμός των διωγμένων

358

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ-ΤΗΣ Τί είδους πολίτες θέλουμε να «κατασκευάσουμε»;

370

ΤΑ «ΙΔΑΝΙΚΑ» Νέοι Πρόεδροι και παλιά προβλήματα

374

ΤΑ ΠΛΗΘΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΠΛΑ Δυνάμεις και αντι-δυνάμεις της Δημοκρατίας

380

Π Ο Σ Η « δ ι ά ρ κ ε ι α » μ π ο ρ εί να έχει η π ο λιτική αρθρογραφία, που αναλύει, σχολιάζει, κρίνει την ε π ι κ α ι ρ ό τ η τ α ; Και μά­ λιστα, σ τη ν εποχή-μας, μ ε την καθημερινή, καταρρα κτώ δη αλλη λο­ διαδοχή τω ν γεγονότω ν, που κάνει τόσο γρήγορα το επίκαιρο ανε­ πίκαιρο. «παλιό» το «νέο», πριν καν προφ τάσει να ολοκληρω θεί; Α υτό το σχεδό ν ακαριαίο «γέρασμα» του Π αρόντος, αντιστρατεύεται, φυσικά, τη συγκέντρω ση π ο λιτικώ ν άρθρων σε β ιβ λ ίο -π ο υ αναπότρεπτα κυκλο φ ο ρ εί πολύν καιρό αφού τα γεγονότα έχουν γίνει μακρινή πια μνήμη. Κι ω στό σ ο , η «επιστροφή» σε κείμενα αυτού του είδους δεν είναι ίσω ς άχρηστη. Π ρώ τα-π ρώ τα, επειδή η αρθρογραφία καθρεφτίζει και α πηχεί το κλίμα τη ς επ οχής, τις συνθήκες και το «σφ υγμό»-της - που προεκτείνονται και πέρα α π ' την επικαιρότητα . Α π ο τελ εί, μ ’ άλλα λόγια, την «άμεση ιστορία» του καιρού-της - αν ιστορία είναι όχι η χρονογραφία, αλλά η ανατομία τω ν αιτίω ν που κινούν τις αν­ θρώ πινες πράξεις . . . Κι έπειτα - τ ο ση μ α ν τικό τερ ο - αναζητεί (π ρ έ­ πει ν ’ αναζητεί) τις γενικότερες « συνιστώ σες» τη ς διαχρονικής ζω ής και πορείας του τόπου, που α υ τ έ ς καθορίζουν τη διαμόρ­ φωση τω ν διαφόρω ν φάσεων του ιστορικού γίγνεσθαι. Χ ω ρίς ετούτη την πλατύτερη και βαθύτερη θεώ ρηση, το Σ ή μερα μένει ανερμήνευτο και το Α ύριο ανεξιχνίαστο. Κι οι πο λίτες «απορούν» για το π ρώ το και βρίσκονται απαράσκευοι για το δεύτερο. Τα άρθρα του τόμου αυτού πρω τοδημοσιεύτηκαν σ το «Βήμα», το 1975 κ α ί 1976 την περίοδο όπου θεμελιω νόταν η μ ετα δ ικτα τορική πολιτεία-μας. Σ ’ έναν άλλον τό μο , θα συγκεντρω θούν άρθρα του 1977-1979 - τ η ς περιόδου όπου διαμορφώ θηκε, θετικά και αρνητικά, η πολιτεία αυτή. Έ νας ακόμα τό μο ς -χ ρο ν ο λο γικά πρώ τος τη ς σει­ ράς α υ τή ς - θα περιλάβει άρθρα του 1965-1967 - τ ο υ «προπαρα­

14

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

σκευα στικο ύ σταδίου» τη ς απριλιανής δ ικ τα το ρ ία ς- καθώ ς και του 1974, που σημαδεύεται α π ’ την κατάρρευσή-της και τη «μεταπολί­ τευση». Κίνητρο τω ν άρθρων αυτώ ν ήταν, και είναι, να συμβάλουν -ό σ ο μπ ο ρο ύ ν - σ τη ν προσπάθεια για την οικοδόμηση σ ω στής π ο λ ι ­ τικής Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ς στο ν τόπο-μας - μ ε απώ τερο, όμω ς, σ τό χο την πρα γμάτω ση γνήσιας κ ο ι ν ω ν ι κ ή ς Δ η μ ο κ ρ α ­ τ ί α ς . Α ν δεν προηγηθεί η πρώ τη, η δεύτερη μένει ανέφικτη. Α ν δεν ακολουθήσει η δεύτερη, ακόμα κι η πρώ τη νοθεύεται α π ' τις αντίρροπες δυνάμεις, που μ άχονται για να διατηρηθεί η ακινησία και η καθυστέρηση, όπου εδράζεται η δική-τους ύπαρξη. Η προσπάθεια τούτη, όμω ς, δεν μ π ο ρ εί να καρπίσει, αν δεν συν­ ειδητοποιήσει ο καθένας-μας τις π ο λλαπλές « δ ο υ λ ε ί ε ς » , που μας βαραίνουν σαν τό πο , λαό και άτομα. Δουλείες, που μας έχουν επιβάλει όχι μόνο οι ιστο ρικές συνθήκες, η θέση και οι πολύμορφες εξαρτήσ εις τη ς χώ ρας-μα ς, αλλά και οι «μύθοι», οι σ κ οταδισμοί, η έλλειψ η αυτογνω σίας και αλληλογνω σίας, που πονηρότατα κα λλ ι­ έργησαν και καλλιεργούν όσοι ψ ω μίζονται α π ' την άγνοια, τις αυ­ ταπάτες, την αβουλία τω ν λαών. Α λ λ ά και πάρα πέρα: κανενός τόπου η απαλλαγή α π ' όποιες «δου/χίες» δεν είναι αληθινά απο τελεσ ματικ ή και ασφαλισμένη, αν ό λ ο ι οι άνθρωποι δεν λυτρω θούν απ ’ τη δυναστεία του φόβου, τη ς ανάγκης και της αμοιβαίας δυσπιστίας. Η έφεση τω ν άρθρων αυτώ ν να βοηθήσουν σε μιά τέτοια συνείδητοποίηση, δικαιο λο γεί -ελ π ίζ ο υ μ ε - την τω ρινή έκδοσή-τους. Μ .Π Α .

1975

Λ Α Ο Φ Ο Β Ι A; Ανοιχτό γράμμα στον κ. Πρωθυπουργό «Στο λαό απόθεσα την πια τη-μου και στις αρετές που είχαν τα μάτια-μου δει». W. WORDSWORTH, The Prelude, βιΗλ. X, στ. 11. Κύριε Πρόεδρε, ΧΕΙ ακόμα στ’ αυτιά-μας η τόσο εύστοχη, αποφθεγματική-σας φράση, μετά τον πρώτο προς Θεσσαλονικείς λόγο-σας, της 31 Αυγούστου 1974: «Η ηγεσία συνήθως οδηγεί. Αυτή τη φορά, όμως, ακο­ λουθεί τον λαό». Κι από τότε, δεν πάψατε να εξαίρετε την «αξιοθαύμα­ στη πολιτική ωριμότητα του λαού-μας», όπως θυμάστε και θυμόμαστε. Ούτε, βέβαια, μετανιώσατε γΓ αυτή την απότιση φόρου τιμής. Οι Έ λ ­ ληνες σας έδωσαν «μεγάλη και ενθουσιώδη πλχιοψηφία» -τη μεγαλύτε­ ρη, μάλιστα, που πήρε ποτέ κόμμα σ' ελεύθερες εκλογές- και σεις ο ίδιος, πριν 20 μέρες, τονίσατε πως ό,τι κατορθώσατε «το επετύχατε με την αμέριστη συμπαράσταση του λαού... για την οποία και τον ευγνωμονεί­ τε». ΓΓ αυτό ακριβώς, α π ο ρ ο ύ μ ε . Απορούμε πώς, ύστερ’ από τόσες, δικαιότατες, εκδηλώσεις θαυμασμού κι ευγνωμοσύνης, το Σχέδιο Συν­ τάγματος που η κυβέρνησή σας έχει υποβάλει στη Βουλή, αποπνέει τόση δ υ σ π ι σ τ ί α στο λαό ή, απλούστερα, τόση λ α ο φ ο θ ί α. Για­ τί μόνον έ τ σ ι μπορούμε να χαραχτηρίσουμε -δυστυχώς!- και πάμπολλες επιμέρους διατάξεις και το όλο πνεύμα του Σχεδίου και τη στάση γενικά της κυβέρνησης στο μέγα τούτο θέμα.

Η

Δ ε ν είναι, τάχα, λαοφοβία η κυβερνητική επιμονή να χαραχτηρίζει τη σημερινή Βουλή αναθεωρητική κι όχι συντακτική; Ύ στερ’από τό­ σες δοκιμασίες και περιπέτειες, οι Έ λληνες προσδοκούσαν, απ' το πρώτο ελεύθερο Κοινοθούλιό-τους, ένα Σύνταγμα πραγματικά κι από κάθε άποψη κ α ι ν ο ύ ρ ι ο -ένα Σύνταγμα που θ' αποτελούσε α π ό 2

18

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛίΙΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

σ τ α γ μ α της πολύχρονης μη πολυώδυνης πείρας τού τόπου... α ν τ ί δ ο τ ο για τις αιτίες που προκάλεσαν όλ’ αυτά τα δεινά... θ ώ ρ α κ α τ<ον λαϊκών δικαιωμάτων κι ελευθεριών... θ ε μ έ λ ι ο δημοκρα­ τικών διαδικασιών... γ έ φ υ ρ α για εξελίξεις σύμφωνες με τις απαιτή­ σεις των καιρών-μας. Σεις ο ίδιος, άλλωστε, μιλώντας πριν δέκα μέρες στη Βουλή, χαραχτηρίσατε το Σύνταγμα τού 1952 « α ν α χ ρ ο ν ι σ τ ι κ ό » . Και ε ί ν α ι , το δίχως άλλο, όχι μόνο αναχρονιστικό στις διαδικασίες που προβλέ­ πει, αλλά προπάντων α ν τ ι δ ρ α σ τ ι κ ό στο π ν ε ύ μ α που το διέπει. Κι όμως, το Σχέδιό-σας δεν είναι παρά αναθεώρηση του αναχρονιστι­ κού κι αντιδραστικού εκείνου Συντάγματος -που κι αυτό δεν ήταν παρά αναθεώρηση του Συντάγματος του 1911, που κι εκείνο πάλι ήταν αναθεώρηση του Συντάγματος του 1864. Έ τσι, το Σύνταγμα της νέας Δημοκρατίας του 1975 δεν είναι παρά απόηχος του απόηχου του από­ ηχου ενός «βασιλικού» Συντάγματος, κατασκευασμένου πριν 111 χρό­ νια! Κάτι χειρότερο, μάλιστα. Αν το κυβερνητικό Σχέδιο ενσωματώνει τις «δημοκρατικές κατακτήσεις» που σημειώθηκαν στο διάστημα αυτό («δεδηλωμένη» εμπιστοσύνη της Βουλής στην κυβέρνηση κλπ.), απ' την άλλη υιοθετεί και δίνει «συνταγματικήν ισχύν» σε πλήθος αντιδημοκρατικούς κι αντιλαϊκούς νόμους, ψηφίσματα, μεθόδους, που σώρευσαν στο νομικό οπλοστάσιο του κράτους οι κλυδωνισμοί των τε­ λευταίων δεκαετιών. Δεν είναι, λοιπόν, λαοφοβία η εμμονή στον αναθεωρητικό χαρα­ κτήρα της Βουλής, δηλαδή στη σ υ ν έ χ ι σ η ενός παρελθόντος βαρυμένου με τόσα μέτρα κ α τ ά τ ο υ λ α ο ύ , την ώρα που όλοι περιμέ­ ναμε την α π ο τ ί ν α ξ η του παρελθόντος αυτού και μέτρα γ ι α τ ο λ α ό και υ π έ ρ τ ο υ λ α ο ύ , του τόσον άλλωστε «ώριμου»·. Δ ε ν είναι, τάχα, λαοφοβία η α π ο υ σ ί α της ίδιας της λέξης «λ α ό ς» απ' το συνταγματικό Σχέδιο; Σε δυό μόνο περιπτώσεις - αν δεν κάνουμε λάθος- συναντάμε την «ξορκισμένη» τούτη λέξη: μια θετική («Αι αποφάσεις των δικαστηρίων εκτελούνται εν ονόματι του Ελληνικού Λαού»: άρθρ. 28, παρ. 3) και μιάν αρνητική («Ουδέν άτομον ουδέ τμήμα του Λαού, επιτρέπεται ν ’ αντιποιηΟή οπωσδήποτε την άσκησιν της εθνικής κυριαρχίας...»: άρθρ. 1, παρ. 3). Αλλά, στη θ ε μ ε λ ι ώ δ η παρ. 2 του ίδιου άρθρου, καθορίζεται ότι «Άπασαι αι εζουσίαι πηγάζουν εκ του Έ θ ν ο υ ς » -κ ι αναρωτιέται κανένας γιατί χρησιμοποιείται ο τόσο αόριστος όρος «Εθνος» κι όχι ο πολύ συγκεκριμένος όρος «Λαός». Μήπως επειδή το Σχέδιο αντιγράφει, κι εδώ, τα προηγούμενα Συντά­ γματα που αναθεωρεί; Ή μήπως επειδή είναι πιο «βολικό», η κυριαρ­ χία ν' ανήκει στο «Έθνος» -που παίρνει ό π ο ι α ν έννοια θέλει ο κα­ θένας- κι όχι στο Λαό -που θέλει να παίρνει αυτό που του ανήκει;

ΛΑΟΦΟΒΙΑ;

19

Κι αυτή η προσφυγή στον όρο «Έθνος» γίνεται ακόμα πιό διαβλη­ τή, επειδή, στην Ελλάδα, τη λέξη και τις παραφυάδες-της («εθνικόφρων», «εθναμύντωρ», «εθνικιστής», «αντεθνικός» κλπ.) τις έχουν τόσο αναίσχυντα καπηλευθεί εκείνοι ακριβώς που, εν ονόματί-της, στάθηκαν οι πιο ολέθριοι κι ασύστολοι εθνοφθορείς, εθνοκτόνοι κι εθνοθάφτες. Κι ανησυχεί ακόμα πιο πολύ ο κάθε πολίτης διαβάζοντας στο Σχέ­ διο μερικές διατάξεις που ξυπνούν μνήμες σκοτεινότατες. Ό πω ς λ.χ. ότι η Παιδεία «σκοπεί εις την ...ανάπτυζιν της ε θ ν ι κ ή ς σ υ ν ε ι δ ή σ ε ω ς » (άρθρ. 16 παρ. 1), ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι «οφείλουν πίστιν και αφοσίωσιν εις την Πατρίδα και εις τα ε θ ν ι κ ά ι δ ε ώ δ η » (άρθρ. 103, παρ. 2), ή ότι «η αφοσίωσις προς την Πατρίδα και την Ε θ ν ι κ ή ν Ε ν ό τ η τ α συνιστά θεμελιώδη υποχρέωσιν πάντων των Ελλήνων» (άρθρ. 112, παρ. 1). Οσο σεβαστές κι αν είναι (καθαυτές) οι έννοιες τούτες, ξέρουμε όλοι π ά ρ α π ο λ ύ κ α λ ά τ ί λαβή σε μισαλλοδοξίες κι εξορκισμούς, διώξεις και κατατρεγμούς, απολύσεις κι αποκλεισμούς «μιασμάτων» έχουν κατά καιρούς δώσει -κα ι μ π ο ρ ε ί ν α δ ώ σ ο υ ν . Πόσοι άξιοι δάσκαλοι δεν κυνηγήθηκαν και πόσα λαμπρά βιβλία δεν πυρπολήθηκαν, επειδή αρνήθηκαν να στοιχηθούν με την «εθνικήν συνείδησιν» των εθναμυντόρων εθνοφθόρων! Πόσοι ικανότατοι δημόσιοι υπάλλη­ λοι δεν απολύθηκαν (χωρίς να μπουν καν σε «διαθεσιμότητα», σαν μερικούς τυχερούς άλλους), επειδή αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με τα «εθνικά ιδεώδη» των αναμορφωτών «αεροπειρατών»\ (ο χαραχτηρισμός ανήκει στον άλλοτε Πρόεδρο της Βουλής και νυν βουλευτή της Ν.Δ. κ. Δ. Παπασπύρου). Πόσοι πολίτες δεν φυλακίστηκαν, προπηλα­ κίστηκαν, βασανίστηκαν, επειδή διατάραζαν την «εθνικήν ενότητα» όπως την οραματίζονταν οι απόστολοι της «Ελλάδος Ελλήνων Εθνικοφρόνων» παλιότερα και της «Ελλάδος Ελλήνων Παραφρόνων» προχτές μόλις! Μιάν «ενότητα» όπου δεν χωρούσαν παρά οι οπαδοί και τα υποζύγια, μιάν «ενότητα» όπου μόνο οι ημέτεροι ήταν Έλληνες κι όλοι οι αντίπαλοι «Ανθέλληνες»! Πόσοι «φάκελοι» δεν επαχύνθησαν από αναφορές για «αντεθνικά φρονήματα», και πόσες φυλακές και ξερονήσια δεν επληθύνθησαν από εκείνους που είχαν διαπράξει φαν­ ταστικά εγκλήματα κατά του «έθνους» των διωκτών-τους! Και· τί στάδιο δράσης λαμπρόν είχε ανοίξει, χρόνια και χρόνια, αυτή η ασελγής «εθνο-φιλολογία» στους κάπηλους και στους πλά­ νους, στους αγύρτες και στους αχρείους, στους ανάξιους αριθιστές και στους υπεράξιους φενακιστές, σ’ όλα τα όργανα της καταπίεσης, του εκβιασμού, της συκοφαντίας και της απάτης! Και τί καινούριο στάδιο τους τάζουν τώρα οι τόσο «ιδανικοί» αυτοί όροι -που όποιος τολμήσει να τους επικρίνει θα κατηγορηθεί σαν «αρνησίπατρις» και θα κεραυνοβοληθεί σαν «εθνοπροδότης»!

20

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Και σεις, που, μόλις ξαναπατήσατε σ ’ ελληνικό έδαφος, υποσχεθήκατε μιά «Δημοκρατία για ό λ ο υ ς τους Έλληνες», πώς μπορεί ν’ ανε­ χθείτε ένα Σύνταγμα που, πονηρά και λαθραία, χ ω ρ ί ζ ε ι τους Ελλη­ νες αντί να τους ενώνει; Και το ακόμα βαρύτερο: πώς μπορεί ν’ ανε­ χθείτε ένα Σύνταγμα που - δ ι ό λ ο υ λαθραία, εδώ- «διατηρεί εν ισχύι το Ψήφισμά της 16/29.4.1952» (άρθρ. 111, παρ. 4), δηλαδή δίνει συντα­ γματικό κύρος στα διαβόητα « έ κ τ α κ τ α μ έ τ ρ α » του εμφύλιου πο­ λέμου, 25 χρόνια μετά τον τερματισμό-του, και διαιωνίζει το χωρισμό «όλων των Ελλήνων» σε πολίτες πρώτης και δεύτερης κατηγορίας; Α υ τ ά τα μέτρα (μαζί με άλλα, βέβαια, παλιότερα και νεότερα) δεν στάθηκαν το βάθρο, όπου η δικτατορία έστησε το ειδεχθές άγαλμα της τυραννίας-της; Εν’ απ’ τα αναιδή «επιχειρήματά»-της δεν ήταν πως «δεν εισήγαγε νέα μέτρα, αλλ' απλώς εφήρμοσε προϋπάρχοντας νόμους»·, θ α διατηρήσουμε, λοιπόν, ε μ ε ί ς , τους νόμους που δίνουν τέτοια όπλα στους έκνομους; Δ ε ν είναι, τάχα, λαοφοβία η «τσιγκουνιά» που δείχνει το Σχέδιο στην π ρ ο σ τ α σ ί α των α τ ο μ ι κ ώ ν και κ ο ι ν ω ν ι κ ώ ν δ ι κ α ι ­ ω μ ά τ ω ν , και η «απλοχεριά» που δείχνει στον π ε ρ ι ο ρ ι σ μ ό των δικαιωμάτων αυτών; Τιμωρεί λ.χ. το Σχέδιο την
ΛΑΟΦΟΒΙΑ;

21

δεν θα ήταν απαραίτητος ένας αδιάκοπος κ ο ι ν ο β ο υ λ ε τ ι κ ό ς έ λ ε γ χ ο ς των Ενόπλων Δυνάμεων,ώστε και συνωμοτικές κινήσεις ν’ αποτραπούν και οι «πλύσεις εγκεφάλων» να σταματήσουν στις Σχολές και στις «θεωρίες» και στην ΥΕΝΕΔ; Ομως το Σχέδιο όχι μόνο κάτι τέτοιο δεν προβλέπει αλλά, αντίθετα, υψώνει σ τ ε γ α ν ά γύρω άπό τις Ένοπλες Δυνάμεις (και την εξωτε­ ρική πολιτική), απαγορεύοντας την «σύστασιν εξεταστικών επιτροπών» γι' αυτά τα θέματα (άρθρ. 68, παρ. 3). Απαγορεύει, δηλαδή, στους αντιπροσώπους του λαού να έχουν γνώση και γνώμη πάνω στους πιο πολυσήμαντους τομείς του εθνικού βίου; την διεθνή θέση και την ανε­ ξαρτησία της χώρας, την άμυνα του τόπου και του λαού, αλλά και την ά μ υ ν α του λαού εναντίον εκείνων που, ξεχνώντας την αμυντική αποστολή τους, περνάνε σ’ ε π ί θ ε σ η κατά του λαού...

Κι

οι τροχοπέδες δεν σταματάνε εδώ. Απέναντι στον Τ ύ π ο (φωνή και βήμα του λαού), το Σχέδιο δείχνει «αντιπάθεια» και φοβία, που πολύ λίγα έχουν να ζηλέψουν απ’ τους δικτατορικούς προδρόμους-του. Θυμάται κι εδώ το Σύνταγμα του 1952 (και τα δικτατορικά «συντάγμα­ τα», βέβαια), για να χαραχτηρίσει τα αδικήματα του Τύπου «α υ τ ό ­ φ ω ρ α » (άρθρ. 14, παρ. 10) και δεν θυμάται διόλου το δημοκρατικό Σύνταγμα του 1927, που δ ε ν θεωρούσε τ' αδικήματα αυτά «<ος επ' αητοφώρφ» (άρθρ. 16, παρ. 6). Μιμείται το Σύνταγμα του 1952 (και τα δικτατορικά, βέβαια) στην απειλή «καύσεως της εκδόσεως του εντύ­ που», αλλά το ξεπερνάει (όχι και τα δικτατορικά, βέβαια) στην απαρίθμηση των περιπτώσεων «κατασχέσεώς»-του. Και διαψεύδει, εκ των υστέρων, τον αξέχαστο καθηγητή Αλέξανδρο Σβώλο, που, σε μιά δημοσιογραφική δίκη, έλεγε: «Η παράδοσις παρ' ημίν είναι υπέρ της ελευθερίας του Τύπου, και δι ’ αυτό θ/χπομεν δ ι α ρ κ ή β ε λ τ ί ω σ ι ν ιων περί Τύπου διατάξεων εις τα μέχρι του 1927 Συντάγματα». Μ ό ν ο εις τα μέχρι του 1927, αλίμονο... Και θα πρέπει, βέβαια, να θεωρηθεί πολύ «συγχρονισμένο» το Σχέ­ διο που, εν σωτηρίω έτει 1975, συνεχίζει τή λ ο γ ο κ ρ ι σ ί α πάνω στα δ η μ ό σ ι α θ ε ά μ α τ α , τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο, την τη λεόραση κλπ. (άρθρ. 15). Λογοκρισία όχι μόνο για την «προστασίαν της νεότητος εκ της επικινδύνου διά το ήθος αυτής φιλολογίας», αλλά λο­ γοκρισία γ ε ν ι κ ή , για την προστασία των κρατούντων εκ της επι­ κινδύνου διά το κύρος αυτών αντιλογίας... Αλλά τίποτα, κανένα άρθρο, καμμιά τροχοπέδη και καμμιά χειρο­ πέδη δεν μπορούν να συγκριθούν με τη διάταξη που κ α θ ι ε ρ ώ ν ε ι σ υ ν τ α γ μ α τ ι κ ά τον εθνοσωτήριο θεσμό των ε κ τ ο π ί σ ε ω ν , έστω και μετα «δικαστικήν απόφασιν» (άρθρ, 5. παρ. 4). Τη φοβερή αυτή «καινοτομία» (που αντιβαίνει στις διεθνείς Διακηρύξεις Δικαι­ ωμάτων) δεν την είχε αποτολμήσει όχι μόνο κανένα κοινοβουλευτικό

22

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Σύνταγμα ως τώρα, αλλά ο ύ τ ε κ α ν τα «τεθωρακισμένα» Συντάγματα της δικτατορίας!... Ανάμεσα στην «Εθνικήν Αντιπροσωπείαν, υπ’ όψιν της οποίος έχει την τιμήν να θέση η Κυβέρνηαις» τό Σχέδιο, υπάρχουν σήμερα δ ε κ ά δ ε ς β ο υ λ ε υ τ έ ς , όλων των παρατάξεων, που γνώ­ ρισαν τα αγαθά αυτού του «θεσμού». Που γνώρισαν σε τί αυθαίρετα στοιχεία βασίζονται οι κατηγορίες και σε τί διάτρητα «ντοκουμέντα» στηρίζονται οι ετυμηγορίες που οδηγούν στο δρόμο των εκτοπίσεων. Και σ' έναν τόπο που τόσα νησιά του και χωριά του έχουν, δεκάδες τώρα χρόνια, «ατιμασθεί» σαν τόποι εξορίας και μαρτυρίου, θα έπρεπε α κ ό μ α κ α ι η λ έ ξ η «εκτόπιση» να έχει σθηστεί απ’ το χάρτη -και μάλιστα τον Καταστατικό... Είδαμε, άλλωστε, πόσο απρόσφορο είναι το μέτρο αυτό- αφού οι θδελυρότεροι εγκληματίες (οι απριλιανοί) όχι μόνο δεν συνετίζονται και δεν αποδυναμώνονται, αλλ’ απειλούν, θρασύτατοι κι αμετανόητοι, πως «θ' αμνηστευΟούν, θα εκδικηθούν, θα πολιτευΟούν» (είθε!)... και πως «θα ζανακάμουν επανάστασιν, αν η πατρίς τους χρειαοθή» τους αχρείαστους αχρείους... Δ ε ν είναι, τάχα, λαοφοβία... θ α μπορούσαμε να προσθέσουμε τόσες άλλες ενδείξεις - και, προπάντων, τη μ ε ί ω σ η των εξουσιών της Βουλής (δηλαδή των αντιπροσώπων του λαού) για χάρη των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας... την ουσιαστική εκμηδένιση της νομοθετικής-της δύναμης απ' τη δύναμη του προεδρικού « β έ τ ο»... την ρητή παραγκώνισή-της σε θέματα πελώρια, όπως η κήρυξη του σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ο ύ ν ό μ ο υ και μάλιστα για νεφελώδεις λόγους «απειλήc κατά της δημοσίας τάζεως και ασφαλείας» (άρθρ. 48), που μπο­ ρούν να γίνουν προγεφύρωμα κάθε αυθαιρεσίας κι αυταρχίας... Αλλά δεν χρειάζεται. Τα λίγα που ενδεικτικά παραθέσαμε, φτάνουν, σίγουρα, για να δείξουν ποιοι «φόβοι» εμπνέουν άφθονες διατάξεις του Σχεδίου, δικαιολογούν την απογοήτευση του «αξιοθαύμαστου» λαού-μας και δικαιώνουν το ερώτημα, που πλανιέται σε πάμπολλα χείλη: πίσω απ’ αυτό το περίεργο Σχέδιο, κρύβονται τάχα ά λ λ α σχέ­ δια; Κύριε Πρόεδρε, Ε λ π ί ζ ω να μη θεωρήσετε πως τις γραμμές αυτές τις υπαγόρευσε «εμπάθεια», «αντιπολιτευτική διάθεση» ή «κιτρινισμός». Μοναδικός-τους «υποβολέας» είναι η έγνοια για την διασφάλιση των δικαιωμάτων και τών ελευθεριών του λαού-μας, που τόσο βάρβαρα ποδοπατήθηκαν απ’ τους ουτιδανούς των «εθνικών ιδεωδών» κι απ’ τους δήμιους του εθνι­ κού βίου. Κι αυτή η έγνοια είναι, και πρέπει να είναι, οδηγός του κάθε πολίτη, απ’ τον πρώτο ως τον έσχατο. Συντάσσοντας, πριν 178 χρόνια, το δικό-του «Σύνταγμα», ο πρώτο-

ΛΑΟΦΟΒΙΑ;

23

μάρτυρας της ανεξαρτησίας-μας έγραφε: «Ο/.ον το έθνος αδικείται όταν αδικήται ένας μόνος πολίτης»'. Καί η Επιτροπή που σύνταξε τον Κατα­ στατικό Χάρτη του 1864, τόνιζε -πρ ιν 111 χρόνια!- πως «η ελευθερία ή είναι πλήρης ή δεν είναι» και πως «εί τις των - διαφόρων - Οεοδότων ενερ­ γειών της ε/χ,υΟερίας κωλυθή. συγκαταλύονται πάσαι αι ά/χα/»2. Και σή­ μερα που όλοι μας -και σεις πρώτος, φυσικά- θέλουμε να θεμελι­ ώσουμε μία Δημοκρατία, «σοφήν» απ' την πείρα του παρελθόντος και φρουρό των ελευθεριών του μέλλοντος; δεν έχουμε το δικαίωμα να δεσμεύουμε -με διατάξεις που απηχούν αμαρτωλές έξεις και δουλείεςεκείνους που έρχονται και που θά 'ρθουν. Στο ίδιο κείμενο, που μνη­ μονεύσαμε πιο πάνω, ο Ρήγας έλεγε: «Μιάς γενεάς πρόσωπα δεν ημπορούν να καθυποτάξουν εις τούς νόμους-των τα πρόσωπα οπού θέλουν γεννηθή κατόπιν-τους»3.... Με κάθε τιμή

19-1-75)

1

1. Ρήγας ΦεραΙος.ΛΜα Πολιτική Διοΐκηβις. Τα άίκαια του Ανθρώχου. άρθρ. 23 2. Πρακτικά. V, βελ. 67. 3. Ο.*., άρθρ. 28.

«ΚΑΘΑΡΟΝ

ΥΔΩΡ».

Αξιοι «θεράποντες» και ανάξιοι θεράποντες

ικανοποίηση του παλλαϊκού αιτήματος της κ ά θ α ρ σ η ς δεν είναι μόνο χρέος κι έργο του κράτους. Είναι και χρέος κι έργο ό λ ο υ τ ο υ λ α ο ύ -και ειδικότερα, των επαγγελματικών, ερ­ γατικών, επιστημονικών, πνευματικών κλπ. ο ρ γ α ν ώ σ ε ώ ν - τ ο υ . Εχουμε -πολύ δίκαια- την αξίωση απ’ την κυβέρνηση να «εξυγιάνει» τον κρατικό μηχανισμό απ’ τους αρχιτέκτονες, τους παραγιούς και τους νεροκουβαλητές της δικτατορίας, θ α είμαστε όμως α σ υ ν ε ­ π ε ί ς , αν δεν εξυγιαίναμε κι εμείς τ ο δ ι κ ό - μ α ς επαγγελματικό χ ώ ρ ο , όπου δεν φτάνει -και δεν πρέπει να φτάνει- το χέρι του κρά­ τους. θ α είμαστε α ν α κ ό λ ο υ θ ο ι , αν δεν αποβάλλαμε απ’ το δικόμας κλάδο, με δική-μας πρωτοβουλία (και με συλλογική απόφαση, φυ­ σικά), τους «συνάδελφους» που, προδίνοντας την ιδιότητα του ελεύθε­ ρου πολίτη, πρόδωσαν αναπότρεπτα και την ιδιότητά-τους σαν ελεύ­ θερων εργατών της όποιας δουλειάς και τέχνης. Οι Γιαπωνέζοι λένε: «Α ν θες νά ‘ναι όλος ο δρόμος καθαρός, σκούπιζε κάθε πρωί το κομμάτι που βρίσκεται μπροστά στην πόρτα-σου». Πολύ περισσότερο, όταν τα σκουπίδια βρίσκονται κ α ι μ έ σ α απ’ την πόρτα-μας... Την επιτακτική αυτή ανάγκη -και τη συνέπεια στο αίτημα της εξυ­ γίανσης- τόνισε (ανάμεσα σ ’ άλλα προβλήματα της δημόσιας υγείας) η ανοιχτή συζήτηση που οργάνωσε την Τετάρτη η Ανανεωτική Συν­ δικαλιστική Ενωση Ιατρών, και που έν’ απ’ τα θέματά-της ήταν, ακρι­ βώς, η κάθαρση του ιατρικού χώρου απο στοιχεία που συνεργάστηκαν με τη δικτατορία. Με την ευκαιρία, λοιπόν, αυτή, παίρνουμε εδώ σαν παράδειγμα το ιατρικό σώμα -ο χ ι μόνο επειδή η αποστολή-του είναι σημαντικότερη και κοινωνικότερη απο κάθε άλλου («κάλλιστον έργον» ονόμαζε την Ιατρική ο Γαληνός), αλλά κι επειδή, στήν περίπτωσή-

Η

«ΚΑΘΑΡΟΝ ΥΔΩΡ».

25

του, οι μορφές και οι συνέπειες της συνεργασίας με τη δικτατορία έφτασαν, ώρες - ώρες, στο έπακρο της ενοχής και της ευθύνης. Δ Ε Ν υπάρχει, δυστυχώς, εποχή, δεν υπάρχει τόπος, δεν υπάρχει επάγγελμα απ’ όπου οι τύραννοι να μην κορφολόγησαν συνεργάτες για το «αίσχιστον έργον»-τους. Αν όμως, για τ’ άλλα επαγγέλματα, η συνεργασία με την τυραννία είναι ε π α ί σ χ υ ν τ η , για το ιατρικό επάγγελμα είναι ολότελα α π ο τ ρ ό π α ι η . Κι αποτελεί κατάφωρη α ν τ ί φ α σ η , ηθική όσο και λογική. Γιατί πώς μπορεί να ταιριάξει, να συνυπάρξει η Ιατρική με την τυ­ ραννία; Οσο η πρώτη -επιστήμη της υγείας και της σωτηρίας του αν­ θρώπου- εμπνέεται απο α γ ά π η για τους άλλους, απο σ ε β α σ μ ό για την ανθρώπινη ύπαρξη, τόσο η δεύτερη -σύστημα καταπίεσης, εξ­ ουθένωσης κι αφανισμού των ανθρώπων- ελαύνεται απο μ ί σ ο ς για τους άλλους, απο π ε ρ ι φ ρ ό ν η σ η για την ανθρώπινη ύπαρξη και για καθετί ανθρώπινο. Για τούτο, η συνεργασία της Ιατρικής και των γιατρών με την τυραννία δεν αποτελεί μόνο α π ι σ τ ί α στο ιατρικό λειτούργημα, αλλ’ απόλυτη ά ρ ν η σ ή-του. Οπως άρνηση της ιδιότη­ τας του κάθε επιστήμονα, του κάθε «πνευματικού ανθρώπου», καλλι­ τέχνη, δημοσιογράφου κλπ. αποτελεί η προσχώρηση στην τυραννία, που αρνιέται τον 'ακρογωνιαίο λίθο του λειτουργήματός-τους: την ελευθερία της γνώσης και της έρευνας, της τέχνης και του λόγου. Και η μ ό ν η στάση που τους ε π ι τ ρ έ π ε τ α ι είναι η ά ρ ν η σ η σ’ αυτή την άρνηση της επιστημονικής, πνευματικής κι ανθρώπινης υπόστασής-τους. « Ένας έ μ φ υ τ α ε λ ε ύ θ ε ρ ο ς κ ι ε υ σ υ ν ε ί δ η τ ο ς άνθρωπος μπο­ ρεί να καταστραφεί σαν άτομο, αλλά δεν μπορεί π ο τ έ να υποδουλώθεί ή να χρησιμοποιηθεί σαν τυφλό όργανο», έγραφε ο Einstein1. Κ.I ωστόσο, συνεργασίες τέτοιες δεν έλειψαν, δυστυχώς, ούτε κι εδώ, στα χρόνια του δικτατορικού ζόφου. Μπορούμε να τις κατατάξουμε σε τρεις κατηγορίες -που αποτελούν και κ α τ η γ ο ρ ί ε ς, τη μιά βαρύ­ τερη απ' την άλλη, για τους δράστες-τους: • Κατηγορία πρώτη: συνεργασία ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κ ή , θα λέγαμε. Πρόκειται για κείνους που αναρριχήθηκαν σε πανεπιστημιακές έδρες, σε διοικήσεις ιδρυμάτων, οργανισμών κλπ. με τα δεκανίκια και την εύνοια της δικτατορίας. Κι επειδή η ευγένεια και η εύνοια υποχρε­ ώνουν, ήταν πολύ φυσικό οι «αναρριχηθέντες» αυτοί να γίνουν πειθή­ νια όργανα των προστατών-τους. Κι απ’ τις έτσι ανώμαλα αποκτημέ­ I. Ο αιστήμοιας οψαλιι να αρψηθή τηι πολιτική του υχοόονλωαη. tap. ‘ Οικονομικός ΤαχυΑρόμος». ψ. 1083/30.1.1975 (ειδική έκδοση με θέμα ·Εκιστήμη και Εζοοσία·).

26

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

νες θέσεις να συνεργήσουν στις ανωμαλίες της δικτατορίας, στις δι­ ώξεις των συναδέλφων-τους, στην αστυνόμευση των φοιτητών, στη στρατοκρατία που είχε επιβληθεί σ’ όλα τα ιδρύματα. Κι ούτε μπο­ ρούν νά επικαλεσθούν το ελαφρυντικό των «επιστημονικών αποσκευών-τους που, έτσι κι αλλιώς, κάτω απο όποιο καθεστώς, θα τους εξασφάλιζε αυτές τις έδρες κι αυτές τις θέσεις». Γιατί είναι κοι­ νός πια τόπος ότι, στην κατάκτηση των θώκων, τον αποφασιστικό ρόλο έπαιζε τότε οχι η θεραπεία της επιστήμης αλλά η θεραπεία της τυραννίας. Την αποδοχή, λοιπόν, ή την επιδίωξη αυτών των θέσεων δεν τις υποκινούσε παρά η φιλοδοξία (ή ο αριβισμός) που, εδώ, ισοδυναμεί με κ α τ α π ά τ η σ η της επιστημονικής δ ε ο ν τ ο λ ο γ ί α ς . • Κατηγορία δεύτερη: συνεργασία π ο λ ι τ ι κ ή . Πρόκειται για κείνους που πήραν μέρος στις «κυβερνήσεις» της επταετίας σαν υπουργοί κλπ., ή αναλάβανε υπεύθυνες διοικητικές θέσεις, ή διορί­ στηκαν μέλη της φαιδρής εκείνης «Συμβουλευτικής Επιτροπής», -της «μικρής (τάχα) Βουλής», που ούτε θουλευόταν ούτε συμβούλευε, αλλά συμβουλευόταν και προπηλακιζόταν απ’ τους πανεπιστήμονες Παττακούς και Παπαδόπουλους... Με την ενεργό σύμπραξή-τους, οι «τι­ τλούχοι» αυτοί πρόσφεραν στη δικτατορία τον περιπόθητο «πολιτικό μανδύα», αλλά και τις επιστημονικές-τους γνώσεις για την «επίτευξη των (ακατονόμαστων) σκοπών»-της. Κι ούτε μπορούν, όλοι αυτοί, να επικαλεσθούν το ελαφρυντικό της «αγαθής προαιρέσεως», επειδή κ α ι η α π λ ή σ υ μ μ ε τ ο χ ή σε κυβερνήσεις και σε σώματα τυραννικά κάνει α υ τ ό μ α τ α τον μετέχοντα α λ λ η λ λ έ γ γ υ ο κ α ι σ υ ν υ π ε ύ θ υ ν ο της τυραννίας. Απ’ τις θέσεις εκείνες, άλλωστε, συνέρ­ γησαν, άμεσα ή έμμεσα, στην επιβίωση της δικτατορίας, προσυπόγραψαν τις έκνομες πράξεις-της, συμβάλανε, «το κατά δύναμιν», στόν εξανδραποδισμό του λαού και του τόπου. Την αποδοχή, λοιπόν, ή τήν επιδίωξη τέτοιων αξιωμάτων δεν τις υποκινούσε παρά η τιτλομανία και η μωροδοξία, που, εδώ, ισοδυναμεί με σ υ ν έ ρ γ ε ι α σ’ ένα ε θ ν ικ ό έ γ κ λ η μ α . Α ν οι δυό αυτές κατηγορίες συνεργασίας με τη δικατορία είναι κοινές σ’ όλα τα επαγγέλματα, η τρίτη αποτελεί -αλίμονο!- αποκλει­ στικό «προνόμιο» της ιατρικής τάξης - και δεν μπορούσε να γίνει αλ­ λιώς, άλλωστε. Ή κατηγορία αυτή είναι κι η πιο αποτρόπαιη: συνερ­ γασία π ο ι ν ι κ ή , δηλαδή ε γ κ λ η μ α τ ι κ ή με την έννοια του Ποι­ νικού πια Νόμου. Πρόκειται για τους γιατρούς -ελάχιστους, ευτυχώς!που συνέργησαν όχι πια στο γενικό πολιτικό έγκλημα της δικτατορίας αλλά σε κ α θ α υ τ ό ε ι δ ι κ ά ε γ κ λ ή μ α τ α εναντίον συγκεκριμέ­ νων ατόμων. Πρόκειται για τους γιατρούς που συντάσσανε ψ ε ύ τ ι κ α π ι σ τ ο π ο ι η τ ι κ ά ή π α ρ α π λ α ν η τ ι κ έ ς ε κ θ έ σ ε ι ς για να

<ΚΑΘΑΡΟΝ ΥΔΩΡ»

27

σκεπάσουν τ ι ς κ α κ ώ σ ε ι ς , τ α β α σ α ν ι σ τ ή ρ ι α ή τ ι ς δ ο ­ λ ο φ ο ν ί ε ς ,π ο υ είχαν διαπράξει τα όργανα της δικτατορίας. Τη δο­ λοφονία του Μανδηλαρά, του Τσαρουχά, του Χαλκίδη, τη δολοφονία εκατοντάδων παιδιών του Πολυτεχνείου, τις τόσο ύποπτες «αυτοκτονί­ ες», τα μαρτύρια απ’ όπου πέρασαν τόσοι άλλοι, προσπάθησαν να τα «καλύψουν» μερικοί γιατροί και ιατροδικαστές, βεβαιώνοντας πως ήταν «τυχαίες» ή «παθολογικές» οι αιτίες του θανάτου-τους, ορκιζόμενοι πως «νεκροί δεν υπάρχουν καν» ή καταθέτοντας σε διεθνείς ορ­ γανισμούς πως βασανιστήρια και βιαιοπραγίες ήταν άγνωστα στον ελληνικό Παράδεισο! Και πρόκειται ακόμα -το πιο φρικιαστικό, σίγουρα- για τους για­ τρούς που σ υ μ π ρ ά ξ α ν ε ά μ ε σ α στη διάπραξη αυτών των τερα­ τωδών εγκλημάτων, κι ιδιαίτερα των β α σ α ν ι σ τ η ρ ί ω ν . Είναι εκείνοι που μ ε λ ε τ ο ύ σ α ν και τ ε λ ε ι ο π ο ι ο ύ σ α ν τις διάφορες μεθόδους θασανισμού, προς χρήσιν των στυλοβατών του Ελληνοχρι­ στιανικού πολιτισμού. Είναι εκείνοι που δ ί δ α σ κ α ν σε Σχολές και Υπηρεσίες «περί της αντοχής του ανθρωπίνου σώματος» στα βασανι­ στήρια. Είναι εκείνοι που καθοδηγούσαν τους «αρμόδιους» στη χρήση π α ρ α ι σ θ η σ ι ο γ ό ν ω ν . . . Κι είναι εκείνοι που παρακολου­ θούσαν την ε φ α ρ μ ο γ ή των μεθόδων αυτών πάνω στους «ανθέλλη­ νες», που μετρούσαν την αντοχή των θυμάτων, που συμβούλευαν ως πού μπορεί να φτάσει η «έμπρακτη» αυτή «διαφώτιση» των «παραπλανημένων». Είναι εκείνοι που έδιναν τις «πρώτες βοήθειες», οχι για να βοηθήσουν τους αναίσθητους απ’ τα μαρτύρια βασανισμένους, αλλά για να βοηθήσουν τους τρισαναίσθητους βασανιστές να συνεχίσουν το τρισάθλιο έργο-τους. Είναι, τέλος, εκείνοι που ε φ ά ρ μ ο ζ α ν ο ι ί δ ι ο ι το τρομερό « η λ ε κ τ ρ ο σ ό κ » -τη ν απαίσια αυτή «ανακριτική μέθοδο», που θρυμματίζει το νευρικό σύστημα και μεταμορφώνει το νου σε χαρτί άγραφο... Ξέρουμε όλοι, πολύ καλά, ποιός είναι ο σ κ ο π ό ς των βασανιστη­ ρίων: όχι μόνο ν’ αποσπάσουν πληροφορίες απ’ τους κρατούμενους, αλλά να τους συντρίψουν τη θέληση και την προσωπικότητα, να τους μεταβάλουν σε άβουλα κι εξευτελισμένα όργανα της εξουσίας, σε καταδότες και συνενόχους, σε σωματικά και ψυχικά ράκη, σε αντικοι­ νωνικά όντα, που κατατρύχονται από τύψεις, αυτοπεριφρόνηση και μνησικακία για όλους τους άλλους. Και, παραπέρα, να τ ρ ο μ ο κ ρ α ­ τ ο ύ ν τ ο σ ύ ν ο λ ο του λαού, με την έντεχνη διαρροή των φημών για βασανιστήρια, και ν’ αποθαρρύνουν τους υποψήφιους αντίπαλους του καθεστώτος... Τί σχέση μπορεί να έχουν οι «στόχοι» αυτοί, με τους ευγενικότατους στόχους της Ιατρικής; Και τί θ έ σ η μπορεί να έχουν οι «γιατροί» αυτοί στην «ισόθεη» τάξη των «ιατρών ψυχών και σωμάτων», όπως έλεγαν άλλοτε; Μήπως θα επικαλεσθούν, και τούτοι, το «ιδανικό» επιχείρημα, που

28

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

πρόβαλαν κάποιοι άλλοι ομοϊδεάτες τους; Εκείνο που επιστράτευσε ένας αξιωματικός, μιλώντας μ’ ένα δικηγόρο της «Διεθνούς Αμνηστί­ ας»: «Τ α β α σ α ν ισ τή ρ ια - ε ίπ ε - ε ί ν α ι χ ρ ή σ ι μ α γ ια τ η ν π ρ ο σ τ α σ ί α τ ο υ π ο λ ι τ ι σ μ ο ύ -μ α ς » !...3. Α υ τ ό ν τόν «πολιτισμό» της βαρβαρότητας και της κτηνωδίας θέ­ λησαν να «προστατεύσουν» οι γιατροί που κάλυψαν δολοφονίες ή που συνέργησαν σε βασανισμούς; Αλλ’ α υ τ ή ακριβώς η πολιτιστική έγνοια γαλθάνιζε και τους γιατρούς που συμπράξανε στις εφιαλτικές εκατόμβες του Αουσβιτς, του Μπούχενβαλτ, του Μαουτχάουζεν. Κι ας μην τρομάζουμε για τη σύγκριση. Τα π ο σ ά μόνο διαφέρουν, το π ο ι ό ν είναι το ίδιο: το ποιόν των γιατρών, που από τύφλωση ή αναλγησία, απο δουλοπρέπεια ή ανανδρία, από συμφέρον ή από σαδισμό, α τ ί μ α σ α ν -και σε τέτοιο βαθμό!- την υψηλή αποστολήτους. Α Υ Τ Η Σ της αποστολής συναίσθηση -και βαθύτατη- έδειξαν πως έχουν τ ό σ ο ι ά λ λ ο ι γιατροί, στα ίδια εκείνα«δίσεχτα» χρόνια. Οι γιατροί που -αψηφώντας, συχνά, κινδύνους όχι αμελητέους- βοήθη­ σαν με κάθε τρόπο τους κρατούμενους, τους βασανισμένους, τους εξό­ ριστους, συντρέχοντας και περιθάλποντάς-τους, ευκολύνοντας την επικοινωνία-τους με τον «έξω κόσμο», δίνοντάς-τους πιστοποιητικά που εξασφάλιζαν τη γρηγορότερη αποφυλάκισή-τους... Οι γιατροί αυ­ τοί στάθηκαν, απλά, ό,τι ένας γιατρός π ρ έ π ε ι να είναι: άσκησαν το λειτούργημα και την επιστήμη-τους «μετά χρηστότητος και ήθους συνεζευγμένην... προς αρετήν ουχ ήττον ή προς σοφίαν σπουόάζοντες», ανα­ δείχτηκαν «ιατροί άνδρες πολλών αντάξιοι άλλων»3, -κ ι αποπλύνουν τον ρύπο που αποτελούν, για το ιατρικό σώμα, οι ανάξιοι, οι επίορκοι κι επιλήσμονες του Ιπποκράτη. Λ Ε Γ Α Μ Ε στην αρχή πως η συνεργασία της Ιατρικής με την τυραν­ νία αποτελεί άρνηση της ιατρικής ιδιότητας. Κι όταν φτάνει στην άκρη της φρίκης, που αναφέραμε πρωτύτερα, ο γιατρός έχει α υ τ ό ­ μ α τ α α π ο κ ο π ε ί απ' το λειτούργημα που καταπρόδωσε. Ο Γαλη­ νός παρομοίαζε την Ιατρική με« κ α θ α ρ ό ν ύ δ ω ρ » , ενώ αποκαλούσε «βόρβορον» τα «χείρω», δηλαδή τον πλούτο, τις τιμές, τη δύναμη4. Κι ο Αισχύλος έλεγε: 2. James Becket, Le problime de la torture sous It rtgime des colonels, xep. · Temps Moder­ n s ·, No 276 bis / juillet 1969 (ειδικό τεύχος για την Ελλώία, με τίτλο •Aujourd'hui Ια Grice...»), σελ. 204. Την ίδια «φιλοσοφία» ανάπτυξε ένας άλλος αξιομαηκός στον αμβρικάνο τραπεζίτη Christofer Juus (βλ. · Chicago Sunday Times·. 24.11.68). ). /«de. Λ 514. 4. Περί κράσαυν. IX. 64S.

<Κ.ΑΘΑΡΟΝ ΥΔΩΡ»

29

<ι<Κακώς επφροαίσι βορβόρω θ' ύδωρ / λαμπρόν μιαίνων ούποθ' εορήσεις ποτόν». [«Οταν μολύνεις καθαρό νερό με λάσπες και βρωμερά αποχύματα, να πιείς δε θά ’χεις»®]. Απ’ αυτόν το «βόρβορο» πρέπει ν’ απαλλαγεί το «καθαρόν ύδωρ» του ιατρικού λειτουργήματος, για να μην μολυνθεί ολόκληρο το «λαμπρό ποτό» της Ιατρικής, που τόσο τιμούμε και σεβόμαστε όλοι. Μα και κ ά θ ε ά λ λ ο ς κλάδος επιστήμης, δουλειάς και τέχνης δεν θα μπορέσει να διατηρήσει την «καθαρότητα» και το κύρος-του, αν δεν αποσκορακίσει μ ό ν ο ς - τ ο υ τα μολυσμένα και «θορθορώδη» μέλη-του -που μ ό ν α - τ ο υ ς , άλλωστε, λιποτάχτησαν στο στρατό­ πεδο του κοινού, τυραννικού εχθρού... [2.2.1975]

5. Ευμενίί*;. 694-5

ΟΙ Σ Φ Ι Γ Γ Ε Σ Δημοκρατική παρρησία και αφασία

ΠΑΡΧΕΙ μιά πολύ πρακτική μέθοδος για ν' απαντάς στις κα­ τηγορίες, στις απορίες και στις δυσφορίες της κοινής γνώμης: Να μ η ν απαντάς δ ι ό λ ο υ . Ή , ακόμα, να μην απαντάς παρά με α σ ά φ ε ι ε ς , α ο ρ ι σ τ ί ε ς κ ι υ π ε κ φ υ γ έ ς . Η, τέλος, να μην απαντάς παρά μ’ επικλήσεις του « ε θ ν ι κ ο ύ σ υ μ φ έ ρ ο ν τ ο ς » , που κινδυνεύει απ’ τις ερωτήσεις κι επομένως απαγορεύει τις απαντή­ σεις... Η τρίπτυχη αυτή μέθοδος ανθεί στον τόπο μας περισσότερο κι απ’ την ποτέ «φαιδράν πορτοκαλέαν», έστω κι αν εφαρμόζεται σε θέματα διόλου φαιδρά. Στην αλήστου μνήμης εποχή της δικτατορίας, το πράγμα ήταν πολύ φυσικό, βέβαια: η τυραννία είναι το κατεξοχήν σύ­ στημα της φλυαρίας και αδολεσχίας των κρατούντων, και της σιωπής και αλαλίας των κρατούμενων. Αλλά σ τ η δ η μ ο κ ρ α τ ί α ; Δεν είναι λίθος-της ακρογωνιαίος ο έ λ ε γ χ ο ς των αρχόντων απ’ τους αρχόμενους, που εκφράζουν ελεύθερα, με π α ρ ρ η σ ί α , τη γνώμη-τους; «Γνώρισμα της ελευθερίας (είναι) η παρρησία», έλεγε ο Δημόκριτος [«Οικήιον ελευθερίης παρρησίη»']. Χωρίς αυτήν, η δημοκρατία είναι αδιανόητη. «Στη (δημοκρατική) πολιτεία, επικρατεί ελευθερία και παρ­ ρησία» [«Και ελευθερίας η πόλις μεστή και παρρησίας yiyvexat»], πρόσθετε ο Πλάτων2. Κι ο Πολύβιος επαινούσε την Αχαϊκή Συμπολιτεία, που αποτελούσε «δημοκρατίας αληθινής σύστημα», επειδή εφάρμοζε «ισηγορίαν [ισότητα] και παρρησίαν»3... Αλλά η παρρησία δεν λειτουργεί σαν

Υ

1. Αποσπ. 226 (Diels). 2. Πολιτεία, Η. 557 β. 3. Ιστορΐαι. Β, 38,6.

ΟΙ ΣΦΙΓΓΕΣ

31

στοιχείο της δημοκρατίας παρά όταν αποβλέπει στον έ λ ε γ χ ο της εξουσίας: « Έλεγχος φίλος Αληθείρ και Παρρησίφ», τον χαραχτήριζε ο Λουκιανός4. Γιατί μόνο με τον έλεγχο εξασφαλίζεται «η προστασία της κάθε εξουσίας απ’ τις άλλες και η π ρ ο σ τ α σ ί α τ ο υ λ α ο ύ α π έ ­ ν α ντι σ ' ό λ ες τις ε ξ ο υ σ ίε ς » * . Έλεγχος, όμως, δεν σημαίνει έρευνα και κριτική σ τ ο κ ε ν ό . Το δημοκρατικό δικαίωμα της παρρησίας, της ελευθερίας του λόγου, μέ­ νει δώρον άδωρον, αν δεν συνοδεύεται κι απ’ την υ π ο χ ρ έ ω σ η ν α δ ί ν ο υ ν λ ό γ ο εκείνοι που χειρίζονται την εξουσία. Η λαϊκή φωνή δεν πρέπει μόνο ν’ ακούεται, αλλά και να εισακούεται. Κι αν οι κρί­ σεις, οι απορίες, οι ερωτήσεις μένουν α ν α π ά ν τ η τ ε ς , ο έλεγχος καταντά φ ε ν ά κ η , δικλίδα για την «εκτόνωση» των διαμαρτυρομι'.νων, και άλλοθι για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των «προκαθημέ­ νων».

Κ,

όμως, το σύστημα αυτό έγινε πολύ «του συρμού» και στη νήπια»·ή Δημοκρατία-μας. Και δεν την βοηθά, σίγουρα, να «στραταρίσει» κα­ νονικά. Αντίθετα, την οδηγεί σε παραστρατήματα, που κινδυνεύουν να προκαλέσουν ολέθρια κατάγματα. Απ’ την πρώτην ωρα της αλαγής, το π α λ λ α ϊ κ ό αίτημα συνοψί­ στηκε στο τρίπτυχο: τ ι μ ω ρ ί α των ενόχων - κ ά θ α ρ σ η του κρατι­ κού μηχανισμού - α π ο κ α τ ά σ τ α σ η των θυμάτων της δικτατορίας. Στο αίτημα αυτό ανταποκρινόταν, άλλωστε, και η ρητή επαγγελία του Πρωθυπουργού: «... Συντόμιος θα υπάρζη εξέλιξις, η οποία θα ικανοποιήση το δημόσιον αίσθημα, αλλά και εκείνους οι οποίοι έπληγησαν απο την τυραννίαν...». Απο κει και πέρα, όμως, καμμιά εξήγηση (ή ελάχιστες κι ανεπαρ­ κείς) δεν δίνεται για πράγματα πολύ «περίεργα», που, αντί να ικανο­ ποιούν, ερεθίζουν και τραυματίζουν το δημόσιο αίσθημα, και που φτά­ νουν απανωτά στη Βουλή και στον Τύπο. Σαν τις παλιές Αρσακειάδες, η κυβέρνηση αποκρίνεται (τρόπος του λέγειν) στα «πειράγματα» του ελέγχου: «Η σιωπή μου προς απάντησίν-σας...». Σ ι ω π ή λ.χ. γιά σημερινούς υπουργούς που συνεργάστηκαν περιπαθέστατα με τη δικτατορία ή την τίμησαν και την ύμνησαν -και, τώρα, προσυπογράφουν απαθέστατα το Ψήφισμα καταδίκης και διώξεως του πραξικοπήματος και της τυραννίας!... Σ ι ω π ή για τους υπουργούς που διαψεύδανε ρητά τις καταγγελίες για θασανισμους -και δ ι α ψ ε ύ δ ο ν τ α ι , τώρα, ρητότατα, απ’ τον 4. Ψευδόλογιστής, 4 ;; 5. Ε. Smith - A. Zurcher, New Dictionary of American Politics. New Ybrk, Bames & Noble. 1949. σελ. 59.

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

32

αρμόδιο εισαγγελέα, που προτείνει την π α ρ α μ π ο μ π ή των «αθώ­ ων» οργάνων της τάξεως!... Σ ι ω π ή (ή αοριστίες κι υπεκφυγές) για τους κρατικούς λειτουργούς που, ενω διαπρέψανε σαν αστέρες του δικτατορικού στερεώματος και σαν γαστέρες του απριλιανού ξεφαντώματος, σαν εκτελεστές των «πα­ τριωτικών» διώξεων και σαν λιβανιστές των «ελληνοχριστιανικών» επιδιώξεων της δικτατορίας, παραμένουν, και τώρα, ακλόνητοι στις θέσεις όπου είχαν αναρριχηθεί προσφέροντας γην και ύδωρ και ό,τι άλλο στους ευήθεις τυράννους... Σ ι ω π ή (και αδράνεια) για τους ασύλληπτους «τοιχογράφους» της φασιστικής «Νέας Τάξεως». Και σιωπή (και «απόλυτος μυστικότης») ακόμα τώρα, που τα πινέλα μεταμορφώθηκαν σε ξιφολόχες και η μαύρη μπογιά σε αίμα φοιτητικό. Για να επαληθευθεί η διαπίστωση του Αηάτέ Malraux: «Είδα τις δημοκρατίες να επεμβαίνουν εναντίον των πάντων, εκτός εναντίον των φασιστών»*... Β ο α ο τόπος απο τέτοιες, κι άλλες, σιωπές -θα λέγαμε, αν το σχήμα δεν ήταν οξύμωρο. Κι αναρωτιέται ο απλός πολίτης: γ ι α τ ί αυτή η τακτική; Τί την εμπνέει; π ε ρ ι φ ρ ό ν η σ η του δημόσιου αισθήματος ή αίσθημα ε ν ο χ ή ς ; Πιστεύει μήπως η κυβέρνηση πως Δημοκρατία σημαίνει απλή αντιστροφή του τυραννικού συστήματος, δηλαδή «φλυαρία» των κρατούμενων και αφασία των κρατούντων; Πιστεύει πως αποτελεί «δυναμισμό» η αφωνία απέναντι σε κάθε διαφωνία; Πι­ στεύει πως, σωπαίνοντας, θα «πνίξει» τον έλεγχο, πως ενα «επικίνδυ­ νο» θέμα σβήνει αν το σκεπάσει η σιωπή, «θνήσκει σιγαθέν», καθώς έλεγε ο Πίνδαρος7; Πιστεύει, όταν αοριστολογεί, πως είναι «σοφόν το ασαφές»; Η μήπως θέλει, μ’ αυτό τον τρόπο, η κυβέρνηση να μας πείσει πως θέμα δεν υπάρχει καν, πως η κάθαρση π ρ α γ μ α τ ο π ο ι ή θ η κ ε και πως «η δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ή τ ά ζ ι ς α π ο κ α τ ε σ τ άΟ η», καθώς δήλωσε προχτές ο υπουργός Αμύνης; Συνεπικουρείται, άλλωστε, σ’ αυτή την απόπειρα κι απο μερικές εφημερίδες που, τις τελευταίες μέρες, αποδύ­ θηκαν σε μελοδραματικές ιερεμιάδες για το «κλίμα διχασμού» και την «εσωτερικήν διάλυσιν», που κινδυνεύει να προκαλέσει ο «παραλογισμός» και η *υπερβολή της αποχουντοποιήσεως». Και παρατάζουν «επιχειρή­ ματα» τόσο έωλα, που δεν θα κάνουν -ελπίζουμε- την κυβέρνηση πε­ ρήφανη για τους συνηγόρους-της. Ισχυρίζεται λ.χ. μιά ανώνυμη «πολιτική προσωπικότης»(;) ότι «εις τα πλαίσια του δημιουργηθέντος καθεστώτος, ή το λογικόν, ανθρώπινον και φυσικόν, κρατικοί υπάλληλοι να συνεργάζωνται με τους υπουργούς και 6. L-Espoir. A, I, 111,3. 7. Α*όοχ. 121.

ΟΙ ΣΦΙΓΓΕΣ

33

να προσφωνούν τους φορείς της εξουσίας». Και διαμαρτύρεται για λογαριασμό εκείνων που, ενω δ ε ν ήταν κρατικοί υπάλληλοι, έσπευσαν να συνεργαστούν με την τυραννία, και κακίζει τις #διοικήσεις ωρισμένων σωματείων, που αμιλλώνται εις επίδειξΐ' αδιαλλαξίας και δημαγω­ γίας»(;), διότι «δεν είναι ηθικόν κηι λογικόι· (πάλι και πάντα!) να παρα­ πέμπουν (τούς εν λόγο» κυρίους) ας πειθαρχικά συμβούλια, ενώ εξ ουδαμού προκύπτει παρόμοιον δικαίωμα, όιότι ανέλαβαν κατά την επταετίαν υπευθύνους ή μη θέσεις, αφού παρομοία πράξις ουδόλως ήτο καθιερωμένη ως παράπτωμα»...*. Η σοφιστική και λογική των επιχειρημάτων είναι αφοπλιστική! Και αποστομώνει, βέβαια, οχι μόνο εμάς τους «έξαλλους δημαγωγούς». αλλά και μερικούς βουλευτές που, αν και κυβερνητικοί, δεν παύουν να είναι «παρρησίας μεστοί». Οπως λ.χ. τον άλλοτε Πρόεδρο της Βου­ λής (Δ. Παπασπύρου), που έλεγε απο το κοινοβουλευτικό βήμα: «Είναι απαραίτητος ο παραδειγματισμός με την τιμωρία των ενόχων... Πρέπει να τιμωρηθούν οι ο ι κ ο ν ο μ ι κ ο ί σ υ ν ε ρ γ ά τ ε ς της επτάχρο­ νης κατοχής. Πρέπει να τιμωρηθούν, ακόμη, οι πληροφοριοδότες και οι σ υ ν ε ι δ η τ ο ί σ υ ν ε ρ γ ά τ ε ς της δικτατορίας. Κι ακόμη, να κηρυχθούν σε ε θ ν ι κ ή α ν α ξ ι ό τ η τ α και να σ τ ε ρ η θ ο ύ ν ι σ ο β ί ω ς τ ω ν π ο λ ι τ ι κ ώ ν - τ ο υ ς δ ι κ α ι ω μ ά τ ω ν όσοι έγιναν φ ε ρ έ φ ω ν α και ι/μ ν η τ έ ς της δικτατορίας...»9. (Αλήθεια, με τΐ μάτια θα τον κοίταζαν οι «υμνωδοί» της τυραννίας που βρίσκονται στα κυβερνητικά εδώ­ λια;). Αλλά το πιο αποστομωτικό είναι το «επιχείρημα» πως δεν πρέπει να διωχθούν όσοι «ανέλαβον υ π ε υ θ ύ ν ο υ ς ή μη θέσεις, αφού παρομοία πράξις ο υ δ ό λ ω ς η τ ο κ α θ ι ε ρ ω μ έ ν η ω ς π α ρ ά π τ ω μ α » . Ξε­ χνάνε, λοιπόν, οι κοπτόμενοι και κρυπτόμενοι απολογητές τί λέει ο Ποινικός Νόμος για τα «παραπτώματα» της εσχάτης προδοσίας, της στάσης, της δολοφονίας, της παράνομης κατακράτησης, των κακώσε­ ων, της κατάχρησης του δημόσιου χρήματος και για τ’ αμέτρητα άλλα που διαπράξανε σωρηδόν οι απριλιανοί εθνοσωτήρες; Κι όσοι σ υ ν ­ έ ρ γ η σ α ν στην επιβολή και στην επιβίωση της εγκληματικής συμ­ μορίας, και μάλιστα απο υ π ε ύ θ υ ν ε ς θέσεις, δεν είναι συνένοχοι των ί δ ι ω ν «παραπτωμάτων»; Αλλ' ακόμα κι αν ο Ποινικός Νόμος δ ε ν είχε προθλέψει την τιμωρία των συνεργών, πώς η πολιτική και ηθική σ υ ν ε ί δ η σ η των κυρίων αυτών δεν τους εμπόδισε να προσ­ φέρουν τις «υπηρεσίες»-τους σ' ενα πάγκοινα και παγκόσμια βεβαι­ ωμένο έγκλημα, όπως η δικτατορική τυραννία; Πως, μέτοχοι αυτοί της «Ελλάδος Ελλήνων Χριστιανών», δεν θυμήθηκαν το του αποστόλου Παύλου: 8. *Ακρόπολις», 2 και 4. 2. 1975. 9. Λόγος του, 14.1.1975 J

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

34

«Νόμον μη έχοντες... ενδείκνυνται το έργον του νόμου γ ρ α π τ ό ν ev τ α ι ς κ α ρ δ ί α ι ς αυτών, συμμαρτυρούσης αυτών της σ υ ν ε ι δ ή α ε ω ςνίο.

Ο λ ο ι α υ τ ο ί π ρ έ π ε ι ή ο χ ι ν α τιμωρηθούν, να στιγματισθούν, ν’ αποθληθούν οχι μόνο απ’ τις θέσεις που χωρίς αιδώ απόχτησαν, αλλά κι απ’ τα σωματεία-τους που χωρίς περίσκεψη ντρόπιασαν; Κι ας μην επικαλεσθούν, όσοι είναι κρατικοί υπάλληλοι, πως ήταν υ π ο ­ χ ρ ε ω μ έ ν ο ι να πειθαρχήσουν στις εντολές των δικτατόρων: «Προ­ τιμότερη η δυσμένεια -έλεγε ο Marwitz- οταν η υπακοή ατιμάζει». Κι ας μη διαμαρτυρηθούν πως η τιμωρία είναι αυστηρή: «Οι νομοί για τις ιδιωτικές υποθέσεις πρέπει να είναι ήπιοι και φιλάν­ θρωποι -έλεγε ο Δημοσθένης. Ενω οι νόμοι για τα δημόσια πράγματα πρέπει, αντίθετα, να είναι αυστηροί και άγριοι. Γιατί, έτσι, οι πολιτευόμενοι ελάχιστα θα μπορούν ν' αδικούν τους πολίτες». [«Εκείνους μεν τοίνυν τους νόμους, τους περί των ιδίων, ηπίως κείσθαι και φιλανθρώπως υπέρ των πολλών εατιν. Τούσδε δε τους περί των προς το δημόσιον τουναντίον ισχυρώς και χαλεπώς έχειν υπέρ υμών εατιν. Ούτω γαρ αν ήκισθ' οι πολιτευ­ όμενοι τους πολλούς υμάς αδικοίενλ 11]. Κ ά ν ε ι λάθος βαρύ ή κυβέρνηση αν νομίζει πως με τη σιωπή της θ’ αποδυναμώσει τους «νυγμούς» του λαϊκού ελέγχου. Πρώτ’ απ’ όλα, η μέθοδος αυτή δεν δείχνει δύναμη, όπως ίσως φαντάζεται, αλλ’ α ν α ­ σ φ ά λ ε ι α . # / / σιωπή -έλεγε ο La Rochefoucauld- είναι το πιο σίγουρο καταφύγιο εκείνου που δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό-του»'2. Επειτα, η τακτική της σιωπής είναι ε π ι κ ί ν δ υ ν η , γ ια τί«μοιάζει με τον άνεμο: συδαυλίζει τις μεγάλες παρεξηγήσεις και δεν σβήνει παρά μόνο τις μι­ κρές»'3. Και δεν θα ήθελε, βέβαια, η κυβέρνηση να «παρεξηγηθεί» πως στεγάζει και σκεπάζει τους ενόχους και τους δοσιλόγους. Τέλος, είναι και μ ά τ α ι η : «Εις τας δημοκρατίας τα έλκη δεν καλύπτονται και αι ακολασίαι δεν μένουν ατιμώρητοι», έγραφε ο αξέχαστος Αλέξανδρος Παπαναστασίου... Οσο και να πασχίσει η κυβέρνηση, οσο και να σο)πάσει, η λαϊκή πίεση κι η λαϊκή αξίωση είναι τόσο πολυδύναμες, που θα εκπορθή­ σουν ακόμα και την πιο πεισματική σιωπή. «Ερχεται τ ’ αληθές εις φως -έλεγε ο Μ έναδρος- ενίοτε ου ζητούμενον»'4. Αλλά π ά ν τ ο τ ε , όταν ζ η τ ε ί τ α ι -κα ι πώς! Και το καλύτερο που έχουν να κάνουν οι κυβερνητικές Σφίγγες -γ ια 10. 11. 12. 13. 14.

Πρός Ρωμαίους, Β. 14-15. Κατά Τιμοκράτους, 192. Maximes. 79. Elsa Triolet, L'Ecrivain el le livre. Ακοσπ. 433 (Kock).

ΟΙ ΣΦΙΓΓΕΣ

35

να μην πάθουν ό,τι και η αρχαία εκείνη συνάδελφός-τους-πουγκρεμί­ στηκε μόνη-της απ’ το βράχο-της, όταν «λύθηκε» το αίνιγμά-της- εί­ ναι να εισακούσουν το δημόσιο αίσθημα, που αντιστρέφει τη φράση του Θεμιστοκλή στον Ευρυθιάδη, και τους φωνάζει: « Άκοοσον μεν, πάταζον δε τους ενόχους»... [9.2.1975]

Η ΣΥΝΤΑΓΗ Θεωρία και πρακτική των πραξικοπημάτων

ΚΟΜΑ κι οι αφελέστεροι των Ελλήνων δεν είχαν την αυτα­ πάτη πως η κατάρρευση της δικτατορίας σήμαινε και ο ρ ι ­ σ τ ι κ ή κ α τ ά θ ε σ η των όπλων από μέρους-της. Ακόμα κι οι αφελέ­ στεροι ξέρουν πως όσοι κατασκευάζουν δικτατορίες, όσοι οργιάζουν χάρη στις δικτατορίες, όσοι ψωμίζονται απ’ τις δικατατορίες, «μόνο λίγο καιρό ξαποσταίνουν, και ξανά προς τη χούντα τραβάν». Οι επί­ σημες αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών, άλλωστε -ο ι δηλώσεις του Πρωθυπουργού και του υπουργού Αμύνης στη Βουλή1- απόδειξαν πως δεν ήταν «ανεύθυνες φήμες» και «φαντασιοπληξίες» όσα λέγον­ ταν, όλους αυτούς τους μήνες, για τους «αμετανόητους» της στρατο­ κρατίας που, όχι μιά και δυό φορές, αποπειράθηκαν να ξαναδέσουν τους «ανόητους» της Δημοκρατίας. Ώ σπου έφτασαν στην προχτεσινή συνωμοσία [της 24.2] -που δεν ξέρουμε αν ήταν τόσο «επιπόλαιη ανο­ ησία», όσο παρουσιάζεται... Για να πραγματοποιηθεί, όμως, ένα πραξικόπημα, για να επιβληθεί η βία των όπλων, χρειάζονται μερικές προϋποθέσεις, που μπορούμε να τις συνοψίσουμε έτσι:

Α

Π ΡΟ Ϋ Π Ο Θ Ε ΣΗ πρώτη: ά τ ο μ α , που να έχουν τη ρ ο π ή , τ ό σ υ μ φ έ ρ ο ν , αλλά και τη δ υ ν α τ ό τ η τ α ν α εφαρμόσουν αυτή τη βία, για να ενθρονίσουν (ή να παλινορθώσουν) την τυραννία. Και άτομα τέτοια δεν έλειπαν, και δεν λείπουν, βέβαια, απ’ την μεταίουλιανή Ελλάδα: Στρατιωτικοί ή μη, με παγιωμένη αντιλαϊκή νοοτροπία, θαυμαστές της αυθαίρετης δύναμης kui περιφρονητές της I. Συνεδρίαση της 28.2.197$.

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

37

λαϊκής θέλησης -όλοι εκείνοι οι «απολυτόφρονες» που, σαν τους αρ­ χαίους ολιγαρχικούς, ορκίζονται: «και τω δήμφ αεί κακόνους έσομαι και βουλεύσω ό,τι αν έχω κακό ν» [«και του λαού θα είμαι πάντα εχθρός και Οα μηχανεύομαι ό,τι κακό μπορά) εναντίον του»2]. Και φυσικά, αιτία της αντιλαϊκής «κακόνοιας» δεν είναι άλλη απ' το σ υ μ φ έ ρ ο ν -αφού,πάντα, όλοι αυτοί οι «εχθροί του λαού», οι « μ ι σ ό δ η μ ο ι » 3 δε νοιάζονται παρά «για το ατομικό-τους συμφέρον, για την προσωπική-τους ασφάλεια και για την αύξηση της περιουσίας-τους» [«το εφ' εαυτών μόνον προορώμενοι ες τε το σώμα και ες τον ίδιον οίκον αϋζαν»4]. Η «επταετία» (όπου όλοι αυτοί θεράπευσαν πλουσιοπάροχα το «εφ’ εαυτών», σφετερίστηκαν δύναμη, θέσεις, τιμές, «αύξησαν» -κ α ι πώς! και πόσο!- τις υπαρκτές ή ανύπαρκτες περιουσίες-τους) τους δίδαξε πως ο πιο γρήγορος, ανεμπόδιστος, ανεξέλεγκτος και γόνιμος τρόπος για να ικανοποιηθεί η απληστία κι η ματαιοδοξία-τους, είναι η ασυ­ δοσία της δικτατορίας. Ευλογημένη, λοιπόν,η (επαν)ερχόμενη!... Στον ευγενή τούτον πόθο δύναμης και πλούτου, ερχόταν τώρα να προστεθεί κι ο εγγενής φόβος: ο φόβος των κυρώσεων, του κολασμού για όσα άνομα έπραξαν στο διάστημα της παντοδυναμίας-τους. Πώς, λοιπόν, να μη φλέγονται απ’ την επιθυμία να ξαναγυρίσει η δικτατο­ ρία, που και θώκους θα τους ξανάδινε και ακόλαστους θ’ άφηνε τους πολλαπλά ακόλαστους; Κ ι α υ τ ή ακριβώς η «αυτοπροστασία των εν­ όχων» (όπως είπε στη Βουλή ο κ. Αβέρωφ) ήταν -τ ί σύμιίτώση!- ένας απ’ τους στόχους των προχτεσινών συνωμοτών... Η θέληση, όμως, μένει άκαρπη, σαν δεν υπάρχει και η δ υ ν α τ ό ­ τ η τ α . Κι αυτήν (στους στρατιωτικούς, ειδικά) την δίνουν όχι μόνο τα όπλα που έχουν, αλλά προπάντων οι θ έ σ ε ι ς που κατέχουν μέσα στις Ενοπλες Δυνάμεις: οι κ α ί ρ ι ε ς θέσεις, που τους επιτρέπουν, λίγοι αυτοί, να επηρεάζουν ή να φιμώνουν, να εξαπατούν ή ν’ αποδυναμώ­ νουν τους πολλούς (στρατιωτικούς) και, τελικά, να αιχμαλωτίζουν τους πάντες, ένοπλοΟς και άοπλους. Πείρα πικρή του πράγματος πήραμε απ’ το πραξικόπημα της 21 Απριλίου, όπου οι πρωτομάστορές-του μπόρεσαν να εφαρμόσουν τη μεγαλειώδη «μαστορική» τους, μόνο επειδή είχαν κατορθώσει ν’ αναρριχηθούν σε θέσεις-κλειδιά, που τους πρόσφεραν τ’ αντικλείδια της εξουσίας. Τις θέσεις αυτές προσπάθησαν να τις διατηρήσουν κ α ι μ ε τ ά την κατάρρευση της βασιλείας-τους. Αν όχι οι ίδιοι (θα πήγαινε πολύ!), 2. Αριστοτέλης, Πολιτικά, Ε, 1301 α, 9. 3. Ανδοκίδης, Κατά Αλκιβιάόοο. It. 4. Θουκυδίδης Α. 17.

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

38

τουλάχιστο οι «καλφάδες»-τους, που δούλευαν για τα ίδια «ιδανικά», ύπουλα ή ασύστολα. Σε τούτο, βοήθησε άλλωστε (ως μη ώφειλε!) η ίδια η κυβέρνηση, με την ανοχή και τη μακροθυμία που έδειξε απέ­ ναντι στους πρωτουργούς της απριλιανής «εθνεγερσίας» πρώτα, απέ­ ναντι στους συνεργούς και τους νοσταλγούς της δικτατορικής λεηλα­ σίας έπειτα. Για τούτο και οι, φανεροί ή κρυφοί, συνένοχοι κι υπέρμαχοι της δικτατορίας κίνησαν πάντα λίθον, ώστε ν’ αποτραπούν οι κυρώσεις και ο καθαρμός -που, κάποτε, θά ’φτάνε ω ς τ ο υ ς ί δ ι ο υ ς . Για τούτο ερρήγνυαν τα ιμάτιά-των, ώστε να μη θιγούν και να μη μετακινηθούν οι τοποτηρητές των δικτατόρων σ’ όλους τους κλάδους του κρατικού μηχανισμού, και στις Ενοπλες Δυνάμεις ιδιαίτερα. Λάνσαραν, στην αρχή, το ευαγγέλιο της «λήθης» και της «γενικής αμνηστίας»- «χάριν της γαλήνης του τόπου», βέβαια!... Α υ τ ή ς ακριβώς της «γενικής αμνηστίας» που -τ ί σύμπτωση!- αποτελούσε (κατά τον κ. Αβέρωφ πά­ λι) βασικό στόχο των «αφρόνων» συνωμοτών... Κι όταν το ευαγγέλιο εκείνο δεν βρήκε ώτα ακουόντων, οι υπέρμαχοι επιστράτευσαν άλλο τέχνασμα: η κάθαρση, η «αποχουντοποίηση» -είπα ν- απειλεί με «διάλυση» το κράτος, και τις Ενοπλες Δυνάμεις ει­ δικότερα. Κι επειδή η επίθεση είναι η καλύτερη άμυνα, θάλθηκαν ν' αποκαλούν όσους αξίωναν την εξυγίανση, «παράφρονες», «συκοφάν­ τες», «εκτραχηλισμένους» «λιβελλογράφους», «ψευτοπαλληκαράδες», «αρριβίστες», «καιροσκόπους στερημένους αξίας αλλά παραφουσκωμένους μέ φιλοδοξίας και ιδιοτελείας» (κατά πως έγραφε ο γνωστός «θεωρητικός» της δικτατορίας*) ·ί\«εξάλλοος οπαδούς των διώξεων», που κίνητρό-τους είναι «ο δόλος και η κακή πίστις», « η δημαγωγία, η εμπάθεια και η εκδικητικότης» και «απώτερος σκοπός-των να π λήξουν και να εκμηδενίσουν την ισχύν των Ε.Δ., ώστε να διανοιγή η οδός της μονίμου αναταραχής από την οποίαν και μόνον προσδοκούν πολιτικά οφέλη» (καθώς έγραφε μιά άγνωστη «πολιτική προσωπικότης», που ορκιζόταν πως « θέμα περαι­ τέρω εκκαΟαρίσεως δεν υφίσταται» και πως « η αποχουντοποίησις συνετελέσθη»*). Και ε ί δ α μ ε , βέβαια, π ό σ ο είχε συντελεσθεί η αποχουντοποί­ ηση, αφού όχι μόνο ο Πρωθυπουργός δήλωνε προχτές στη Βουλή πως « η κυβέρνησις 0 ’ απα'/Ιάξη τον στρατόν από τα ε ν α π ο μ ε ί ν α ν τα καρκινώματα», αλλά και η ί δ ι α η εφημερίδα της «προσωπικότητος» ανάγγελνε πανηγυρικά την επομένη πως « α ρ χ ί ζ ε ι , η διαδικασία απο· χουντοποιήσεως του Στρατού»!...7 Είδαμε, ακόμα, π ο ι ο ι ήταν οι δό­ λιοι, οι παράφρονες, οι παραφουσκωμένοι και π ο ι ο ί είχαν σκοπό να 5. " εΧάβιρος Κόσμος ", 2 και 6.2.1975. 6. “ΛκράποΧις". 4 και 5.2.1975 7 O.K.. 2.3.1975.

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

39

εκμηδενίσουν τ ι ς ' Ενοπλες Δυνάμεις και να ωφεληθούν απ’ τη μόνιμη αναταραχή του στρατού και του τόπου. Α υ τ ο ί ακριβώς -τί σύμπτω­ ση!- που για τη διάσωσή-τους κόπτονταν kui ολοφύρονταν οι περιπα­ θείς αναστενάρηδες της εθνικοφροσύνης... ΠΡΟ Ϋ Π Ο Θ ΕΣΗ δεύτερη: φ θ ο ρ ά τ ο υ π ο λ ι τ ι κ ο ύ β ί ο υ , εξα­ σθένιση της πολιτικής εξουσίας, διαφθορά του πολιτικού κόσμου. Που, άλλωστε, τις π ρ ο κ α λ ο ύ ν και τις δ η μ ι ο υ ρ γ ο ύ ν , συχνό­ τατα, α υ τ ο ί ακριβώς που «προσδοκούν οφέλη» απ’ την κατάλυση της ελεύθερης πολιτικής ζωής του τόπου. Πείρα πικρή του πράγματος πήραμε απ’ το βασιλικό πραξικόπημα της 15.7.1965 που, με τους ορατούς αποστάτες του και τους αόρατους προστάτες-τους, με τις υποχθόνιες παγίδες του και με τους καταχθόνι­ ους «Ασπίδες» του, εξευτέλισε σ υ σ τ η μ α τ ι κ ά την πολιτική, κατα­ σπίλωσε τους πολιτικούς, αποβοφβόρωσε ολόκληρη τη δημόσια ζωή-μας. Και, συνακόλουθα, πρόσφερε στους εραστές της τυραννίας το «καταπελτικό» επιχείρημα για την επιβολή-της: Ενα χρόνο πριν απ’ την «Εθνική Επανάσταση» λ.χ., ο ίδιος «θεωρη­ τ ικ ό ς » - ^ -ενώ έλεγε πως «φοβάται(;) τη δικτατορία»- τόνιζε: « Η ανεπάρκεια ενός δημοκρατικού καθεστώτος οδηγεί μ ο ι ρ α ί α πολ­ ύ ς φορές στη δικτατορία»... Και λίγο πριν: «,.ΙΊολλές φορές την καθιστούμε α ν α π ό φ ε υ κ τ η εμείς οι ίδιοι με τις πράζεις-μας... Και όταν η δικτατορία γίνεται α ν α γ ­ κ α ί α , είτε από σφάλματα του πολιτικού κόσμου είτε από άλλες εξαιρετι­ κές συνθήκες, ν ο μ ι μ ο π ο ι ε ί τ α ι στην κοινή συνείδηση. Η αναγκαι­ ότητα κάνει τη δικτατορία χ ρ ή σ ι μ η .. .» 9. Πάνω σ’ α υ τ ή ν ακριβώς τη «μουμιώδη» συλλογιστική στηρί­ χτηκε ο αξέχαστος εκείνος πρώτος «πρωθυπουργός» της δικτατορίας Κ. Κάλλιας, για να ισχυριστεί στο «ιστορικό» διάγγελμά του της 21.4. πως « η επέμβασις του Στρατού-μας ήτο επιβεβλημένη δια την σωτηρίαν της πατρίδος» (φυσικά!),επειδή « η αδίστακτος και αθλία κομματική συναλλα­ γή. η διάβρωσις των θεσμών, ο κατεξευτελισμυ, ιο> Κοινοβουλίου» κλπ. κλπ. «μας (οδήγησαν εις το χείλος της εθνικής καταστροφής»... Και τα ίδια ακριβώς «επιχειρήματα» αναμηρύκαζαν (κι αναμηρυκάζουν) οι πρακτικοί και θεωρητικοί σκαπανείς της δικτατορικής παλιγ­ γενεσίας... Και ε ί δ α μ ε , βέβαια, π ώ ς μας έσωσαν. Μόνο που, μέσα στον πα­ τριωτικό πυρετό-τους, ξεχνούσαν όλοι αυτοί πως οι ασθένειες της Δη­ μοκρατίας δεν θεραπεύονται με τον σφαγιασμό-της. Και -προπάντων8. Διάλεξη, 4.3.1966. Βλ. I. Κωνσταντόκουλου, Ο φόβος της δικτατορίας. Αθήναι, 1966, σελ. 30-31.

40

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

πως γ ε ν ε σ ι ο υ ρ γ ό ς α ι τ ί α της τότε καταβαράθρωσης του δημό­ σιου βίου δεν ήταν ούτε το κοινοβουλευτικό πολίτευμα ούτε οι πολι­ τικοί, αλλά βασικά και τελικά ε κ ε ί ν ο ι ί σ α - ί σ α (ξένοι και δικοί, εστεμμένοι κι εξωνημένοι) που κ α τ α σ κ ε ύ α σ α ν την κρίση με το ιουλιανό πραξικόπημα, για ν’ ανοίξουν το δρόμο στο απριλιανό. Και είναι, βέβαια, η έσχατη αναισχυντία να επικαλούνται οι εγκληματίες τις π ρ ο π α ρ α σ κ ε υ α σ τ ι κ έ ς π ρ ά ξ ε ι ς του εγκλήματός-τους (αποστασία κλπ.), για να δικαιολογήσουν το ίδιο-τους το έγκλημα -τό πραξικόπημα! «Ενοχος ένοχον ου ποια», όταν μάλιστα ο ένοχος θαρύνεται με ενοχή πολλαπλή και βαρύτατη! Για να μη θεωρηθεί, όμως, πως είναι τούτο «επινόηση εκ των υστέρων», ας μας επιτραπεί να θυ­ μίσουμε τί γράφαμε τέσσερις μήνες π ρ ι ν απ’ τη σωσίβιο «Επανά­ σταση»: «...Κάι δεν είνω διόλου αβάσιμη η υπόθεση πως α υ τ ό ς α κ ρ ι β ώ ς ο εξευτελισμός και η διαφθορά ήταν σ«ρπ ώ τ ε ρ ο ς σ τ ό χ ο ς εκείνων που προκάλεσαν την Ιουλιανή κρίση: πολιτική ζωή κονιορτοποιημένη, πολιτι­ κοί ανυπόληπτοι και εξανδραποδισμένοι, αποτελούν το λαμπρότερο "άλλο­ θι" για την ουσιαστική κ α τ ά λ υ σ η της ελεύθερης πολιτικής ζωής του τόπου, και την πιο εύβατη γέφυρα για την απερίσπαστη άσκηση της εξου­ σίας από τους εραστές της α ν ε ξ έ λ ε γ κ τ η ς δ ύ ν α μ η ς »*. θ α έλεγες, ωστόσο, πως σήμερα κανένας δεν θα σκεφτόταν να επικαλεσθεί τα «θεωρητικά» και κολλικά εκείνα επιχειρήματα. Κι όμως, οι «υπέρμαχου>, στις παραμονές των τελευταίων εκλογών, δεν δίστα­ ζαν ν’ αντιγράφουν εαυτούς και αλλήλους: «... η σαρωτική θ ε ο μ η ν ί α τ η ς ν εο φα υ λ ο κ ρ α τ i α ς» -έλεγαν«παρέδωσε τον τόπον εις την ασυδοσίαν, την αναρχίαν, την έξαψιν των παθών, τον κιτρινισμόν, την κομματικήν αλληλομαχίαν και την π α ρ ά λ υ σ ι ν τ ο υ κ ρ ά τ ο υ ς ...» '10. (Και πόσο θα νοσταλγούσαν, σίγουρα, την ευδία της στρατοκρατί­ ας, όπου πραγματικά ασύδοτοι ήταν εκείνοι, και παράλυτοι όλοι οι άλλοι!). Αλλά επειδή, βέβαια, κανέναν δεν παγιδεύουν πια αυτές οι ιερεμι­ άδες (τώρα, μάλιστα, που και κυβέρνηση νόμιμα εκλεγμένη υπάρχει, και οι πολιτικοί αγώνες διεξάγονται με υπευθυνότητα και μετριοπά­ θεια), επιστρατεύονται άλλα «μηχανεύματα»: ΠΡΟ Ϋ Π Ο Θ ΕΣΗ τρίτη: « κ ί ν δ υ ν ο ι » που απειλούν την άμυνα τόσο κατά των ε ξ ω τ ε ρ ι κ ώ ν εχθρών, όσο και κατά των « ε σ ω τ ε ρ ι -

9. ·■Βήμα". 25.12.1966. Βλ. και Μ. Πλωρίτη. Τα Προσωκαα, Αθήνα, θεμίλιο, 1967, σβλ 166. 10. "Ελβάθιρος Κόσμος ". 12.11.1974.

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

41

Κίνδυνος κι απειλή για την πρώτη είναι, φυσικά, η κ ά θ α ρ σ η των Ενόπλων Δυνάμεων, που ισοδυναμεί -κατά τους υπέρμαχους- με «όιασυρμό»-τους, με « κλονισμό του κύρους»-τους, με « υπονόμευση της αμυντικής ικανότητος του Εθνους»... Και ταυτόσημη -τ ί σύμπτωση!ήταν (κατά τον κ. Αθέρωφ, πάντα) η ιερή οργή των συνωμοτών της 24.2 για την « αφόρητον περιφρόνησιν και τας διώξεις του Σώματος των Ε λ έν ώ ν αξιωματικών», για τον «γενικόν και από πολλάς πλευράς προπη· λακισμόν των Ενόπλων δυνάμεων», που έπρεπε με κάθε θυσία να τις «προασπίσουν» οι χαλκευτές της συνωμοσίας... Κίνδυνος κι απειλή για την δεύτερη -τη ν άμυνα κατά του «εσωτερι­ κού εχθρού»- είναι, φυσικά, η κυβερνητική «ανεκτικότητα» απέναντι στους κομμουνιστές, τους αναρχικούς, τους «συνοδοιπόρους» κι όλα τ’ άλλα θηρία της Αποκαλύψεως που «υπονομεύουν την καθεστηκυίαν τάξιν». Πείρα πικρή του πράγματος είχαμε πάρει απ’ την «4η Αυγούστου», που «επεβλήθη», επειδή « ο κομμουνισμός ήγειρε θρασυτάτην την κεφαλήν-του, απει/Μν σοβαρότατα το κοινωνικόν καθεστώς της Ελλά­ δος»” . Κι άλλο τόσο πικρή, απ’ το πραξικόπημα της 21.4.1967, που κι αυτό μας λύτρωσε από την «μυστικήν και φανεράν συνεργασίαν με τους ανατροπεις», από την «οχλοκρατίαν και την αναρχίαν», από «την αιματο­ χυσίαν και το χάος»12. Με το ίδιο δημοκρατικό πάθος, ολολύζουν οι σημερινοί υπέρμαχοι πως «σοβιετοποιήθηκε τδ κράτος» (απ’ τον σεσημασμένο μπολσεβίκο σ. Καραμανλή!), πως « απεθρασύνθησαν οι κομμουνισταί», πως « τα Πανε­ πιστήμια και τα Σχολεία παρεδόθησαν εις την διάβροχτιν των κομμουνι­ στών και των εξτρεμιστών» 13. Και ταυτόσημη -τί σύμπτωση!- ήταν η εθνική αγανάκτηση των συνωμοτών για την (κατά τον κ. Αθέρωφ, ξα­ νά) « δήθεν διολίσθησιν προς τα αριστερά», για τις «δήθεν μεγάλες φοιτη­ τικές ταραχές, που ανεστάτωσαν την ζωήν του τόπου». Και γΓ αυτό ακρι­ βώς έπρεπε να επέμβουν οι συνωμότες, επειδή - ο «θεωρητικός»-μας έφ η- «αι Ενοπλοι δυνάμεις α σ φ α λ ί ζ ο υ ν τον τόπον έναντι κάθε α π ε ι λ ή ς α π ο σ υ ν θ έ σ ε ω ς της πολιτικής ζωής π έ ρ α ν τ ο υ ε π ι ­ τ ρ ε π ό μ ε ν ο υ ο ρ ί ο υ » '* . Έ τσι, η «θεωρία» απονέμει στις Ένοπλες Δυνάμεις -δηλαδή, σε μια ομάδα σκευωρών- το δημοκρατικότατο δι­ καίωμα να κ ρ ί ν ε ι και ν' α π ο φ α σ ί ζ ε ι πότε και ως πού θα « ε π ι τ ρ έ π ε ι » στην πολιτική ζωή ν’ « α π ο σ υ ν τ ί θ ε τ α ι»(!) και πότε θα επεμβαίνει η ίδια -γ ια να ισοπεδώσει τη ζωή του τόπου και να πρα­ γματώσει μιάν ακόμα διολίσθησή-του προς το χάος... 11. Διάγγελμα I. Μεταξά, 6.8.1936. 12. Διάγγελμα Κ. Κόλλια, 21.4.1967. 13. “ΕΧαίθβρος Κόσμος", 12.11.1974. 14. Ο.*.. 19.2.1975.

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

42

Π ΡΟ Ϋ Π Ο Θ ΕΣΗ τέταρτη: η έ ξ ω θ ε ν καλή μαρτυρία κι επικουρία η «διακριτική» βοήθεια και συμπαράσταση του ή των «ξένων παρα­ γόντων». Πείρα πικρή του πράγματος πήραμε απ’ την «4η Αυγούστου», που πραγματοποιήθηκε με τις βρετανικές παραινέσεις, και απ’ την 21.4, που στήθηκε και συντηρήθηκε με αμερικανικές ενέσεις -όπω ς έχει πια αποδειχθεί κι ομολογηθεί. Πείρα ακόμα πικρότερη πήραμε απ' το πραξικόπημα της 15.7 στην Κύπρο, που άνοιξε σ κ ό π ι μ α το δρόμο στις τουρκικές αποβάσεις και στις Νατοϊκές βάσεις. (Ο προχτεσινός, άλλωστε, λιβανωτός του κ. Luns για τη δικτατορία -που «εξετέλεσε» αυτή την επιχείρηση, και την υπόσταση της Κύπρου- δεν αφήνει καμιάν αμφιβολία για τη Νατοϊκή ανυστεροθουλία κι αφιλοκέρδεια). Της παρασκηνιακής παρουσίας των «συμμάχων»-μας στην πρό­ σφατη συνωμοσία δεν έχουμε, βέβαια, αποδείξεις -γ ια την ώρα. Αλλά, για την εξιχνίαση κάθε εγκλήματος, βασικό μένει πάντα το παμπάλαιο ανακριτικό ερώτημα; « Τ ί ν α ω φ ε λ ε ί ; » . Π ο ι ό ς έχει, ή θα είχε, συμφέρον, π ο ι ό ς βγαίνει, ή θά ’βγαίνε, κερδισμένος απ’ την επικρά­ τηση των συνωμοτών; Ούτε η χώρα, βέβαια, που θά ’μπαίνε σε μια καινούργια σήραγγα σκότους, τρόμου και αίματος, ούτε οι Ενοπλες Δυνάμεις, που θα γίνονταν πάλι πεδίο και όργανο διωγμών, φαβοριτι­ σμών και νεποτισμών. Κερδισμένοι θά ’βγαιναν -εκτός απ’ τους νέους ή παλιούς εθνοσωτήρες- εκείνοι που έχουν κάθε συμφέρον να θρυμμα­ τίσουν την άμυνα του τόπου, να του επικαθήσουν μια κυβέρνηση νευροσπάστων, να διασφαλίσουν στο ακέραιο όλα τα στρατηγικά και οι­ κονομικά προνόμια, που απόσπασαν είκοσι χρόνια τώρα και που μια δημοκρατική κυβέρνηση κι ένας ελευθερωμένος λαός θα μπορούσαν να τους αμφισβητήσουν. Και α υ τ ό ς ακριβώς ήταν ο απώτερος στόχος της συνωμοσίας, που φιλοδοξούσε να « επαναπροσανατολίση την εξωτερική πολιτικι 7»-μας, δηλαδή να την Ν α τ ο-προσανατολίσει. Και το μ έ σ ο ν θα ήταν η επιβολή ενός καθεστώτος «τουρκικού τύπου», όπου ο στρατός θα ήταν ο μόνιμος κι απαραβίαστος «ρυθμιστής της καταστάσεως»· Και -τί σύμπτωση!- α υ τ ό ακριβώς ήταν το όραμα των «θεωρητικών»μας, που υποστήριζαν (και υποστηρίζουν) ότι η πορεία που ακολουθήθηκε μετά τις 24.7 « ή το σ φ ά λ μ α », πως η « αλλαγή» έπρεπε να γίνει « με το σταγονόμετρο» και να «συνυπάρξη το επαναστατικόν καθεστώς με το δημοκρατικόν σύστημα»'6 -που, φυσικά, άοπλο καθώς είναι, θα βρι­ σκόταν εσαεί δ έ σ μ ι ο των ενόπλων. Προς μεγάλην, βέβαια, χαράν και αγαλλίασιν των ιθαγενών προμάχων και των υπερατλαντικών συμ­ μάχων που, έχοντας ανδρείκελό-τους το στρατό, θα έκαναν -όπω ς εί­ χαν κάνει- ανδράποδό-τους το λαό και τον τόπο­ υ. O.K.. 12.11.1974.

Η ΣΥΝΤΑΓΗ

Η ΤΕΤΡΑΠΤΥΧΗ

43

τούτη συνταγή δηλοί... -αλλά χ ρ ε ι ά ζ ε τ α ι , τάχα, να το πούμε; Τύχη αγαθή, εμείς οι Ελληνες έχουμε γ ν ω ρ ί σ ε ι τόσες φορές τα εδέσματά της, ώστε δεν μπορούν πια να μας ξεγε­ λάσουν ούτε τα ευγενή υλικά, ούτε τα αρωματικά καρυκεύματα, που οι αρχιμάγειροι, οι παραμάγειροι και τα «μαρμιτόνια» τους επινοούν για να μας διαβουκολήσουν - στο όνομα, πάντα, της «σωτηρίας της πατρίδος» και της «εθνικής ανάγκης», θυμόμαστε, άλλωστε, μιαν άλλη, σοφότερη, «συνταγή» του William Pitt: « Η "εθνική ανάγκη" είναι η δικαιολογία για κάθε καταπάτηση της αν­ θρώπινης ελευθερίας -το μόνιμο επιχείρημα των τυράννων, το "πιστεύω" των σκλάβων» 1β. [9.3.1975]

16. Λόγος-του στη Βουλή ttnv Κοινοτήτων, 18.11.1873.

Η ΑΡΑΧΝΗ Κοινά μυστικά των μυστικών υπηρεσιών

ΤΣΙ, λοιπόν: όλο και καλύτερα, όλο και βαθύτερα, γνωρίζουμε, μέρα με τη μέρα, τους μηχανισμούς της υψηλής «κυβερνητι­ κής», που βασιλεύει στον κόσμο-μας: τους μηχανισμούς συγκέντρω­ σης π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν και τους μηχανισμούς ε λ έ γ χ ο υ (όχι πια ανθρώπινων οργανισμών και μηχανών, αλλά) κ ρ α τ ώ ν ολόκληρων απ’ τη μιάν άκρια της Γης ως την άλλη. Και κανένας, βέβαια, δεν απορεί, διαπιστώνοντας σε τί «τελειότητα» (και σε τί αθλιότητα) έχουν φτάσει αυτοί οι μηχανισμοί, που ο κεντρικός εγκέφαλός-τους εδρεύει στην υπερατλαντική βρυσομάνα της ελευθερίας, της δημοκρα­ τίας και της τεχνοκρατίας.

Ε

Μ ίΛ Ω Ν Τ Α Σ για το «Αμερικανικό όνειροα»1, είχαμε αναφερθεί σ ’ ένα απ’ τα πιό «ονειρικά» εκτοπλάσματά-του: τις «μυστικές υπηρεσίες»του, και τα επιτεύγματά-τους. Με τον καιρό, η εικόνα γίνεται όλο και πιο συναρπαστική: μιά υπερδύναμη που, για να επιβάλει και να στε­ ρεώσει την παγκόσμια κυριαρχία-της, δεν περιορίζεται στη συντρι­ πτική οικονομική και στρατιωτική υπεροπλία-της, αλλά καταφεύγει σ τις πιό καταχθόνιες κι εγκληματικές μεθόδους της «Μαφίας» -θωρα­ κισμένες, όμως, μ’ όλη την «κάλυψη» του κρατικού μηχανισμού και μ’ όλη την «αίγλη» του εθνικού και δημοκρατικού «ιδανισμού». Κι ωστόσο, αυτό δεν θά ’πρεπε να μας ξαφνιάζει διόλου. Αν «ο ιμπε­ ριαλισμός είναι το ύστατο στάδιο του καπιταλισμού», οι μυστικές υπηρε­ σίες είναι το ύστατο όπλο-του. Διπλά χρήσιμο και πρόσφορο, άλλω­ 1. ·Βήμα*. 25.8, I και 8.9.1974. Και Μ.Πλωρίτη, Μέγιστον μάθημα. Αθήνα, Φικράκης, 1975, σελ. 2J-52.

Η ΑΡΑΧΝΗ

45

στε: απ’ τη μιά, του επιτρέπει να χτυπά «εκ του αφανούς» τους (εσωτε­ ρικούς ή εξωτερικούς) εχθρούς μέσα στις ίδιες τις τάξεις-τους· απ’ την άλλη, του επιτρέπει να διατηρεί μιά θιτρίνα «ηθικής ευπρέπειας» και, ταυτόχρονα, να επιχειρεί, εν κρυπτώ, τα «ανήθικα πάντα». Έ τσι, και η άσβηστη κερδολατρεία -που χαραχτηρίζει τόσο την «παράνομη» Μαφία, όσο και τον «νόμιμο» καπιταλισμό- θεραπεύεται, και η άμωμη τυπολατρεία -που χαραχτηρίζει τον αμερικάνικο φαρισαϊσμό- προσ­ τατεύεται. Κι ας μην κακοφανεί στους «μεγάλους-μας φίλους» η σύγ­ κριση με τη Μαφία. Μήπως οι ίδιοι -και συγκεκριμένα, δυό οικονο­ μολόγοι του Michigan- δεν υποστηρίζουν πως «η Μαφία αποτελεί το καλύτεροί!) παράδειγμα δυναμικού και σφριγη/χ>ύ καπιταλισμού, που ευ­ δοκιμεί στην Αμερική»2', Και του ευδόκιμου αυτού καπιταλισμού «μυ­ στική ποντική αστυνομία» είναι οι CIA και Σία -όπω ς λέει ένας άλλοτε πράκτοράς-τους, ο Philip Agee3; Απ’ την εποχή, όμως του «ονειροκρίτη»-μας, η χιονοστιβάδα, που αφετηρία-της στάθηκε το «Watergate», δεν παύει να πλουτίζει τις γνώσεις-μας -ό χ ι μόνο χάρη στα έργα και τις ημέρες των ευαγών μυ­ στικών ιδρυμάτων, αλλά και χάρη στις αποκαλύψεις και τις απροκά­ λυπτες ομολογίες των πρωταγωνιστών και των κομπάρσων-τους. Τα «κρυφά» έρχονται όλο και πιο πολύ στο φως, και τα μυστικά όπλα έχουν πια γίνει κοινά μυστικά. Κ ρ υ φ ή δεν είναι πιά η «θ ε ω ρ η τ ι κ ή» θεμελίωση των «μυστικών» αμερικανικών επεμβάσεων (τί ευφημισμός!) στις ξένες χώρες -αφού ο ίδιος ο πρόεδρος Ford δήλωσε, τον περασμένο Σεπτέμβρη, με αγγελικήν αθωότητα κι αφοπλιστική παρρησία: «Ο κ α θ έ ν α ς έ χ ε ι το δ ι κ α ί ω μ α ν ’ α ν α τ ρ έ π ε ι ξ έ ν ε ς κ υ β ε ρ ν ή σ ε ις » * '. Φυσικά, ο Πρόεδρος δεν έκανε άλλο παρά να διατυπώνει απερίφρα­ στα αυτό που όλοι ξέραμε πως ήταν (και είναι) η πάγια τακτική και το ακλόνητο «πιστεύω» των ΗΠΑ, εδώ και πολλά τώρα χρόνια. Με την προϋπόθεση, βέβαια, πως αυτός «ο καθένας» θα είναι πάντα η Αμερική και πως τις «ανατρεπόμενες κυβερνήσεις» θα διαδέχονται αμερικανοτρεφόμενες δικτατορίες. Κρυφός δεν είναι πια «ο καθένας» που βρισκόταν πίσω από πάμπολλα πραξικοπήματα σ ’ ανατολή και δύση, όπως κρυφή δεν είναι πια η ανάμιξή-του (τί ευφημισμός!) στο «δικό-μας» πραξικόπημα της 21.4. -αφού ο πρωτουργός του ήταν «λίαν εκτιμώμενος» πράκτορας της CIA απ' το 1952®. Κι ας μην καμαρώνουμε πως έχουμε εμείς μόνοι το ζη2. Βλ. Κ. Κόλμερ, Μαφία Λ.Ε.. στα ·Νέα», 8.1.1975. 3. Στο βιβλίο-του. Inside the Company: CIA Diary. Penguin. 1975. 4. Βλ. κερ. .Time·. 30.9.1974, σελ. 24-25. 5. June Hepburn. L’ Amerique brute. Piris, 1958, σελ. 333, σημ. 17.

46

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

λευτό αυτό προνόμιο: Μήπως ο Πέρσης στρατηγός Ζαχεντί λ.χ., που «ανάτρεψε» το 1953 τον Μωσσαντέκ κι έγινε πρωθυπουργός, δεν ήταν όργανο της CIA -αφού, πρωτύτερα, στον πόλεμο, είχε διατελέσει (κι αυτός) συνεργάτης των Γερμανών λυσσαλέος, σε σημείο που ο τότε Βρετανός πρόξενος, John Gault, τον αποκαλούσε «επικίνδυνο κάθαρ­ μα»6·, (Δεν ξέρουμε, δυστυχώς, πώς λέγονται περσιστί τα Τάγματα Ασφαλείας)... Και μήπως πολλοί Λατινοαμερικάνοι υπερπατριώτες δεν ήταν (και δεν είναι) διπλά συνάδελφοι του «ημετέρου» (πράκτορες και πρόεδροι, μαζί), όπως αποκάλυψε προχτές ένας απ’ αυτούς, ο Figueres της Κόστα Ρίκα, που δεν δίστασε να ομολογήσει ότι «υπήρξε άν­ θρωπος της CIA από πολλά χρόνια» και ότι «εξυπηρέτησε τους Αμερικα­ νούς κατά 20.000 τρόπους»7 -το ν έναν ευγενέστερον απ’ τον άλλον, σ ί­ γουρα... Κρυφός δεν είναι πια «ο καθένας» που γαλβάνισε και χρηματοδό­ τησε τους ανατροπείς (και δολοφόνους) του Allende -αφού ο ίδιος ο πολύς Kissinger το ο μ ο λ ό γ η σ ε ρητά, τον περ. Σεπτέμβρη®, έστω κι αν λίγο πριν είχε ο ρ κ ι σ τ ε ί στο Κογκρέσο πως οι ΗΠΑ δεν είχαν καμιάν ανάμιξη στη χιλιανή τραγωδία... Ούτε πρωτοτύπησε, σ’ αυτό, άλλωστε: κι ο άλλοτε διευθυντής της CIA William Helms ομολό­ γησε, το Γενάρη, στην ειδική Επιτροπή της Γερουσίας, πως είχε « π α ρ α π λ α ν ή σ ε ι πέρσι το Κογκρέσο», όταν βεβαίωνε πως η CIA ήταν αθώα του χιλιανού αίματος. Και, φυσικά, δικαιολογήθηκε με την πολυ πρωτότυπη δικαιολογία πως «είπε ψέματα για λόγους εθνικής ασφαλείας»9. Εφ’ ω και διορίστηκε πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τεχε­ ράνη!... Κρυφός δεν είναι πια «ο καθένας» που υποκίνησε (τί ευφημισμός!) το πραξικόπημα στην Κύπρο -αφού ο ίδιος ο Ιωαννίδης κραύγαζε (κατά τις περιλάτητες μαγνητοταινίες) στον ά λ λ ο ν «πρόεδρο» Σαμ­ ψών: «Πρέπει να τελειώνετε! Μ α ς π ι έ ζ ο υ ν α π ’ έ ξ ω , ξ έ ρ ε ι ς π ο ιο ι'» '0. Και ξέρουμε, όλοι, π ο ι ο ί... Κρυφός δεν είναι πια «ο καθένας» που ενίσχυσε (τί ευφημισμός!) το προχτεσινό πραξικόπημα στην Πορτογαλία -αφού ο ίδιος ο στρατιω­ τικός διοικητής της Λισσαθώνας δήλωσε: «θα ήταν καλύτερα να εγκαταλείψει την Πορτογαλία ο Αμερικανός πρεσβευτής κ. Καπούτσι, μετά α π’ αυτό που έγινε»"... Δεν ξέρουμε, βέβαια, ποιός ακριβώς ήταν ο ρόλος του κ. Καπούτσι στην απόπειρα της 11.3. Μπορούμε, όμως, να τον μαντέψουμε, αν θυμηθούμε πόσο είχαν «συγχυστεί» οι ΗΠΑ για την αδόκητη πτώση της σαλαζαρικής δικτατορίας. Κι η σύγχυσή τους 6. Claude Julien, L’ Empire amiricain. Pahs, Gruset. 1938, σελ. 321. 8. -Time·. O.K. 9. Κατάθεσή-του, στις 23.1.1974 (Reuter. 10.2.1974). 10. *Βήμα», 9.3.1974. *Νέα*. 10.3.1974. 11. Ληλάσεις-του στούς δημοσιογράφους. 12.3.1973.

Η ΑΡΑΧΝΗ

47

ήταν τόση, ώστε, τον περ. Νοέμβρη, οι Αμερικάνοι σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ο ί στη βάση Λάζες των ( π ο ρ τ ο γ α λ ι κ ώ ν ) Αζορών έφτασαν να κάνουν δ ι α δ ή λ ω σ η κατά του δημοκρατικού καθεστώτος της Πορ­ τογαλίας, κρατώντας πινακίδες; που έγραφαν: «Κάτω η 29η Απριλίου» (η μέρα που καταλύθηκε η δικτατορία), «Ζήτω ο Σαλαζάρ» (που έχει πεΟάνει!), «Ζήτω ο φασισμός» (που ζεί πάντα στην καρδιά των Αμερι­ κανών υπερδημοκρατών)12... Εμείς, βέβαια, δεν αξιωθήκαμε να χαρούμε τέτοιου είδους «συμμα­ χικές» εκδηλώσεις μετά τις 23.7.1974. Χαρήκαμε, όμως, μιάν ά λ λ η απόπειρα, 20 μόλις μέρες π ρ ι ν απ’ τήν πορτογαλική (τί σύμπτωση!), που θ'-αποτελούσε και το «σύνθημα» για να εξαπολυθεί μιά τ ρ ί τ η στην Κύπρο... Και δεν έλειψαν, βέβαια, οι «κακόπιστοι», που ισχυρί­ στηκαν πως πίσω απ’ τους συνωμότες της 24.2. στεκόταν ο μυστηρι­ ώδης εκείνος «καθένας», ο τα πάνθ’ ορών και τα πάντα πληρώνων... Ούτε έλειψαν οι αδιάκριτοι που πρόσεξαν πως το πορτογαλικό πραξι­ κόπημα ξέσπασε έ ν α μ ή ν α π ρ ι ν απ’ τις εκλογές της 12.4. -όπως ακριβώς έ ν α μ ή ν α π ρ ι ν απ' τις ελληνικές εκλογές της 28.5.67 είχε πραγματοποιηθεί (τί σύμπτωση!) το πραξικόπημα της 21.4... Αλλά και οι «συγχύσεις» κι οι διαδηλώσεις κι οι συμπτώσεις είναι απόλυτα δικαιολογημένες, αφού η (ώς πέρσι καθωσπρέπει Πορτογα­ λία) έκανε, τώρα, μιάν άπρεπη «στροφή προς τ ' αριστερά». Την ίδιαν ακριβώς «στροφή» δεν είχαν διακρίνει οι οξυδερκέστατοι Αμερικανοί και στην Ελλάδα του 1965 - εφ’ ω και έθεσαν εκποδών τον Γ. Παπανδρέου; Την ίδια «στροφή» δεν είχαν διαπιστώσει και στην Κύπρο του 1974 - εφ’ ω και έθεσαν υπό τα πυρά του Σαμψών τον Μακάριο, που τόν αποκαλούσαν «Φιντέλ Κάστρο της Μεσογείου»·, Και την ίδια, πάλι, «στροφή» δεν διαβλέπουν στην Ελλάδα και τώρα; «Η ελ,/jjνική κυβέρνηση -έγραφε ο John Marks, πριν τέσσερις μήνες κιόλας'3- φοβάται μήπως οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε ενέργειες για να ανα­ χαιτίσουν την α ρ ι σ τ ε ρ ή π ο ρ ε ί α-τ η ς ('sic), όπως την ονομάζουν οι σχεδιαστές της πολιτικής στην Ουάσιγκτον»! Και, προμηθείς όπως είναι, οι «σχεδιαστές» παίρνουν πάντα τα μέτρα-τους. Και ξέρουμε όλοι, καλά, τα μέτρα και τα σχέδια κι οι ενέρ­ γειες τί σημαίνουν... Οπως και τί μπορεί να σημαίνει η «σιβυλλική» φράση του κ. Kissinger, που έφερε στο φως μιά κυπριακή εφημερίδα: «Είναι δυνατόν ν ’ ανατραπεί ο Καραμανλής, αν επιμείνει στις αδιάλλα­ κτες Οέσεις-του επί του Κυπριακού»'*... Και δεν αμφιβάλλουμε διόλου π ο ι ό ς «είναι δυνατόν» να τον ανα­ τρέψει -αφού και τις «μαντικές» ικανότητες του κ. Kissinger ξέρουμε 12. A.F.P., 11.11.1974. 13. .New York Times·. 12.11.1974 14. ·Φ ,Μ αβνο(Β. 2.3.I97J

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

48

πολύ καλά (α υ τ ό ς δεν ανάγγειλε, 24 ώρες π ρ ι ν , την «αλλαγή» της 24 Ιουλίου;) και ο προϊστάμενός-του έχει επιφυλάξει στον «καθένα» το δικαίωμα «ν’ ανατρέπει κυβερνήσεις» και ν’ αναδείχνει τους πράκτο­ ρες σε δικτάτορες... Τ α ΑΤΟΜΑ, άλλωστε, που δυστροπούν, λίγο ή πολύ, στα σχέδια των ουασιγκτόνιων «σχεδιαστών», δεν έχουν καλύτερη τύχη απ’ τους «δύστροπους», που τιμωρεί η Μαφία, όταν απιστούν στην «ο μ έ ρ τ α ν-της - το μυστικό κώδικά-της. Ξέραμε, βέβαια, από καιρό, πως έν’ απ’ τ’ «αναστήματά»-της αμερι­ κάνικης πολιτικής, ο πρόεδρος του Νοτίου Βιετνάμ, Ντιέμ, είχε δο­ λοφονηθεί απ’ τους ίδιους τους πάτρωνές-του. Αλλά τώρα, οι γνώσεις-μας, και σ’ αυτό το πεδίο, πλουτίστηκαν άφθονα. Ο ίδιος Figueres αποκάλυψε -κ α ι το αμερικάνικο περιοδικό *Time» το επιβε­ βαίωσε· πως η CIA είχε αναμιχθεί (πάλι οι ευφημισμοί!) στη δολοφο­ νία ή στις απόπειρες δολοφονίας, κ ι ά λ λ ω ν «αναστημάτων» της: του δικτάτορα της Δομινικανής Δημοκρατίας Trujillo και του δικτά­ τορα της Αϊτής Duvalier (του δυσώνυμου εκείνου -και συνώνυμου«Παπα - Ντόκ»). Α λλ' αυτά, στο κάτω-κάτω, είναι «ξεκαθαρίσματα λογαριασμών» ανάμεσα σε Μαφιόζους του ένθεν κακείθεν υποκόσμου. Πολύ περισ­ σότερο ενδιαφέρει ότι τ α υ τ ό σ η μ η τ α κ τ ι κ ή ακολουθείται κι απέναντι σε πολιτικούς, που δ ε ν χρωστάνε τους θώκους-τους στην αμερικάνικη ευλογία. Οι ίδιες πηγές που αναφέραμε πιο πάνω, αποκάλυψαν πως «η CIA είχε προσλάβει π λ η ρ ω μ έ ν ο υ ς δ ο λ ο φ ό ν ο υ ς τ η ς Μ α φ ία ς » και οργάνωσε «μιά σειρά απόπειρες κατά του Fidel Ca­ stro»... Και την ε ν τ ο λ ή ν’ ανατρέψουν τον Allende (και, αναπότρε­ πτα, να τον δολοφονήσουν) την έδωσε στους Χιλιανούς Μαφιόζους ο ί δ ι ο ς ο Kissinger, που «rέχει την ηθική ευθύνη για το θάνατο του Προ­ έδρου» - όπως υποστηρίζει ο Victor Marchetti1®... Και το μεσημέρι της 15.7.74, ο Ιωαννίδης τηλεφωνούσε έξαλλος στο «Νικολάκη» Σαμψών, απαιτώντας « το κ ε φ ά λ ι τ ο υ Μ ο ύ σ κ ο υ » , επειδή «τον πίεζαν ... ξέρεις ποιοι». Κι όσο για τις «προγραφές», που είχαν προγραμματίσει οι εδώ συνωμότες της 24.2., θα είναι κι αυτές επινοήματα «δημαγω­ γών» και «συκοφαντών», βέβαια... Αλλά η «πολιτική αυτή της δολοφονίας» δεν σταματάει έξω απ’ τ’ αμερικάνικα τείχη. Εισδύει και μ έ σ α σ ' αυτά, για να βγάλει απ’ τη μέση τους «ενοχλητικούς» όποιας φυλής και θέσης: Οπως αποκαλύ­ πτεται, πάλι τώρα, απ’ τους -New York Times·, το χέρι των δολοφόνων του μαύρου ηγέτη Martin Luther King, αλλά και του ίδιου του Προ­ έδρου Kennedy, φαίνεται πως το όπλισαν οι ίδιες εκατόγχειρες «υπη­ 15. Βλ. «Βήμα*, 5.1.1975

Η ΑΡΑΧΝΗ

49

ρεσίες», που είχαν πάλι προσλάθει στην υπηρεσία-τους (τί έλλειψη φαντασίας!) διαπρεπείς Μαφιόζους... Το δίχως άλλο, οι υπερατλαντικοί «σχεδιαστές» έχουν εγκολπωθεί το συνετό αξίωμα των παλιών Ινδών (και τόσων άλλων) ηγεμόνων: «Ο βασιλιάς που θέλει να ευτυχήσει, πρέπει να σ κ ο τ ώ ν ε ι ο π ο ι ο ν δ ή π ο τ ε εμποδίζει τα σχέδιά-του, ακόμα κι αν αυτός είναι αδερφόςτου. γιός-του ή πατέρας-του». Και, καταπώς φαίνεται, τούτη η ενδέκατη «εντολή» έχει την πιό μεγάλη πέραση ανάμεσα στους ευλαβείς τη ρητές του μωσαϊκού νό­ μου... Ε π ε ι τ α , όλα τ’ άλλα, είναι «λεπτομέρειες», που βοηθούν, προετοι­ μάζουν, εξασφαλίζουν την επίτευξη του μεγάλου σκοπού: Η διάβρωση λ.χ. των ξένων, «φιλικών». Σωμάτων Ασφαλείας,με τη μέθοδο της μετεκπαίδευσης των στελεχών-τους στη Διεθνή Αστυνο­ μική Ακαδημία και της «δωροδοκίας-τους για την απόκτηση πολύτιμων, απόρρητων πληροφοριών» - όπως παραδέχτηκε, πριν εφτά μήνες, ο ίδιος ο διευθυντής της CIA, William Colby, στον γερουσιαστή Fulbrightle... Η διάβρωση των ξένων, «φιλικών», Ενόπλων Δυνάμεων, με τη μέ­ θοδο πάλι της μετεκπαίδευσης στις ΗΠΑ, της πλύσης εγκεφάλου με τα απορρυπαντικά των «ατλαντικών ιδεωδών», της οικονομικής ακόμα εξάρτησης των ξένων στρατευμάτων (εξοπλισμός κλπ.) από το Αραράτ του Πενταγώνου και του ΝΑΤΟ... Η διάβρωση των ξένων, «φιλικών» πάντα, δικτύων επικοινωνίας, με τη μέθοδο των «ειδικών αλλοδαπών τεχνικών» -που αποτελούν από­ λυτη εγγύηση αδιάβλητης συνεργασίας όταν προέρχονται απ’ τη δια­ βόητη ITT κι όταν έχουν προϋπηρετήσει στη Χιλή, στην Πορτογα­ λία, στο Μεξικό17, όπου η υπερεθνική αυτή εταιρία έχει συλλέξει τό­ σες περγαμηνές αφιλοκερδούς, υπερεθνικόφρονος, πολυπραγμοσύνης... Κ ΐ ΑΝ απορεί κανείς ακόμα για τους στόχους όλης αυτής της πολυ­ σχιδούς δραστηριότητας, δεν έχει παρά ν’ ακούσει την προειδοποίηση του Γάλλου σοσιαλιστή ηγέτη Mandfes-France, 24 μόλις ώρες π ρ ι ν απ’ την τελευταία πορτογαλική απόπειρα: «Οι εξελίξεις στήν Πορτογαλία, όποια κατεύθυνση κι αν πάρουν, θα επη­ ρεάσουν βαθύτατα και θ ’ αποτελόσουν προηγούμενο για την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και, ώς ένα βαθμό, τη Γαλλία»'*. 16. Στις 26.8.1974. 17.*Νία». 14.J. 1975. 18. Δηλώσϊις-tou 10.3.1975.

so

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Α υ τ ή ακριβώς η ε π ί δ ρ α σ η που μπορεί να έχουν και το π α ρ ά δ ε ι γ μ α που μπορεί ν' αποτελεσουν οι «ανεξέλεγκτες» (απ τις ΗΠΑ) εξελίξεις σε μιά χώρα, είναι που ταράζουν την υπερατλαντική «κυβερνητική». Χωρίς να το ξέρουν, ίσως, οι εγκέφαλοί-της αναμα­ σούν την οργισμένη δήλωση του Τσάρου, πριν 147 χρόνια: «...άεν επιθυμώ την απελχυΟέροχιιν των ΕλΛήνων δεν την αξίζουν και ήΟελον είναι ο λ έ θ ρ ι ο ν π α ρ ά δ ε ι γ μ α δια τους άλλους λαούς, αν κατώρθουν να ιδρύσουν ελεύθερον κράτοςλ»1·. Προπάντων, όμως, η έστω και μερική αποτίναξη της ασφυκτικής αμερικάνικης κηδεμονίας απ’ τα κράτη της «κλειστής» μεσογειακής θάλασσας, θα κλόνιζε τη νοτιοευρωπαϊκή και μεσανατολική στρατη­ γική των ΗΠΑ, που την «εμπνέει» και την καθοδηγεί ο κλυδωνιζόμενος τώρα αμερικάνικος καπιταλισμός. Χωρίς τις πολυάριθμες βάσειςτου, χωρίς τις οικονομικές και στρατηγικές προσβάσεις-του στις με­ σογειακές χώρες, ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός θα βρισκόταν γυμνω­ μένος απ’ τα ορμητήρια που του ανοίγουν το δρόμο για τα π ε τ ρ έ ­ λ α ι α της Μέσης Ανατολής -γ ια τον πακτωλό αυτόν, που απομυζούν χρόνια και χρόνια τα πιο απειροδύναμα μονοπώλια του κόσμου. (Εφ’ ω και η «μπερτόλδεια» πρόταση του κ. Kissinger, για ελληνοαμερικάνικο «κονσόρτσιουμ» στα πετρέλαια του Αιγαίου...). Μπροστά σ’ αυτόν τον «θανάσιμο» κίνδυνο, κανένα μέσο και κα­ νένα μέτρο δεν είναι ανεπίτρεπτο και ανήθικο για την ιοβόλο κι ανθρωποβόρο αράχνη, που έχει απλώσει το δίχτυ της πάνω απ’ όλη την οικουμένη. «Κατακαημένη πλάση που σε γήτεφαν Ό /.’ οι τρελοί του κόσμου κι εστρατήγεψαν!», λέει ο Οδυσσέας Ελύτης*0. Αλλά π ι ό τρελοί θά ’μαστέ ε μ ε ί ς ο ι ά λ λ ο ι , αν δεν συνειδητοποιήσουμε και της «αράχνης» το «γήτεμα» και του διχτυού-της τις παγίδες - για ν’ αμυνθούμε, όσο μπορούμε... [16.3.1975]

19. Rapports dt St. Pttersbourg της 16.4.1828. Βλ. ΜένβεΧσον-Βαρθόλδη (MendelssooBaitholdy), Ιστορία της ΕΟΛΑος αχό του 1453 μέχρι των ημιρών-μας (1870-74). Μεταφρ. Αγγλ. Βλάχου. Αθήνα, 1873-76. τομ. Β\ σελ. 2. 20. Ο ήΧιος ο ηλιάτορας. Αθήνα, Ικαρος, 1971.

ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΜΙΣΟΔΗΜΟΙ Έ να «θεμέλιο της Δημοκρατίας» χωρίς θεμέλια ’ ΑΠΟΡΟΥΣΕ, βέβαια, ο σημερινός Ελληνας, αν -έχοντας, ας πούμε, τη φανταστική δυνατότητα να ταξιδέψει ανάποδα στο χρόνο και να περιδιαθάσει στην αρχαία Α θήνα- συναντούσε κάποιο ναό με τ’ όνομα « Τ έ μ ε ν ο ς Δ ή μ ο υ κ α ι Χ α ρ ίτ ω ν » . Και θ’ απο­ ρούσε διπλά, γιατί, σήμερα, μόνο με τις χ ά ρ ι τ ε ς δεν γίνεται να συνταιριάξουν οι Δήμοι -όποιοι Δ ήμοι- έτσι που κατάντησαν και τους κατάντησαν. Κι ωστόσο, οι Αθηναίοι του καιρού εκείνου δεν αφιέρωσαν στο Δήμο-τους ναό, απο θρησκομανία ή απλή «φιλοφρόνηση». Λάτρευαν τον «ι ε ρ ό ν δ ή μ ο ν » απο ευγνωμοσύνη («χάριτα»), επειδή οι θεσμοί-του εξασφάλιζαν «την δόξαν και την ευημερίαν των Αθηναί­ ων». Επειδή, μ’ άλλα λόγια, ο Δήμος ήταν το πρωτοκύτταρο της Δη­ μοκρατίας - και ο ανάδοχός-της, άλλωστε, όπως δείχνει τ’ όνομά-της. Και τέτοιος, βέβαια, θά ’πρεπε νά ’ναι,και σήμερα, ο Δήμος -όποιος Δήμος. Ο χι μόνο η Αρχή, που φροντίζει για την καθαριότητα, την υγεία, την ευρυθμία της πόλης και των δημοτών. Αλλά και η αρχή, η πρώτη κυψέλη, της πολιτικής παρουσίας και δραστηριότητας των πο­ λιτών. Στο στενότερο χώρο του Δήμου ή της Κοινότητας, οι πολίτες μπορούν (και πρέπει) ν’ ασκούν και ν’ ασκούνται στην πολιτική «πρά­ ξη», που θ’ ακτινοβολήσει στον πλατύτερο χώρο της δημόσιας ζωής. Θά ’πρεπε, α λ λ ά ...

Θ

Μ ι λ ά μ ε , ολοένα, γΓ Α υ τ ο δ ι ο ί κ η σ η - και, μάλιστα, την κα­ τοχυρώνουμε, λέει, με νόμους και Συντάγματα. Αλλά η Αυτοδιοίκηση μένει λόγος κενός, όταν οι Δήμοι και οι Κοινότητες έχουν καταντήσει ατροφικοί κι ενδεείς οργανισμοί, άποροι κι άπραγοι, χωρίς καμιά δυ­ νατότητα αυτονομίας, χωρίς καμιάν ικανότητα αυτοπροστασίας.

52

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Δεν είναι τυχαίο, βέβαια, οτι το Κράτος -δηλαδή, οι κυβερνήσεις, που το ενσάρκωναν- φρόντισε ν’ αποψιλώσει, λίγο - λίγο, την Αυτο­ διοίκηση απ’ την... αυτοδιοίκησή-της, να την απογυμνώσει απ’ τα οι­ κονομικά μέσα κι απ’ τις αρμοδιότητες, που της ανήκουν φύσει και θέσει. (Για τους δρόμους της Αθήνας λ.χ. δεν είναι αρμόδιος πια ο Δήμος, αλλά το Ταμείο Μονίμων Οδοστρωμάτων. Για την αποχέτευσή-της, ο Οργανισμός Αποχετεύσεως Πρωτευούσης. Για την ύδρευσή-της, η Εταιρία Υδάτων, και πάει λέγοντας). Κι ο λόγος αυτής της απογύμνωσης είναι διπλός: Ενας Δήμος, στερημένος απο ο ι κ ο ν ο μ ι κ ή α υ τ ο τ έ λ ε ι α , χά­ νει και κάθε-του ανεξαρτησία απέναντι στο Κράτος, δεν έχει φωνή και δεν έχει μπόρεση, κρέμεται απ’ την κρατική ελεημοσύνη, κι επομένως βρίσκεται στο έλεος της (τυχόν) κυβερνητικής αυθαιρεσίας και κομ­ ματικής ακροβασίας... Κι ένας Δήμος, ακρωτηριασμένος απ’ τις θασικές-του α ρ μ ο δ ι ό τ η τ ε ς (τις πραγματικά σημαντικές, πέρ’ απ’ τα πιστοποιητικά, τους τάφους, και τα σκουπίδια), αφήνει το πεδίο ελεύθερο τόσο στην κρατική ακηδία, οσο και στην ιδιωτική κερδο­ σκοπία. Πώς λ.χ. ένας Δήμος - επαίτης θα μπορούσε ν’ αντιταχθεί σε όποιαν ετσιθελική κυβερνητική επέμβαση, αφού είναι ικέτης του δημόσιου ταμείου; Και πώς ένας Δήμος-ανάπηρος κι «αναρμόδιος» θα μπορούσε να καταπολεμήσει τη μόλυνση του περιβάλλοντος ή την πολεοδομική αναρχία, την καταστροφή του πράσινου ή την κατακρεούργηση των ακτών-μας που επιχειρούν τα μεγάλα συμφέροντα, αφού ούτε τις αρ­ μοδιότητες έχει, ούτε και την οικονομική δύναμη; Μην ξεχνάμε, άλ­ λωστε, πως οι πολυποίκιλοι και ποικιλώνυμοι κρατικοί οργανισμοί, που έχουν απορροφήσει τις δημοτικές αρμοδιότητες, καταντούν τε­ λικά ανώνυμοι κι α ν ε ύ θ υ ν ο ι , επειδή η ευθύνη-τους «διαλύεται» μέσα στη γενική κυβερνητική ευθύνη. Ενώ, αντίθετα, οι επώνυμοι δη­ μοτικοί άρχοντες είναι και μένουν ά μ ε σ α υ π ε ύ θ υ ν ο ι απέναντι στους δημότες που τους ψήφισαν και που μεθαύριο θα τους ξανα- ή κατα- ψηφίσουν. Κι αυτή, ακριβώς, η ουσιαστική «ανευθυνότητα» των διάφορων «οργανισμών», ανοίγει στάδιον δόξης λαμπρόν τόσο στους κομματικούς καιροσκόπους οσο και στους ιδιωτικούς κερδοσκόπους... Που θα πει οτι, χωρίς π ρ α γ μ α τ ι κ ά δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ή διοίκηση των Δήμων και Κοινοτήτων, ούτε ο αγώνας για τη νομική κι οικονο­ μική αποκατάσταση, κατοχύρωση κι ουσιαστικοποίηση της Αυτοδι­ οίκησης μπορεί νά τελεσφορήσει, ούτε η επαχθής κρατική «κηδεμο­ νία» μπορεί ν' αποσκορακισθεί, ούτε ο αποπνικτικός κλοιός των με­ γάλων συμφερόντων μπορεί ν’ αποτιναχθεί. Που θα πει, μ’ άλλα λόγια, πως ο ύ τ ε σ τ η σ τ ε ν ά « ν ο ι κ ο κ υ ρ ί σ τ ι κ η » αποστολή-της δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί η Αυτοδιοίκηση, μιά κι είναι ανήμπορη ν’ ασκήσει καν διοίκηση...

ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΜΙΙΟ ΔΗΜ ΟΙ

53

Λ Ε Μ Ε , ολοένα, πως η Αυτοδιοίκηση είναι το « θ ε μ έ λ ι ο τ η ς Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ς » . Κι ενοούμε, βέβαια πως ε κ ε ί πραγματώνεται, σε π ρ ώ τ ο στάδιο, η ελεύθερη έκφραση της γνώμης κι η επιβολή της λαϊκής θέλησης - οχι μόνο με. την περιοδική εκλογή των δημοτικών αρχόντων, αλλά και με την αδιάκοπη λαϊκή παρουσία και την επίδρασή-της πάνω στην τοπική εξουσία. Αλλά κι αυτό το «αξίωμα» μένει λόγος κενός, όταν ο Δήμος έχει στερηθεί (για τις αιτίες που αναφέραμε) απο κάθε ελευθερία γνώμης και δράσης κι επίδρασης. Σ' έναν τόπο, ωστόσο, και σε μιάν εποχή, όπου ξαναρχίζει- π άλι!- η κοπιώδης προσπάθεια για την οικοδόμηση της Δημοκρατίας, τα τοπι­ κά, δημοτικά ή κοινοτικά «θεμέλιά»-της είναι οσο ποτέ απαραίτητα. Ε κ ε ί, και οι δημοτικοί εκπρόσωποι του λαού, κι ο λαός ο ίδιος, θ’ αγωνιστούν οχι μόνο για τα τοπικά προβλήματα, αλλά και για τ ο σ ύ ν ο λ ο των προβλημάτων του τόπου. Ε κ ε ί, θα πραγματωθεί η πρωτοβάθμια άσκηση και κινητοποίηση για τη βελτίωση καί την πρόοδο, για την εξασφάλιση και την περιφρούρηση των δικαιωμάτων των ατόμων, οχι μόνο σαν δημοτών, αλλά και σαν π ο λ ι τ ώ ν , γενι­ κότερα. (Κι ας θυμηθούμε τους βυζαντινούς Δήμους -«το τελευταίο άσυλο των λαϊκών ελευθεριών», όπως τους λέει ο Ουσπένσκι- με τις συνελεύσεις-τους και τους συμθούλους-τους, που είχαν ονόματα τόσο οικεία στην εποχή μας, και τόσο εύγλωττα: «θουλευτήρια» και «θουλευταί»... Κι ας θυμηθούμε, ακόμα, τούς Ρωμαίους Δημάρχους, τους «tribuni plebis», που ήταν «προστάτες του λαού», οπλισμένοι με «ιερή κι απαραβίαστη εξουσία» (sacrosancta potestas) για ν’ αποτρέπουν τις τυχόν άδικες, καταπιεστικές αποφάσεις των αρχόντων εναντίον κά­ ποιου ή κάποιων απ’ το «πλήθος». Και που είχαν, μάλιστα, τη δύναμη να τιμωρούν, ακόμα και να σκοτώνουν, τους άρχοντες που θά ’καναν «κατάχρηση των δικαιωμάτων»-τους, όπως λέει το εκκολαπτόμενο Σύνταγμά-μας...). Ε χ θ ρ ο ί της Δημοκρατίας, του Δήμου στη διπλή-του έννοια, του τό­ που όλου, δεν απολείπουν σήμερα οσο ποτέ - είτε θρασείς «φίλοι» και «σύμμαχου» είναι αυτοί, είτε θρασύδειλοι οραματιστές «τεθωρακισμέ­ νης» ή εστεμμένης τυραννίας. Στον αγώνα, όπου συμπορεύεται η συν­ τριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων, για ν’ αποκρουσθούν οι πρώτοι και για ν’ αποδυναμωθούν οι δεύτεροι, η Αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει νά ’ναι ο πρώτος πυρήνας και το πρώτο εκπαιδευτήριο. Οταν, μάλιστα, ξέρουμε -και το επαληθεύουμε κάθε μέρα- πως, κάτω απ’ την ίδια-μας τή στέγη, οι ρέκτες της δικτατορικής φαυλοκρατίας καραδοκούν και οι δέκτες της φαύλης αυλοκρατίας ανασυντάσσονται, πώς μπορεί να βαυκαλιζόμαστε, ανέφελοι, με την ψευδαί­ σθηση πως «κίνδυνοι δεν υπάρχουν»; και πώς μπορεί ν’ απαρνιόμαστε, ανέμελοι, το πολύτιμο όπλο που αποτελεί η π λ ή ρ η ς και σ ω σ τ ή

54

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Αυτοδιοίκηση; Πώς μπορεί, ακόμα, ν' αντιμετωπίζουμε αδιάφοροι την τύχη του Δήμου, που τόσο μεγάλες δυνατότητες έχει, και ν’ αφήνουμε «στην τύχη» την εκλογή των αρχόντων-του; Πώς μπορεί να ξεχνάμε οτι «υπάρχουν στις πολιτείες άνθρωποι μ ι α ό δ η μ ο ι -αντιδημοκρατικοί-, που, αν τους ευνοήσει η τύχη της ψήφου, προκαλούν τον όλεθρο του δήμου και του λαού», καθώς λένε οι παλιοί εκείνοι, ανώνυμοι «Δισσοί λόγοι»; [«εντί γαρ εν ταις πόλεσι μισόδαμοι άνθρωποι, ων αί κα τύχη ο κύαμος,απολούντι τον δόμον»']. Που θα πει οτι χωρίς π ρ α γ μ α τ ι κ ά δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ή διοίκηση των Δήμων και Κοινοτήτων, το «πρωτοκύτταρο» της Δημοκρατίας καταντά έωλο ή, ακόμα χειρότερο, απατηλό, αφού «μισόδημοι» στην ουσία δημοτικοί άρχοντες, οχι μόνο δεν προωθούν τη Δημοκρατία, αλλ’ αντίθετα τη ναρκοθετούν. Γιατί αν η Αυτοδιοίκηση, σε σωστά και συνεπή χέρια, γίνεται αληθινά «θεμέλιο της Δημοκρατίας», σε χέ­ ρια πονηρά μετατρέπεται σε «γέφυρα» για τη φαλκίδευσή-της, σ’ ερ­ γαλείο για τη δολιοφθορά-της, σε κερκόπορτα για την άλωσή-της. Πόσης ύπουλης, αντιλαϊκής προπαγάνδας όργανο μπορεί να γίνει ο κάθε Δήμος, και τί γόνιμο μέσο διαφθοράς και δεκασμών κι εκβι­ ασμών προσφέρει στους «μισόδημους», το ξέρουμε -και το γνωρίσαμε καλά, στην «επταετία»- όλοι μας!... Που θα πει, μ’ άλλα λόγια, πως οι δημοτικοί άρχοντες θα πρέπει «ν' αφιερώνουν αποκλειστικά τη σκέψητους στην εξυπηρέτηση της πόλης» [σαν τους Αθηναίους του Θουκυδίδη: «τη γνώμη δε οικειοτάτη ες το πράσσειν τι υπέρ αυτής»2], και μέλημάτους να είναι οχι μόνο ο Δήμος - «άθροισμα οικημάτων», αλλά προ­ πάντων ο Δήμος - άθροισμα πολιτών και «θεμέλιο δικαιωμάτων». Κι ας μην επιστρατεύσουν, πάλι, οι αγαθοί το παμπάλαιο και πασί­ γνωστο τέχνασμα πως «δεν πρέπει να πολιτικοποιούνται οι δημοτικές εκλογές». Κανένας δεν αγνοεί πια πως αυτή η δήθεν άδολη δήθεν «απολιτικοποίηση», αποτελεί την πιο π ο ν η ρ ή και την πιο α ρ ν η ­ τ ικ ή π ο λ ιτ ικ ο π ο ίη σ η . Γ ιατί συνεργεί στην απο­ π ο λ ι τ ι κ ο π ο ί η σ η τ ο υ λ α ο ύ , που τόσο βολεύει τους «αγα­ θούς», και στην α π ο ν έ κ ρ ω σ η των Δήμων (τόσο σαν οργάνων Αυ­ τοδιοίκησης, οσο και σαν εδράνων Δημοκρατίας) που τόσο εξυπηρε­ τεί τους «αγαθότατους»... [23.3.1975]

1. Σε Diels, Die Fragmattt der Vorsokratiker. 90.7.10. 2. hrtopiai, A. 70,6.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ» Οι γέφυρες του ολοκληρωτισμού

Α ΔΑΚΤΥΛΙΚΑ αποτυπώματα είναι απαράλλαχτα. Η τεχνι­ κή, η κλιμάκωση, η «ιδεολογία», μένουν ανάλλαχτες - είτε για τη μεσοπολεμική ή μεταπολεμική Ιταλία και Γερμανία πρόκειται, είτε για τη μεταχουντική Ελλάδα: απ’ τις μικρο-ομάδες και τις νυχτερινές, λαθραίες μικρό - επιθέσεις εναντίον γραφείων, θιβλιοπ(ολείων και τοίχων, στις φανερές μικρο-επιδείξεις θράσους και προκλητικότη­ τας... απ’ τους μοναχικούς τραμπουκισμούς, τραυματισμούς, και,τέλος, δολοφονίες αντιπάλων, στην ανοιχτή, μαζική τρομοκρατία και, τέλος, στις εκατόμβες και τις ομαδικές σφαγές με την υπόκρουση του παλιού φασιστικού συνθήματος «Me ne frego!» [Δε δίνω δεκάρα για τίποτα!]. Και το «πιστεύω», πιστό πάντα στους παλιούς «προφήτες»-του: περιφρόνηση για τον «πολτό των πολλών», μεσσιανισμός των «εκλε­ κτών λίγων», κονιορτοποίηση του ατόμου και μυθοποίηση του κράτους-τέρατος, λατρεία της δύναμης, της βίας και της αυταρχίας. «Ο φασισμός -υλακτούσε ο Mussolini, το 1922- εκπροσωπεί την αντί­ δραση κατά των δημοκρατών, που προσπάθησαν με κάθε τρόπο να εξουδε­ τερώσουν την εξουσία του κράτους»1. Κι όταν πήρε την εξουσία αυτή, γαυριούσε: «Κηδέψαμε το παλιό δημοκρατικό, φιλελεύθερο, αγνωστικιστικό και παράλυτο κράτος - το κηδέψαμε με κηδεία τρίτης τάξεως». (Ο ίδιος, βέβαια, δεν αξιώθηκε, 20 χρόνια αργότερα, ο ύ τ ε κ α ν κη­ δεία...). «Η κοινοβουλευτική δημοκρατία -έγραφε, στον «Αγώνα»-του, ο HiUerαποτελεί βασική διαστροφή. Ο κανόνας των "αποφάσεων της πλειοψηφίας" σκοτώνει κάθε ευθύνη. Αντιστρατεύεται την "αριστοκρατική αρχή της

Τ

I. Λόγος-του στο Μιλάνο, 6.10.1922.

56

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

φύσεως"» (που υπέρτατη ενσαρκωσή-της ήταν ο ίδιος...). «Η δημοκρατία είναι μία μόλυνση του πνεύματος» - λέει και ξαναλέει, τώρα. ο αμόλυντος και πνευματώδης Pino Raudi, ο ιδρυτής του «Ordine Nuovo», και ... βουλευτής της Δεξιάς στην Ιταλική Βουλή! «θέλουμε να καταστρέψουμε τη δημοκρατία -δηλώνει ο Clemente Graziani, ο φυγόδικος, μαζί με τον Massagrante, «υπαρχηγός» των νεοφασιστών. θέλουμε να καταργήσουμε την ψήφο, να εμπιστευΟούμε την καθο­ δήγηση του κράτους σε λίγους αριστοκράτες της διανοήσεως» (όπως αυ­ τός...)2. «Ελευθερία = το όπιον της αναρχίας», γράφουν οι ανώνυμοι τοιχο­ γράφοι της εδώ «Νέας Τάξεως»... «Το τρίπτυχο Ελευθερία - Ισότης - Αδελφότης είναι μιά απάτη... Η αρχή της πλειοψηφίας αντίκειται στο φυσικό νόμο... Το λαό πρέπει να τον διοι­ κούν όχι εκείνοι που τ ο υ α ρ έ σ ο υ ν , αλλά εκείνοι που τ ο ν ω φ ε ­ λ ο ύ ν » - δηλώνει ο επώνυμος αρχηγός των νεοφασιστών - νεονατσιστών - νεοτεταρταυγουστιανών (και θασιλόφρων, ως εικός), συνεργά­ της και κουμπάρος του Λαδά , ου μην αλλά και καθηγητής (επί δικτα­ τορίας) της Κοινωνιολογίας (μάλιστα!) και Προπαγάνδας στη Σχολή Γ ενικής Μορφώσεως του Αρχηγείου Στρατού (μάλιστα!), στις Σχολές Ευελπίδων, Αστυνομίας και Χωροφυλακής (μάλιστα!) και Σύμβουλος στο Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων (μάλιστα!)3. (Κι είναι αληθινά ανατριχιαστικό -αλλά διόλου περίεργο, με τέτοι­ ους, κι άλλους, δασκάλους- ότι τα ί δ ι α συνθήματα και τις ί δ ι ε ς «αρχές» συναντάμε και στη «διαπαιδαγώγηση των Ελλήνων αξιωματι­ κών». Ιδού μερικές: «Η ελευθερία του λόγου είναι όπλο των αναρχικών»... «Δημοκράτης = κουκουές, πατριώτης = αντιδημοκράτης»... «Ο ρόλος των αξιωματικών είναι να πατρονάρουν και να καθοδηγούν τον λαό μακριά απο τον φθοροποιό δρόμο της ελεύθερης σκέψεως, που οδηγεί στον κομμουνισμό»...*. Οσο για το αν οι ιδέες αυτές γέννησαν τον ΙΔΕΑ ή ο ΙΔΕΑ τις ιδέες, αυτό είναι ενα άλλο αίνιγμα που δεν μπορούμε να το λύσουμε εμείς οι ανίδεοι και αναρμόδιοι, αφού δεν κατόρθωσαν να το λύσουν ούτε οι αρμόδιοι υπουργοί...). Φ υ σ ι κ ά , το πιο πρόσφορο όπλο για την επικράτηση των κάθε εί­ δους αρχαγγέλων του ζόφου, είναι η βία κι ο τρόμος: «Στην πολιτική, η επιτυχία ανήκει σ ’ εκείνον που είναι βίαιος και ανελέ­ ητος» - έγραφε πάλι ο Hitler, που δεν έπαυε να εξαιρεί την «κτηνώδη 2. Συνέντευξη 2.12.1974, στο κερ. «Panorama». 3. Βλ. κερ. *Πολιτικά θέματα*, αριθ. 31/15.21.2.1975, σελ. 28. 4. Βλ. Λ. Χονδροκούκη, στο ανέκδοτο βιβλίο-του · λ νοτομία των Στρατιωτικών Πραζικο-ημάτκυν, κου αχοσκάσματά-του δημοσιεύτηκαν στην ·Αυγή·. 11 και 12.3.1975.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ»

57

βία» και τα «κτηνώδη δικαιώματα» των «εκλεκτών» του φυράματόςτου... «Για μένα, η βία είναι ηθική, πιο ηθική απο το συμβιβασμό και τα παζα­ ρέματα», ορυόταν ο Mussolini. Και, μετά τη δολοφονία του σοσιαλιστή ηγέτη Matteotti (1924), ομολογούσε ωμότατα στη Βουλή: «Αν ο φασισμός είναι ένας εγκληματικός συνεταιρισμός, αν η βία ζεπήδησε απο μια ορισμένη ιστορική, πολιτική και ηθική ατμόσφαιρα, τότε η ευθύνη είναι δική-μου, γιατί Ε γ ώ σ κ ό π ι μ α δημιούργησα την ατμό­ σφαιρα αυτή. Ε γ ώ είμαι ο αρχηγός αυτού του εγκληματικού συνεταιρι­ σμού/#*. (Τί θαυμάσια αυτοπροσωπογραφία!). «Τρομοκρατείστε με τις βόμβες τους αντιφασίστες: Ενσπείρετε τον τρόμο του εγκλήματος! Δημιουργείστε μιά κρίση βίας και σκάστε-το!» εντέλλεται θαρραλέα η τελευταία (Γενάρης 1975) διαταγή της Φασι­ στικής Διεθνούς... Και, τοις κείνης ρήμασι πειθόμενοι,οι εδω οπαδοί-της κλασαυχενί­ ζονται πως « Η Νεα Τάξις κτυπά όπου θέλει, όποιον θέλει όποτε θέλει» και μουντζουρώνουν, μαχαιρώνουν και βάζουν βόμβες στα βιβλιοπω­ λεία... Αυτή η τελευταία επίδοσή-τους, άλλωστε, στοιχίζεται απόλυτα με τον κόσμο των ιδανικών-τους και με τα κελεύσματα των παλαιών αφεντικών-τους. «Οταν ακούω τη λχξη "πολιτισμός" τραβάω το πιστόλι-μου», έλεγε ενα απο τα πρωτοπαλίκαρά του νατσισμού, που τόσο διακρίθηκε άλλωστε στην πυρπόληση των βιβλίων... Πολύ παλιότερα, βέβαια, ο Milton έγραφε στα «Αρειοπαγιτικά»-του: «Οποιος σκοτώνει έναν άνθρωπο, σκοτώνει ένα λογικό ον... αλλά όποιος σκοτώνει ένα καλό βιβλίο, σκοτώνει την ίδια τη λογική...»9. Οι καλοί μας μελανοχίτωνες οραματίζονται να εξοντώσουν και τα δυό - αρχίζοντας, όπως είναι και σωστό, απ’ τα βιβλία, απ’ τη μόρφω­ ση, απ' τη λογική, που αποτελεί άρνησή-τους και αποτελούν άρνησή-της... Ω ΣΤ Ο Σ Ο , ούτε η εγκληματική μεθοδολογία, ούτε η παρανοϊκή, τυ­ χοδιωκτική «φιλοσοφία», ούτε η παραληρηματική δημαγωγία των φασισμών και των νατσισμών θα έφταναν ποτέ, για ν’ απλωθούν και ν’ ανδρωθούν τα «κινήματα» αυτά, και να γίνουν (όπως έγιναν ανάμεσα στο 1920 και στο 1945) «καθεστώτα» - και καταστροφείς του τόπουτους, και του κόσμου. Το μπόρεσαν, χάρη στο «χέρι» που τους έδωσαν ά λ λ ο ι , απο συμφέρον, μωρία ή ολιγωρία. Κανένας δεν αγνοεί πια τις ιστορικές και κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες της «ανόδου» του μεσοπολεμικού ολοκληρωτισμού... τα τα­ 5. Λόγος-του, 3.1.1925. 6. Areopagiiica (1644).

58

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

ξικά συμφέροντα που στήριξαν τους ιλαρούς «Duce» και τους υστερι­ κούς «Fiihrer»... το συνασπισμό αντιδημοκρατικής συντήρησης και μεσο - αστικού αυταρχισμού, που αντιπροσώπευαν... τις ιερές συμμαχίες με το μεγάλο κεφάλαιο, που σφυρηλάτησαν στ’ όνομα του «εθνι­ κισμού»... και την ανίερη εξαπάτηση κι εκμετάλλευση των λαϊκών στρωμάτων, που πραγμάτωσαν στ’ όνομα του «σοσιαλισμού»... Ολ' αυτά τα γνωρίσαμε και παλιότερα και πρόσφατα: η «ιδεολογία»(!) της «Εθνικής Επαναστάσεως» δεν ήταν παρά ενα αλλοπρόσαλλο συνον­ θύλευμα των ολοκληρωτικών συνονθυλευμάτων, πασπαλισμένο με την πιο αναχρονιστική χρηστομάθεια και την πιο γκροτέσκα ημιμάθεια..., ενω ο «εθνικισμός»-της ήταν η εξυπηρέτηση ξένων και ντόπιων συμ­ φερόντων... και ο «κοινωνισμός» και «λαϊκισμός»-της, ήταν ο στραγ­ γαλισμός κάθε κοινωνικής προόδου και κάθε λαϊκής ανόδου. Σημασία, όμως, αυτή την ωρα για μας, έχουν οι «πρακτικές» γ έ φ υ ρ ε ς, που χρησιμοποίησαν κι εκμεταλλεύθηκαν οι φασισμοί και οι νατσισμοί, για να περάσουν, απ’ την οχθη της παράνομης συμμορίας, στο Καπιτώλιο ή στην Καγγελαρία. Και γέφυρες τέτοιες στάθηκαν η ε π ι ε ί κ ε ι α , η α ν ο χ ή , η « σ υ μ π ά θ ε ι α » ακόμα, που οι κυβερ­ νήσεις της δημοκρατίας έδειξαν απέναντί-τους. Η στάση, άλλωστε, των κυβερνήσεων εκείνων δεν είναι ανεξήγητη. Σε μιαν εποχή, όπως ο αιώνας-μας - που «το σπουδαιότερο γνώρισμάτου είναι η άνοδος των μαζών»7- τους συντηρητικούς πολιτικούς τρο­ μάζουν περισσότερο οι αξιώσεις και οι κραυγές των άοπλων λαϊκών μαζών παρά τα συνθήματα κι οι επιδρομές των ένοπλων αντιλαϊκών συμμοριώ\. Ετοιμοι να «πατάξουν αμειλίκτως» κάθε «απόπειραν διασαλεύσεως της δημοσίας τάξεως» απ’ τις πρώτες, είναι πρόθυμοι να κλείσουν τα μάτια σε κάθε «τετελεσμένη αταξία» των σμπίρων της «νέας τάξεως» - αφού, στο κάτω - κάτω, οι τελευταίοι στρέφονται εν­ αντίον του ίδιου «εχθρού», που οι «συντηρητικοί» τόσο αποστρέφονται. Κανένας δεν αγνοεί οχι μόνο την υποστήριξη που οι Γερμανοί θιομήχανοι, γαιοκτήμονες, μιλιταριστές κλπ., έδωσαν στον Hitler, αλλά και την «πονηρή» αυταπάτη των συντηρητικών πολιτικών, που πίστε­ ψαν οτι είχαν «τυλίξει» τον «Fiihrer» για να τον κάνουν όργανό-τους και που καμάρωναν πως «σε δυο μήνες, θα τον έχουν στριμώξει στη γω­ νία, έτσι που δεν θ ’ ακούγονται ούτε οι στριγγλιές-του»β. Π ο ι ό ς «στριμώχτηκε», τελικά, δεν άργησαν να το μάθουν - και να το πληρώσουν... Ο χι λιγότερο «διδακτική» είναι η ιταλική παραλ­ λαγή της ίδιας ιστορίας, που είχε προηγηθεί κατά 12 χρόνια: 7. Βλ. Orteg· y Guest, La ReMion de las massas (1930), ϊλλην. μεταφρ. Xp. Μαλεβίτση, H tiiyipeη ία» μαζών. «Δωδώνη», 1972. 8. Δηλώσεις του νοα Papeo μετά την ορκωμοσία του Hitkr σαν Καγγελάριου (30.1.1932).

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ»

59

«Η τεχνική του "σκουαντρίσμο" -το υ επιθετικού ομαδισμού, που εφάρμοσαν οι φασίστες- μπόρεσε ν' αποδώσει εξαιτίας της α ν ο χ ή ς που έδειξαν απέναντι-τους μεγάλα τμήματα του στρατού, της αστυνομίας και των τοπικών αρχών»9. Κι είναι χαραχτηριστική ή βοήθεια που ο υπουργός Αμύνης (μάλι­ στα!) της δημοκρατικής Ιταλίας, Ivanoe Bonomi, πρόσφερε στην ανά­ πτυξη του φασισμού. Δυο εγκύκλιοι του Γενικού Επιτελείου (24.9 και 23.10.1920) διαπίστωναν πως οι φασιστικές οργανώσεις «δέον εφεξής να θεωρούνται σφριγηλοί δυνάμεις, ικανοί ν ’ αντιταχΟούν ενδεχομένως κατά των αντεθνικών και ανατρεπτικών στοιχείωνλ»...10. Π ο ι ο ι ήταν οι αντεθνικοί ανατροπείς, δεν άργησε κι ο Bonomi να το πληροφορηθεί. Στο μεταξύ, όμως, σημείωνε (1921) οτι «λυπόταν που ήρθαν στο φως οι εγκύκλιοι αυτέςj»11. Λυπόταν, επειδή ήρθαν στο φ ώ ς, όχι επειδή γ ρ ά φ τ η κ α ν ! Ό πω ς ά λ λ ο ι , μεταγενέστεροι, συνάδελφοί-του «λυπούνται» όταν έρχονται λ.χ. στο φως απόρρητα σημει­ ώματα του υπουργείου-τους, κι οχι επειδή το υπουργείο-τους α δ ρ α ν ε ί να στείλει τα σημειώματα αυτά στον ανακριτή της σφαγής του Πολυτεχνείου... Και δε χρειάζεται να πούμε (παντού τα πάντα!) πως κι ο αγαθός εκείνος Bonomi δεν σκέφτηκε καν να επιβάλει την π α ρ α ­ μ ι κ ρ ή τ ι μ ω ρ ί α στούς. υφισταμένους-του για τον υπερθάλλοντα εθνικό ζήλο-τους... Οπως δεν χρειάζεται, βέβαια, να εξηγήσουμε γ ι α τ ί κάνουμε τώρα αυτές τις αναδρομές στη ζοφερή αφετηρία μιάς απ' τις ζοφερότερες περιόδους του αιώνα-μας. Χρειάζεται, όμως, να δούμε αναλυτικότερα τόσο τα εδώ «κρούσματα» επιείκειας απέναντι στα όργανα της «Νέας Τάξεως» (και σε πολλά άλλα όργανα), που όλο και πληθαίνουν, οσο και τις επιπτώσεις που η επιείκεια αυτή έχει στην περιπόθητη «δημο­ σία τάξη» και, προπάντων, στην ίδια τη Δημοκρατία-μας, που όλο και παθαίνει.

Οι τροφείς του θράσους Ι ΤΡΙ ΒΟΛΟΙ του ολοκληρωτισμού φυτρώνουν, φουντώνουν και, τελικά, φαρμακώνουν ολόκληρο τον «αγρό» ενός τόπου, μόνον όταν ορισμένες σ υ ν θ ή κ ε ς ευνοήσουν την ανάπτυξη αυτών των σαπρόφυτων. Και συνθήκες τέτοιες είναι, συνήθως, η οικονομική

Ο

9 Hadrian Linldao σε Purnell. History of the Twentieth Cemry, τομ. III. 10 R Vivnelli, Bonomi e il fasdsmo in alcuni document* inediti, στο χερ. -Rmsta Storiea Italiana., Μάρτης I960, σελ. 147-157. 11 Βλ Robert Paris, Us origines du Fascisme. Paris, Flammarion. 1968. σελ. 113-114.

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΠΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

και κοινωνική κρίση, η «εθνική απογοήτευση» (ύστερ’ από έναν άτυχο πόλεμο λ.χ.), η φθορά του κοινοβουλευτισμού κι η αδυναμίατου ν' αντεπεξέλθει στα πιεστικά πολιτικά κι οικονομικά προβλήματα. Απ’ τις συνθήκες αυτές επωφελούνται οι θουλιμιώντες εχθροί της Δημοκρατίας, για να διαβουκολήσουν τις μάζες με το όραμα ενός δυ­ ναμικού «Μεσσία» και πολυδύναμου «εκλεκτού της θεία ς Πρό­ νοιας»... για να εξαπατήσουν τα πλήθη με το δημαγωγικό ευαγγέλιο της θαυματουργού θεραπείας πάσης νόσου και πάσης αικίας... για ν’ αφιονίσουν τους απωθημένους σωβινισμούς και ν’ αποικοιμίσουν τους οικονομικο-κοινωνικούς προβληματισμούς... για να τρομοκρατήσουν το λαό και τους αντιπάλους-τους με τη συκοφαντία και τη βία... για να δημιουργήσουν, τέλος, το χ ά ο ς που, μόνο αυτό, μπορεί να τους ανοίξει το δρόμο προς την εξουσία - προς την εξουσία- τ ο υ ς , που θα οδηγήσει μαθηματικά σε χάος ασύγκριτα μεγαλύτερο... Συνθήκες τέτοιες εκμεταλλεύθηκαν (και δημιούργησαν) οι φασίστες στην Ιταλία κι οι νατσί στη Γερμανία. Αλλά συνθήκες τέτοιες δ ε ν υ π ά ρ χ ο υ ν στη σημερινή Ελλάδα: οι οικονομικές δυσχέρειες δεν έχουν πάρει την έκταση καταλυτικής κρίσης... τα αιτήματα και οι κι­ νητοποιήσεις των εργαζόμενων είναι πολύ πιο περιορισμένα απ’ ό,τι σ’ όποια δημοκρατική χώρα... ο κοινοβουλευτισμός δεν έχει φθαρεί, μιά, και, απλούστατα, δεν έχει προφτάσει καλά - καλά να γεννηθεί... Αντίθετα, μάλιστα: ό λ α τα σημερινά προβλήματα είναι ο σαπρός κ α ρ π ό ς τ η ς δ ι κ τ α τ ο ρ ι κ ή ς λ ύ μ η ς , που σύλησε την οικονο­ μία, διάλυσε το κράτος, κατάλυσε τις ελευθερίες, φίμωσε τις παραγω­ γικές τάξεις, εξευτέλισε διεθνώς τον τόπο, και τέλος τον καταπρόδωσε τραγικά κι εγκληματικά. Κι α υ τ ή ακριβώς η καταστροφική δραστη­ ριότητα της «επταετίας» αποτελεί τη μεγαλύτερη α ρ ν η τ ι κ ή προϋ­ πόθεση για την αναβίωση του ολοκληρωτισμού: ένας λαός, που έχει μόλις απαλλαγεί απ’ την πιο κρετινική και ληστρική τυραννία, δεν μπορεί βέβαια να σαγηνευτεί απο τα μελανόπεπλα «ουρί» του φασι­ στικού Παραδείσου... Μ ια όμως και δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να σπαρθούν οι ολοκληρωτικοί τρίβολοι (κοινώς «κολλητσίδες»), πρέπει με κάθε τρόπο ν α δ η μ ι ο υ ρ γ η θ ο ύ ν . Πρέπει να κλονιστεί η εμπιστοσύνη στις λαϊκές δυνάμεις, στη δημοκρατία, στους πολιτικούς φορείς-της, πρέπει να κατασκευασθεί κλίμα κρίσης και «αναρχίας», πρέπει ν' αλωθούν (ή να διατηρηθούν) οι επίκαιρες θέσεις απο τους «συμπαθούντας» τις ολοκληρωτικές «θέσεις», πρέπει ν’ ασκηθεί σ’ όσο γίνε­ ται μεγαλύτερη έκταση κι ένταση η βία κι η τρομοκρατία, που θα διασύρει και θ’ απονεκρώσει τη Δημοκρατία... Και ανάγκη να ομολογηθεί πως, στο σημείο αυτό, η ί δ ι α η κ υ ­ β έ ρ ν η σ η , δυστυχώς, προσφέρει στους ζηλωτές του ζόφου (άθελά-

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ»

61

της, ελπίζουμε βέβαια)τό ευνοϊκό κλίμα, για ν' αναπηδήσουν απ' τό μηδέν και ν" ασκήσουν τον «εθνικό» μηδενισμό τους.

Η ΠΡΩΤΗ, έμμεση, «βοήθεια» που τους δίνει, είναι η επικράτηση ενός α ν τ ι - λ α ϊ κ ο ύ πνεύματος (η «λαοφοθία» που λέγαμε στο ανοιχτό γράμμα προς τον Πρωθυπουργό) και η επιβίωση των καταπι­ εστικών μεθόδων και του κ α τ α π ι ε σ τ ι κ ο ύ μ η χ α ν ι σ μ ο ύ που, 25 χρόνια τώρα, στρεβλώνουν την πορεία του τόπου, και που γνώρι­ σαν το ζενίθ της δόξας-τους στη φασιστική «επταετία». Πώς να μην αποθρασύνονται οι ιθαγενείς αντιγραφείς του ολοκλη­ ρωτισμού, όταν βλέπουν το ίδιο το Σύνταγμα της Δημοκρατίας να διαπνέεται απο τόση δυσπιστία στο Κοινοβούλιο και στο λαό -αυτό το λαό, που τόσο περιφρονούν κι εκείνοι... - όταν βλέπουν να καθιερώνεται «καταστατικά» η κήρυξη του Στρα­ τιωτικού Νόμου «λόγω εσωτερικών κινδύνων», τα «έκτακτα μέτρα» και οι εκτοπίσεις - αυτά ακριβώς τα αντι-συνταγματικά «εργαλεία» που τόσο απλόχερα χρησιμοποίησε ο κάθε λογής φασισμός, και που τόσο ορέγονται να ξαναχρησιμοποιήσουν τώρα κι εκείνοι... - όταν βλέπουν να χαλκεύονται τόσες τροχοπέδες για τις δημοκρα­ τικές διαδικασίες, για την Παιδεία, για το Συνδικαλισμό, για τον Τύπο κλπ. - γ ι’ αυτά ακριβώς τα «αντεθνικά στοιχεία», που τόσο ονειρεύον­ ται να εξοβελίσουν ή να καθυποτάξουν κι εκείνοι... - όταν βλέπουν, απ’ την άλλη, την Αστυνομία να κάνει τόσην επί­ δειξη αλκής και μέσων, και να εφορμά με τόσο ιιένος εναντίον απερ­ γών, διαδηλωτών και συντακτών - εναντίον αυτών ακριβώς των «απο­ διοπομπαίων τράγων», που τόσο επιθυμούν ν’ «αποπέμψουν» για πάντα κι εκείνοι... Η ΔΕΥΤΕΡΗ «βοήθεια», έμμεση πάντα, που τοος δωρίζει η κυβέρ­ νηση είναι η ε π ι ε ί κ ε ι ά -της απέναντι στους ο μ ό φ ρ ο ν έ ς - τους, που τόσο αγαστά έδρασαν και τόσα θαυμαστά έπραξαν στη διάρκεια της δικτατορίας. Πώς να μην αποθρασύνονται οι χιτλερίσκοι και τα μουσσολινίδια, όταν βλέπουν το δημοκρατικό κράτος να δείχνει τόσο σ ε β α σ μ ό απέναντι στους θεσμούς και στα πρόσωπα της φασιστικής επταετίας... - όταν το βλέπουν να μ η ν κ α τ α ρ γ ε ί (σχεδόν ποτέ) αλλά να τ ρ ο π ο π ο ι ε ί μόνο (και πότε - πότε επί τα χείρω!) τους νόμους που χάλκευσε η δικτατορία, για να διαιωνίσει τη φασιστοειδή παρανομία της... - όταν βλέπουν σεσημασμένους κι ανοικτίρμονες βασανιστές - σκυ­ ταλοδρόμους των ευγενέστερων μεθόδων του ολοκληρωτισμού- να παραμένουν υψαύχενες στις θέσεις-τους, να περιφέρονται κλασαυχενιζόμενοι εν μέσαις Αθήναις -και τον υπουργό Δημοσίας Τάξεως να δα-

62

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

κρυροεί εν μέση Βουλή απο οίκτο για τους «κατηγορουμένους ως βασα­ νιστής (που) υφίστανται οι ίδιοι βασανιστήρια λόγω των κατηγοριών#12εφ’ ω και είναι «πάτσι» με όσους βασάνισαν! Και θα ήταν, βέβαια, περιττό να θυμήσουμε στον πολυεύσπλαχνο κ. Γκίκα τα θ ύ μ α τ α των βασανιστών, ου μην αλλά και τα λόγια του Λυκούργου: «δεν πρέπει να έχουν περισσότερη δύναμη ο οίκτος και τα δάκρυα απ’ την τ ι μ ω ρ ί α (των ενόχων) για χάρη του ν ό μ ο υ και του λ α ο ύ » [«ου πλέον ισχύει έλεος ουδέ δάκρυα της υπέρ των νόμων και του δήμου τιμωρί­ ας»'3-]... όταν βλέπουν τον υπουργό Αμύνης να δηλώνει πως «δεν κρίνεται σκόπιμος η κατάργησις του Ν.Δ. 179/1969 (που αναγόρευσε τα Τάγματα Ασφαλείας σε... «Εθνική Αντίσταση»), διότι θα δημιουργηθούν πλείστα προβλήματα» κλπ.14 - και να επικυρώνει έτσι τη β ε β ή λ ω σ η της Αντίστασης και την υ π ο κ λ ο π ή του τίτλου του «αγωνιστή κατά του νατσισμού» απο τους υ π η ρ έ τ ε ς ακριβώς του νατσισμού, που δια­ πρεπές δείγμα-τους στάθηκε ο πρωτεργάτης του απριλιανού ολοκληρακισμού... Και δεν είναι διόλου περίεργο, βέβαια, πως αυτή ή φιλεύσπλαχνη και περιθάλπουσα πολιτική αναριπίζει το θ ρ ά σ ο ς στις ευθαρσείς ψυχές των δικτατορικών ομοίδεατών-τους... Εφ’ ω και ο δικηγόρος του Παττακού διαμαρτύρεται επειδή, λέει, «δυνάμεις ύπερΟεν κείμενοι και την πολυπαΟή Δημοκρατίαν διακηρύσσουσαι, αποστερούν τους υποδίκους της προστασίας του Νόμου»'6 - που τόσο πολύ τον σεβάστηκε ο πελά­ της του, όταν κήρυττε πως «ή Επανάστασις είναι υπεράνω παντός νό­ μου»!... Εφ’ ω και ο συνήγορος των συνωμοτών της 24.2 απειλεί μηνύ­ σεις για την «ανήκουστον και πρωτοφανής.) δια τα ε/Αηνικά δημόσια ήθη σκευωρίαν κατά των πελατών-του (δεν έχει τάχα ακούσει τ ί π ο τ α , ο κύριος αυτός, για την 21.4.;) και επικαλείται τους «διεθνείς οργανισμούς προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρίόπου»'* - που οι συνεργοί των πελατών-του ονόμαζαν «καφενείον η Ευρώπη»!... Εφ’ ω και ο Ιωαννίδης απειλεί, απ’ τον Κορυδαλλό, οτι «θέλει ελέγξει V) ποινικώς και πειθαρ­ χικά^!!) άπαντας τους παραβαίνοντας{\) τόσον ωμώς και καταφώρως τους νόμους της χώρας»'7 - που τόσο πιστά εκείνος τους τήρησε απο το Ελεγκτικό Συνέδριο της ΕΣΑ και απο τον Αρειο Πάγο της Κύπρου...

Η ΤΡΙΤΗ, ά μ ε σ η πια, «βοήθεια», που τους χαρίζει η κυβέρνηση, είναι η α δ ρ ά ν ε ι ά - τ η ς απέναντι στην κρυφή και φανερή δραστηριότητά-τους. 12. Ληλώσεις-του, 17.3.1975. 13. Κατά Λιχυκράτους. ISO. 14. Δηλώσεις-ιου στη Βουλή, 1.4.1975. 15. ·Ελαίβ€ρος Κόσμος», 23.3.1975. 16. Ο.κ., 9.3.1975 17. «Β ή μ α 22.3.1975.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ»

63

Πώς να μην αποθρασύνονται οι μελανείμονες και οι άλλοι ευσχήμονες νέοι, όταν τοιχογραφούν, απειλούν, προκαλούν, πυρπολούν, μα­ χαιρώνουν και διαδηλώνουν στεντορίως τα «πιστεύω» τους - και η Αστυνομία δεν κατορθώνει, τ έ σ σ ε ρ ι ς ο λ ό κ λ η ρ ο υ ς μ ή ν ε ς , να ανακαλύψει ο ύ τ ε έ ν α ν απ’ αυτούς τους «αγνώστους» Αρείους... όταν και τα ονόματα και τα γραφεία των νοσταλγών της 4ης Αυγούστου και των ιδαλγών του φασιστικού «πολιτισμού» είναι τόσο γ ν ω σ τ ά . . . όταν οι ίδιοι κάνουν απερίφραστες δηλώσεις κατά της Δημοκρατίας και επιχειρούν απερίγραπτες επισκέψεις στα ξένα ινδάλματά-τους - και η Αστυνομία σ έ β ε τ α ι σχολαστικά και τα διαθατήριά-τους και τα εντευκτήριά-τους... Μήπως τάχα τα Σώματα Ασφαλείας εφαρμόζουν τη ρήση του Ναπολέοντα, πως «Η τέχνη της αστυνομίας είναι να μ η βλχπει όσα δεν χρειάζεται να βλέπει»;'6'. Και δεν είναι διόλου περίεργο, βέβαια, πως αυτή η αποθράσυνση του νεοφασισμού «συμπίπτει» με την αναθάρρηση των υπολειμμάτων του χουντισμού και του μοναρχισμού. Είναι απο καιρό γνωστή, άλλω­ στε, η ενίσχυση που έδινε ο Παπαδόπουλος στους Ιταλούς νεοφασίστες, οι «φιλίες» του Παττακού με τον αρχηγό-τους Pino Raudi, οι συγγένειες του Λαδά με τους νεο-τεταρταυγουστιανούς (ο «κύριος με τα καθαρά χέρια» κατηγορείται -μαζί με τον Massagrante- και για μεταπώληση όπλων στη Βόρειο Αφρική!). Η ταυτόχρονη αναγραφή των συνθημάτων «Ζήτω η 21 Απριλίου» και «Ζήτω ο βασιλεύς» μαζί με τα νεοταξικά συνθήματα, είναι απόλυτα φυσική' τα επιθιώματα της δικτατορίας και της μοναρχίας δίνουν τα χέρια με τα εξαμβλώματα του ολοκληρωτικού μεσσιανισμού - για να συγκροτήσουν κοινό μέ­ τωπο κατά του κοινού εχθρού: της Δημοκρατίας που τους ανέχεται, και του λαού που δεν τον ανέχονται... Α Λ Λ ’ ακόμα κι αν δεν έφταναν όλες αυτές οι κυβερνητικές λαοφοβί­ ες, ολιγωρίες, επιείκειες και αδράνειες, για ν’ αφήσουν το πεδίο ελεύ­ θερο στο νεοφασισμό, ήρθαν οι προχτεσινές πολύκροτες δηλώσεις του κ. Γκίκα να δικαιώσουν πανηγυρικά τους επίδοξους καταλυτές της Δημοκρατίας και προφήτες του ολοκληρωτισμού. Τί χρείαν έχουν άλλων μαρτύρων οι εωσφόροι της αυταρχίας, όταν ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως ρίχνει σ τ η Δ η μ ο κ ρ α τ ί α τις ευθύ­ νες για την ασυδοσία της φασιστικής τρομοκρατίας; Κατά τη συλλο­ γιστική του κ. Γκίκα, μόνο αν καταργηθούν οι εκλογές, οι διαδηλώ­ σεις, οι συγκεντρώσεις κλπ., μόνο αν παραμείνουν στα Σώματα Ασφα­ λείας οι πολυειδώς δράσαντες επί δικτατορίας (που π α ρ α μ έ ν ο υ ν , άλλωστε!), μόνο αν διατηρηθεί το «πληροφοριακόν δίκτυον» της επταετίας (και ξέρουμε καλά π ο ι ό είναι το απλοελληνικό συνώνυμό-του), 18. Λιι citoyen Fouchi. 24.3.1800.

64

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

μόνο αν οι πολίτες «συμπαρασταθούν» στις αστυνομικές αρχές (όπως κι αυτές συμπαραστάθηκαν σ' εκείνους), τότε και μόνο τότε θα συλληφθούν οι νεοφασίστες. Μ’ άλλα λόγια, μόνο αν κ α τ α ρ γ η θ ο ύ ν ο ι δημοκρατικές διαδικασίες κι α ν α β ι ώ σ ο υ ν «πλήρως» οι δικτατορικές αυθαιρεσίες, θ’ ανακαλυφθούν οι οραματιστές της φασιστικής δικτατορίας! Οπότε, βέβαια, θα είναι ολότελα περιττή η σύλληψήτους, γιατί θα έχουν α υ τ ο ί συλλάθει όλους τους άλλους... Δεν απορούμε, βέβαια, διόλου για τη νοοτροπία του κ. Υπουργού. Γιατί δεν ξεχνάμε π ώ ς είχε υμνήσει ο κ. Γκίκας τους επίορκους αξι­ ωματικούς της 21.4., αποκαλώντας-τους «σ υ ν ε χ ι σ τ ά ς των υ γ ι ώ ν στρατιωτικών παραδόσεων», και πώς είχε δοξολογήσει την «Επανάστασή»-τους («προϊόν αδήριτου ανάγκης» κλπ.), ονομαζόντάςτην « έ ν τ ι μ ο ν καθεστώς, το οποίον επιδιώκει πράγματι την η θ ι κ ή ν ε ζ υ γ ι α ν σ ιν της χώρας»!'19. Θα του θυμίζαμε μόνο πως η κυβέρνηση όπου μετέχει, έχει εξαγγείλει σαν πρώτο-της στόχο την εξυγίανση του κράτους απ' τους «έντιμους συνεχιστάς» -και πως θα πρέπει κάποτε κι ο ίδιος να διαλέξει αν η «υγεία» και η «εντιμότητα» χαρακτηρίζουν το «καθεστώς» που του πρότεινε να τον κάνει «Αντιβασιλέα» ή το καθε­ στώς που τον έκανε Υπουργό... θ α του θυμίζαμε, ακόμα, πως αυτός ο ίδιος, στο ίδιο εκείνο άρθρο, τόνιζε: « Κ α τ α π ο λ έ μ η σ ι ς τ η ς φ α υ λ ό τ η τ ο ς μ ε α τ ι μ ω ρ η σ ί α ν δ ε ν δ ύ ν α ν τ α ι να σ υ ν ­ υ π ά ρ ξ ο υ ν » . Πώς τώρα ο κ. Γκίκας υιοθετεί την ατιμωρησία των συνεργατών, των βασανιστών, των νεοφασιστών; Η μήπως δ ε ν είναι «φαύλοι» όλοι αυτοί, και ε ί ν α ι «φαύλοι» οι πολιτικοί- που ο κ. Γκίκας δεν διστάζει, ωστόσο, να μοιράζεται μαζί-τους τα υπουργικά έδρανα; Ε ίΝ Α Ι καιρός, όμως -ο σο είναι ακόμα καιρός- να συνειδητοποιήσει η κυβέρνηση πως, ρίχνοντας ολοένα το λίθο του αναθέματος στις λαϊ­ κές μόνο εκδηλώσεις και εκτρέφοντας (άθελά-της, έστω...) τις φασι­ στικές οργανώσεις, π α ί ζ ε ι τ ο π α ι χ ν ί δ ι των εχθρών του τόπου και του εαυτού-της του ίδιου. Γ ιατί α υ τ έ ς οι « ο ρ γ ω μ έ ν ες μειοψηφίες» εξευτελίζουν το κράτος και «προσπαθούν να προκα/χσουν επικίνδυ­ νον κοινωνικήν αναταραχήν» - όπως βοά το παράδειγμα της γειτονικής Ιταλίας... Ο Πρωθυπουργός επισήμανε προχτές20 τους κινδύνους του α ρ ι σ τ ε ρ ο χ ο υ ν τ ι σ μ ο ύ (και σ ω σ τ ά , αν εννοεί πως ορισμένες εκ­ δηλώσεις υποκινούνται απο απριλιανούς και άλλους «προβοκάτο­ ρες»)· Δεν είδαμε, όμως, να επισημαίνει και τους κινδύνους του φ α σ ι σ τ ο χ ο υ ν τ ι σ μ ο ύ , που είναι ακόμα πιο άμεσοι. Γ ιατί αν ο πρώ­ 19. «Jieti θα ψηφίσω το νίον Σύνταγμαμ, εφ. t Ελαφρός Κόσμος·. 11.9.1968. 20. Λόγος-του στη Βουλή, 28.3.1975.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΙΣ ΚΑΙ «ΝΕΑ ΤΑΞΙΣ»

65

τος «παραλύει την ανααύνταζιν του κράτους», ο δεύτερος κ α τ α λ ύ ε ι το ίδιο το κράτος, όπως διδαχθήκαμε τόσο πρόσφατα - κι όπως θ α ξ α ν α δ ι δ α χ θ ο ύ μ ε , α ν δεν πάρουμε τα μέτρα- μας... Ο Πρωθυπουργός δήλωσε πως «η κυθέρνησις έχει και την δύναμιν και την θέλησιν να προστατεύση την Δημοκρατίαν» απο τις «ύποπτες διαδη­ λώσεις κλπ. των οχλοκρατών». Δεν είδαμε όμως να έχει τη δύναμη (αν έχει τη θέληση) να την προστατεύσει κι απ’ τις ολοφάνερα αντιδημοκρατικές κι εγκληματικές δραστηριότητες των νεοφαστστών... Ο Πρωθυπουργός ευχήθηκε *ν' αποκατασταθεί το κλίμα, το οποίον επεκράτησε κατά τοος πρώτους κρίσιμους μήνας της Δημοκρατίας και το οποίον ήρχισε τον τελευταίον καιρό, κατά τρόπον ύποπτον, να διαταράσσεται». Αλλά πώς θα «αποκατασταθεί», όταν οι χτεσινοί και σημερινοί εγκληματίες κυκλοφορούν ανενόχλητοι μεταξύ μας... όταν το κράτος κλείνει («κατά τρόπον ύποπτον») τα μάτια στις γοερές προκλήσειςτους.. όταν ο αρμόδιος υπουργός δεν χάνει ευκαιρία ν’ αναλάθει τη συνηγορία-τους ή να τους προσφέρει άλλοθι... όταν οι φύλακες «της ασφαλείας και της γαλήνης του Ελληνικού Λαού», τόσο δραστήριοι απέναντι σ ’ άλλους, αδρανούν μπροστά σ ’ αυτούς; Ο Πρωθυπουργός, που έχει την πρώτη ευθύνη για τη διασφάλιση της γαλήνης του τόπου, ας θυμηθεί τον Πλάτωνα, που έλεγε: «Οι φύλακες των νόμων και της πολιτείας, αν δεν είναι π ρ α γ μ α τ ι κ ά τέτοιοι, αλλά φ α ί ν ο ν τ α ι μόνο, εξολοθρεύουν συθέμελα την πολιτεία, (ενώ αντίθετα)απ' α υ τ ο ύ ς κρέμεται η καλή διακυβέρνηση κι η ευδαιμο­ νία της» [«φύλακες δε νόμων τε και πόλεως μη όντες αλλά δοκούντες... πάσαν άρδην πό/jv απολλύασιν, και αν του ευ οικείν και ευδαιμονείν μόνοι τον καιρόν έχουσιν»2']... [30.3 και 6.4.1975]

21. ΠοΧιταα Δ, 421α.

ΑΠ ΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ 1. Η απάτη «...Η εκτροπή αύτη (εκ του Συντάγματος) ήτο επιβεβλημένη διά την σωτηρίαν της Πατρίδος!» Κ. ΚΟΛΛΙΑΣ (Διάγγελμα 21.4.1967) «...Η κατάστασις την οποίαν αντιμετοχιίζομεν ήτο αναγκαία διά να σωθή το Εθνος.» Γ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (Συνέντευξη 27.4.1967) «... Το πεζοδρόμιον ορύεται... Εχομεν ανάγκην νόμου και τάξεως! Ναι, χωρίς νόμον και τάξιν, δεν δύναται να επιζήση το Εθνος-μας.» AD. HITLER (1932) «Ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων.» SAMUEL JOHNSON (1775) ΧΙ μόνο τις λ α μ π ρ έ ς , αλλά και τις ζ ο φ ε ρ έ ς σελίδες της ιστορίας-τους δεν πρέπει να ξεχνάνε οι λαοί. Και, μάλιστα, τις δεύτερες περισσότερο απ’ τις πρώτες. Γιατί εκείνες (μ’ όσο μόχθο ή θυσίες κι αν γράφτηκαν) παρασύρουν συχνά σ’ αυταρέσκειες, ναρκισισμούς, ραστώνη. Ενώ ετούτες (όσο άθλιες ή επαίσχυντες κι αν είναι) αποτελούν «παράδειγμα προς αποφυγήν», δίδαγμα για τα λάθη-(μας) που τις ευκόλυναν, υπόδειξη για τα μέτρα που πρέπει να παρθούν, ώστε ν’ αποφευχθούν μελλοντικές υποτροπές, ντροπές και όλεθροι. Πολύ περισσότερο, σ ή μ ε ρ α . Που το δικτατορικά έγκλημα «ζέευ> ακόμα. Που οι τεράστιες εξαιτίας-του πληγές χαίνουν ακόμα. Που οι εγκληματίες μένουν ακόμα ατιμώρητοι. Που (χάρη στην ατιμωρησία) υψώνουν θρασύτατα το κεφάλι - οι ίδιοι και τα φερέφωνά-τους. Που προσπαθούν (με συνωμοσίες, σκευωρίες και συκοφαντίες) να ναρκοθε­ τήσουν τα θεμέλια της Δημοκρατίας, για ν’ αναστήσουν τη βασιλεία της τυραννίας, της ατασθαλίας και της προδοσίας...

Ο

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

67

Ο ,Τ Ι , προπάντων, διακρίνει την απριλιανή «εθνεγερσία» (κι ολό­ κληρη τη δικτατορική επταετία) είναι το π ο ι ό ν -της. Κάθε-της πρά­ ξη, κι όλες μαζί, στοιχειοθετούν ένα πελώριο «κατ’ εξακολούθησιν και κατά συρροήν» κ α κ ο ύ ρ γ η μ α , όχι μόνο ε θ ν ι κ ό και π ο λ ι ­ τ ι κ ό , αλλά και καθαυτό π ο ι ν ι κ ό . Τα σκοτεινά «έργα»-της κι οι ανήλιαγες «μέρες»-της είναι πασί­ γνωστα. Ωστόσο («χάριν μνήμης και παραδείγματος»), θ’ ανθολογή­ σουμε εδώ μερικά απ’ τα πιο κατάφωρα «αδικήματά»-της (τί φτωχές που ’ναι ώρες-ώρες, οι λέξεις!), καρυκεύοντάς-τα, όχι τόσο με των «εμπαθών» Ελλήνων τις μαρτυρίες, όσο με των «απαθών» ξένων (ή «Ανθελλήνων») τις κρίσεις, αλλά και με των ίδιων των «συμπαθών» πρωταιτίων τις ομολογίες.

Το

ΚΥΡΙΟ χαρακτηριστικό και όπλο της δικτατορίας, απ’ την πρώτη ώς την ύστατη ώρα-της (μα και τώρα, ακόμα) ήταν κι είναι η ΑΠΑΤΗ. Είχαν, άλλωστε, προπονηθεί, χρόνια και χρόνια, σ’ αυτό το άθλημα οι «σωτήρες»-μας, με τους ΙΔΕΑ και τις Σίες, με τις «πρεσβεί­ ες» της Αεροπορίας και τους ΑΣΠΙΔΕΣ, με τις πλαστές δολιοφθορές στον Εβρο και τους δόλιους εμπρησμούς στην Ομόνοια... Ετσι, συν­ επέστατα, η πρώτη-τους εκδήλωση, που πάνω-της στηρίχτηκε ολό­ κληρο το ειδεχθές οικοδόμημα του πραξικοπήματος, ήταν μιά πολλα­ πλή α π ά τ η και π λ α σ τ ο γ ρ α φ ί α : Στις 2 το πρωί της 21.4., όλες οι μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων έπαιρναν επείγον σήμα από το Γενικό Επιτελείο, με τη διαταγή να τεθεί αμέσως σ’ εφαρμογή το Σχέδιο «Προμηθεύς», επειδή «κατάστασις πολιορκίας εκηρύχθη κ α τ ’ ε ν τ ο λ ή ν του Β α ο ι λ έ ω ς και του Υ π ο υ ρ γ ι κ ο ύ Σ υ μ β ο υ λ ί ο υ » . Τέσσερις ώρες αργότερα -όπω ς θυμούνται όλοι οι Ελληνες- το ρα­ διόφωνο έφερνε το χαρμόσυνο άγγελμα: «Λάγω τής δημιουργηΟείσης έκρυθμου καταστάσεως, αι Ε ν ο π λ ο ι Δ υ ν ά μ ε ι ς ανέλαβον από του μεσονυκτίου την διακυβέρνησιν της χώ­ ρας». Παράλληλα -και υπό τους ήχους στρατιωτικών εμβατηρίων και της «Ρεζεντά»- μεταδιδόταν «Βασιλικόν Διάταγμα», που εκήρυττε το Στρατιωτικό Νόμο, «λόγω των απειλούντων την δημοσίαν τάζιν και την ασφάλειαν της χώρας κινδύνων». Κι από κάτω: «Κωνσταντίνος - Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως - Τα μέλη». Μόνο που, τόσο το σήμα, όσο και το «Βασιλικόν Διάταγμα» ήταν μιά καθαρή (που λέει ο λόγος) π λ α σ τ ο γ ρ α φ ί α : ούτε ο Κωνσταν­ τίνος, ούτε κανένας Πρόεδρος και κανένα «μέλος», το είχαν υπογρά­ ψει:

68

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΠΡΓΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος είπε ρητά αργότερα (στο διάγγελμά-του της 13.12.1967) πώς «... η κατάστασις της 21ης Απριλίου ε π λ α σ τ ο γ ρ ά φ η σ ε ακόμη και το όνομά-μου». Κι ένας από τους «πρωταιτίους» ομολόγησε: «Εχρησιμοποιήσαμε το όνομα του βασιλέως, δια να έχομεν όλα τα Σώ­ ματα Στρατού με το μέρος-μας...»'. Ά λ λο τόσο «γνήσιες» ήταν κι οι υπογραφές του «Προέδρου της Κυθερνήσεως» και των «Μελών». Αφού -απλούστατα- όταν μεταδιδό­ ταν τό «Β.Δ.», κυβέρνηση δ ε ν υ π ή ρ χ ε : Ο πρωθυπουργός της προηγουμένης Π. Κανελλόπουλος και πολλοί υπουργοί-του είχαν σ υ λ λ η φ θ ε ί. Και η καινούρια, «Εθνική Κυβέρνηση» Κάλλια και Σία δεν ορκίστηκε παρά στις 4 μ.μ. της μέρας εκείνης - δηλαδή ο χ τ ώ ώ ρ ε ς μ ε τ ά την πρώτη μετάδοση του «Β.Δ.» απ’ το ραδιόφωνο... Ετσι, οι συνωμότες ε ξ α π ά τ η σ α ν τ ο Σ τ ρ α τ ό , παρουσιάζον­ τας το παράνομο πραξικόπημά-τους σαν «νόμιμο» έργο του Κωνσταν­ τίνου και της κυβέρνησης Κανελλοπούλου, κι ε ξ α π ά τ η σ α ν τ ο λ α ό , σερβίροντας το ληστρικό εγχείρημά-τους σαν «πατριωτικό» έργο των Ενόπλων Δυνάμεων, με την έγκριση βασιλιά και κυβέρνησης! Αυτής της ολκής η απάτη ήταν το «εν-δυό, εν-δυό» (όπως θά ’λεγε ο Παττακός), που θα ρύθμιζε όλα τα βήματα της «Ελλάδος Ελλήνων Ουτιδανών»... Φ Υ Σ ΙΚ Α , το ίδιο απατηλά ήταν και τα π ρ ο σ χ ή μ α τ α που επι­ στράτευσε το «συνδικάτο του πραξικοπήματος», για να δικαιώσει την αρπαγή. Τρία ήταν, βασικά, τα προσχήματα αυτά: Α) Η «αναρχία», το «χάος» και η «διαφθορά» της Δημοκρατίας «Κλίμα αναρχίας και χάους... μας ωδήγησεν εις το χείλος της καταστρο­ φής». ισχυριζόταν ο αδαμάντινος εκείνος θεμιστοπόλος Κ. Κάλλιας στο διάγγελμά-του της 21.4. Και, πέντε μέρες αργότερα, προσφωνών­ τας το πρώτο «υπουργικό συμβούλιο» της χούντας, τον σιγοντάριζε -ποιός άλλος;- ο Κωνσταντίνος: « Π ρ ά γ μ α τ ι , η Ελλάς κατά τον τελευταίον καιρόν εδοκιμάσθη σκλη­ ρότατα. Οι δημοκρατικοί θεσμοί του πολιτεύματος είχον υ π ο σ κ α φθή...» Και ξεχνούσε», βέβαια, πως ο «υποσκάψας» το δημοκρατικό πολί­ τευμα ήταν ε κ ε ί ν ο ς ο ί δ ι ο ς ! (Παρένθεση: Σχετικά με τις «αντιρρήσεις» του Κωνσταντίνου στο πραξικόπημα και με τη λιγόωρη «δυστροπία»-του, υπάρχει μια χαραI. -S iA lntschtZ titm f. 24.4.1967.

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

69

χτηριστική μαρτυρία: του λαλίστατου Παττακού, που λέει: «Είναι φανερό όχι ο βασιλεύς δεν ήταν ότι δεν ήθελε την επανάστασιν αλλ'απλώ ς ή θ ε λ ε τ η ν ε π α ν ά σ τ α σ ι ν να τ η ν κ ά ν η α υ τ ό ς » 2. Αυτά για τον «δημοκράτη βασιλέα» απ’ τον δημοκρατικότατο ταξίαρχο...). Κ ά π ω ς διαφορετική γνώμη απ’ τον εστεμμένο και τους προστατευομένους-του, είχαν μερικοί άλλοι. Στην πρώτη μεταπριλιανή δήλωσή-του (27.9.67), ο κ. Π. Κανελλόπουλος έλεγε: «θεωρώ αβάσιμον τον ισχυρισμόν ότι με το πραξικόπημα της 21.4. εξήλθεν η χώρα από το χάος. Τούτο δεν είναι αληθές, διότι απλούστατα δ ε ν υ π ή ρ χ ε χά ος». Ακόμα πιό αδιάβλητος μάρτυρας, η «Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Δι­ καιωμάτων του Ανθρώπου» (σ’ έκθεσή-της, το Νοέμβριο 1969) δεχό­ ταν πως «μία περίοδος πολιτικής αστάθειας είχε ακολουθήσει την κρίση του Ιου­ λίου 1965, αλλά κ α ν έ ν α ς κ ί ν δ υ ν ο ς δεν α π ε ι λ ο ύ σ ε τη ζ ω ή τ ο υ έ θ ν ο υ ς . Το επιχείρημα ότι οι απεργίες και οι διαδηλώσεις είχαν διαταράξει την δημοσία τάξη, είναι επίσης α β ά σ ιμ ο . Η κατάσταση δεν ήταν διαφορετική, στο σημείο αυτό, απ' ό,τι α ' άλλες χώρες της Ευρώπης, στην ίδια περίοδο... Δεν υπάρχει κ α μ μ ι ά α π ο λ ύ τ ω ς έ ν δ ε ι ξ η ότι κάποια σοβαρή αναταραχή απειλούσε την ασφάλεια του κράτους». Απ’ την άλλη, ο Βρεταννός βουλευτής Robert Edwards, δήλωνε στο Συμβούλιο της Ευρώπης (30.1.1969): «Είναι ψ έ μ α ότι η ελληνική κοινωνία είχε διαφθαρεί. Αντίθετα, μιά α ν α γ έ ν ν η σ η χάραζε στην Ελλάδα, πριν απ ’ το πραξικόπημα. Η λογο­ τεχνία, η τέχνη, το θέατρο βρίσκονταν σε πλήρη άνθιση... Ένα μεγάλο ρεύμα ενθουσιασμού διέτρεχε τη νεολαία, που πίστευε, όλο και πιό πολύ, στους δημοκρατικούς θεσμούς και στις πολιτιστικές αξίες...» Γιατί, τότε, το «επιχείρημα» περί «χρεωκοπίας της Δημοκρατίας»; Την εξήγηση δίνει η έκθεση του Αγγλου βουλευτή Siegman, απεσταλ­ μένου του Συμβουλίου της Ευρώπης (22.1.1968, §90): «Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι περισσότερες δικτατορίες... δικαιολόγη­ σαν την ύπαρξή-τους με τις δήθεν αδυναμίες και την δήθεν ανικανότητα του δημοκρατικού και κοινοβουλευτικού συστήματος ». Και ο δεύτερος απεσταλμένος του Συμβουλίου Ευρώπης, ο Ολλαν­ δός βουλευτής (και τώρα υπουργός των Εξωτερικών) Van der Stoel, διευκρίνιζε στην πρώτη έκθεσή-του (7.5.1968, §29): «Δεν μπορούμε να μην συγκρίνουμε την εκστρατεία κατά του κοινοβου­ λευτισμού. που έχουν εξαπολύσει (οι στασιαστές), με τις ανάλογες εκ­ 2. Βλ. Σολ. Γρητοριάβη, Ιστορία της Δικτατορίας (1967-1974), Αθήνα, Καχόκουλος, 1975, σ*λ. 87. Και του ίδιου. Ιστορία της συγχρόνου ΕΜάΙος (1941-1974). Αθήνα, Κακό­ βουλος, 1975. τομ. Ε σβΛ.. 96.

70

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

στρατείες του φασισμού στην Ιταλία, πριν και μετά την κατάλυση του κοι­ νοβουλευτικού καθεστώτος το 1922, και του νατσισμού στη Γ tρ μανία, πριν και μετα την πτώση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης το 1933». Γ ιατί α υ τ ό ακριβώς ήταν το «κάρφος εις τον οφθαλμόν» των συν­ ωμοτών και των εμπνευστών-τους: η άνοδος της Δημοκρατίας κι η πο­ λίτικο - πνευματική «αναγέννηση». Α υ τ ή ν έπρεπε να «θέσουν εκπο­ δών» με κάθε μέσο, αρχίζοντας με το ψ έ μ α . Και το ψέμα τούτο το αναμάσησαν ανεξάντλητα (και το αναμασούν ακόμα τα κύμβαλάτους), πιστεύοντας -όπω ς λέει ο Siegman στην έκθεσή-του- πως «ένα ψέμα φτάνει ώς την άκρη του κόσμου πριν η αλήθεια προφτάαει καν να φορέσει τις μπότες-της»... Β) Ο «κομμουνιστικός κίνδυνος» Προσφωνώντας τον Κωνσταντίνο στις 26.4.1967, ο εθναμύντωρ Κόλλιας έλεγε: «Από μακρού χρόνου... προητοιμάζετο σατανικώς υπό των εχθρών της Ελλάδος... μία επανάστασις κατά του κρατούντος πολιτειακού και κοινω­ νικού καθεστώτος... Εις τα άντρα της αναρχίας ανευρέθησαν και κατεσχέθησαν προ δύο ημερών επιτελικά σχέδια της τοιαύτης επαναστάσεως, ήτις επέκειτο να εκραγή με αιματηρός συνεπείας...». Ακριβέστερος -ή αφελέστερος- ο Παπαδόπουλος έφτασε να καθο­ ρίσει, την άλλη μέρα, και τον όγκο του «κομμουνιστικού οπλοστασί­ ου»: «Πρόκειται περί υλικού, το οποίον δια να μεταφερθή από τους χώρους όπου ευρέθη, εχρειάσθησαν 70 ο χ ή μ α τ α των τριών τόννων»... Περιεργότατα, οχτώ μήνες αργότερα, ο ίδιος ο Κωνσταντίνος (σέ δηλώσεις-του στη Ρώμη, μετά το «αντιπραξικόπημά»-του) δ ι έ ψ ε υ δ ε τον «πρωθυπουργό»-του και τον «υπουργό»-του: «Παρά τους ισχυρισμούς της, η στρατιωτική κυβέρνησις δεν κατόρθωσε να προσκομίση κ α μ μ ί α ν α π ό δ ε ι ξ ι ν περί υπάρζεως κάποιας παρα­ νόμου ενόπλου ομάδος, η οποία ήτο έτοιμη να επαναστατήση». (Φυσικά: αφού η μ ό ν η «παράνομος ένοπλος ομάς» ήταν ε κ ε ί ν η η ίδ ια ! ) . Πώς, όμως,καλλιεργήθηκε ο φόβος του «κομμουνιστικού κινδύνου», που οι «εθνοσωτήρες» τον εκμεταλλεύθηκαν κατά κόρον, πριν και μετά το πραξικόπημα; Το εξήγησε ο κ. Π. Κανελλόπουλος, που την «κομμουνιστοφοθία»-του (όπως εκδηλώθηκε στο Συμβούλιο του Στέμ­ ματος της 1.9.1965) δεν έκαναν, και δεν παύουν, να επικαλούνται οι πατριδοκάπηλοι: «Αισθάνομαι την υποχρέωσιν να δηλώσω ότι γρήγορα επληροφορήθην πώς ε χ α λ κ ε ύ ο ν τ ο και πώς δ ι ω χ ε τ ε ύ ο ν τ ο εις τον Βασιλέα και εις εμέ και εις άλλους, αι ψ ε υ δ ε ί ς πληροφορίαι περί συγκεντρώσεως

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

71

όπλων εις χείρας των κομμουνιστών. Υπάρχουν κείμενά-μου (υπόμνημα προς τον Βασιλέα και μία μακρά επιστολή προς τον κ. Καραμανλή), που καταδεικνύουν ότι μόνον δια βραχύ χρονικόν διάστημα ε ί χ α π έ σ ε ι κ α ι ε γ ώ θ ύ μ α των “εγκύρων" π λ η ρ ο φ ο ρ ι ο δ ο τ ώ ν , των οποίων οι σκοποί απεκαλύφθησαν αργότερα»\ Ποιοί ήταν οι «πληροφοριοδότες» που χάλκευαν τις ψευδείς ειδή­ σεις, και π ο ι ο ί οι σκοποί-τους, το μάθαμε και το αποστηθίσαμε εφτά ολόκληρα χρόνια... Αλλά και ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως στην αποστατική κυβέρ­ νηση Στεφανοπούλου (1965 - 66), Α. Αποστολάκος, δήλωνε στις αγ­ γλικές εφημερίδες (5.2.1969): «Κατά τους 18 μήνες της υπουργίας-μου, έγιναν λεπτομερείς έρευνες για την ανεύρεση όπλων μεταξύ των κομμουνιστών και των συνοδοιπόρωντους. Οι έρευνες αυτές είχαν επεκταθεί ώς τα βουνά της Ελλάδος. Αλλά δ ε ν β ρ έ θ η κ ε ο ύ τ ε έ ν α ό π λ ο . Αντίθετα με όσα ισχυρίζεται η χούν­ τα, δεν υπήρχε κ α ν έ ν α ς κ ί ν δ υ ν ο ς να καταληφθή η εξουσία από τους κομμουνιστάς». Ταυτόσημη είναι και η άποψη του τότε αρχηγού της ΚΎΠ, αντιστρατήγου Κ. Παπαγεωργόπουλου : «Ο ισχυρισμός-των ότι έσωσαν την πατρίδα από την κομμουνιστικών επικράτησιν, νομίζω ότι δ ε ν ε υ σ τ α θ ε ί . .. » 4. Ενας ακόμη μάρτυρας, ένας ακόμα τότε (και τώρα) υπουργός, ανασκεύασε (10.3.1969) τα ψεύδη των «πληροφοριοδοτών»: ο κ. Ε. Αβέρωφ: « Δ ε ν υ π ή ρ χ ε κομμουνιστικός κίνδυνος τον οποίον η τότε κυβέρνησις (Κανελλοπούλου) δεν ήτο εις θέσιν ν’ αντιμετώπιση. Το υπουργικόν συμβούλιον είχε συμφωνήσει π α μ ψ η φ ε ί ότι παρόμοιος κίνδυνος ήτο ανύ­ παρκτος - και το υπ' αριθ. 2 πρόσωπον εις την κυβέρνησιν εκείνην ήτο ο κ. Π ι π ι ν έ λ η ς , ο σημερινός υπουργός των Εξωτερικών (της δικτατο­ ρίας)». Και ακριβώς ο ίδιος ο Πιπινέλης -τηλαυγής αστήρ της αυλικής «καμαρίλας» και της δικτατορικής «ιδεολογίας»- δεν μπόρεσε ν’ απο­ κρύψει πόσο «αχαμνό» ήταν το «κομμουνιστικό επιχείρημα» των πατρώνων-του. Μιλώντας, λίγο μετά την υπουργοποίησή-του, με τον απεσταλμένο του *Monde», Michel Tatu, ομολόγησε πως η χούντα «ενεργήσασα την κατάλληλον στιγμήν (sic), ευρίσκεται ταυτοχρόνως ε ι ς α δ υ ν α μ ί α ν ν' απόδειξη ότι η παρέμβασΐς-της ήτο αναγκαία»6! Κατηγορηματική είναι, και στο σημείο αυτό, η έκθεση της «Ευρω­ παϊκής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου»: 3. 'Βήμα.. 22.12.1972. 4. Γράμμα-του, 19.12.1972. 5. -Le Monde·. 17.12.1967.

72

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

«Το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν κατόρθωσε, για να στηρίξει τους ισχυρισμούς-της, να παρουσιάσει παρά ι σ χ ν ό τ α τ ε ς ε ν δ ε ί ξ ε ι ς . . . αποτελεί την καλύτερη απόδειξη ότι δ ε ν υ π ή ρ χ ε κίνδυνος "κομμουνι­ στικής ανατροπής” ή καταλήψεως της εξουσίας με βίαια μέσα». Φυσικά, τα «70 οχήματα» του πρωτοστάτη των πρωταιτίων, ούτε τα είδε, ούτε τα ξανάκουσε κανένας. Και προσφυέστατα, οι *Times» του Λονδίνου παρατηρούσαν: «Είναι βέβαιο πως ο κίνδυνος μιάς κομμουνιστικής επανάστασης ήταν α π α τ η λ ό ς . Ετσι, τ ο κ α θ ε σ τ ώ ς θ ε μ ε λ ι ώ θ η κ ε π ά ν ω σ ’ έ ν α ψ έ μ α . Κ α ι σ υ ν ε χ ί ζ ε ι ό π ω ς α κ ρ ι β ώ ς ά ρ χ ι σ ε » 9... Γ) Η «κατάρρευση της οικονομίας» Οι διαπρεπείς οικονομολόγοι της δικτατορίας διατείνονταν πως το πραξικόπημα έσωσε την Ελλάδα απ’ την οικονομική καταβαράθρωση. Ο διαπρεπέστερος απ’ όλους, ο Παπαδόπουλος, έλεγε λ.χ. στο «μήνυμά»-του της 31.12.1967: «Ενεκα της επικρατησάσης κατά τα τελευταία έτη πολιτικής ασυναρτη­ σίας, η Ελλάς είχε περιέλΟει ας τοιαύτην κατάστασιν από οικονομικής απόψεως ώστε ν' α π ε ι λ ή τ α ι α μ έ σ ω ς η υ π ό σ τ α σ ί ς - τ η ς » . Περιεργότατα, οι ξένοι «συνάδελφοί»-του τον δ ι α ψ ε ύ δ ο υ ν ρ η τ ό τ α τ α . Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας για το 1966, διαπίστωνε: «Η οικονομική κατάσταση της Ελλάδος παρουσίασε α ξ ι ο σ η μ ε ί ­ ω τ η ά ν ο δ ο ... Τα δημόσια οικονομικά βελτιώθηκαν αισθητά και επιτρέ­ πουν σημαντική αύξηση των δαπανών για δημόσιες επενδύσεις. Η αύξηση του εθνικού εισοδήματος ξεπερνά το 8%, το γενικό ισοζύγιο παρουσιάζει ελαφρό π λ ε ό ν α σ μ α .. .» 7. Ακόμα πιο κατηγορηματικός είναι ο κορυφαίος Αμερικανός οικο­ νομολόγος καθηγητής Paul Samuelson (βραβείο Νομπέλ): «Η απάντηση (στο ερώτημα αν η ελληνική οικονομία βρισκόταν στο χείλος του γκρεμού) είναι α π ό λ υ τ α α ρ ν η τ ι κ ή . Οι στατιστικές απο­ καλύπτουν ότι: Ο ρυθμός αυξήσεως του εθνικού εισοδήματος ήταν τ α χ ύ ­ τ ε ρ ο ς από κάθε άλλη χώρα της Ευρώπης... Το κατά κεφαλήν εισόδημα υ ψ ώ θ η κ ε γρηγορότερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες... Ο ρυθμός οικο­ νομικής αναπτύξεοις αφήνει πίσω τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ, και φθάνει στο επίπεδο της Ιαπωνίας και του Ισραήλ... Η πρόοδος αυτή δεν έφερε πληθω­ ρισμό. Οι τιμές έμειναν σταθερές»9. Απ’ α υ τ ή την «οικονομική καταστροφή» έσωσαν την Ελλάδα οι 6. .Times., 4.7.1969. 7. O.C.D.E., Eludes iconomiques: Grice (Αχρίλιος 1967), σελ. ί. 8. .Newsweek.. 22.5.1967.

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

73

απριλιανοί λαμπηδόνες - γιά να την οδηγήσουν στο «θαύμα», που όλοι ξέρουμε κι όλοι πληρώνουμε πολυειδώς και πολυτρόπως... Π ο ι α , λοιπόν, ήταν η π ρ α γ μ α τ ι κ ή αιτία π ο ι ό ς ο α λ η θ ι ­ ν ό ς στόχος του πραξικοπήματος; Ο μεγάλαυχος Παττακός το αποκάλυψε ωμά στις 9.5.1967: «Εκάναμε την επανάστασιν δ ι ά να ε μ π ο δ ί σ ω μ ε ν τ α ς ε κ λ ο ­ γά ς» ! Ακόμα ωμότερα ξεκαθάρισε τις πατριωτικές προθέσεις της 21.4. ο μεγάτιμος Πιπινέλης, μιλώντας στους Ελληνες πρεσβευτές στη Δυ­ τική Ευρώπη (26.8.1969): «Η επανάστασις δεν εγένετο μόνον δια να εμποδισθή ο κομμουνισμός, αλλά δ ι ά ν ' α π ο φ ε υ χ Ο ή ο έ λ ε γ χ ο ς τ ο υ κ ρ ά τ ο υ ς α π ο τ η ν λ .■ϊ κ ή ν Ο έ λ η σ ιν » ! Λπλά και καθαρά: η «επανάστασις» δεν έγινε για να σωθεί ή Ε λ ­ λάδα απ’ τους εχθρούς-της, αλλά για να σωθεί απ’ τους Ε λ λ η ν ε ς !

2. Η βία και ο τρόμος «... θα συνεχίσωμεν με απόλυτον προσήλωσιν εις τας αρχάς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ελευθερίας του ατόμου, της αξίας της ελευθερίας-του και της εν ειρήνη ζωής-του...». Γ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (14.12.1968) «Οποιος ασχολείται με τα δικαιώματα του ανθρώπου και με την αξι­ οπρέπειαν του ανθρώπου εις την Ελλάδα, είναι κομμουνιστής». ΣΤ. ΠΑΤΤΑΚΟΣ, στον άγγλο βουλευτή Μ. Rose (Σεπτ. 1968).

Σ’

ΑΥΤΗΣ της λογής τους «εθνεγέρτες», σ’ αυτής της ποιότητας τους «εθναγύρτες» και σ ’ αυτού του είδους τα καθεστώτα, σύντροφος της απάτης αναπόσπαστος κι αναπότρεπτος είναι πάντα η β ί α και η τ ρ ο μ ο κ ρ α τ ί α . Ακραία χρήση του δίπτυχου αυτού έκανε, όπως ήταν απόλυτα φυσικό, η απριλιανή δικτατορία - τυπικό δείγμα της τυραννίας,όπου «η βία βρίσκει το μοναδικό της καταφύγιο στό ψέμα, και το ψέμα το μόνο-του στήριγμα στη βία»... Π ρ α ΞΗ βίας ωμής, το πραξικόπημα της 21 Απριλίου, δεν μπορούσε να επιζήσει παρά ανάγοντας τη βία σέ καθεστώς. Τα δ ι κ α ι ώ μ α τ α τ ο υ α ν θ ρ ώ π ο υ κ α ι τ ο υ π ο λ ί τ η ήταν, φυσικά, ο πρώτος στό­ χος των σφετεριστών - και κ α τ α ρ γ ή θ η κ α ν με το πρώτο «Διάταγμά»-τους, που κήρυξε το Στρατιωτικό Νόμο. Για την π λ α ­ σ τ ό τ η τ α του Διατάγματος αυτού, μιλήσαμε πιο πάνω. Αλλά η

74

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

απάτη δεν τελείωσε εκεί. Η Β' Συντακτική Πράξη (5.5.67), που κήρυξε και «επίσημα» τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας, όριζε στο 5ο άρθρο-της: «Η ισχύς της παρούσης... π α ύ ε ι άμα τη δ η μ ο σ ι ε ύ σ ε ι τ ο υ νέο υ Σ υ ν τά γ μ α το ς » . Το «νέο Σύνταγμα» (τό «δημοκρατικώς ανεπίληπτον», κατά τον τότε και τώρα «θεωρητικό» της δικτατορίας0) δημοσιεύτηκε μετά το «αδι­ άβλητο» εκείνο δημοψήφισμα της 29.9.1968, όπου το 91,87% των Ελ­ λήνων «παρέσχε την ανεπιφύλακτον υποστήριξίν-του προς την Επανάστασιν» (κατά τον τότε και τώρα μισθοδοτούμενον απ’ το ΕΙΡΤ κεκράκτην της δικτατορίας10). Και όμως: ο Σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ό ς Νόμος δ ι α τ η ρ ή θ η κ ε αμετακίνητος π έ ν τ ε ο λ ό κ λ η ρ α χ ρ ό ν ι α - κατά π α ρ ά β α σ η της Συντακτικής Πράξης του ί δ ι ο υ του καθεστώτος!... Εκτός αν δεχτούμε την «ερμηνεία» του έγκριτου νομομαθούς I. Λαδά, που δήλωνε, απ’ τις 26.4.1968, στον κ. Van der Stoel: «Δεν δέχομαι την άποψη ότι υπάρχει στρατιωτικός νόμος: δεν υπάρχουν τάνκς στους δρόμους και τα πάντα είναι ήρεμα και γαλήνια. Ποτέ η Ελλάδα δεν γνώρισε παρόμοια ηρεμία»! Και πώς να μην επικρατεί ηρεμία σ’ ένα κράτος, όπου «δεν υπάρχουν πολίτες, αλλά υπήκοοι»", σ ’ ένα καθεστώς που «χλευάζει τη δικαιοσύνη και όπου βασιλεύει η τυραννία»'2; Ειδικοί, ωστόσο, στις μακάβριες φάρσες, οι κινηματίες έφτασαν να διορίσουν (1.7.1969) έναν Κυβερνητικό Επίτροπο, που αποστολή-του -λ έε ι- ήταν «η π ρ ο ά σ π ι σ ι ς τ ω ν π ο λ ι τ ι κ ώ ν δ ι κ α ι ω μ ά ­ τ ω ν » . Κι ο επίτροπος αυτός δεν ήταν άλλος απ’ τον στρατηγό Σ. Βελλιανίτη, τον άλλοτε αρχηγό της ΓΔΕΑ, που « ε ίχ ε δ ι α τ ά ζ ε ι π λ ή θ ο ς σ υ λ λ ή ψ ε ω ν » '3'.... Ο ίΟ Μ Α Δ ΙΚ Ε Σ κ αι αυθαίρετες σ υ λ λ ή ψ ε ι ς .άλλωστε, ήταν η πρώ­ τη εκδήλωση βίας των απριλιανών κατά των πολιτών και των πολιτι­ κών. Ο ίδιος Λαδάς (διοικητής, τότε, της ΕΣΑ) διηγήθηκε στό “Spiegel’': «Εφήρμοσα ένα σχέδιο πολυ απλό, διαβολικό ('sic)... Εντός 20 λεπτών, όλοι οι πολιτικοί, στρατιωτικοί και αναρχικοί είχαν συλληφθεί»'4. Ακόμα πιο διαφωτιστική, όμως, ήταν μιά πρόσθετη δήλωσή-του, στην ίδια συνέντευξη: «Σαν διοικητής της Ε ΣΑ, ανέλαβα την προετοιμασία των συλλήψεων α π ό το τ έ λ ο ς τ ο υ 1966»... 9. 'Ελάθιρας Κόσμος». 18.7.1968. 10. Δηλώσεις Βυρ. Σταματόκουλσυ, 30.9.1968. 11. Jean Meyniud, Rapport sur /’ abolition de lademocratie en Crier. Montreal. 1967,σελ. 98. 12. .Observer., 20.8.1967. 13. -New York Times., 18.9.1969. 14. -Spiegel.. 30.9.1968.

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

75

Τόσο «αυθόρμητο» ήταν το πραξικόπημα, ώστε τα «διαβολικά» πλάνα-του είχαν καταστρωθεί, σ ’ όλες τις λεπτομέρειές-τους, π έ ν τ ε μ ή ν ε ς ν ω ρ ίτ ε ρ α ! . .. Πόσα κύματα συλλήψεων ακολούθησαν από τότε, το γνωρίζουν οι Ελληνες οδυνηρά. Φυσικά, το «έντιμον καθεστώς» (ο κ. Γκίκας έφη) αμφισβητούσε πάντα τους αριθμούς των συλλήψεων, όταν δεν διέψευδε τις ίδιες τις συλλήψεις16. Αλλά την πιο παταγώδη αυτοδιάψευση την πρόσφερε ο «καθαρός» Λαδάς, μιλώντας, δυό χρόνια αργότερα, σε ξένους δημοσιογράφους: «Γνωρίζετε, κύριοι, ότι ο αριθμός των (μέχρι τούδε) συλληφθέντων, δεν υπερβαίνει το 1% του πληθυσμού της Ελλάδος;». Και αφού ο πληθυσμός της Ελλάδας είναι 8.500.000, ο αριθμός των συλληφθέντων -κατά την αγγελικήν ομολογία του συνταγματάρχη χειροπεδάρχη- έφτασε μ ό λ ι ς τις 85.000... Μ ο ν α δ ι κ ή πόρτα εξόδου απ’ τις φυλακές και τα στρατόπεδα εκτοπίσεων ήταν, πάντα, η επαίσχυντη εκείνη « δ ή λ ω σ ι ς μ ε τ α ν ο ί α ς » -που δεν είχε,βέβαια, επινοηθεί απ’ την απριλιανή δικτατορία, αλλ’ απ' την πρεσβύτερη κι αντάξια αδελφή-της, την δικτατορία της 4ης Αυγούστου, και είχε -αλίμονο!- χρησιμοποιηθεί και «επί δη­ μοκρατικών κυβερνήσεων»... Τις «δηλώσεις» αυτές, η «Διεθνής Αμνηστία» τις στηλίτευε σαν την « π ιο α π ά ν θ ρ ω π η μέθοδο του κα­ θεστώτος... που σκοπός-τους ήταν να σ υ ν τ ρ ί ψ ο υ ν το η θ ι κ ό του κρατούμενου»™. Αλλά τον πιο ανελέητο χαρακτηρισμό-τους περιέχει ένα παλιότερο -ελληνικό, αυτό- κείμενο: «Χιβάδες πολιτών ε τ α π ε ί ν ω σ ε (η δικτατορία του Μεταξά) με τας διαβοήτους εκείνος "δη/χύσεις μετανοίας", τους μετέβαλεν εις η θ ι κ ά ρ ά κ η και εκαλλιέργησεν εις αυτούς την ψυχολογίαν ανθρώπου, ο οποίος διά να εξαγνισθή απο μίαν λιποψυχίαν, μεταβάλλεται εις α ν τ ι κ ο ι ν ω ν ικ ό ν κ α ι μ η δ έ ν ισ τ ι κ ό ν σ τ ο ιχ ε ίο ν » . Και τα έγραφε αυτά (3.2.1945) ο τότε αρθρογράφος της «Ε/χυθερίας», ου μην αλλά και, πρόσφατα, «υφυπουργός» Προεδρίας και έπειτα «υπουργός» Παιδείας της απριλιανής δικτατορίας -που ίνδαλμά-της, ιδεατό και ανδριαντοποιημένο, ήταν ο Μεταξάς17!... Κ α ι τ’ όνομα μόνο του πρώτου, και ύστατου, τόπου εξορίας -τη ς Γ υ ά ρ ο υ - φτάνει για να φέρει ρίγος φρίκης σε χιλιάδες Ελλήνων. Άφθονες, και πολύ γνωστές, είναι οι εφιαλτικές μαρτυρίες για τον τόπο και για τις συνθήκες διαβίωσης, απο εκείνους που τα γνώρισαν 15. Βλ. έκθεση Siegman κλκ. 16. Amnesty laernaional. έκθεση της 27.1.1968. 17. Βλ. θεοφ. Παπακωνσταντίνου, Εναντίον του ράματος, Αθήναι, Αετός 1949. σελ. 147.

76

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

και ά λ λ ο τ ε και π ρ ό σ φ α τ α , θ α περιοριστούμε, λοιπόν, σε μιάν αδιάβλητη ξένη περιγραφή: της γνωστής Αμερικανίδας συγγραφέως Edita Morris: «Την εποχή των Ρωμαίων, οι κατάδικοι σε θάνατο στέλνονταν στη Γ ι>άρο, an' όπου δεν ζαναγύριζαν ποτέ. Ο Τιβέριος -ένας απ’ τους σκληρότε­ ρους Ρωμαίους αυτοκράτορες- αποφάσισε, απο ανθρωπισμό, να καταργή­ σει αυτό το κάτεργο... Στο νησί εκείνο, που το δέρνουν οι άνεμοι και τα κύματα, δεν υπάρχει ίχνος έμψυχης ή φυτικής ζωής, μόνο βράχια που ψή­ νονται α π’ τις ακτίνες ενός θανατερού ήλιου...»'6. (Και μια «χαρίεσσα» σ υ μ μ α χ ι κ ή νότα: ο αξιωματικός του Πο­ λεμικού Ναυτικού Κ. Μαρώτης-Λάνας, καταθέτοντας στο Στρα­ σβούργο στις 28.11.1968, βεβαίωσε: «Για τη μεταφορά 7.000 προσώπων στο στρατόπεδο της Γυάρου, που χωρά μόλις 2.000, χρησιμοποιήθηκαν π λ ο ί α τ ο υ Ν Α Τ Ο » ...). Φυσικά, η «επιεικής και μεγαλόψυχος Επανάστασις» (κατά τον τότε και τώρα «θεωρητικό» της1·) είχε διαφορετικές «αισθητικές» απόψεις απ’ τον Τιβέριο, την Μόρρις και τους άλλους «ανθέλληνες». Ο Παττακός λ.χ. δήλωνε στις 19.10.1967: «Επιστρέφω από την Γυάρο. Το τοπίον είναι ειδυλλιακόν (sic)... Οι εξ­ όριστοι διάγουν γενικώς ευχάριστον ζωήν...». Και ο αδέκαστος δικαστικός και «πρωθυπουργός» Κάλλιας υπερθε­ μάτιζε (19.10.1967): «Οι εκτοπισθέντες χαίρουν αρίστων συνθηκών διαβιώσεως, καλυτέρων εκείνων που είχαν εις τας οικίας-των»!... ( Α υ τ έ ς , φαίνεται, τις «άριστες συνθήκες» που εξασφάλισαν στους αιχμαλώτους-τους, θα είχαν κατα νουν οι Ελληνοχριστιανοί του Κο­ ρυδαλλού, όταν αξίωναν, πριν δυό μήνες, να τους *διασφαλισθούν όροι ανάλογοι προς τον εν ελευθερία βίον-των»20. Δηλαδή, θωρακισμένα αυ­ τοκίνητα και κάστρα στο Λαγονήσι;). Α λ λ α το ψευδολόγο θράσος των βιαστών έφτανε στο σημείο ν’ αμφισβητούν ακόμα και αυτή την ύ π α ρ ξ η π ο λ ι τ ι κ ώ ν κ ρ α ­ του μ ένω ν: «Δεν υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι στην Ελλάδα -βεβαίωνε, στις 29.5.1967, ο Παττακός, που «ο λόγος αυτού η αλήθεια εστί»-. Υπάρ­ χουν μόνον κομμούνιαταί, φυλακισμένοι δ«' εγκλήματα κατά των νόμων του κράτους». Διαφωνώντας με τον ταξίαρχό-του σχετικά με τον όρο «πολιτικοί κρατούμενοι», ο αιώνιος Λαδάς συμφωνούσε μαζί-του στην ουσία, μι­ λώντας με τον κ. Van der Stoel (26.4.1968): 18. 'L t Monde.. 3.6.1976. 19. · Ελεύθερος Κόσμος», 18.7.1969 20. Ο.*., 23.3.1975.

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

77

«Οι πολιτικοί κρατούμενοι είναι κομμουνισταί, οι οποίοι διέπραξαν εγ­ κλήματα και εσκότωσαν ανθρώπους...». Αλλά και τους δύο τους δ ι έ ψ ε υ δ ε, λίγο αργότερα ( 11.7.1968), ο αρχηγός τους και αρχιχειρουργός Παπαδόπουλος: «Τα υπ’ όψιν άτομα ο ύ τ ε υ π ό κ α τ α δ ί κ η ν , ο ύ τ ε υ π ό δ ι κ α σ τ ι κ ή ν δ ί ω ζ ι ν διατελούν. Διατελούν απ/.ιύς υπό ένα διοικητικόν περι­ ορισμόν, προκειμένου να μη πέσουν και "σπάσουν το πόδι-των"». Τ ί ήταν, όμως, οι πολιτικοί κρατούμενοι και γ ι α τ ί κινδύνευαν να «σπάσουν το πόδι των#; Ο πρόεδρος του αυστριακού Σοσιαλιστικού Κόμματος και άλλοτε πρωθυπουργός, Bruno Pittermann, είχε την περι­ έργεια και την ευκαιρία να ερευνήσει το θέμα, μιλώντας, στις 3.5.1967, με τον «υπουργό» Εσωτερικών: «-Αλλά είστε Χριστιανός- είπε στον Παττακό - ανήκετε στην ορθό­ δοξη εκκλησία, που δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ των ανθρ<όπινων όντων. - Βεβαίως -αποκρίθηκε ο ισαπόστολος Στυλιανός- αλλά κάνομε διάκρισιν μεταξύ των ανθρωπίνων όντων και των κ τ η ν ώ ν!»2' Την ίδια «παρομοίωση» μεταχειρίστηκε, αργότερα (1.3.1968), ο «αυτάδελφός»-του Γεώργιος: «Δεν θα τους αφήσω να γίνουν θ η ρ ί α κάτω από τα κομμουνιστικά κε/χύσματα, διότι αν γίνουν θηρία και απολυθούν από το κλουβί, θα υπο­ χρεωθώ να τους τουφεκίζω, όπως τουφεκίζει η αστυνομία το λιοντάρι που φεύγει απο το κλουβί του ζωολογικού κήπου και απειλεί την ζωήν των πολιτών». Τα ανθρώπινα όντα, λοιπόν, μεταβάλλονται σε «θηρία» κάτω από τα «κομμουνιστικά κελεύσματα». Σε τ ί μεταβάλλονται, όμως, κάτω απο τα φ α σ ι σ τ ι κ ά κελεύσματα, μας το έδειξαν περίτρανα οι τρόφιμοι του απριλιανού «ζωολογικού κήπου».

Το ΦΟΒΕΡΟΤΕΡΟ απ’ τα δείγματα αυτά, στάθηκαν, βέβαια, τα β α ­ σ α ν ι σ τ ή ρ ι α , που αποσκοπούσαν, όχι τόσο ν’ αποσπάσουν ομολο­ γίες απ’ τον κρατούμενο, όσο να τον εξουθενώσουν όχι μόνο σωματι­ κά, αλλά και ψυχικά και ηθικά, εξευτελίζοντάς-τον και εξαναγκάζοντάς-τον να γίνει καταδότης. Κανένας δεν αγνοεί πια τις μαρτυρίες εκατοντάδων μαρτύρων της Ασφάλειας και της ΕΣΑ. Κανένας δεν αγνοεί τις υπεύθυνες, επίσημες εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, της «Διεθνούς Αμνηστίας», της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που διαπίστωναν με τον πιο αδιαμφισβήτητο τρόπο: «τα βασανιστήρια χρησιμοποιούνται σ κ ό π ι μ α και ε π ίσ η μ α » ... «η χρήση-τους είναι ε υ ρ ύ τ α τ α δ ι α δ ε δ ο μ έ ν η » (Διεθνής Αμνηστία), «πολλές μέθοδοι βασανισμού εφαρμόζονται σ υ σ τ η μ α τ ι κ ά στην E/JA-

78

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

δα»... «τα βασανιστήρια έχουν υιοθετηθεί σαν σ υ ν ή θ η ς "δ ι ο ι κ η τ ι κ ή μ έ θ ο δ ο ς ”» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)22. Κανένας δεν αγνοεί, ακόμα, τις αμέτρητες διεθνείς καταδίκες των μεθόδων αυτών - με κορύφωμα τη δήλωση του τότε Βρεταννού πρωθυ­ πουργού Harold Wilson, στη Βουλή των Κοινοτήτων: «Καταδικάζουμε τις β α ρ β α ρ ό τ η τ ε ς που διαπράττονται αυτό τον καιρό στην Ελλάδα»23. Δήλωση, που «εξώθησε» την εθναμύντορα «Εστία» ν' ανακράξει την επομένη: «Ο κ. Ουί/joov είναι κρυπτοκομμουνιστής»... Αλλ’ αμετανόητος, ο Αγγλος Πρωθυπουργός ξανάλεγε ύστερ' από λίγους μήνες: « . .. Κ τ η ν ω δ ί ε ς διαπράττονται στην Ελλάδα...»2*. Φυσικά, το δειλό και δείλαιο καθεστώς διέψευδε πάντα τους πάντας. Ο Παπαδόπουλος (γνωστός για τον «πλούσιον συναισΟηματικόν κόσμον»- του και το «ηΟικόν βάθρον της πολιτικής-του δραστηριότητος» - κατά τον τότε, νυν και αεί «θεωρητικόν»-του και λιθανιστήν-του25) κόμπαζε φαρισαϊκά στις 15.11.1967: « Υπερηφανευόμεθα ότι η ιστορία-μας δεν μας επιμαρτυρεί βαρβαρότητας εις καμμίαν περίοδον της ζωής-μας». Και ξεχνούσε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, με π ο ι ό ν , βαρβαρότατο, τρόπο είχε ο ίδιος αναγκάσει δυό αθώους στρατιώτες να «ομολογή­ σουν» πως έκαναν ε κ ε ί ν ο ι το «σαμποτάζ» στον Έβρο, που είχε α υ τ ό ς σκηνοθετήσει... Ενώ ο ισάδελφος και ισάξιός-του Παττακός ορκιζόταν, τον Απρίλη 1968, πως: «... εάν πληροφορηθώ έστω και μίαν πράξιν βασανισμού. θα αυτοκτονήσω»! Και, συνήγορός-τους, ο ανεκδιήγητος εκείνος Αγγλος βουλευτής (και μέγας φεουδάρχης στην Εύβοια) Francis Noel-Baker, δήλωνε στους «Κυριακάτικους Τάιμς»: «Δεν πιστεύω ότι οι υπεύθυνοι ( sic) υπουργοί ηνέχΟησαν ή υιοθέτησαν ν έ α ς (sic) μεθόδους συστηματικών (sic) βασανισμοιν»261. Αλλά ο αξιωματικός του Π.Ν., Μαρώτης-Λάνας, που αναφέραμε πιό πάνω, βεβαίωσε πως όχι μόνο ανέχονταν νέες και παλιές μεθόδους οι «υπουργοί», αλλά και «μπροστά-μου, ο ίδιος ο Παττακός διέταξε να βασανιστεί ένας κρατού­ μενος και να εκτελεστεί»27... 22. Βλ. «Sunday Times» καί «Monde», 30.11.1969. 23. Λόγος-του, 15.12.1967. 24. Λόγος-του. 25.6.196*. 25. «ΕΜβιρος Κόσμος·. 16.10.1968. 26. -Sunday Times.. 7.4.1968. 27. James Bcdut. Le problime de la torture sous le rtgime des colonels, κερ. · Temps Modernes.. ειδικό τεύχος -Aujourdhui la Grice...·, 1969, σελ. 201.

ΑΠΡΙΛΙΑΝΗ ΑΝΘΟΘΕΣΜΗ

79

Κι αν αυτός δεν γίνεται πιστευτός, υτώρχει πάντα ο «πεντακάθαρος» Λαδάς, με τη συνέντευξή-του στο «Spiegel»: « - Λένε, κ. συνταγματάρχα - τον ρώτησε ο ανταποκριτής του γερμα­ νικού περιοδικού - ότι, εδώ, μέσα στο γραφείο-σας, κακοποιείτε σεις ο ίδιος τους κατηγορουμένους. Τερατώδη ψέματα! Υ π ά ρ χ ο υ ν τ ό σ ο ι ά λ λ ο ι , π ο υ μ π ο ­ ρ ο ύ ν να κ ά ν ο υ ν α υ τ ή τη δ ο υ λ ε ι ά ! Εγώ... εγώ... δίνω τις ι δ έ ­ ες... τις ο δ η γ ί ε ς .. . καταστρώνω τα σ χ έ δ ια ...» . Και πάλι η απαραίτητη συμμαχική νότα: Οταν ο κ. Μαρώτης κατέ­ θεσε στην Υποεπιτροπή των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου πως, στο στρατόπεδο της Αγίας Παρασκευής, γίνονταν βασανιστήρια, ο αντι­ πρόσωπος της χούντας, για να τον αποστομώσει, δήλωσε πως το στρατόπεδο αυτό υ π ά γ ε τ α ι σ τ ο Ν Α Τ Ο... Στις πιεστικές ερωτή­ σεις Τύπου και βουλευτών που προκάλεσε αυτή η δήλωση, οι αρμό­ διοι της Ατλαντικής Συμμαχίας τήρησαν σ ε μ ν ή σ ι ω π ή . Και μόνο ο ευφήμως γνωστός πια κ. Luns (τότε υπουργός Εξωτερικών της Ολ­ λανδίας) ψέλλισε πως το στρατόπεδο αυτό δεν υπάγεται στο ΝΑΤΟ, αλλά στον ελληνικό στρατό... Αλλωστε, η σκιά του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ πλανιόταν πάντα πάνω απ’ τις ιεροεξεταστικές εκείνες «ανακρίσεις». Ο απεσταλμένος της «Διεθνούς Αμνηστίας» κ. James Becket βεβαιώνει πως ο τότε διοικητής της Γενικής Ασφάλειας Β. Λάμπρου (που τώρα απολαμβάνει τη γα­ λήνη της αποστρατείας* ελέω του κ. Γκίκα) έλεγε σ’ ένα από τα θύματά-του: «Νομίζεις πως είσαι κάποιος και πως μπορείς να κάνας κάτι. Λ ε ν ε ί σ α ι τ ί π ο τ α ! Ο κόσμος, σήμερα, έχει μοιραστεί ανάμεσα στους Ρώ­ σους και τους Αμερικανούς... Εγώ, έχω πίσω-μου την κυβέρνησή-μ ο υ, και πίσω από την κυβέρνησή-μου είναι οι Αμερικανοί. Ο ι Α μ ε ρ ι κ α ν ο ί ε ί μ α σ τ ε ε μ ε ί ς » Μ... Πόσο δίκιο είχε ο «μειλίχιος» εκείνος αστυνομικός, το ξέρουμε πια καλά απ’ τις χιλιάδες «λαμπρούς» που, στα πέρατα του κόσμου, εφαρ­ μόζουν τα ανακριτικά διδάγματα των ειδικών αμερικάνικων «Σχολών», για χάρη των πολιτιστικών ιδανικών της φιλελεύθερης Συμπολιτείας... Αυτή την αμερικανική ενοχή για την « κ υ β έ ρ ν η σ η τ ω ν β α σ α ­ ν ι σ τ η ρ ί ω ν » (όπως την ονομάζει) διεκτραγώδησε ο Christopher Wren, μ’ ένα μακρό άρθρο στο αμερικάνικο περιοδικό «Look». Και καταλήγει: «Τι αρωνία! Η α μ ε ρ ι κ α ν ι κ ή β ο ή θ ε ι α (στην Ελλάδα) τ α υ τ ί ­ ζ ε τ α ι μ ε τα β α σ α ν ι σ τ ή ρ ι α . .. Ξοδεύουμε 40 εκατομμύρια δολλάρια το χρόνο για να βοηθήσουμε μιά κυβέρνηση που στηρίζει την εξουσία-της στα βασανιστήρια! Α υ τ ό θέλουμε;»39. Α υ τ ό - και π ο λ λ ά ά λ λ α ... 28. Ο.*., σελ. 205. 29. -Look., 27.5.1969.

80

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

ΣΕ Λ ΙΔΕ Σ ατέλειωτες, βέβαια, μπορούν να γεμίσουν οι ασύστολες καταπατήσεις ό λ ω ν των ανθρώπινων δικαιωμάτων απ’ τον απριλιανό «ουμανισμό». θ α τελειώσουμε, για την ώρα, με το τ ρ ο μ ο κ ρ α τ ι κ ό κ λ ί μ α , που η δικτατορία είχε απλώσει πάνω απ' όλη τη χώρα και που διάθρωνε, όχι πια ορισμένα άτομα, αλλά τους Πανέλληνες πέρα ώς πέρα. Ο ανεπανάληπτος Παττακός, άλλωστε, το παραδεχόταν αδίστακτα: «Στις μέρες-μας, Ai'yoc (!), φόβος είναι α π α ρ α ί τ η τ ο ς , για να εμποδί­ ζει τους ανθρώπους να κάνουν ανοησίες. Αυτό κ ά ν ε ι κ α λ ό στο λαό. Οταν φοβάται, συγκρατείται»30\ Κι ο αδαμάντινος Παπαδόπουλος ύψωνε σε ηθικό κανόνα του καθε­ στώτος τον χ α φ ι ε δ ι σ μ ό : «Εκαστος πρέπει να ε π ο π τ ε ύ η τον εαυτόν-του και τον γείτονά-του. Ελληνες, ενεργήσατε με θάρρος (I), έστω και αν ζημιώσετε ευρισκόμενοι προ αδυναμίας. Το πρώτον με νουθεσίαν και το δεύτερον με κ α τ α γ γ ε λ ί α ν. διά να διορθώσωμεν την αδυναμίαν εις την νοοτροπίαν» (15.12.1969). Διόλου περίεργο ότι, ύστερ’ από τέτοιες «νουθεσίες», οι σπιούνοι και οι σμπίροι είχαν γίνει ο αειθαλής και ανθρωποθόρος μανδραγόρας της δικτατορικής χλωρίδας. Ακόμα κι οι ξένοι, που έφταναν εδώ, διαπίστωναν «τό γενικό αίσθημα ανασφάλειας κι εκφοβισμού» (οι Βρεταννοί βουλευ­ τές Macmillan και Gregory31)... τον «φόβο και τη δυσπιστία που βασίλευ­ αν», το «κ/.ίμα τρομοκρατίας» (οι απεσταλμένοι του Συμβουλίου της Γΐυρώτης Siegman και Van der Stoel)... «Οι Ελληνες είναι έρμαια του φό­ βου». πρόσθετε ο Αγγλος βουλευτής Edward Griffiths (Απρίλης 1969)... «Η Ελλάδα είναι, σήμερα, το πιο καταπιεστικό αστυνομικό κράτος της άυ-:χής Ευρώπης», διαπίστωναν οι έγκυροι Αμερικανοί σχολιαστές R. Evans και R. Novak32... «Η κυβέρνηση έχει εγκαταστήσει ένα σύστημα κατασκοπείας, που φιμώνει όλο τον κόσμο», συμπλήρωνε το αμερικά­ νικο περιοδικο -Newsweek»33. Και πώς αλλιώς μπορούσε να γίνει; «θεμέλιο και αρχή των τυραννι­ κών καθεστώτων είναι ο τρόμος», έγραφε, πριν 227 χρόνια, ο Montesqui­ eu34. Αρχή και τ έ λ ο ς - τ ο υ ς - αφού η απριλιανή τυραννία κατάρευσε μέσα στον τρόμο για τα ίδια-της τα έργα... [20.4 και 18.5.1975] 30. Δηλώσας-του <πό « ρ . · T im e .4.8.1967. 31. .New Statesman·. 26.5.1967. 32. -Los Angeles Times·, 23.6.1969. 33. -Newsweek·, 19.1.1970. 34. De I'esprit des lois.

ΟΙ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ Ό τα ν παίζουν με τη φωτιά αριστεριστές και κράτος ΙΑ δώδεκα ώρες, οι Αθηναίοι αναθεμάτισαν την αποφράδα μέρα (21.4.1967) όπως ακριβώς ήθελαν ε κ ε ί ν ο ι κι όπως της έπρεπε: με σοβαρή οργή κι υπεύθυνη μνήμη, με διδακτική αναδρομή στην επταετία του αίσχους και της οδύνης, με πορεία πένθους αλλά κι αγαλλίασης εκατοντάδων χιλιάδων λαού... Από κει και πέρα όμως, για τέσσερις ώρες, η επέτειος «γιορτάστηκε» όπως ακριβώς θα επιθυμού­ σαν οι α π ρ ι λ ι α ν ο ί, κι οι συνειδητοί ή ασυνείδητοι (που κάνει το ίδιο) συνεργοί και πράκτορές-τους: με συγκρούσεις και «βανδαλι­ σμούς», με δακρυγόνα και τραυματισμούς, με «πεδία μάχης», «φωτιές» κι «οδοφράγματα». Γιατί μόνο α υ τ ο ί είχαν κάθε λόγο και κάθε συμ­ φέρον να δ ι α σ υ ρ θ ε ί η προχτεσινή πορεία -και η πάνδημη εκδή­ λωση κατά της δικτατορικής βίας να διαστραφεί σ ’ εκδηλώσεις βίας... η παλλαϊκή διαμαρτυρία κατά της τυραννικής εξουσίας να μετατραπεί σε σύγκρουση του λαού με την τωρινή εξουσία... η οργή κατά των μεθόδων και των καταπιέσεων της δικτατορίας να μεταστραφε· σε οργή κατά των μεθόδων και των «ανέσεων» της Δημοκρατίας. Ηταν η μόνη-τους ελπίδα να «δικαιωθεί» το καθεστώς-τ ο υ ς και να διαπομπευθεί το κα θεστώ ς-μας. Κι ήταν ο καλύτερος τρόπος να υποδηλώ­ σουν την ε π ι β ί ω σ ή - τ ο υ ς , τη στιγμή που οι πανέλληνες «απέπτυαν» την ανάμνησή-τους... Τη «σύμπτωση» τούτη των δικτατορικών πόθων με την εκτροπή της αντιδικτατορικής εκδήλωσης, ήρθε να επιτείνει μια άλλη: κατά την επίσημη εκδοχή των γεγονότων, η Αθήνα, τις ώρες εκείνες, ήταν μιά «αναρχούμενη», «οχλοκρατούμενη», «πυρπολούμενη» πόλη -και, στο ση­ μείο αυτό, οι περιγραφές των αρμόδιων Αρχών συμφωνούν, περιεργότατα, με τις ιερεμιάδες των «πλασιέ» των συνταγματαρχών...

Γ

6

82

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Συμπτώσεις και διαπιστώσεις συγκλίνουν, οπωσδήποτε, στο αναπό­ φευκτο ερώτημα, που απασχολεί όλους (ή σχεδόν): Π ο ι ο ί και γ ι ­ α τ ί οργάνωσαν (κι εκμεταλλεύθηκαν) τα «έκτροπα» της «Βαλπούργιας» εκείνης νύχτας, που ορισμένοι την σέρβιραν περίπου σαν μιά άλλη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου;

Κ. ΑΝ ΕΝΑΣ δέν αρνιέται (ούτε καν οι ίδιοι) πως «αρχή στην πάσα συμφορά» έκανε μιά ομάδα « ε ξ τ ρ ε μ ι σ τ ώ ν » , που επιχείρησε την εισβολή στην αμερικανική πρεσβεία. Αυτοί, λοιπόν, είναι οι πρώτοι, φυσικοί κι ομολογημένοι, υπαίτιοι κι υπεύθυνοι. Τόσο η ονομασία της ομάδας αυτής, όσο κι η δράση-της, έχουν όλα τα χαραχτηριστικά εκείνου που, σ’ όλο τον κόσμο, ονομάζεται « α ρ ι σ τ ε ρ ι σ μ ό ς » («gauchisme»). Και που διαστέλλεται απ’ τ’ άλλα αριστερά κόμματα, επειδή ακολουθεί την υπερεπαναστατική εντολή: «Κάθε αστικό καθεστώς, είτε αυταρχικό είτε κοινοβουλευτικό, είναι κα­ θεστώς βίας και καταπίεσης. Εξανάγκαζε, λοιπόν, με τη βία τ' α υ τ α ρ ­ χ ι κ ά καθεστώτα ν' ασκούν ακόμα μεγαλύτερη βία και καταπίεση, ώστε ν ’ αποκαλύπτουν το π ρ α γ μ α τ ι κ ό - τους πρόσωπο. Κι εξανάγκαζε με τη βία το κ ο ι ν ο β ο υ λ ε υ τ ι κ ό καθεστώς να καταφεύγει σε βίαια και κατα­ πιεστικά μέτρα, ώστε να τ α υ τ ί ζ ε τ α ι με τ' αυταρχικά καθεστώτα»... Και μ’ όλο που οι ομάδες αυτές αποτελούν ελάχιστες μειοψηφίες, πιστεύουν πως η τακτική-τους θα οδηγήσει τελικά στην επανάσταση: γιατί η δράση-τους -λ έν ε - θα προκαλεί όλο και βιαιότερη αντίδραση των κρατούντων, που θ’ απλώνεται και θα καταπιέζει όλο και πλατύτε­ ρα; λαϊκές μάζες, που κι αυτές, αντιδρώντας όλο κι εντονότερα, θ’ α· στρέψουν τελικά την άρχουσα τάξη... Η π ρ ά ξ η , ωστόσο, σ’ όλο τον κόσμο, έχει αποδείξει α κ ρ ι β ώ ς τ ο α ν τ ί θ ε τ ο : επαναστατικές μικροομάδες (ή «γκρουπούσκουλα») χωρίς λαϊκή βάση, ερείσματα και οργάνωση, χωρίς επίγνωση των συγκεκριμένων συνθηκών, αντίπαλων δυνάμεων και δυνατοτήτων, όχι μόνο δεν οδηγούν στην «επανάσταση», αλλ’ αντίστροφα ευκολύνουν την « α ν τ ε π α ν ά σ τ α σ η » των κρατούντων. Οχι μόνο δεν παρασύ­ ρουν τις μάζες μαζί-τους, αλλά επισύρουν τη λαϊκή αγανάκτηση ε ν α ν τ ί ο ν - τ ο υ ς , αφού τελικά ο αναίτιος λαός πληρώνει τις αφροσύνες-τους. Κι όχι μόνο δεν δημιουργούν «επαναστατική ψυχο­ λογία» στα πλήθη, αλλ’ αντίθετα καλλιεργούν τη λαϊκή α π ο ­ σ τ ρ ο φ ή για κάθε προοδευτικό κίνημα, που κατά (παράλογη, αλλά μοιραία) επέκταση εξομοιώνεται μαζί-τους. Κι αυτό, δεν το λέει μόνο η πράξη, αλλά και η θ ε ω ρ ί α εκείνων που έκαναν θεωρία την πράξη, θ α ήταν περιττό, βέβαια, να θυμίσουμε σε ανθρώπους τόσο «εγκρατείς» του μαρξισμού - λενινισμού, τί έλεγε, πριν 55 χρόνια, ο Λένιν, στο πασίγνωστο πια βιβλίο-του «Ο Αριστεριμός, παιδική αρρώστια του Κομμουνισμού». Πώς κατακεραύνωνε, εκεί.

ΟΙ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ

83

τις «αριστερίστικες» τάσεις, που «ισο&υναμούν με α φ ο π λ ι σ μ ό της λαϊκής τάξης προς όφελος των εχθρών-της» και που « π α ί ζ ο υ ν το π α ι χ ν ί δ ι τ ω ν π ρ ο β ο κ α τ ό ρ ω ν ». Πώς γελοιοποιούσε τα ακραία, ασυμβίβαστα» συνθήματα, και πώς συμβούλευε τους οπαδούς-του «να μην πέφτουν στις παγίδες που στήνει ο εχθρός» και «να μη δίνουν μάχες που η έκβασή-τους θα είναι, ολοφάνερα, επιζήμια κι ολέθρια»’. Αλλά κι ο πιο κοντινός ιδεολογικός πατέρας των «υπερεπαναστατών», ο Μάο Τσε-Τουνγκ, θα ερρήγνυε τα ιμάτιά-του μπροστά σε πα­ ρόμοιους «επαναστατισμούς». Μπορεί να λέει ο Μάο πως «η επανά­ σταση είναι πράξη βίας» και πως «η εξουσία βρίσκεται στην άκρη του όπλου-μας», αλλά δεν παύει να τονίζει πως το Α και το Ω είναι η σύν­ δεση και η στήριξη στις λαϊκές μάζες, που «αποτελούν το πραγματικά ακατάλυτο τείχος... ενώ εμείς, πολύ συχνά, είμαστε γελοία απλοϊκοί». Μπορεί νά λέει ο Μάο πως «οι αντιδραστικοί είναι χάρτινες τίγρεις», αλλά δεν παύει να τονίζει πως «σε κάθε συγκεκριμένο πρόβλημα (και περίσταση), πρέπει να υπολογίζουμε απόλυτα, σοβαρά κι υπεύθυνα, τη δύ­ ναμη του εχθρού, ειδεμή ξεπέφτουμε στον τ υ χ ο δ ι ω κ τ ι σ μ ό » . Και, τότε, οι υπερεπαναστάτες παθαίνουν αυτό που ο ίδιος ο Μάο σαρκάζει στους αντιδραστικούς: «σηκώνουν μια πέτρα, και την αφήνουν και πέφτει πάνω στα δ ι κ ά- τ ο υ ς πόδια»2... «Α ΡΙΣΤ Ε ΡΙΣ Τ ΙΚ Ε Σ» ο μ ά δ ε ς υπάρχουν,βέβαια, σ’ όλες τις χώ­ ρες του δυτικού κόσμου, και δρουν ασύγκριτα πιο γοερά (κι αιματηρά) απ’ ό,τι εδώ. Αλλά οι χώρες που έχουν στέρεο, από χρόνια, δημοκρα­ τικό καθεστώς, μπορούν να προσφέρουν στον εαυτό τους την «πολυ­ τέλεια» του αριστερίστικου «folklore». Σε μας, όμως, αυτού του είδους οι'Άέξτρεμισμοί» δεν είναι μόνο «τυχοδιωκτικοί» - καταντούν αυτό­ χρημα ε γ κ λ η μ α τ ι κ ο ί . Επειδή μόλις βγήκαμε από μια δικτατορία, που είχε ακριβώς επικαλεσθεί (και χαλκεύσει) τους «εξτρεμισμούς». για να επιβάλει την τυραννία-της. Επειδή οι μηχανισμοί και οι «μη­ χανικοί» της καταπίεσης κάθε άλλο παρά εξουδετερώθηκαν ακόμα, και προσδοκούν πάντα (και χαλκεύουν) «εξτρεμισμούς»,για να δικαι­ ολογήσουν το παρελθόν-τους, και για να το αναστήσουν στο άμεσο ή απώτερο μέλλον. Επειδή οι μυστηριώδεις «δυνάμεις», που μας απεί­ λησε ο πρόεδρος Ford ότι «μπορεί να τεθούν σε κίνηση μέσα στη χώρα»μας.κάτι τέτοιους «εξτρεμισμούς» καραδοκούν (και χαλκεύουν) για να κινηθούν... Οσο συνεπαρμένες απ’ τον «επαναστατικό» φανατισμό-τους κι αν 1. Βλ. το βιβλίο του Λένιν κου κυκλοφόρησε στα ελληνικά (μετφρ. Γ. Νικολαίδη, θε­ μέλιο, I97S) μετά τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. 2. Βλ. Citations du Pr&ident Mao Tse-Tung, Editions en Ungues Arangtres,Πεκίνο 1966,σελ. 13, 70,82, 86. 90. 99. 134.

84

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΠΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

είναι οι ομάδες αυτές, δεν μπορεί να μη βλέπουν πως «παίζουν το παι­ χνίδι των προβοκατόρων». Δεν μπορεί να μη μαντεύουν πως στις τάξεις-τους (ή, έστω, στις πράξεις-τους) παρεισφρύουν π ρ ά κ τ ο ρ ε ς του χουντισμού, του χαφιεδισμού, του «νεοφασιμού», που τις εξωθούν ε π ί τ η δ ε ς στο έπακρο. Δεν μπορεί να μην ξέρουν πως αυτοί οι εξ ορισμού θανάσιμοι εχθροί-τους γίνονται πρόθυμα και σκόπιμα πρόσ­ καιροι σύμμαχοί-τους, για να καταλύσουν τον «κοινό εχθρό»: τη Δη­ μοκρατία. (Το πιο χαραχτηριστικό σύνθημα της Δευτέρας, που εκφρά­ ζει το «ομοψυχισμό των αντιθέτων», ήταν: «Να κλείσει αυτό το παλιομάγαζο», δηλαδή η Βουλή!). Δεν μπορεί να μην καταλαβαίνουν πως αν καταλυθεί με τις «κοινές προσπάθειες» η Δημοκρατία, οι πράκτο­ ρες θα γίνουν επίσημη εξουσία και θύτες, ενώ το πραγματικό θύμα θα είναι οι λαϊκές μάζες, που για χάρη-τους (υποτίθεται) μάχονται οι υπερεπα ναστάτες... Π ο ι ό ν , λοιπόν, εξυπηρετούν και υπηρετούν οι «αριστεριστές»μας; Την «επανάσταση», που δ ε ν μ π ο ρ ο ύ ν , βέβαια, μ ε κ α ν έ ν α τ ρ ό π ο να πραγματοποιήσουν ή την «αντεπανάσταση», που χρησι­ μοποιούν κάθε τ ρ ό π ο για να την ε ν ι σ χ ύ σ ο υ ν ;

Υ ΠΑΡΧΕΙ, όμως, και η άλλη όψη αυτού του προχτεσινού, διάτρη­ του, νομίσματος: η μη ομολογημένη και αδέξια «καλυμμένη» ευθύνη της Α σ τ υ ν ο μ ί α ς και του υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Δ η μ ο σ ί α ς Τ ά ξ ε ­ ω ς. Απ’ τις διασταυρούμενες ανακοινώσεις και συνεντεύξεις των Αρχών και των Οργανωτών της πορείας, καθώς κι απ’ τις μαρτυρίες πολλών διαδηλωτών και τραυματιών, προβαίνει μιά πολύ «παράδοξη» εικόνα της αστυνομικής συμπεριφοράς, τις ώρες εκείνες: - Η Αστυνομία έδειξε « α ν ε ξ ι χ ν ί α σ τ η α ν ε κ τ ι κ ό τ η τ α » απέ­ ναντι στους υπαίτιους - εισβολείς (κατά την ερώτηση του βουλευτή της Ν.Δ., Βάσου Βασιλείου)... και « π ρ ω τ ο φ α ν ή β α ν α υ σ ό τ η τ α » απέναντι στο σύνολο των αναίτιων διαδηλωτών (κατά τις δηλώσεις των οργανωτών της πορείας)... Μήπως επειδή η επίθεση των πρώτων «δικαιολογούσε» την επίθεση κατά των δ ε ύ τ ε ρ ω ν ; - Η Αστυνομία χρησιμοποίησε δ α κ ρ υ γ ό ν α αντί κλομπς, «για να μην υπάρξουν θύματα» (κατά τον Αστυνομικό Διευθυντή Αθηνών)... και τα νοσοκομεία φιλοξένησαν δ ε κ ά δ ε ς θ ύ μ α τ α από κλομπς και δακρυγόνα... Μήπως «απεφεύχθησαν» (στην πρώτη φάση) τα κλομπς, επειδή η «εμβέλειά»- τους περιορίζεται σε λ ί γ α μέτρα και σε λ ί γ ο υ ς ανθρώπινους στόχους, ενώ των δακρυγόνων η «εμβέλεια» είναι α π ε ρ ι ό ρ ι σ τ η σε στόχους και σ ’ έκταση - όταν, μάλιστα, εξαπο­ λύονται σ ’ όλες τις άκρες της κεντρικής Αθήνας, όπως έγινε προχτές; Μήπως προτιμήθηκαν τα δακρυγόνα επειδή δημιουργούν (όπως δημι­ ο ύ ρ γ η σ α ν προχτές) π α ν ι κ ό σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, που δεν

01 ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ

8S

υποψιάζονταν καν τι έτρεχε και βρέθηκαν ξαφνικά τυλιγμένοι από σύννεφα καπνών, εκρήξεις κάι λάμψεις; Μήπως προτιμήθηκαν τα δακρυγόνα, επειδή ο μόνος τρόπος για να τα καταπολεμήσεις είναι ν’ ανάψεις φ ω τ ι έ ς , κι έτσι δίνεται η εικόνα μιας «πυρπολούμενης» πό­ λης - όπως δόθηκε (και, προπάντων, ειπώθηκε) προχτές; - Η Αστυνομία άφησε ανενόχλητες μερικές δεκάδες «διαδηλωτών» να στήσουν δυό παιδαριώδη ο δ ο φ ρ ά γ μ α τ α στο Σύνταγμα, ενώ μπορούσε ευκολότατα να τα σαρώσει μέσα σε λίγα λεπτά με τις «Αύρες»-της... Μήπως «αγνοήθηκαν» τα οδοφράγματα για να δ ι α ­ κ ο π ε ί η κ υ κ λ ο φ ο ρ ί α και, κυρίως,για να δοθεί η εικόνα μιάς .« ο χ λ ο κ ρ α τ ο ύ μ ε ν η ς » πόλης -όπως δόθηκε (και, προπάντων, ει­ πώθηκε) προχτές; - Η Αστυνομία ανακοίνωσε το βράδυ εκείνο, πως 3-4.000 φοιτητές είχαν κλειστεί στο Πολυτεχνείο - αλλά η ανακοίνωσή-της αποδεί­ χτηκε «ανακριβής»... Μήπως έγινε κι αυτό για να προκληθεί μιά ακόμα α ν η σ υ χ ί α , με την αναρρίπηση των αναμνήσεων απ’ την τραγωδία του προπερασμένου Νοέμβρη; Πώς εξηγούνται όλα τούτα τα «αστυνομικά μυστήρια»; Π ο ι ό ν εξ­ υπηρετούν και υπηρετούν αυτά τα αντιφατικά (ίνα μη τι χείρον είπωμεν) μέτρα; Και πώς να μην συνδυάσει κανένας την α ν ε κ τ ι κ ό ­ τ η τ α απέναντι στους «εξτρεμιστές» της Δευτέρας με την πολύμηνη ανεκτικότητα απέναντι στους «εξτρεμιστές» της χούντας και της «Νέας Τάξης», πού συνθη ματογ ραφούν, πυρπολούν, μαχαιρώνουν, προκαλούν, επι κηρύσσονται, αλλά..« S ε ν υ π ά ρ χ ο υ ν » , κατά τον κ. Γ κίκα! Πώς να μη συσχετίσει τη β ι α ι ό τ η τ α απέναντι στις μυριάδες των ειρηνικών διαδηλωτών, με τη βιαιότητα των κατά καιρούς κυβερνητι­ κών δηλώσεων κατά των διαδηλώσεων; Πώς να μη συγκρίνει αυτή την επίθεση βίας και τρόμου, με την κλιμακούμενη α ν τ ε π ί θ ε σ η απ’ τους πρωταίτιους και συναίτιους της απριλιανής βίας και τρομοκρατίας -που κατηγορούν α υ τ ο ί το σημερινό κράτος για «παρανομία» και «αδυναμία», ενώ πασχίζουν με μηνύσεις και «αποκαλύψεις» να υποσκάψουν τη Δικαιοσύνη και τον πολιτικό κόσμο ολόκληρο; Πώς να μη συλλογιστεί ότι η προχτεσινή «αναρχία» έτυχε να «συμπέσει» όχι μόνο με την επέτειο της 21.4. -γ ια να τη δ ι κ α ι ώ σ ε ι άμεσα- αλλά και με τις επικείμενες δ ί κ ε ς των ενόχων -γ ια να τις α π ο δ υ ν α μ ώ σ ε ι έμμεσα, αποπροσανατολίζοντας την προσοχή και την οργή της κοινής γνώμης; Και πώς να μη δικαιολογήσει, έπειτ’ απ’ αυτά, την υποψία πως η Αστυνομία ε π ω φ ε λ ή θ η κ ε απ’ την επίθεση κατά της πρεσβείας για να προβάλει τον κίνδυνο της «αναρχίας», κι η κυβέρνηση ε π ω φ ε λ ή θ η κ ε α π ’ την «αναρχία» για να επιβάλει την απαγόρευση των «ενοχλητικών» λαϊκών συγκεντρώσεων και διαδηλώσεων;

86

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Η

ΕΥΘΥΝΗ για τα «επεισόδια» της Δευτέρας είναι διπλή και βαρύ­ τατη. Θ ε ρ α π ε ί α , ωστόσο, μ π ο ρ ε ί να υπάρξει, όσο είναι ακόμα καιρός: Οι «αριστεριστές» πρέπει να καταλάβουν σε τί παγίδες πέφτουν και τί παγίδες στήνουν στο λαόν ολόκληρο, με τις υπερεπαναστατικέςτους πομφόλυγες. Κι οι άλλες οργανώσεις, κόμματα, νεολαίες, πρέπει να τους α π ο μ ο ν ώ σ ο υ ν και να τους α π ο κ λ ε ί σ ο υ ν α π ’ όλες τις λαϊκές εκδηλώσεις, που κινδυνεύουν να διαστραφούν και να διαβλη­ θούν απ’ τις «εξτρεμιστικές» ακρισίες. Αλλά και η κυβέρνηση πρέπει να συνειδητοποιήσει σε τί παγίδες πέφτει και τί παγίδες στήνει με τη στάση-της. Η νωχέλειά-της απέ­ ναντι στους χτεσινούς και σημερινούς εχθρούς της Δημοκρατίας κι η παράλληλη αλλεργία-της για κάθε εκδήλωση λαϊκής διαμαρτυρίας, η ασυδοσία των πρώτων κι η καταδίωξη των δεύτερων, καταλήγουν, και θα καταλήγουν, σε οικτρότητες όπως της περασμένης Δευτέρας. Και δίνουν την ευκαιρία στους ελλοχεύοντες «μισόδημους» να δ ι α θ ά λ λ ο υ ν το πολίτευμα και να π α ρ α π λ α ν ο ύ ν τους πολίτες, χρησιμο­ ποιώντας το δόλιο μηχανισμό της πολλαπλής τ α ύ τ ι σ η ς , είτε ρητή είναι αυτή είτε υπονοούμενη: οι λιγοστοί π ρ α γ μ α τ ι κ ο ί δ ρ ά ­ σ τ ε ς ταυτίζονται σκόπιμα με κ ά θ ε π ρ ο ο δ ε υ τ ι κ ή κ ί ν η σ η και, παραπέρα, μ’ ολόκληρο το σύστημα της Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ς , που επιτρέπει τέτοιες «ελευθεριότητες». Κι η ανερμάτιστη « ε π α ν α σ τ α τ ι κ ό τ η τ α » μερικών ανεύθυνων, ταυτίζεται σκόπιμα με το δ η ­ μ ο κ ρ α τ ι κ ό φ ρ ό ν η μ α της υπεύθυνης συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων και, παραπέρα, με τις στοιχειώδεις δ η μ ο κ ρ α τ ι κ έ ς ε λ ε υ θ ε ρ ί ε ς , που οδηγούν σε τέτοιες «ακρότητες». Ετσι, μ’ ένα σμπάρο, οι σμπίροι της τυραννίας και τα εκούσια ή ακούσια ενεργούμενά-τους, σκοτώνουν (ή νομίζουν πως σκοτώνουν) πολλά τρυγόνια: τις λαϊκές εκδηλώσεις κι οργανώσεις, τα προοδευ­ τικά κόμματα, τους πολιτικούς όλους, τη Δημοκρατία την ίδια. Και το μόνο πετούμενο που, κατ’ αντιδιαστολή, μένει (ή νομίζουν πως μένει) αλώβητο είναι το δυσοίωνο «πουλί» της 21 Απριλίου... Οι περιπαθείς αυτοί πατριδολάτρες ολολύζουν, τώρα, φαρισαΐκότατα, πως «μόνον με θαύμα θα καταστή δυνατό ν να σωθώμεν»! Κι εννοούν, φυσικά, το «θαύ­ μα» της δ ι κ τ α τ ο ρ ί α ς , που σε τόσο αξιοθαύμαστο σημείο μας έφερε, έπειτα από εφτά χρόνια θαυματοποιίας... Α υ τ ο ύ ς τους «θαυματουργούς» πάει να δικαιώσει, με τη στάσητης, η κυβέρνηση; [27.4.1976]

ΤΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΡΚΟΠΕΔΙΟ Συζυγία μοναρχίας - δικτατορίας και ευλογία της «προστασίας» «Κάνω εγω το κακό. κι ύστερα είμαι εγώ ο πρώτος που βάζω τις φωνές... και φαίνομαι άγιος, ίσια - ίσια όταν κάνω χρέη διαβόλου...» SHAKESPEARE, Ριχάρδος Γ . Α, 3. ΕΚΑ μήνες μετά την κατάρρευση της δικτατορικής σπείρας κι έξι σχεδόν μήνες μετά την κατάργηση της μοναρχικής γάγ­ γραινας, τόσο η μιά οσο κι η άλλη σηκώνουν πάλι την ιταμή κεφαλή-τους, για ν’ απειλήσουν το δημοκρατικό πολίτευμα, το λαο και τον τόπο. Αναθαρρημένες απ’ την ατιμωρησία της πρώτης κι απ’ τη μεγαλοψυχία προς τη δεύτερη, παραμέρισαν ό,τι (πρόσκαιρα) τις χώρισε και συναντήθηκαν σ' ό,τι (μόνιμα) τις ενώνει: στην ασίγαστη αρχομανία, στην ακόρεστη απληστία, στην αδίστακτη ξενοδουλεία, στην απύθμενη περιφρόνηση για το λαο και την πανηγυρικά βεβαι­ ωμένη έκφρασή-του: τη Δημοκρατία. Αλλά ούτε η μία ούτε η άλλη θα μπορούσαν «να κινήσουν έστω και τον μικρόν δάκτυλον κατά των ελευθεριών του τόπου» (όπως είχε πει ο Καφαντάρης στον Γεώργιο Β' για τον Μεταξά την επομένη της 4ης Αυγούστου1), αν δεν αποτελούσαν «μονάδες κρούσεως» και προγεφύ­ ρωμα μιας πολύ πιο σοβαρής κι επικίνδυνης «επιχείρησης», που ξε­ κινά απ’ τα άδυτα του ζοφερού Λευκού Οίκου και του πολύποδου Πεν­ ταγώνου.

Δ

M o n o « τ υ φ λ ο ί τ ο ν ν ο ύ ν » (που πιστεύουν πως «ο Κωνσταντί­ νος ΙΓ ' είναι γνήσιος απόγονος του... Κωνσταντίνου Παλαιολόγου» -κατά τον «αρχηγό» του αρτισύστατου φιλομοναρχικού κόμματος2) ή ε θ ε 1. Γρ. Δαφνή. Η Ελλάς μεταξύ δύο κολέμων, Αθήναι, Ικαρος, 19SJ, τομ. Β', σ. 438. 2. ·Νία·. 22.}. 1975.

88

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

λ ό τ υ φ λ ο ι (που πιστεύουν πως «η Επανάστασις έσωσε την χώραν απο καταστροφήν»), μπορεί ν’ αμφιβάλλουν ακόμα πως τόσο ο μοναρχικός θεσμός οσο κι ο δικτατορικός εσμός στάθηκαν, παντού και πάντα, υ π η ρ έ τ ε ς ξ έ ν ω ν σ υ μ φ ε ρ ό ν τ ω ν - και πως είναι έτοιμοι να τα υπηρετήσουν και πάλι, για να ικανοποιήσουν τα α τ ο μ ι κ ά -τους συμφέροντα. Απ’ την εποχή που η ίδια η Αμαλία ομολογούσε πως «η Ευρώπη» δίνοντας το θρόνο στον Οθωνα,«εφαντάσΟη να τον έχη εδω α π λ ο ύ ν ό ρ γ α ν ό ν- τ η ς » 3, α υ τ ό το ρόλο έπαιξαν πάντα οι μονά ρχες-« μας»: του « ε π ι τ ρ ό π ο υ ί ω ν Σ υ μ μ ά χ ω ν Δ υ ν ά μ ε ω ν , εκλεχΟέντος nap' αυτών όπως τηρή την Ελλάδα υποτεταγμένην δ ι α τ η ς β ί α ς τ ω ν καθώς έγραφε, στην παραίτησή-του απ’ τον ελληνικό θρόνο,ο Λεοπόλδος του Σαξ - Κοθούργου4. Η Αγγλία πρώτα, η Γερμανία έπειτα, η Αγγλία ξανά, απολαύσανε τ’ αγαθά αυτής της «επιτροπείας», ώσπου τη σκυτάλη παρέλαθε ο νέος «κύριος», η Αμερική, χωρίς το «όργανο» ν" αλλάξει: «Ο βασιλιάς ήταν ένα είδος Αντιβαλιά των ΗΠΑ στην Ελλά­ δα», έγραφε ο -New Statesman·* - και η Ιστορία έχει αναμφίλεκτα αποδείξει πως η διαπίστωση αυτή δεν περιέχει την ελάχιστη δόση υπερβολής. Ά λ λο τόσο εξόφθαλμος είναι ο υπηρετικός και πρακτορικός ρόλος της δικτατορίας και των δικτατορίσκων - που γ ι ’ α υ τ ό ν , άλλωστε, επινοήθηκαν και μας επιβλήθηκαν. Ο ίδιος ο αμερικανικός Τύπος αποκάλυψε πως ο Παπαδόπουλος ήταν «άνθρωπος» της CIA απ’ το 1952, κι ο ίδιος ο τ. πρεσβευτής Henry Tasca βεβαίωσε πως «ο Ιωαννίδης είχε σχέσεις με τη CM*>®. Σ ' α υ τ ο ύ ς (τους «δούλους παλαιούς και πιστούς») ήταν φυσικό να προστρέξει, και πάλι, η υπερατλαντική δημοκρατία, που επιβάλλει τις δημοκρατικές θελήσεις-της με τη βια, τη σκευωρία και τη δολοφο­ νία. Οπως οι μοναρχικοί εμιγκρέδες της Γαλλικής Επανάστασης, «τί­ ποτα δεν έμαθε και τίποτα δεν ζέχασε»7. Δ ε ν δ ι δ ά χ τ η κ α ν τίποτα απ' το πελώριο «φιάσκο» του Βιετνάμ και της Καμπότζης, οι ηλεκ­ τρονικοί εγκέφαλοι της Ουάσιγκτον (ίσα - ίσα, μάλιστα, ό,τι «έχα­ σαν» στην Ασία, θέλουν να «το πάρουν πίσω» στην Ευρώπη)- όπως δ ε ν δ ι δ ά χ τ η κ α ν τίποτα απ’ τον καταποντισμό της Κύπρου κι απ’ τον καταιωνισμό του Δημοψηφίσματος, οι μικροκέφαλοι του Λονδί­ 3. Σχ. Πήλικα Ακομνημοκνματα. Αθήναι, 1893. 4. Γ. Ράλλη, Ελληνικοί κώάικίς. Δ. Αθήναι, 1875. σελ. 130. 5. -New Statesman-. 22.12.1967. 6. Λόγος-του σε γεύμα της Αχέχα, 22.5.1975. 7. Ναχολέων, Διακήρυξη 1.3.1815.

ΤΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΡΚΟΠΕΔΙΟ

89

νου και οι ακέφαλοι του Κορυδαλλού- Και δ ε ν ξ έ χ α σ α ν ο ι πρώ­ τοι τί πολύτιμοι συνεργοί-τους στάθηκαν οι δεύτεροι, σε κάθε προσπάθειά-τους να υποτάξουν τους Ελληνες μέσω των υποτακτικώντους - είτε Γερμανοδανοί είναι αυτοί, είτε Ελληνοχριστιανοί, είτε Οθωμανοί... ΣΤ Ο Χ Ο , τόσο των Αμερικανών ραδιούργων, οσο και των ξενόφερτων Γλυξθούργων και των ξενόθρεφτων πανούργων, αποτελεί -πά λι και πάντα- η ε λ ε υ θ ε ρ ί α των Ελλήνων. Τόσο η π ο λ ι τ ι κ ή όσο και η ε θ ν ι κ ή - μας ελευθερία - που είναι δυο α χ ώ ρ ι σ τ ε ς όψεις και απαράβατοι ό ρ ο ι του ίδιου πράγματος: της υ π ό σ τ α σ ή ς-μ α ς σαν λαού και σαν κράτους. Γιατί η δεύτερη δεν στραγγαλίζεται, αν δεν έχει πρωτύτερα φαλκιδευθεί και λαιμητομηθεί η πρώτη. Απ’ την ώρα που οι Ελληνες αποφάσισαν, πριν 154 χρόνια, ν’ αποτινάξουν «την τυραννίαν οχι μόνον των Τούρκων, αλλά και την τ υ ρ α ν ν ί α ν των ατόμων εκείνων, τα οποία, συμμεριζόμενα τα αισθήματα των Τούρ­ κων, ζητούν να κ α τ α π ι έ ζ ο υ ν τον λαόν»8... απ’ την ώρα που οι Ελληνες πάσχισαν «ν’ απολαύσωσιν ατίμητα αγαθά, ό,τι λογής είναι η π ο λ ι τ ι κ ή ύ π α ρ ζ ι ς και α ν ε ζ α ρ τ η σ ία, και τα οποία αυτά αγαθά δεν γνωρίζουν εκ φήμης, α λλ’ έ χ ο ν τ ε ς ε σ τ ε ρ ή θ η σ α ν » 9... α υ τ ή την ιερή συζυγία Α ν ε ξ α ρ τ η σ ί α ς και Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ς αγωνίστηκαν να πραγματώσουν, κι α υ τ ο ύ ς τους ξένους ή ξενόδου­ λους τυράννους και καταπιεστές βρήκαν πάντα εμπόδιο στον πολυ­ ώδυνο αγώνα-τους. Α υ τ ο ί δίνουν, και πάλι, τα χέρια, την ώρα τούτη, που οι Ελληνες προσπαθούν να συμμαζέψουν όσα, απέραντα, ερείπια άφησε πίσω-της η δικτατορική θεομηνία - που ε κ ε ί ν ο ι εξεκόλαψαν, εξαπέλυσαν και εκάλυψαν.

Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ Α-τους είναι πασιφανής: ξέροντας πως δεν μπορούν, τώρα, ούτε τη Δημοκρατία να βιάσουν, ούτε την κυβέρνηση να κλονί­ σουν... ξέροντας πως ούτε το εστεμμένο «όργανό»-τους μπορούν να μας ξαναφέρουν, ούτε τα φυλακισμένα οργανέττα-τους να μας ξαναεπιβάλουν με «νόμιμες», ομαλές, ειρηνικές μεθόδους, απεργάζονται την α ν ω μ α λ ί α , την α ν ο μ ί α , την π ο λ ε μ ι κ ή φ ο β ί α . Για να ξαναγίνει η Ελλάδα πέρα για πέρα « α μ ε ρ ι κ α ν ι κ ό ο ι κ ό π ε δ ο » , πασχίζουν να τη μεταβάλουν σε ν α ρ κ ο π έ δ ι ο για το λαό-της, την ειρήνη-του, την ανασυγκρότησή-του, τις ελευθερίες-του. 8. Προκήρυξη του Δημ. Υψηλάντη, 6/18.10.1821. 9. Προκήρυξη της «Β' των Ελλήνων Εθνικής ΣυνιΧεύσαος», Αστρος, Ακρίλης 1821.

90

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Η ρυπαρή ναρκοθέτηση είναι απόλυτα συντονισμένη: Ε ξ ω τ ε ρ ι κ ά, απειλίς κατά της ελλαδικής και κυπριακής ακεραιότητας, που τις διεκπεραιώνουν οι Τούρκοι πράκτορές-τους. Ε σ ω τ ε ρ ι κ ά , υπονό­ μευση της Δημοκρατίας και πρόκληση αναταραχής, που την διεκπεραιώνουν οι μοναρχικοί και χουντικοί υποπράκτορές-τους... «Σωτή­ ρια» διέξοδος απ’ την π ρ ώ τ η, η επιστροφή στο ΝΑΤΟ κι η υποταγή στις επιταγές της λεόντειας Συμμαχίας. «Σωτήρια» διέξοδος απ’ τη δ ε ύ τ ε ρ η , η επιστροφή του Κωσταντίνου «Παλαιολόγου» κι η αμνηστία στους δικτατορικούς δοσιλόγους και πλιατσικολόγους... Ετσι κι αλλιώς -υπολογίζουν- «μονά-ζυγά θά ’ναι δικά τους»: Αν έχουμε τη «σωφροσύνη» να γυρίσουμε πειθήνια στο ΝΑΤΟ, δεχόμα­ στε τον ατλαντικό ζυγό «μόνοι-μας» και γινόμαστε ανδράποδά-τους, «χάριν της ειρήνης». Αν έχουμε την «αφροσύνη» ν’ αποδυθούμε σε πο­ λεμική περιπέτεια, οι εδώ εγκάθετοί-τους θα θρούν την ευκαιρία να παλινορθώσουν τον υπ’ αριθ. 1 εγκάθετό-τους και ν’ απελευθερώσουν τους υπ’ αριθ. 2, 3 κλπ. κλπ. εγκαθέτους-τους, που θα μας εξανδραπο­ δίσουν, και πάλι, «χάριν της εσωτερικής ομονοίας και γαλήνης»... Μ Ο Ν Ο ασπάλακες δεν θα έβλεπαν γ ι α τ ί η έξωθεν εκστρατεία των τουρκικών «εκφοβισμών» και των αμερικανο-νατοϊκών εκβιασμών έ τ υ χ ε ν α σ υ μ π έ σ ε ι μ ε μιάν έσωθεν εκστρατεία ψεύδους, απάτης και συκοφαντίας κατά του πολιτικού κόσμου και του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι βυσσοδόμοι των κρυφοπολεμικών σχεδιασμών ξέ­ ρουν καλά πως η πρώτη θά ’μενε ατελέσφορη χωρίς τη δεύτερη, πως αν δεν ναρκοθετηθεί το ε σ ω τ ε ρ ι κ ό μέτωπο, δεν θα ενδώσει το εξ­ ωτερικό. Τα συνθήματα που χρησιμοποιεί η εσωτερική αυτή επίθεση είναι πασίδηλα, όσο και παγκίβδηλα: «Οι π ο λ ι τ ι κ ο ί ευθύνονται για τη δικτατορία, που την «κατέστησαν αναπότρεπτον» με τη φαυλότητάτους... Οι π ο λ ι τ ι κ ο ί ευθύνονται και για τη σημερινή «κρίση», που την προκάλεσαν με την ανικανότητά-τους... Οι π ο λ ι τ ι κ ο ί αποσύνθεσαν τότε το κράτος, που θα έπεφτε στα νύχια του κομμουνισμού αν δεν επενέβαιναν οι απριλιανοί... Οι π ο λ ι τ ι κ ο ί αποσυνθέτουν και σήμερα το κράτος, που θα σοβιετοποιηθεί αν δεν επέμβουν κάποιοι άλλοι (ή οι ίδιοι) πραιτωριανοί... Συμπολιτευόμενοι παίζουν το ρόλο συνοδοιπόρων ή Κερένσκι, υποσκάπτοντας τη δημοκρατία... αντιπο­ λιτευόμενοι συγκροτούν μυστικές οργανώσεις για ν’ ανατινάξουν τη δημοκρατία...». Αρα: «Η αβασίλευτος Δημοκρατία απέτυχε... Σανίς σωτηρίας απομένει η θασιλευομένη Δημοκρατία ή η θασιλευομένη δικτατορία - που κάνει το ίδιο, και που έχει τ ό σ ο επιτύχει...». Δ ε ν χ ρ ε ι α ζ ε τ α ι να επιστρατεύσουμε -για νυοστή φορά- αναμφί­ λεκτα ντοκουμέντα και ανεπίληπτες μαρτυρίες για ν’ αποδείξουμε

ΓΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΡΚΟΠΕΔΙΟ

91

«υτό που μόνο ιστορικά αμαθείς, ευήθεις ή κακοήθεις αγνοούν ή σκό­ πιμα αντιστρέφουν, α π ο σ ι ω π ώ ν τ α ς την πελώρια και πρωταρχική ευθύνη των ΙΔΕΑτών και των πρωτεργατών (που ετοίμαζαν τη δικτα­ τορία, 10 χρόνια π ρ ι ν απ' την κρίση του 1965-67) και των εστεμμέv(»v (που εσκεμμένα προκάλεσαν το πραξικόπημα της 15.7.1965. προ­ θάλαμο του πραξικοπήματος της 21.4.1967). (-)' ανατρέξουμε, μόνο, σε κείμενα «άψογα» κι «αδιάβλητα» - αφού προέρχονται απ' τους ί δ ι ο υ ς τους πρωτεργάτες και τους κεκράκτες-τους, και που την ειλικρίνεια και τη σοφία-τους, οι ίδιοι τουλάχιστο, δεν μπορούν ν' αμφισβητήσουν: • «Δ ιά την Ελλάδα (ο βασιλικός θεσμός) αποτελχί ε θ ν ι κ ή ν α ν ά γ ­ κ η ν . . . Εαν rfev υπήρχε η βασι/χία, 0α έπρεπε να την ε φ ε ύ ρ ω μ ε ν» γράφει σήμερα το φερέφωνο πάσης ανωμαλίας10. Αλλά, στο «ιστορι­ κό» διάγγεΛμά-του της 1.6.1973 (για την ανακήρυξη της «δημοκρατίας»-τ ο υ). ο αρχιερέας της δικτατορίας έλεγε: «... Α π α λ λ ά ξ α τ ε την Ελ/.άδα απο την μ ο ν α ρ χ ί α ν , ήτις αποτε/χί ξ ε π ε ρ α σ μ έ ν ο ν π λ έ ο ν υ π ό λ ε ι μ μ α ά λ λ ω ν ε π ο χ ώ ν και αποδ(ϋσατέ- της την Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ν , τ η ν ο π ο ί α ν ε ν ο σ τ α λ γ ο ύ σ α ν κ α ι ε λ α χ τ α ρ ο ύ σ α ν π ο λ λ α ί Ε λ λ ή ν ω ν γ ε ν ε α ί» . Καί, τοις κείνου ρήμασι πειθόμενος, ο «θεωρητικός» αρχιλιβανιστής-του έγραφε την επομένη: «...Η Βασιλεία κατέστησεν εαυτήν, δια του σημερινού φορέως-της, ε μ π ό δ ι ο ν ε ι ς τ ο ν ε κ σ υ γ χ ρ ο ν ι σ μ ό ν τ ο υ τ ό π ο υ . . . Γράφομεν Ιστορίαν ^sic^... Η Ιστορία θα προχωρήση και ε ρ ή μ η ν τ ο υ θ ρ ό Ακριθώς! • « Ή ρίζα της πολιτικής κακοδαιμονίας της Ελλάδος είναι τουλάχιστον σ φ ά λ μ α να αποδίδεται εις τον βασιλικόν θεσμόν», οδύρεται τώρα ο νε­ όκοπος θρονολάτρης11. Αλλά σε γράμμα-του πρός τον πατρωνά-του Παπαδόπουλο (27.12.1967), βεβαίωνε: « Η Δ η μ ο κ ρ α τ ία α π ο σ υ ν ε τ έ θ η ε ξ α ιτ ία ς τω ν σ φ α λ ­ μ ά τ ω ν τ ο υ Ο ρό ν ο υ και του εκτραχηλισμού και της ανικανότητος των πο/.ιτικών...»'2. Και, στο άρθρο-του της 2.6.1973, πρόσθετε: «Η ιστορική μεταβολή με την κατάργησιν της Βασιλείας και την ανακήρυξιν της Δημοκρατίας υπήρξε μ ο ι ρ α ί ο ς κ α ρ π ό ς τ η ς π ο λ ι τ ι ­ κ ή ς τ ο υ Σ τ έ μ μ α τ ο ς κ α ι ro jv σ υ μ β ο ύ λ ω ν - τ ο υ . (Σ.Σ. η υπογράμμιση δική-του)... Ο θ ρ ό ν ο ς ε β ά δ ι ζ ε α π ό λ ά θ ο υ ς ε ι ς λ ά θ ο ς . Η ιστορία χρονολογείται α π ο τ ο υ 1 9 5 1 » . (Σ.Σ. επι βασι­ λείας Παύλου, δηλαδή...). 10. ·Ε>χύΟερος Κόσμος». 20.5.1975. 11. Ο.κ.. 21.5.1975. 12. Ο.κ.. 17.6.1973.

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

92

Ενω ο αρχισκαπανέας της «ιδανικής δημοκρατίας» έλεγε στο ίδιο εκείνο διάγγελμα: «Την μεταβο/jjv κα τέστησεν ε η ι β ε β λ η μ έ ν η ν αυτός ούτος ο κληρο­ νομικός άρχων δια της όλης συμπεριφοράς-του α π ο τ η ς α ν α ρ ρ ή σ ε ώ ς τ ο υ προ εννεαετϊας μέχρι σήμερον, ε κ π ε σ ώ ν μ ό ν ο ς - τ ο υ ε κ τ ο υ θ ρ ό ν ο υ » (Σ.Σ. Οχι, λοιπόν, η «σύγκρουσή»-του με τη δι­ κτατορία, αλλά η ολη-του διαγωγή έκαναν τον «άνακτα» απόβλητο...)· • «Η Ελλάς δ ε ν εισέρχεται εις περίοδον συνταγματικής σταθερότητος και πολιτικής ομαλότητος», προφητεύει σήμερα ο αλάθητος «θεωρητι­ κός». Γ ιατί; Επειδή θ’ ανακύψουν
τ ο ΟΙΚΟΠΕΔΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΡΚΟΠΕΔΙΟ

93

πατρίδας-μας. στην ηρωική βασίλισσα Φρειδερίκη», αναφώνησε προχτές δακρυροών ο αρχηγός του φιλομοναρχικού κόμματος... Αλλά -κατά την εφημερίδα, πάντα, του ανιδιοτελούς μοναρχισμού- η «μεγάλη μας μάνα» συμβούλευε τον Σεπτέμβρη 1967, τον Παττακό: «Προσέξτε να μην κάνετε εκλογές, αν δεν πρόκειται να τις κερδίσετε»! Και τον ίδιο καιρό, ευχόταν στο Μέραρχο Καστοριάς, μιλώντας για την «Επανάσταση»: «Να μείνετε πενήντα χρόνια»',*\ • Οσο για το πνευματικό και ηθικό ποιόν του εστεμμένου υποψή­ φιου σωτήρα-μας, ο απριλιανός αρχισωτήρας έλεγε στο διάγγελμάτου: «...Επεδόθη (ο Κωνσταντίνος) ev τω εξωτερικώ εις δραστηριότητας μαρτυρούσας α σ υ γ χ ώ ρ η τ ο ν δ ι’ ενήλικον άτομον ε π ι π ο λ α ι ό τ η ­ τα... Συμπεριεφέρθη και υποχθονίως και εκ του εμφανούς ως κ ο μ μ α ­ τ ά ρ χ η ς τ υ χ ο δ ιω κ τ ώ ν , χ ρ ε ο κ ό π ω ν , σ υ ν ο δ ο ιπ ό ρ ω ν κ α ι δ ο λ ο φ ό ν ω ν α κ ό μ η » ... Α υ τ ό ς ,λ ο ιπ ό ν , ο «ξεπερασμένος θεσμός», ο «αποσυνθετικός» κι «εκβιαστικός», και α υ τ ό ς ο (τωρινός) φορέας-του, ο βυσσοδόμος δι­ κτατοριών κι «επιπόλαιος κομματάρχης δολοφόνων», θα εξασφαλίσει την ο μ α λ ή λειτουργία του δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ο ύ πολιτεύματος! Μ Η Ν αναρωτηθείτε πότε έλεγαν αλήθεια και πότε ψέματα οι ιερο­ φάντες της τυραννίας και της διπλοπροσωπείας. Την αλήθεια, την ξέ­ ρουμε όλοι. Το ψέμα, οι ά λ λ ο ι «ου μόνον επί τη ψυχή έχουν, αλλά και επι τη επικεφαλίδι περιφέρουν». Πολύ φυσικό, άλλωστε, αφού «το ψέμα είναι η θρησκεία των σκλάβων και των αφεντάδων-τους», καθώς έλεγε ο Μαξίμ Γκόρκι σ’ ένα-του έργο με τον χαρακτηριστικό τίτλο, «Τα κατακάθια». Οσο για μας, χρέος-μας ν’ αγρυπνούμε διπλά μπροστά στην καινού­ ρια συνωμοσία -και να θυμηθούμε τα λόγια του Ισοκράτη: «Και το σημερινό-μας πολίτευμα, που όλοι το κατακρίνουν, αν το συγ­ κρίνουμε... με κείνο που μας είχαν επιβάλει οι τριάκοντα τ ύ ρ α ν ν ο ι , δεν υπάρχει κανένας που να μην το θεωρεί θ ε ί ο δ η μ ι ο ύ ρ γ η μ α » .. . [«και την ημετέραν πολιτείαν, η πάντες επιτιμώσιν,ην παραβάλιομεν αυτήνπρός την υπο των τριάκοντα καταστάσαν, ουδείς όστις owe αν θεοποίητον είναι νομίσειεν»1*]. [25.5.1975].

14. Ο.*., 14.4.1973. 15. Αρκικαγιτικάς. 62.

Ο «Ι.Δ.Ε.Α.» ΑΠΟ ΜΕΣΑ Αυτοπροσωπογραφία ενός «ιερού» εσμού

ΛΑΧΙΣΤΟΙ, φαντάζομαι, θ’ αμφιβάλλουν ακόμα για το ρόλο της «τροφού», που έπαιξε ο διαβόητος «ΙΔΕΑ» στην ανάπτυξη της απριλιανής χούντας. Κι έχουν τόσο πολλά γραφτεί για κείνη τη στοργική «alma mater» των πραξικοπηματιών, ώστε θα ήταν σχεδόν περιττή μιά ακόμα «συμβολή» στην ΙΔΕΟ-φιλολογία, αν στηριζόταν σε μιά πρόσθετη «έξωθεν κακή μαρτυρία», κι όχι -όπω ς αυτή εδώ- σε μιά έ σ ω θ ε ν μαρτυρία και, μάλιστα, κ ά λ λ ι σ τ η. Ο μάρτυρας, αυτή τη φορά, δεν είναι επικριτής αλλ’ α π ο λ ο γ η ­ τ ή ς του ΙΔΕΑ -και λίαν ένθερμος, αφού στάθηκε μ έ λ ο ς - τ ο υ , α π ’ τα πρώτα: ο ταγματάρχης τότε (αντιστράτηγος, τελικά) Γεώργιος Καραγιάννης. Κι η μαρτυρία-του περιέχεται σ’ ένα βιβλίο-του με τον τί­ τλο «Το Δράμα της Ελλάδος. Επη και αθλιότητες. 1940-1952», πολύ δυσ­ εύρετο σήμερα. (Λέγεται πως αποσύρθηκε, σχεδόν αμέσως, απ’ την κυκλοφορία, με τη συγκατάθεση του συγγραφέα. Το γ ι α τ ί θα το καταλάβει ο αναγνώστης απ’ τη συνέχεια...).

Ε

Ο Γ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ είχε ιδανική προπαίδεια για τον ΙΔΕΑ: ήταν φανατικός μ ο ν α ρ χ ι κ ό ς (αφιερώνει, άλλωστε, το βιβλίο-του στον Γεώργιο Β '), φανατικός μ ε τ α ξ ι κ ό ς (υμνεί αδιάκοπα την 4η Αυγούστου, που «την ελάτρευσαν η εργατική τάζις και οι αγρόται»!: σελ. 16), υ π ο σ τ η ρ ι κ τ ή ς τ ω ν κ α τ ο χ ι κ ώ ν κ υ β ε ρ ν ή σ ε ω ν κουίσλιγκς (ισχυρίζεται πως «προσέφεραν σημαντικάς εις την Πατρίδα υπηρε­ σίας» και κακίζει την Ελεύθερη Ελληνική Κυβέρνηση που δεν τους παρέσχε «ειλ.ικρινή και στενήν συνεργασίαν»'.: σελ. 32-33, 45) και θ α υ ­ μ α σ τ ή ς τ ω ν Τ α γ μ ά τ ω ν Α σ φ α λ ε ί α ς (υποστηρίζει ότι «υπήρξαν αι μόνοι ΕΟνικαί δυνάμεις, αι οποίαι ηγωνίσθησαν κατά του προ­

Ο «Ι.Δ.Ε.Α.» ΑΠΟ Μ ΕΙΑ

95

δοτικού κομμουνισμού αποτελεσματικά» *ςαι «ενεφορούντο από υψηλά Εθνικά δεώδη»\... κατηγορεί την Κυβέρνηση Εθνικής Ενώσεως επειδή αποκήρυξε τα Τάγματα Ασφαλείας σαν συνεργάτες του εχθρού... και αγαλλιά επειδή η κυβέρνηση Κ. Τσαλδάρη «όχι μόνο δεν εδίωξε τους αξιωματικούς των Ταγμάτων Ασφαλείας αλλά και -Σ.Σ. τη εμπνεύσει και επινεύσει του ΙΔΕΑ- την μεν ειδικήν υπηρεσίαν κρίσεων τούτων διέλυσεν, άπαντας δε τους αξιωματικούς των Ταγμάτων Ασφαλείας ενέταξεν εις τον ενεργόν Στρατόν. Εάν τούτο δεν εγένετο, θα εστερείτο η Ελλάς μεγάλου αριθμού μονίμων Αξ/κών και Υπαξ/κών, εγνωσμένων ικανοτήτων, αποδε­ δ ειγμ έν η πιστών εις την ιδέαν της Ελλάδος και ηρωικών»1.'.: σελ 33, 3637, 58-61, 234). Και έτσι, η 'Ελλάς δεν «εστερήθη» των Κουρκουλάκων,των Παπα­ δοπουλών και άλλων ηρώων των Ταγμάτων Ασφαλείας, που απόδειξαν περίτρανα τον ιδεαλισμό-τους με την απριλιανή δικτατορία και την επταετή λεηλασία... Δεν είναι, λοιπόν, περίεργο, που μερικές «θεωρίες» του συγγραφέα θυμίζουν,σε περιεχόμενο και σε ύφος, κ ά π ο ι ω ν ά λ λ ω ν την «ιδανικολογία» και «πατριδολατρία». Λέει λ.χ.: «Ο Ελληνικός Λαός, ο οποίος ΟεώΟεν (sic) έχει το χάρισμα του ηγέτου της ανθρωπότητος εις τας κρίσιμους στιγμάς της ζωής-της και είναι μία θεία παρακαταθήκη αποτεθείσα εις τους ιερούς της Ελλάδος βράχους, δια να εκπροσωπή το τέλειον και το εξιδανικευμένον...»(σελ. 26). Και, φυσικά, πεμπτουσία της τελειότητας και της ιδανικότητας αποτελούσε ο ΙΔΕΑ - όπως θα δούμε,άλλωστε.

Υ ΠΗΡΕΤΩΝΤΑΣ στη Μέση Ανατολή, ο ταγματάρχης τότε Καραγιάννης ίδρυσε, μαζί με άλλους αξιωματικούς που είχαν «εκκαθαρισθεί εκ των μονάδων ως άκρως συντηρητικοί», τον Στρατιωτικό Σύνδεσμο Ε.Ν.Α. (Ενωσις Νέων Αξιωματικών) «με αποκλειστικόν σκοπόν την αντιμετώπισιν δυναμικώς πάσης επαναστατικής κινήσεως εις τον Στρατόν της Μ.Α. και την αντίδρασιν εις τας κομμουνιστικός επιδιώξεις» (σελ. 137-8). Φυσικά, η οργάνωσή-τους ήταν σ υ ν ω μ ο τ ι κ ή και π α ρ ά ν ο μ η , γ ι’ αυτό και «απροκάλυπτος πόλεμος κηρύσσεται μεταξύ των Διοικήσεων και των αξιωματικών του Ε.Ν .Α.» (σελ. 140). Ωραία, δηλαδή, πειθαρ­ χία! Κρούσματα, άλλωστε, απειθαρχίας των βασιλοφρόνων ΕΝΑσιτών ιστορεί ο συγγραφέας άφθονα, καμαρώνοντας για τους «κολάφους» που συνεργάτες-του κατάφεραν κατά των ανωτέρων-τους (ένας απ’ αυτούς, ήταν και ο τότε συνταγματάρχης Τσακαλώτος: σελ. 142-148). «Οι μόνοι διοικηταί -συ νεχίζει- οϊτινες διέκειντο συμπαΟώς έναντι του Ε.Ν .Α. ήσαν ο συν/χης θ . Κετσέας και ο αντ/χης Σ ό λ ω ν Γ κ ίκ α ς » , που «συνειργάζετο ατενώς μετά της Διοικούσης Επιτροπής τούτου, χωρίς να γνωρίζη τα της οργανώσεως-των» (σελ. 140, 144).

96

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Πώς, τώρα, σ υ ν ε ρ γ α ζ ό τ α ν σ τ ε ν ώ ς , χ ω ρ ί ς να γνωρίζει; Μυστήριο της Ανατολής κι αυτό! Οπωσδήποτε, ο Ε.Ν.Α. είχε φροντίσει ν’ αποκτήσει και την εύνοια των Β ρ ε τ α ν ν ώ ν συμμάχων (παντού τα πάντα!). Ετσι, όταν ο τότε υπουργός των Στρατιωτικών Βύρων Καραπαναγιώτης, διέταξε «να τε­ θούν εις την διάθεσιν του Φρουραρχείου Καίρου» ο αντ/ρχης Γκίκας, ο συγγραφέας κι ένας άλλος ταγματάρχης, «ο διοικητής της 9ης Βρεταννικής Στρατιάς στρατηγός Χολμς... έκαμε παραστάσεις προς τον Ελληνα υπουργόν», ζητώντας την ακύρωση των μεταθέσεων. Ο Υπουργός, όμως, όχι μόνο αρνήθηκε την ξένη επέμβαση, αλλά και «απηγγέλΟη κατά του αντ/χου Γκίκα κατηγορία επί αναμίξει των Βρεταν­ νών εις τας Εσωτερικάς Εθνικάς της Ελλάδος υποθέσεις... και ασφαλώς ούτος Οα παρεπέμπετο εις το στρατοδικείον, αν εν τω μεταξύ δεν εξερρηγνύετο το κομμουνιστικόν κίνημα της 1.4.1944, καταλήξαν εις την εκκαΟάρισιν των ελληνικών δυνάμεων Μ.Α. εκ των κομμουνιστών και των τυχο­ διωκτών» (σελ. 144 - 146). Μ ε ΕΘΝ1ΚΗΝ, πάντα, υπερηφάνειαν, ο συγγραφέας διηγείται πώς ο Ε.Ν.Α. - δηλαδή, οι κ α τ ώ τ ε ρ ο ι αξιωματικοί - ε γ κ ρ ί ν α ν ε ή π α ρ ε μ π ο δ ί ζ α ν ε την ανάθεση διοικήσεων μονάδων σε α ν ώ τ ε ­ ρ ο υ ς αξιωματικούς που δεν ήταν της αρεσκείας-τους! Χαραχτηριστικότερη απ’ όλες, είναι η περίπτωση της «αναθέσεως της Διοικήσεως της 3ης Ορεινής Ταξιαρχίας» στον κ. θ . Τσακαλώτο. Ο τ α γ μ α τ ά ρ χ η ς Καραγιάννης είχε ζωηρές αντιρρήσεις, επειδή «ο σ υ ν τ α γ μ α τ ά ρ χ η ς ούτος δεν μ ο υ (sic) ενέκνεεν εμπιστοσύνην καθώς και εις την μάζαν (sic) των Αξ/κων, διότι δεν ετήρησε μέχρι τούδε σκλ^ράν και άκαμπτον αντικομμουνιστικήν στάσιν...». Τελικά, ο αντιρρησίας υποχώρησε μόνον όταν ο α ν τ ι σ υ ν τ α γ μ α τ ά ρ χ η ς Γκίκας του «εδήλωσε ρητώς ότι αυτός προσωπικώς έχει εμπιστοσύνην εις τον Τσακαλώτον, όστις ήδη έχει διαχωρίσει τας ευθύνας-του έναντι των Δημοκρα­ τικών και των κομμουνιστών»... (σελ. 163). Αλλωστε, και ο κ. Γ κ ί κ α ς είχε οραματιστεί, τον Ιούνιο 1944, να ιδρύσει δ ι κ ή -τ ο υ παραστρατιωτική οργάνωση με τον τίτλο Σ.Α.Ν. (Σύνδεσμος Αξιωματικών Νέων) και είχε αποπειραθεί να μυήσει «πο/.λούς άλλ.ους αξιωματικούς... πλην τινές τούτων, θεωρούντες την ενέργειάν-του ταύτην ως ι δ ι ο τ ε λ ή και κ α τ ε υ θ υ ν ο μ έ ν η ν υ π ό δ ε ξ ιο ύ π ο λ ι τ ι κ ο ύ κ ό μ μ α τ ο ς , π ρ ο ς το ο π ο ίο ν ο ύ τ ο ι α ν τ ε τ ί θ ε ν τ ο , παρέδωσαν το καταστατικόν του Σ.Α.Ν. εις τον τέως Πρωθυπουργόν Τσουδερόν και ετέρας πολιτικός προσωπικότητας...». Και έτσι -κατά τον συγγραφέα- ο Σ.Α.Ν. «έθανεν εν κυοφορία» (σελ. 185), χάρη στις αμοιβαίες καταδόσεις των συνωμοτών... Αντίθετα, ο Ε.Α.Ν. δεν έπαυε ν’ αναπτύσσει ακατάσχετη δραστηρι­ ότητα:

Ο «Ι.Δ.Ε.Α.» ΑΠΟ ΜΕΣΑ

97

«Πολλοί Α ξ/κοί του Ε.Α.Ν., λόγω της υψηλής ποιοτικής-των στάθμης, επεδιώχθη και επετεύχθη να καταλάβωσι κ α ί ρ ι α ς κ α ι σ η μ α ν τ ι κ ά ς θ έ σ ε ι ς παρά τη π ο λ ι τ ι κ ή και σ τ ρ α τ ι ω τ ι κ ή η γ ε σ ί α , ώστε ευχερώς ηδυνάμεθα ν α ε π η ρ ε ά ζ ω μ ε ν ταύτας προς τ ας ε π ι δ ι ώ ξ ε ι ςμ α ς , αίτινες άλλωστε ήταν ανιδιοτελείς, καθαρώς υπηρεσιακοί και εθνικώς συμφέρουσαι» (σελ 182). Ετσι λοιπόν, ο «άδολος» Ε.Ν.Α. έλυνε και έδενε, στρατιωτικά αλλά και π ο λ ι τ ι κ ά (πάντα, όμως, «υπηρεσιακά» και «εθνικά»!)... «έως ότου ο ΙΔΕΑ ανέλαβε να κατευθύνη την δράσιν των αξιωματικών» (σελ. 184, 204) και να συνεχίσει το «απολιτικόν» έργο-τους επί του πατρίου πιά εδάφους... Κ.ΑΤΑ το «1δρυτικόν»-του, ο ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωμα­ τικών) «συνεστήθη εν Αθήναις υπό εν ενεργεία αξιωματικών της ξηράς... την 25.10.1944». Το Ιδρυτικό-του καταφέρεται -φυσικά!- κατά της «συναλλαγής και μικροπολιτικής». Προσθέτει, όμως, π ρ ο φ η τ ι κ ά : «... Πρόσωπα ανίκανα, ύποπτα και εκδηλωθέντα(;) διατηρούν ή κατα­ λαμβάνουν θέσεις. Η σ υ ν ε χ ι ζ ο μ έ ν η α τ ι μ ω ρ η σ ί α ε π α π ε ι λ ε ί ν έα ε γ κ λ ή μ α τ α κ α τ ά τ ο υ Ε θ ν ο υ ς » ( σ ε λ . 2 0 6 ) . Οπερ και εγένετο! Ο «Επτάλογος» (το <«5ογματικόν μέρος του ΙΔΕΑ»), που συνόδευε το «Ιδρυτικόν» είναι, φυσικά, ακραιφνώς εθνικόφρων, μεγαλοϊδεατικός, αντικομματικός, αντικομμουνιστικός. Και προσθέτει: «... 5. Πιστεύω ότι αι Ενοπλοι Δυνάμεις πρέπει να μείνουν όργανα του Εθνους και όχι των πολιτικών κομμάτων. 6. Πιστεύω ότι εις τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων πρέπει να γίνη ευρεία ε κ κ α θ ά ρ ι σ ι ς διά να απομακρυνθούν οριστικώς αξιωματικοί» (διεθνιστές, κομματιζόμενοι, αδρανήσαντες κλπ.) Και είδαμε, πραγματικά, (και θα δούμε πιό κάτω) πόσο έ ξ ω απ’ την πολιτική άφησαν τις Ενοπλες Δυνάμεις και τ ί ε ί δ ο υ ς «εκκαθαρί­ σεις» έγιναν -τη ευγενεί πάντοτε φροντίδι του ΙΔΕΑ...

Η ΗΓΕΣΙΑ του ΙΔΕΑ ήταν συλλογική. Αλλά στις αρχές του 1946, «ερρίφθη η ιδέα ότι θα έπρεπε να παρακαμφθή η αδυναμία της διοικήσεως δια της αναδείξεως Α ρ χ η γ ο ύ του ΙΔΕΑ, προεβλήθη δε αμέσως ως ο πλέον ενδεδειγμένος προς τούτο, ο αντι/χης Γ κ ί κ α ς Σ.». Που, τελικά, και «προεκρίθη, παρά τας διατυπωθείσας εκ πολλών πλευρών α μ φ ι β ο ­ λ ί α ς διά τον χ α ρ α κ τ ή ρ α και τας ι κ α ν ό τ η τ α ς τούτου». Ο επιλεγείς «ασμένως εδέχθη την αρχηγίαν, δια την εξασφάλισιν της οποίος άλλωστε σ υ ν ε χ ώ ς ε ν ή ρ γ ε ι ε κ τ ω ν π α ρ α σ κ η ν ί ω ν , παρά το γεγονός ότι ουδέ καν μεμυημένος ήτο εις τον ΙΔΕΑ».

98

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Αλλά η ανάδειξη του κ. Γκίκα σαν Αρχηγού ιψεγάλα,ς προεκάλεσεν αντιδράσεις εκ μέρους των ιδρυτικών και πολλών άλλων μελών, λόγω ε λ λ ε ί ψ ε ω ς ε μ π ι σ τ ο σ ύ ν η ς προς το πρόσωπόν-του. Ηρχισε να διατυπούται η κατηγορία, ότι ο Γκίκας εδημιούργησε Διοικούσαν Δέσμην εκ ... προσωπικών-του φίλων». Ετσι, όταν ο νέος Αρχηγός έφυγε, το φθινόπωρο του 1946, για την Ουώσινγκτον, σαν Στρατιωτικός Ακόλουθος της εκεί Πρεσβείας, ο ΙΔΕΑ ξαναγύρισε στη συλλογική ηγεσία (σελ. 245-246) και ο κ. Γκίκας στα παρασκήνια... Αυτά... Α λ λ α ο συγγραφέας προσφέρει και άλλα διαφωτιστικά. Ενώ τονίζει πως ο ΙΔΕΑ ήταν «εν παντί και πάντοτε φορεύς του πνεύματος της πει­ θαρχίας και της τάξεως εις το στράτευμα» (σελ. 215), δίνει κομπολόι αποδείξεων του π ώ ς η οργάνωση αντιλαμβανόταν το «πνεύμα» αυτό: • Οπως κι ο Ε.Ν.Α., έτσι κι ο ΙΔΕΑ ήταν οργάνωση σ υ ν ω μ ο τ ι ­ κ ή, «προς αποφυγήν εντοπισμού και εξουδετερώσεώς-της»... «διότι από της στιγμής που θα ενετοπίζετο, θα συνήντα την αντίδρασιν και θα υφίοτατο την πολεμικήν όλων των άλλων πολιτικών και κοινωνικών παραγόντων, οι οποίοι ήτο φυσικόν να θεωρούσι πάσαν μη φιλικήν δύναμιν, ως εμπόδιον εις τους υπ’ αυτών επιδιωκομένους σκοπούς» (σελ. 205, 216). Ολοι, λοιπόν, οι π ο λ ι τ ι κ ο ί και κ ο ι ν ω ν ι κ ο ί π α ρ ά γ ο ν τ ε ς ηταν ι δ ι ο τ ε λ ε ί ς και μόνο ο ΙΔΕΑ απόμενε αδάμας ανιδιοτέλειας... • « // επικοινωνία μεταξύ της Διοικούσης Δέσμης και των Δεσμών Φρουρών και Δεσμών Μονάδων, επετυγχάνετο δια των εις την διάθεσιν της Στρατιωτικής υπηρεσίας μέσων επικοινωνίας, χρησιμοποιουμένου προς τούτο ειδικού κρυπτογραφικού «κώδικος» (σελ. 212). Δηλαδή, ο ΙΔΕΑ ε κ μ ε τ α λ λ ε υ ό τ α ν τα κρατικά μέσα επικοινω­ νίας για τους συνωμοτικούς σκοπούς-του -πράγμα που αποτελεί όχι μόνο πειθαρχικό παράπτωμα, αλλά και ποινικό αδίκημα, με τ’ όνομα «εκμετάλλευσις πραγμάτων διαπεπιστευμένων εις αυτόν (τον στρατιωτικόν) λόγω της υπηρεσίας-του» (άρθρο 120 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα)... • « // προσπάθεια εις το στράτευμα δημιουργίας ο ι α σ δ ή π ο τ ε ά λ ­ λ η ς κ ι ν ή σ ε ω ς ή σ υ ν δ έ σ μ ο υ , θα έπρεπε ν ' αντιμετωπίζηται αμέσως ως προσπάθεια υπονομεύουσα την συνοχήν και την ενότητα του Στρα­ τεύματος...» (σελ. 215). Οι ά λ λ ε ς κινήσεις θα «υπονόμευαν» το στράτευμα, ενώ η κίνηση του ΙΔΕΑ είχε το μ ο ν ο π ώ λ ι ο του πατριωτισμού, του ιδανισμού -και των επικαίρων θέσεων... • «Αξιωματικοί προσκεκολλημένοι μετά φανατισμού και εκδήλως εις

ο «Ι.Α.Ε.Α.» ΑΠΟ ΜΕΣΑ

99

οιονδήποτε πολιτικόν κόμμα, θα έπρεπε να λογίζωνται ε χ θ ρ ο ί του ΙΔΕΑ, και ως εκ τούτου αι κινήσεις και ενέργειαί-των έπρεπε να π α ρ α κ ο λ ο υ θ ώ ν τ α ι σ υ ν ε χ ώ ς » (σελ. 215). Ετσι, ο τόσον εχόμενος της συνοχής του στρατού ΙΔΕΑ, καθιέρωνε το χρέος των αξιωματικών να μεταβάλλονται σε σ π ι ο ύ ν ο υ ς των συναδέλφων-τους!... • Κατέχοντας θέσεις - κλειδιά, κατασκοπεύοντας τους πάντες και επηρεάζοντας την στρατιωτική και πολιτική ηγεσία, ο ΙΔΕΑ κατόρ­ θωνε να δ ι α μ ο ρ φ ώ ν ε ι κατά τις ορέξεις-του την α ν ώ τ α τ η δ ι ο ί κ η σ η των Ε.Δ. -όπω ς διεξοδικά διηγείται ο συγγραφέας (σελ. 226 κ.ε.) Αλλά δεν περιοριζόταν σ’ αυτό: «Εκτός των ενεργειών τούτων, και εις α ν ω ν ύ μ ο υ ς ε π ι σ τ ο λ ά ς ακόμη κατέφυγεν η Διοικούσα Δέσμη προς τα μέλη του Ανώτατου Στρατι­ ωτικού Συμβουλίου, δια να κατατόπιση τούτα επί του π ο ι ο ύ Ανωτάτων και Ανωτέρων Αξ/κών, οι οποίοι εκρίνοντο ύποπτοι δια την καθαρότητα ( sic) των Εθνικών-των φρονημάτων, και είναι γεγονός ότι εις τινας περι­ πτώσεις εδόθησαν αι π ρ έ π ο υ σ α ι λύσεις» (σελ. 225). Ο «εθνικός» σκοπός αγιάζει, βέβαια, όλα τα μέσα, καθαρά ή ακά­ θαρτα, επώνυμα, ανώνυμα ή δυσώνυμα... Α Υ Τ Η η προσήλωση του ΙΔΕΑ στα «εθνικά ιδεώδη» και στα «ηθικά μέσα», τον παρακινεί να περάσει απ’ την ενδοστρατιωτική δραστηρι­ ότητα σε καθαρά (πάντα!) π ο λ ι τ ι κ ή : «Ο ΙΔΕΑ έπρεπε να καταστή το ταχύτερον δύναμις ικανή να εζασφαλίση εις την χώραν π ο λ ι τ ι κ ή ν σ τ α θ ε ρ ό τ η τ α , ε υ ν ο μ ί α ν και Εθνικήν ισχύν, ικανήν να αντιδράση αποτελεσματικώς και αστραπιαίως κατά πόσης Αντεθνικής (Σ.Σ. δηλαδή, αντι-ιδεατικής) ενεργείας» (σελ. 216). Εδώ, φτάνουμε στην «καρδιά του θέματος»: ο «απολιτικός» ΙΔΕΑ, και μόνον αυτός, θα εξασφάλιζε την π ο λ ι τ ι κ ή σταθερότητα κ.λ.π. -με τα δ ι κ ά -τ ο υ κριτήρια, φυσικά, και με τους δ ι κ ο ύ ς - τ ο υ , προπάντων, ανθρώπους. Ολοι οι άλλοι -λαός. Βουλή, κόμματα, ακόμα και η στρατιωτική ηγεσία- δεν άξιζαν να έχουν λόγο, αφού μονάχα ο ΙΔΕΑ σκεοτόταν «εθνικώς». Ενώ «τα διοικούντα κόμματα, λ.όγω τής προ-ιστορίας-των, δ ε ν δ ύ ν α ν τ α ι να α ν τ ι λ η φ θ ώ σ ι το πρόβλημα (sic) και τα ανώτερα στελέχη του στρατεύματος ζώσιν με τας αντιλήψεις του κακού παρελθόντος, των στρα­ τιωτικών κινημάτων και των πολιτικών συναλλαγών» (σελ. 224), -που ήταν, βέβαια, απόλυτα ξένες στον ΙΔΕΑ! Εφ’ ω και έπρεπε α υ τ ό ς ν α κ υ β ε ρ ν ά , έ μ μ ε σ α , τον τόπο, κατά το δοκούν και με τους δοκούντας-του... Και πραγματικά, κ υ β ε ρ ν ο ύ σ ε . Απόδειξη πρώτη: όταν ο ΙΔΕΑ πληροφορήθηκε, τον Απρίλη 1946, πως ο Πλαστήρας είχε -λ έε ι- σκοπό ν’ ανακηρύξει τη Δημοκρατία(;) και να κάνει Δημοψήφισμα, κινητοποίησε

100

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

«τον μηχανισμόν-τοο. ο οποίος δι' όλων-του των δυνάμεων αντέδρασε δια την ματαίωσιν της μελετωμένης βίας»\ Και έτσι, «επείσθη η Κυβέρνηοις, ότι όχι μόνον ο ΙΔΕΑ ήτο πραγματικότης, αλλά και ότι ήτο π α ν ί σ χ υ ­ ρ ο ς »! (σελ. 217 - 218). Απόδειξη δεύτερη: « // Κυβέρνησις Λαϊκών - Φιλελευθέρων με πρωθυπουργόν τον θ . Σοφούλην και η ανάθεσις εις τον στρατάρχην Παπάγον της Αρχιστρατηγίας, δεν δύναται να ισχυρισθή κανείς ότι είναι εξ ολοκλήρου (sic) έργον του ΙΔΕΑ... Αναμφισβήτητον όμως είναι ότι ο ΙΔΕΑ εδημιούργησε το κατάλ­ ληλον κ λ ί μ α , την ευνοΐκήν ατμόσφαιραν και την θερμογόνον πνοήν (sic) εντός της οποίος οι πολιτικοί της χώρας ηγέται έλαβον τας εθνοσωτηρίους αποφάσεις-των»:., (σελ. 260). Απόδειξη τρίτη: Πρίν απ’ τις εκλογές του Μάρτη 1951, ο ΙΔΕΑ «εκινήθη όραστηρίως δια την σ ύ μ π ρ α ζ ι ν των διαφόρων ομοιογενών κομμάτων, άτινα κατήρχοντο εις τας εκ λογάς άνευ ουδεμιάς προοπτικής επιτυχίας, ίνα κατ' αυτόν τον τρόπον αι πολιτικοί δυνάμεις της χώρας συμπήζωσι συν τω χρόνω δύο ή τρία ισχυρά κόμματα, ικανά να διεκδικήσωσι την Ααϊκήν ψήφον προς σχηματισμόν σταθερός αυτοδυνάμου Κυβερνήσεως»... (σελ. 262 - 263). Απόδειξη τέταρτη: ο ΙΔΕΑ «κατέβαλε προσπάθειαν όπως πεισθή ο στρατάρχης Παπάγος να κατέλθη εις την π ο λ ι τ ι κ ή ν , χρησιμοποιούμενων προς τούτο όλων των μέσων άτινα ηδύναντο να επηρεάσουν τούτον, και ιδία του Τ ύ π ο υ τ η ς δ ε ­ ξ ι ά ς »...(σελ. 264). Κατά τα άλλα, η οργάνωση δεν είχε κ α μ ι ά σ χ έ σ η μ ε την πολι­ τική και με τα επάρατα κόμματα... Α Λ Λ Α ο ΙΔΕΑ δεν αποσκοπούσε μόνο στην έ μ μ ε σ η διακυβέρ­ νηση του τόπου. Αντιμετώπιζε και την άμεση -γ ια τον «ιερό σκοπό» πάντα... Λέει λ.χ. ο Γ. Καραγιάννης: «Εις την περίπτωσιν τούτην (του εμφυλίου πολέμου), ο ΙΔΕΑ, δια την Σωτηρίαν της Πατρίδος, εξαναγκάζεται να αναμιχθή εις την πολιτικήν ως ρ υ θ μ ι σ τ ι κ ό ς π α ρ ά γ ω ν , εκ των παρασκηνίων. Αι λύσεις ήσαν δύο: Η να α ν α λ ά β η ο ΙΔΕΑ δια δ υ ν α μ ι κ ή ς ε ν ε ρ γ ε ί α ς τ η ν ε υ θ ύ ­ ν η ν τ η ς δ ι α χ ε ι ρ ί σ ε ω ς τ ω ν Ε θ ν ι κ ώ ν ζ η τ η μ ά τ ω ν , ή να μεσολαβήση μεταξύ των εθνικοφρόνων κομμάτων όπως... συνεργασθώσι... Εκ των δύο τούτων λύσεων προεκρίθη η δευτέρα, τ η ς π ρ ώ τ η ς π α ρ α μ ε ι ν ά σ η ς ω ς λ ύ σ ε ω ς ε σ χ ά τ η ς α ν ά γ κ η ς » (σελ. 252 253). Α υ τ ή η «εσχάτη ανάγκη» στάθηκε πάντα η πρόφαση όλων των «προνουντσιαμέντων» κι όλων των δικτατοριών, κι α υ τ ή χρησιμοποιήθηκε σαν «δικαιολογία» τόσο του πραξικοπήματος της 31.5.1951, όσο και του αθλήματος της 21.4.1967.

ο «Ι.Α.Ε.Α.» ΑΠΟ ΜΕΣΑ

101

Για το πρώτο, που επικεφαλής-του ήταν ο Ταξίαρχος Χριστέας, ο συγγραφέας ισχυρίζεται πως «απέβλεπεν αποκλειστικώς και μόνον εις τον εξαναγκασμόν της Κυβερνήσεως (sic) όπως διατηρήση τον στρατάρχην Παπάγον εις την Αρχιστρα­ τηγίαν προς περιφρούρησιν του Στρατεύματος και της πολιτικής» (sic)... Διατείνεται, ακόμα, πως το πραξικόπημα δεν ήταν «πράξις βίας του ΙΔΕΑ», παραδέχεται όμως ότι «απεφασίσΟη παρ' αξιωματικών π ο λ λ ο ί τ ω ν ο π ο ί ω ν α ν ή κ ο ν ε ι ς τ ο ν Ι Δ Ε Α καί τινες τούτων (sic) ουδεμίαν σχέσιν είχον μ ετ' αυτού» (σελ. 273) Γιά νά πείσουν, μάλιστα, τήν κοινή γνώμη «περί του πατριωτισμού-των», οι ΙΔΕΑτες διοχέτευσαν σε πρωινή εφημερίδα της Δεξιάς «το αναγκαίον υλικόν», που δημοσιεύτηκε με τον τίτλο «Το Απόρρητον Αρχείον του ΙΔΕ Α »' και έτσι επείσθη το πανελλήνιον ότι η οργάνωση ήταν «μία αγαθοποιός εις το Στράτευμα δύναμις» (σελ. 269). «Κάπως» διαφορετική γνώμη, όμως, είχε το βούλευμα (Ιανουάριος 1952), που παρέπεμψε τους δράστες της στάσης στο Στρατοδικείο: Τα μέλη του ΙΔΕΑ, λέει, «επεδίωκον την "εκκαϋάρισιν", την "εξυγίασνιν" του Στρατεύματος, βάσει των ιδικών-των κριτηρίων προς ε ξ υ π η ρ έ τ η σ ι ν τ ω ν ι δ ί ω ν α υ τ ώ ν η θ ι κ ώ ν κ α ι υ λ ι κ ώ ν σ υ μ φ ε ρ ό ν τ ω ν .. . Η Οργάνωσις απόβλεπε και εις την αύξησιν των δυνάμεών-της, ώστε να καταστή ούτω ικανή να επηρεάζη και να δ ι ε υ θ ύ ν η όχι μόνον την στρατιωτικήν αλλά και την π ο λ ι τ ι κ ή ν κατάστασιν της χώρας»... (Εις άκρως απόρρητον εγκύκλιόν-της του Απριλίου 1949 τονίζεται ότι) « μ ί α λ ύ σ ι ς υ π ά ρ ­ χ ε ι μ ό ν ο ν ... η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΟ Υ ΙΔΕΑ...». Τό δυστύχημα είναι πως η τότε κυβέρνηση έδειξε (και αυτή!) ασυγ­ χώρητη επιείκεια στους στασιαστές, τους αμνήστευσε -και, σε λίγο, οι «πρωταίτιοι» του 1951 έπαιρνα»· ,/ετικές θέσεις στο στρατό! Α υ τ ή ακριβώς η μακροθυμία -όπως έγραφε, προχτές, ο ταξίαρχος Δ. Οπρόπουλος- έδωσε στον Παπαδόπουλο (που «σαν μέλος του ΙΔΕΑ, είχε συμπράξει στο κίνημα εκείνο») την «ιδέα της καταλήψεως της εξουσίας με την βία, διότι είδε πώς λειτούργησε ο μηχανισμός του κινήματος εκείνου και πόσο εύκολα κατε/^φθησαν οι αρχές. Και κυρίως δ ι ό τ ι έ μ ε ι ν α ν α τ ι μ ώ ρ η τ ο ι ο ι δράστες του κινήματος και μάλιστα ημείφθησαν και κατέλαβον εν συνεχεία σπουδαίας θέσεις»2... Δ ε ν υπάρχει Ιστορία -λ έν ε- υπάρχουν ιστορικοί, που προβάλλουν τα γεγονότα και τα χρωματίζουν σύμφωνα με τις ιδέες, τα πάθη-τους 1. *ΑκρόκοΙις*, Ιούλιος - Σεπέμθριος 1951. 2. «Βήμα» 25.5.1975.

102

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

και, σε τελευταία ανάλυση, με τις κοινωνικές τοποθετήσεις και συμφέροντά-τους. Αυτό δεν εμποδίζει τον αναγνώστη να βλέπει μεσ’ απ’ τις γραμμές όσα ο «ιστορικός» θα ήθελε ν’ αποσιωπήσει ή να εξωραΐσει. Να βλέπει λ.χ., στην περίπτωση τούτη, το π ν ε ύ μ α που γέννησε Kat εξέθρεψε τον ΙΔΕΑ -το πνεύμα του μανιχεϊσμού και του φατριασμού, της μισαλλοδοξίας και της παντογνωσίας, που, τελικά, ταυτίζει το Εθνος με το Στρατό, θεωρώντας όλους τους άλλους σαν ανάξιους πολίτες, και ανάγοντας τους «ημέτερους» σε εκπροσώπους του «τελείου και του εζιδανικευμένου». Με το πολύ π ρ α κ τ ι κ ό απο­ τέλεσμα, την εξυπηρέτηση των καθαρά επαγγελματικών και παρατα­ ξιακών σ υ μ φ ε ρ ό ν τ ω ν - τους. Συχνά, άλλωστε, οι αναλύσεις και τα συμπεράσματα του «ιστορι­ κού», κοιταγμένα μεσ’ απ’ το πρίσμα νεώτερων εμπειριών, φωτίζουν και τα «παρελθόντα» και τα παρόντα με σαρδονικό κι ανελέητο φως. Έ τσι γίνεται και με τον «ιστορικό» του ΙΔΕΑ, που γράφει στον Επί­ λογο του θιθλίου-του: «Τα μαστίζονται τας ενόπλους δυνάμεις πολιτικά κ ι ν ή μ α τ α του παρελ.Οόντος, ανήκουσιν πλέον εις την ι σ τ ο ρ ί α ν και το έδαφος εις αοτάς είναι π ά ν τ η α κ α τ ά λ λ η λ ο ν δια την ανάπτυξιν του π α ρ α γ ο ν τ ι σ μ ο ύ . Αι ένοπλοι δυνάμεις έχωσι γίνει ό ρ γ α ν ο ν τ ο υ Ε θ ν ο υ ς ε ι ς τ η ν δ ιά Ο ε σ ιν τ ω ν ε κ ά σ τ ο τ ε ν ο μ ί μ ω ν Κ υ β ε ρ ν ή σ ε ω ν » (σελ. 273). Χάρη στον αγαθοποιό σπόρο του ΙΔΕΑ, το 1967 έδειξε πόσο σοφή και σωστή ήταν η προφητεία του 1952... [1.6.1975]

Η ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ Για να εισβάλει η βασιλική καμαρίλα «Οι βασιλείς δεν "γεννιούνται". Κατασκευάζονται απ' τήν ομαδική παράκρουση». GEORGE BERNARD SHAW

ΕΝ χρειαζόταν προφητική ικανότητα για να μαντέψει κανένας πως οι θρονολάτρες-μας δεν θα συνετίζονταν απ’ τον κόλαφο του Δημοψηφίσματος και δεν θα ενωτίζονταν το μάθημα που τους έδωσε ο ελληνικός λαός. Στοιχειώδης λογική και στοιχειωδέστερη γνώση της Ιστορίας-μας (και της ιστορίας - τ ο υ ς) υπαγόρευε αυτά που γράψαμε, μιά μόλις εβδομάδα μετά το Δημοψήφισμα1 και που άς μας επιτραπεί να παραθέσουμε: « . . . Γιατί -μη γελιόμαστε- τόσο ο έκπτωτος όσο κι οι οπαδοί-του δέν Οά καταθέσουν τα όπλα, δεν θα υποταχθούν στην απόφαση της πλειοψηφίας, δεν θα παραδεχθούν ποτέ πως "ετερματίσθη οριστικώς η εκκρεμότης του πολατειακού" (όπως. σωστά, είπε ο Πρωθυπουργός)... θα κινήσουν γη και ουρανό για να κρατήσουν "ζεστό" το θέμα, για να συδαυλίζουν τα πάθη, τα "αισθήματα" και τα συμφέροντα των ζηλωτών του θρόνου, για να υπο­ νομεύσουν την ειδεχθή Δημοκρατία που τους τον στέρησε, για να εγγρά­ ψουν "υποθήκη" σε μελλοντική αναρρίπιση του καθεστωτικού καρκινώμα­ τος... Αλλά οι καθαροί, φανεροί πολιτικοί αγώνες δεν ήταν ποτέ το "φόρτε" της μοναρχίας. Ξέρει, άλ/.ωστε, πόσο λίγο "ισχύς-της" είναι "η αγάπη του λαού". Γ ι’ αυτό και πολύ μεγαλύτερη επίδοση είχε πάντα στις παρασκηνιακές μηχανορραφίες και στα δόλια πραξικοπήματα...». Και τ έ τ ο ι ο , ακριβώς, ήταν το «πραξικόπημα» της περασμένης Τρίτης, που «μεθοδεύτηκε» απο μιά φούχτα μοναρχολατρών της «Νέας Δημοκρατίας», για να επιτραπεί «συνταγματικά» στα μέλη της

Δ

\.*Βήμαμ. 15.12.1975.

104

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

τέως δυναστείας των δυναστών-μας «να καταλαμβάνουν δημοσίας θέσεις και να εκ/χγωνται εις αιρετά αξιώματα». Ούτε η Κυβέρνηση κι η «Νέα Δημοκρατία» -ελπίζουμε-, ούτε η Αντιπολίτευση -πιστεύουμε- θα είναι «περήφανες» γι’ αυτή την «εξ υφαρπαγής» καταψήφιση της τροπολογίας του άρθρου 111 -καταψή­ φιση, που αποτελεί ο ι κ τ ρ ό δ ι α σ υ ρ μ ό τ ο υ Κ ο ι ν ο β ο υ λ ί ο υ και γ ο ε ρ ή π ρ ο σ β ο λ ή κατά της πρόσφατης λ α ϊ κ ή ς ε τ υ μ η ­ γ ο ρ ί α ς - αφού μια μ η δ α μ ι ν ή μ ε ι ο ψ η φ ί α , με α π α τ η λ ό τ έ χ ν α σ μ α , κ α τ α π ά τ η σ ε ανερυθρίαστα την πανηγυρικά εκ­ φρασμένη λαϊκή θέληση και τοποθέτησε μιά βραδυφλεγή ν ά ρ κ η στο πολίτευμα που έχει προκρίνει η σ υ ν τ ρ ι π τ ι κ ή π λ ε ι ο ψ η φ ί α των Ελλήνων. Οι μόνοι που θα «καμαρώνουν», θα είναι οι ευάρι­ θμοι αυλόφρονες - που έχουν, άλλωστε, συνηθίσει, απο πάντα, να « κ λ έ π τ ο υ ν τ η ν ν ί κ η ν » 3 με τα νόθα δημοψηφίσματά-τους και με τ' άνομα πραξικοπήματά-τους. Δ υ ο «επιχειρήματα» επιστράτευσαν οι θρονομανείς της μεταμεσο­ νύκτιας «συζήτησης»-, που ήταν, ουσιαστικά, μονόλογος βασιλοφροσύνης, και πάσης άλλης- φροσύνης: Α) Η διάταξη (που απαγορεύει στα μέλη της τέως δυναστείας να καταλάβουν κλπ.) είναι, λέει, «αντισυνταγματική», επειδή «διαταράσσεται η δημοκρατική ι σ ό τ η ς των πολιτών», αφού τα μέλη κλπ. «διατη­ ρούν την ελληνικήν ιθαγένειαν και δεν παύουν να είναι απλοί Ε λ λ η ν ε ς π ο λ ί τ α ι ίσοι προς ίσους, όπως όλοι-μας»! Αλλά π ό τ ε οι μονάρχες-«μας» θεώρησαν τον εαυτό-τους ί σ ο με τους «υπηκόους»-τους; Αφήνουμε τον Οθωνα, που είχε αυτοχρισθεί « ε λ έ ω θ ε ο ύ βασιλεύς των Ελλήνων»... Μήπως, όμως, κι ο Κωνσταν­ τίνος (ο πρώτος) δεν ισχυριζόταν3 ότι «προκειμένου περί μεγάλων ζητη­ μάτων» ήταν «υπεύθυνος μόνον ε ν ώ π ι ο ν τ ο υ θ ε ο ύ » ; Μήπως κι οι άλλοι όλοι δεν μιλούσαν για το λαό-«τ ο υ ς» και δεν φέρνονταν σαν να ήταν κτήμα-τους; Μήπως κι Κωνσταντίνος (ο μικρός), ακόμα και στο «αντιστασιακό»(!) διάγγελμά-του της 13.12.1967, δεν προειδοποι­ ούσε τον «/χιόν-του» ότι «δεν θα α ν ε χ θ ή πλέον ουδεμίαν α ν υ π α ­ κ ο ή ν ή παρεκτροπήν, ήτις θα π α τ α χ θ ή α μ ε ι λ ί κ τ ω ς » ; Και μόνο όταν εκλιπαρούσε την ψήφο των Ελλήνων απ’ την τηλεόραση, φόρεσε υποκριτικά το «ράσον της μετανοίας» και, δακρυροών χαμαιλέων, θυ­ μήθηκε ξαφνικά πως είμαστε «συμπατριώται-του»! Κι αλήθεια: π ώ ς και π ό σ ο «συμπατριώται»-του; Ε λ λ η ν ε ς , βέβαια, δεν ήταν και δ ε ν έ γ ι ν α ν π ο τ έ οι Βιττελσβάχοι και οι 2. Πλουτάρχου, Αλέζανίρος. 31. 3. ·Πιιχρίς*. 7.10.1916. Εφημ. Συζητήσεων Βουλής, 31.3.1932, Γ. Βεντήρη, Η ΕΧλάζ του 1910- 1920. Αθήνα, 1931 τομ. Β! σε. 20.

Η ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ

105

Γλυξθούργοι, αφού στις φλεθες-τους δεν ρέει ούτε σταγόνα αίμα ελ­ ληνικό. Οι Ελληνες, οι α λ η θ ι ν ο ί , δεν κάνουν φυλετικές διακρίσεις -δέχονται, ακόμα και ξ έ ν ο υ ς (όπως οι «μονάρχες-μ α ς») σαν πολί­ τες αυτού του τόπου. Απ’ τα πολύ παλιά χρόνια, «Ελληνες καλούνται οι της παιόεύαεως της ημετέρας μετέχοντες»*- ο χ ι όμως κι εκείνοι που μας π α ί δ ε ψ α ν και μας δ υ ν ά σ τ ε ψ α ν , απο πατέρα σε γιό κι εγγονό, «κληρονομικά) τάχα δικαίω», για να μας εκμεταλλεύονται και να μας εμπορεύονται στους εκάστοτε (εικονικούς) προστάτες-μας και (πραγματικούς) προστάτες-τ ο υ ς... Για ν’ αποτραπεί, ακριβώς, η αναβίωση της δυναστείας με της «ελ­ ληνικής ιθαγενείας» τη σοφιστεία, είχαμε προτείνει, στο άρθρο εκεί­ νο, ν' α π α γ ο ρ ε υ θ ε ί η ε π ά ν ο δ ο ς του «τέως», έστω και σαν α π λ ο ύ ι δ ι ώ τ η , και να επαναληφθεί το Ψήφισμα της 25.3.1924 της Δ’ Συντακτικής Συνελεύσεως, που «έχουσα προ οφθαλμών τα δ ε ι ν ά που επεσώρευσεν εις το Εθνος η δυναστεία των Γλυζβούργων», α π α γ ό ρ ε υ σ ε σ ’ όλα τα μέλη-της « τ η ν ε ν Ε λ λ ά δ ι π α ρ α μ ο ν ή ν » . Αν είχε γίνει το στοιχειώδες εκείνο, θα είχαμε αποφύγει το δυσώδες ετούτο... Β) Η διάταξη -είπαν οι αυλοπρεπείς- είναι κα\ « η θ ι κ ώ ς α π α ­ ρ ά δ ε κ τ η , διότι αποτελεί μ ο μ φ ή ν κατά της βασιλικής οικογενείας», που τα μέλη-της «υπέστησαν θ υ σ ί α ς υ π έ ρ τ ο υ έ θ ν ο υς, και κυ­ ρίως ο βασιλεύς Κωνσταντίνος, ο οποίος υπήρξεν ο π ρ ώ τ ο ς α ν τ ι ­ σ τ α σ ια κ ό ς » ! Τη «συνταγματολογία», δηλαδή, διαδέχθηκε η φαιδρολογία. Γιατί π ο ι έ ς -μπορούν να μας πουν;- ήταν οι «θυσίες» της οικογένειας αυ­ τής «υπέρ του έθνους»; Οι δ ι χ α σ μ ο ί κι οι αδελφοκτόνοι σ π α ρ α γ μ ο ί κι οι ε π α ν α σ τ ά σ ε ι ς , που α υ τ ο ί προκάλεσαν με τις αυταρχίες-τους και τις ασχημίες-τους και τις προδοσίες-τους; Οι δ ι α σ τ ρ ο φ έ ς του Συντάγματος (1862-75, 1915-16) και οι κ α τ α ­ σ τ ρ ο φ έ ς του έθνους (1897, 1922), που απεργάστηκαν με τις ακηδίες-τους, τις ατασθαλίες-τους και τις αφροσύνες-τους; Οι βασιλι­ κές δ ι κ τ α τ ο ρ ί ε ς που μας επιβάλανε (1936) και τα βασιλικά π ρ α ξ ι κ ο π ή μ α τ α που τόσο μας προσβάλανε (1965); Τα στασι­ αστικά κινήματα που κάλυψαν (21.4.1967) και τα οπερεττικά «αντικινήματα» που τους αποκάλυψαν (13.12.1967); Η μήπως «θυσία υπέρ του έθνους» είναι η μυθώδης, για την Ελλάδα, π ε ρ ι ο υ σ ί α των 9 δισε­ κατομμυρίων που σώρευσαν - όχι, βέβαια, απ’ το «υστέρημά»-τους, αλλ’ απ’ το υστέρημά-μ α ς; Κι αν οι θρονόπληκτοι ξεχνάνε (ή θέλουν να ξεχνάνε) τα όσα, αμέ­ τρητα κι ατράνταχτα, έχουν γραφτεί για τους άθλους και τις αθλιότη4. Ισοκράτης, Πανηγυρικός, ίο.

106

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

τες των «βασιλέων-μας», δεν διαβάζουν όσα, σ ή μ ε ρ α , γράφονται από πρόσωπα αδιάβλητα, ακόμα και με τα δικά-τους κριτήρια; Για την «παράδοση» λ.χ. «του οίκου του Κωνσταντίνου (που) είχε δημι­ ουργήσει εσφαλμένη - α ν τ ι σ υ ν τ α γ μ α τ ι κ ή - αντίληψη γύρω απο τη σχέση του Ανωτάτου Αρχοντος... πρός τας ενόπλους δυνάμεις»6... Για το « π ρ ο ν ό μ ι ο ν ε π ι λ ο γ ή ς τ η ς η γ ε σ ί α ς τ ω ν Ε .Δ . α π ο το σ τ έ μ μ α , αποτέλεσμα του οποίου υπήρξε να εκτιναχΟώμεν διαδοχικώς όλοι όσοι είμεθα επικίνδυνοι εις την ευνοουμένην χούντα λόγω κύρους, επι­ βολής και αποφασιστικότητος»... ενώ, παράλληλα, «διωρίζοντο σ τ ά ­ σ ι μ ο ι , σ υ μ π λ ε γ μ α τ ι κ ο ί κ α ι δ ε ι λ ο ί αξιωματικοί α ρ χ η γ ο ί τ ω ν Ε π ι τ ε λ ε ί ω ν » * . . . Για την «άνδρωσιν, εξάπλωσιν και ισχυροποίησιν της ε θ ν ο κ τ ό ν ο υ π α ρ α κ ρ α τ ι κ ή ς ο ρ γ α ν ώ σ ε ω ς των πραξικοπηματιών απο του Νοεμβρίου '59 μέχρι της 21.4.67 (που) οφείλεται εις την η γ ε τ ι κ ή ν α ν ι κ α ν ό τ η τ α τ ω ν ε κ ά σ τ ο τ ε α ρ ­ χ η γ ώ ν το υ Γ Ε Σ » 7... ...Για τη «μεγάλη-μας μάνα», τη Φρειδερίκη, που ήταν «στενή φίλη του τότε διευθυντή της C1A, Αλλεν Ντάλλες» και που περιφρονούσε τους διπλωμάτες, ε νω «είχε μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η ε μ π ι σ τ ο σ ύ ν η σ τ η C I A » B -στην CIA, που πράκτορές-της ήταν οι απριλιανοί πραξικοπηματίες. ΓΓ αυτό και, συνεπής στις αντιλήψεις-της, η «ηρωική βασιλομήτωρ», όταν ο γιός-της δίσταζε, την 21.4.1967, να υπογράψει το διάταγμα που κήρυττε τον Στρατιωτικό Νόμο, τον «διάταξε» γερμανικά: « Π ά ψ ε κ ι υ π ό γ ρ α ψ ε ! » ( «Halt’s Maul und unterschreib!»)9... ...Για τη σκευωρία του ΑΣΠΙΔΑ, που χαλκεύθηκε απ’ τη χούντα, την CIA και τ' α ν ά κ τ ο ρ α ,0... ...Για το Ιουλιανό βασιλικό πραξικόπημα του 196S, που καταράκωσε την πολιτική μας ζωή με το « π ρ ω τ ο φ α ν έ ς » φαινόμενο «να εγκαταλείπουν το κόμμα-των και τον αρχηγόν-των κορυφαία στελέχη μ ό ν ο ν κ α ι μ ό ν ο ν την ώραν που τους καλεί ο Α ν ώ τ α τ ο ς Α ρ χ ω ν δια να τους κάμη π ρ ω θ υ π ο υ ρ γ ο ύ ς » . . . «Και το χειρότερον -πολύ κακό μάθημα πρός την νέαν γενεάν...- είναι ότι η απόσπασις βουλευτών (απ’ την Ε.Κ.) έγινε με ε ξ α γ ο ρ ά ν σ υ ν ε ι δ ή σ ε ω ν . . . και με άλλα α κ α τ ο ­ ν ό μ α σ τ α μ έ σ α » " ... Π ο ι ό ς , βέβαια, τους εξαγόρασε, π ο ι ό ς είχε τα μ έ σ α και το σ υ μ φ έ ρ ο ν να τους εξαγοράσει, δεν χρειάζε­ ται να τον κατονομάσουμε... 5. Παν. Κανελλόχουλος. Πώς εφβάααμε στην 21η Αχριλίου. εφ. ·ΚαΟημιρινή». 4.6.1975. 6. Αντιστρ. ε.α. Κ. Πακαγεωργόκουλος (άλλοτε αρχηγός της ΚΥΠ). Γράμμα-του, ο.*., 25.5.1975. 7. Αντιστρ. ε.α. Αθ. Λασχιάς, Γράμμα-του, ο.κ., 29.5.1975. 8. Lawrence Stem (αμερικανός δημοσιογράφος). ·Βήμα» 4.6.75. 9. Περ. .Spiegel.. 1.5.1967. 10. Βλ. Ευντ/χη ε.α. Δ. Χονβροκούκη, Ο Γολγοθάς της Ελληνικής Δημοκρατίας. Μκουκουμάνης, Αθήναι, 1974. Euv/χη ε.α. Αλ. Παχαχέτρο\>.*Βήμα*. 25.5.1975. 11. Παν. Κανελλόχουλος. ο.χ., 27.5.1975.

Η ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ

107

...Για τον «δημοκράτη βασιλιά» που, στις 21.4.67, μιλώντας στο ΓΕΣ για τους πραξικοπηματίες, τους χαρακτήρισε « π ι σ τ ο ύ ς αξιωματι­ κούς. α φ ο σ ι ω μ έ ν ο υ ς εις την π α τ ρ ί δ α και εις α υ τ ό ν » (σημασία, φυσικά, είχε μ ό ν ο το τελευταίο) και «κινηΟέντας απο α γ ν ά π α ­ τ ρ ι ω τ ι κ ά α ι σ θ ή μ α τ α » ! '2... ...Για τους « α υ λ ι κ ο ύ ς παράγοντες» που, το Νοέμβρη 1967, μ α ­ τ α ί ω σ α ν κυβέρνηση εθνικής ενότητας, επειδή « ε φ ο β ή θ η σ α ν ότι παρομοία λύσις συνέδεε την μεταβολήν με τον Κ. Κ α ρ α μ α ν λ ή ν και τούτο τους ήτο α ν υ π ό φ ο ρ ο ν , ώστε επροτίμησαν, αντί της διαδικα­ σίας αυτής, το κίνημα της 13 Δεκεμβρίου»'3... ...Για τον «πρώτο αντιστασιακό» που, καθώς ομολογούσε στο διάγγελμά-του της 13.12.67, δ ε ν είχε ζητήσει την κ α τ ά ρ γ η σ η της δικτατορίας, αλλά τον « α ν α σ χ η μ α τ ι σ μ ό ν » (και μ ό ν ο !) «της Κυβερνήσεως, απηλλαγμένης όμως των ακραίων στοιχείων, τα οποία δεν εγγυώνται ομαλών εξέλιξιν»!... Και που εξομολογήθηκε, αργότερα, στον Αμερικανό δημοσιογράφο C. Sulzberger, την π ρ α γ μ α τ ι κ ή αιτία του κινήματός-του: «Εκείνες τις ημέρες, επρόκειτο ν’ α π ο σ τ ρ α τ ε υ 0 ο ύ ν ανώτατοι αξιωματικοί π ι σ τ ο ί σ τ ο ν θ ρ ό ν ο » . (Δηλαδή, η α π ο σ τ ρ α τ ε ί α τον έκαιγε, ό χ ι ή δ ι κ τ α τ ο ρ ί α . . . ) 14. Και που α ν τ ι σ τ ά θ η κ ε , τόντις, στον... πειρασμό ν’ αρνηθεί (ως όφειλε) την παχυλή β α σ ι λ ι κ ή χ ο ρ η γ ί α , κι αντιστάθηκε μάλιστα τόσο ερρωμένως, ώστε τ η ν ε ι σ έ π ρ α τ τ ε κανονικότατα ως την ημέρα του εκθρονισμού-του... Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Ι, όμως, απειλή για τη Δημοκρατία, η επιστροφή του ασώτου σαν απλού ιδιώτη; «Μόνο οι αφελείς κι οι εΟελότυφλοι -λέγαμε στο άρθρο εκείνο- δεν μαντεύουν τί ε π ι δ ι ώ κ ε ι η νοσταλγική αυτή παλιννόστηση: το ενδιαίτημα του "ιδιώτη - βασιλιά " 0α γίνει πόλος έλξης κάθε αντιδημοκρατικού, αντι­ λαϊκού στοιχείου, ά ν τ ρ ο ο υ ν ω μ ο σ ί α ς για τη ναρκοθέτηση της Δη­ μοκρατίας, εστία ραδιουργιών για την πρόκληση ενός καινούργιου διχα­ σμού... Κάθε ματαιόδοξος, κάθε αρχολίπαρος, κάθε κερδομανής, κάθε ανί­ κανος "αδικημένος", θα βρίσκει φιλόξενη στέγη και ευήκοον ους στον "πιο μεγάλον αδικημένον". Κι όλοι μαζί θα βυσσοδομούν για ν’ ανατρέφουν τη Δημοκρατία και για να ξαναπάρει εκείνος τα φανταστικά "δικαιώματά"τ ου, που θα δώσουν σ ' αυτούς δικαιώματα υλικό τα τα»... Πολύ περισσότερο τ ώ ρ α , που ο «τέως» θα έχει το συνταγματικό(!) δικαίωμα να «εκλεγεί αιρετός άρχων» και -γιατί ό χι;- Αρχών Ανώτα­ 12. ΚαταΜσιις υκασκιστών-του, ·Βήμα*. 3.6.1975. 13. ·ΑκρόχοΧΐζ>, 24.5.1975. Το άρθρο αυτό, δηλαδή, δημοσιεύτηκε μια Εβδομάδα κρίν οι αυλόφιλοι της «Νέας Δημοκρατίας» διατρανώσουν, με τη σκευωρία-τους, την αφοσίωσήτους στην Αυλή. κου ο αρχηγός-τους της ήταν α ν υ π ό φ ο ρ ο ς ! . 14. C. Sulzberger.

108

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

τος... Πολύ περισσότερο τ ώ ρ α , που -απο κοινού συμφέροντος κι­ νούμενοι- οι εργώδεις οπαδοί-του συνεταιρίζονται με τους ερεβώδεις οπαδούς της δικτατορίας, για ν’ αποσπάσουν την αμνηστία και να ξαναρπάξουν την εξουσία... («Σύντομα θα δημιουργηθεί βασιλική παράταζις» -είπε, χαρακτηριστικά, ένας μοίραρχος της Θεσσαλονίκης κατη­ γορούμενος για βασανιστήρια- «και τέτοιοι δυναμικοί άντρες» -σαν τον χουντικό τέως δήμαρχο Α ιγινίου- «μας χρειάζονται»15. Και βέβαια τους χρειάζονται, αφού τ ό σ ο ταιριάζουν κι αφού για τα ί δ ι α «ιδα­ νικά» εργάζονται). Αν, όμως, ψηφίσει ο λαός τον άλλον «τέως» για βουλευτή, ας πούμε, ή και για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δεν θα πρέπει να σεθασθούμε τη θέλησή-του; Το δίχως άλλο - αν η θέλησή-του είναι γ ν ή σ ι α, αν το αντιμοναρχικό 70% μετατραπεί π ρ α γ μ α τ ι κ ά σε «κωνσταντινικό». Ξέρουμε, όμως, π ώ ς νοθεύονται οι εκλογές, π ώ ς εκμαιεύονται τα δημοψηφίσματα, π ώ ς χαλκεύονται τα πραξικοπήματα, βασιλικά και μη. Ξέρουμε πώς επανέρχονται οι έκθρονοι με 97% (1935), πως «εγκρίνονται» οι έκνομοι με 92" „ (1968). και πώς τα εισερχόμενα ΟΧΙ μετα­ μορφώνονται σ ’ εξερχόμενα ΝΑΙ... Παράδειγμα, συγγενικό και πολύ εύγλωττο: ο Ναπολέων Γ', ο πολ­ λαπλά κινηματίας, που καμωνόταν (κι αυτός) το «δημοκράτη», που εξαπάτησε τους .Γάλλους και τον ψήφισαν βουλευτή και Πρόεδρο της Δημοκρατίας, και που με πραξικοπήματα και δημοψηφίσματα αναγορεύθηκε αυτοκράτωρ! Γιατί να μην κάνει το ίδιο κι ο «δικός-μας» που έχει, μάλιστα, περισσότερους τίτλους, αφού είναι «κατ’ ευθείαν απόγονος του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου»; Τί σημασία έχει αν ο Ναπολέων Γ' οδήγησε τον τόπο-του στο όνειδος του 1870, κι ο Κωνσταντίνος ΙΓ’ στον όλεθρο του 1967; Σημασία έχει να μη θιγεί η «δημοκρατική ισότης» που η δυναστεία τόσο τη σεβάστηκε, σημασία έχει να μην αποδοθεί «μομφή» στην άμεμπτη οικογένεια που τόσο πολύ μας νοιάστηκε... Ο α ΟΙ ευθύνονται για το προχτεσινό έκτροπο: η Κυβέρνηση, που με τις αποπνικτικές προθεσμίες-της για την ψήφιση του Συντάγματος οδήγησε στη «λαχανιαστή» συζήτησή-του, και που με την εμμονή-της σε διατάξεις κραυγαλέα αντιδημοκρατικές προκάλεσε την αποχή της Αντιπολίτευσης... Το Προεδρείο της Βουλής, που συνέργησε να «κρα­ τηθεί» η επίμαχη διάταξη 7 ώρες και να συζητηθεί τα χαράματα... Ο υπουργός της Δικαιοσύνης, που δεν υπερασπίστηκε, όσο όφειλ£, την επίμαχη τροπολογία, ενω ήξερε πως εκφράζει τη συντριπτική πλειοψηφία των βουλευτών, και του λαού... Η Αντιπολίτευση, τέλος, που, με την αποχή-της, άφησε ασύδοτη την Πλειοψηφία (και εδώ, τη μει­ 15. ·Νία>. 29.5.1975.

Η ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ

109

οψηφία της πλειοψηφίας!), σ’ αυτό το θέμα και σ’ άλλα όχι λιγότερο καίρια, έτσι ώστε ν’ ανατρέπονται, α σ υ ζ η τ η τ ί και απνευστί, ακόμα και άρθρα που η ίδια η Συμπολίτευση είχε ψηφίσει... Ο ΐ Ελληνες απολάκτισαν τη μοναρχία απ’ τη μεγάλη πύλη του μόνου αδιάβλητου Δημοψηφίσματος της ιστορίας-μας. Οι θρονοδιάκονοι κατάφεραν, με μιά διαβλητή ψηφοφορία, ν’ ανοίξουν στα τείχη της Δημοκρατίας μια Κερκόπορτα για να περάσει ο «Παλαιολόγος»τους... Οι Ελληνες τον έδιωξαν με το καταυγάζον φως της μέρας. Οι Εφιάλτες της «Νέας Δημοκρατίας» έδρασαν στο σκότος της νύχτας «κλεπτών yap η νυζ, της αλήθειας δε το φως»'*. Αυτή η αλήθεια πρέπει να ξανάρθει στο φως. Αν η Βουλή, τα κόμ­ ματα, η κυβέρνηση έχουν κάποιον αυτοσεβασμό και κάποιο σεβασμό στο λαό που τους τίμησε, πρέπει με κάθε τρόπο ν’ ακυρώσουν το «πραξικόπημα» υπέρ της δυναστείας που τόσο μας ατίμωσε... [8.6.1975].

16. Ευριπίδης, Ifiyeraa ev Ταύρον;, σι. 1026.

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ Αντιδημοκρατικοί νόμοι και θεσμοί «Προς τας πολιτείας τους νόμους δει τίΟεσθαι... αλλ' ου τας πολιτείας προς τ ους νόμους» [«Πρέπει να προσαρμόζονται οι νόμοι στα πολιτεύματα, κι όχι τα πολιτεύματα στους νόμους»]· ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά, 1298α, 15 «Ο νόμος έχει χρέος να διαφεντεύη την κοινήν ελευθερίαν όλου του έθνους και εκείνην του κάθε ανθρώπου... εναντίον της καταθλίψεως (.καταπιέσεως) και της δυναστείας των διοικητών». ΡΗ ΓΑ£, Τα Δίκαια του ανθρώπου, άρΟρ. 9 I ΕΛΛΗΝΕΣ φορολογούμενοι λένε πολύ συχνά και πολύ δί­ καια: «Ετσι και μπεί ένας έκτακτος φόρος δεν καταργείται πια, ακόμα κι όταν έχει περάσει η έκτακτη περίσταση που τον είχε επιβά­ λει» (σεισμοί λ.χ., λιμοί, πόλεμοι ή άλλες καταστροφές κι αφαιμάξεις τύπου «βασιλικής πρόνοιας»)· Το ίδιο -και χειρότερο- μπορείς να πεις και για έναν άλλον, ακόμα πιο σοβαρό, τομέα: τους α ν τ ι λ α ϊ κ ο ύ ς , α ν τ ι δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ο ύ ς , κ α τ α π ι ε σ τ ι κ ο ύ ς θεσμούς, νόμους και διατάξεις. Ετσι κι επιβληθούν, σε κάποιαν «ιστορική» στιγμή, για ν’ αντιμετωπίσουν μιάν «έκτακτη ανάγκη», όχι μόνο μ έ ν ο υ ν (κι όταν έχει π ε ρ ά σ ε ι η «ανάγκη» και χ ω ρ ί ς ανάγκη), αλλά και πληθαίνουν, αυξαίνουν, παίρνουν όλο και μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η δ ύ ν α μ η κ ι έ κ τ α σ η . . . απο απλοί νόμοι, γίνονται Ψηφίσματα, Συνταγματικές διατάξεις, θεσμοί κ α τ ά κ τ η σ η αμετακίνητη των κρατούντων και « σ υ ν ε ί δ η σ η » των κρατούμενων...

Τ Ο ΦΑΙΝΟΜ ΕΝΟ δεν αποτελεί ελληνικό

μονοπώλιο. Αφού, αιώνες κι αιώνες, οι λαοί όλου του κόσμου πάλαιψαν για ν’ αποσπάσουν απ’ τους μονάρχες και τους δυνάστες δικαιώματα κι ελευθερίες (τα περι­ λάλητα «δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη»), τώρα, τα τελευ­ ταία προπάντων πενήντα χρόνια, παρουσιάζεται μιά ολότελα αντίρ­

ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

III

ροπη στροφή του ρεύματος, που καταντά διαστροφή, αν όχι κατα­ στροφή, αυτών των κατακτήσεων: το κράτος ψαλιδίζει, όλο και πιό πολύ, τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, για ν’ αμυνθεί εναντίον κ ά π ο ι ω ν κινδύνων, που προέρχονται απο κ ά π ο ι ε ς κατηγορίες πολιτών, που κατά κ ά π ο ι ο ν τρόπο το «απειλούν» - είτε με τις (τε­ τελεσμένες ή εικαζόμενες) πράξεις-τους, είτε με τις (μαντευόμενες) προθέσεις-τους, είτε και μόνο με την ιδεολογία-τους. Αναπότρεπτη συνέπεια: τα μέτρα, που το κράτος παίρνει εναντίον αυτών των «ειδι­ κών κατηγοριών» στο όνομα του «κοινωνικού συνόλου» και του «εθνικού συμφέροντος», πλήττουν, αργά ή γρήγορα, το σ ύ ν ο λ ο τ ω ν π ο λ ι τ ώ ν και ζ η μ ι ώ ν ο υ ν το εθνικόν συμφέρον. Και φτάσαμε, σήμερα, στο σημείο, οι πολίτες, που άλλοτε αγωνίζονταν για να κ ε ρ δ ί σ ο υ ν δικαιώματα, να μάχονται για ν α μ η χ ά σ ο υ ν δικαι­ ώματα κερδισμένα... Μιάν αληθινή ανθοφορία τέτοιων διατάξεων, που παγιώνονται και θεμελιώνονται εσαεί, γνώρισαν και γνωρίζουν όλες, λίγο-πολύ, οι χώ­ ρες του καιρού-μας. Τα «έκτακτα μέτρα» και τα στρατοδικεία, οι εκτο­ πίσεις και τα «στρατόπεδα συγκεντρώσεως», οι «ανακριτικές» βαναυ­ σότητες και τα βασανιστήρια, οι τροχοπέδες στις συνδικαλιστικές ελευθερίες και τα φίμωτρα στην ελευθερία γνώμης, γνώσης κι έκφρα­ σης, η πολιτική κατασκοπεία κι η κατάχρηση της πολιτικής επιβο­ λής, η επίταση της κοινωνικής ανισότητας κι η επέκταση των προνο­ μίων του χρήματος... είναι οι πιο χτυπητές α ν τ ι φ ά σ ε ι ς των δημο­ κρατιών που, ώρες - ώρες, φτάνουν ώς την α ν α ί ρ ε σ η της Δημο­ κρατίας. Α Υ Τ Η η « π α ρ α κ μ ή τ ω ν ε λ ε υ θ ε ρ ι ώ ν » δεν είναι ανεξήγητη. Αποτελεί καρπό της αδιάκοπης αλλαγής του «συσχετισμού των κοι­ νωνικών δυνάμεων», που σφραγίζει τις διάφορες φάσεις του ιστορικού γίγνεσθαι, κι όπου οι άλλοτε «αδύνατοι» κατορθώνουν να εκτοπίσουν τους ώς τότε «δυνατούς», για ν’ αντιμετωπίσουν κι αυτοί με τη σειράτους την απειλή των καινούριων «αδύνατων». Η απόσπαση όλο και περισσότερων ελευθεριών και διακαιωμάτων ήταν (και είναι) ο στόχος αυτής της παμπάλαιης πάλης. Οι « ε υ γ ε ν ε ί ς » αγωνίζονταν να πάρουν προνόμια απ’ τον α π ό λ υ τ ο μ ο ν ό ρ χ η (παράδειγμα, η αγγλική Magna Carta του 1215), αλλά, όταν το πέτυχαν, είδαν μιάν άλλη, «κατώτερη», τάξη, την α σ τ ι κ ή, να διεκδικεί τα ίδια δικαιώματα στο όνομα των ίδιων «ιδανικών» και συμφε­ ρόντων. Κι όταν η α σ τ ι κ ή τάξη κατάφερε ν’ αποχτήσει τα δικαι­ ώματα αυτά (με τη Γαλλική Επανάσταση και τις άλλες που ακολούθη­ σαν), βρέθηκε μπροστά σ ’ άλλες «κατώτερες» τάξεις, την ε ρ γ α τ ι κ ή και την α γ ρ ο τ ι κ ή , που αξίωναν κι εκείνες το δίκιο-τους στο όνομα του Δίκιου... Τα όπλα που οι εκάστοτε «κρατούμενοι» χρησι­

112

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

μοποιούν εναντίον των κρατούντων, περνάνε στα χέρια ν έ ω ν « κ ρ α τού μ εν ον», μόλις οι παλιοί «κρατούμενοι» γίνουν, αυτοί, κρα­ τούντες... Ολα όσα ονομάζουμε «δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη» (και που διατυπώθηκαν σε Διακηρύξεις και Καταστατικούς Χάρτες, απο δω και 200 χρόνια) είναι, βασικά, τρόπαια της αστικής τάξης στον αγώνα-της κατά της μοναρχίας και της «αριστοκρατίας». Μ’ αυτά και χάρη σ’ αυτά, τη θέση της « φ ω τ ι σ μ έ ν η ς (φιλελεύθερης, τάχα) μ ο ν α ρ χ ί α ς » , πήρε η φ ι λ ε λ ε ύ θ ε ρ η , π ο λ ι τ ι κ ή , δ η μ ο κ ρ α τ ί α . Μια δημοκρατία, όμως, όπου «δήμος» ήταν μ ό ν ο η αστική τάξη κι όπου μ ό ν ο αυτή είχε πραγματικές ελευθερίες κι ουσιαστικά δικαιώματα. Το μέγα πλήθος των αποχειροθίωτων εργαζό­ μενων έμενε έ ξ ω απ’ τη Χαναάν, έξω απ’ τη «γη της επαγγελίας» του πολιτικού, κοινωνικού κι οικονομικού βίου. Και φυσικά, άρχισε ευθύς αγώνα, για να εκπορθήσει το «νυμφώνα» -γ ια να μετατρέψει τη φιλε­ λεύθερη, πολιτική δημοκρατία σε κ ο ι ν ω ν ι κ ή , π ρ α γ μ α τ ι κ ά δ η μ ο κ ρ α τ ι κ ή , δ η μ ο κ ρ α τ ί α , όπου «δήμος» θα ήταν ό λ ο ι οι εργαζόμενοι, κι όχι μόνο οι έμπορευόμενοι, οι επιχειρηματίες κι οι εισοδηματίες. Η αντίδραση των καινούριων κρατούντων ήταν (κι είναι) βίαιη. Παλιός ο νόμος: «είναι πάντα σκληρός ο κάθε καινούριος αφέντης» [«άπας δε τραχύς όστις αν νέον κρατή»'], επειδή ίσα - ίσα μόλις έχει με μόχθους καταχτήσει τα προνόμιά-του και θέλει με κάθε τρόπο να τα διαφυλάξει απ’ τους «επιδρομείς». Οσο περισσότερο ύψωναν ετούτοι τη φωνή, τόσο πιο πολύ χαμήλωνε ο «νέος αφέντης» το λάβαρο των «ελευθεριών»... κι όσο περισσότερο δυνάμωναν ετούτοι τον αγώνα, τόσο πιο πολύ αποδυνάμωνε εκείνος το τείχος των «δικαιωμάτων» που προστατεύουν τον πολίτη απ’ τις αυθαιρεσίες του κράτους και των κρατούντων. Οι «ελευθερίες» δεν εξυπηρετούσαν πια τους «καινούρι­ ους αφέντες» -τις είχαν καταχτήσει... τα «δικαιώματα» δεν αποτελούσαν πια αίτημά-τους- τα είχαν αποχτήσει. Αντίθετα, τώρα, γίνονταν όπλο κι αίτημα των ά λ λ ω ν , που διεκδικούσαν κι απειλούσαν τα «κεκτημένα» -γΓ αυτό κι έπρεπε να πολεμηθούν και ν’ αφοπλισθούν. Πόλεμοι εξωτερικοί ή εμφύλιοι, θερμοί ή ψυχροί, κατοχές κι επα<ναστάσεις, ταραχές κι «αταξίες», στάθηκαν άλλες τόσες «ευκαιρίες» και δικαιολογίες για τα μέτρα που αναφέραμε πιο πάνω - γ ι’ αυτόν τον σ ω ρ ε ί τ η αντιδημοκρατικών διατάξεων, που λίγο - λίγο αποψίλωναν τις Διακηρύξεις και τα Συντάγματα απ’ το περιεχόμενό-τους, ώστε να μπορέσουν οι «νέοι κρατούντες» ν’ αποκρούσουν και να εξουδετερώ­ σουν τον «εσωτερικό εχθρό», που είναι -λ έε ι- «χειρότερος απο τον εζ(οτερικόν εχθρόν»... I. Αισχύλος, Προμηθεύς Δαμώτης, στ. 35.

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

113

Α Π Ο Δ Ε ΙΞ Η , απτή και άμεση, τα Συντάγματα και τα βασικά νομοθετήματα του τόπου-μας. Μ’ ελάχιστες εξαιρέσεις, ακολουθούν, εδώ και μισόν αιώνα, μιά κ λ ι μ ά κ ω σ η σ κ λ ή ρ υ ν σ η ς , μιάν ανιούσα «αυστηρότητας» και μιά κατιούσα δημοκρατικότητας, ό π ο ι α κυβέρ­ νηση, δεξιά ή κεντρώα, κι αν τα εισηγείται: όσες περιοριστικές των δικαιωμάτων, διατάξεις έχουν, για ό π ο ι ο λόγο και με ό π ο ι ο ν τρόπο, επιβληθεί στο μεταξύ, ε ι σ χ ω ρ ο ύ ν στον επόμενο Καταστα­ τικό Χάρτη και παίρνουν «ηυξημένη», συνταγματική πια, δύναμη -«κτήμα ες αεί» της ελληνικής πολιτείας... Το Σύνταγμα του 1864 (που εξακολουθεί να είναι η βάση των ελλη­ νικών Συνταγμάτων, ύστερ’ από 110 χρόνια!) ήταν, για την εποχή-του, προοδευτικό, φιλελεύθερο, αντιαριστοκρατικό - μ ’ όλο που παραβιαζόταν αδιάκοπα απ’ το Γεώργιο Α' ώς το 1875. Εξωτερικά «ανορθωτική», μα ουσιαστικά καθυστερημένη πια και συμβιβασμένη με τη μο­ ναρχία και την ολιγαρχία, ήταν η αναθεώρησή-του του 1911- η τόσες φορές καταπατημένη απ’ τους μονάρχες-«μας» και τόσες φορές νεκρα­ ναστημένη απ’ τους λαϊκάρχες-μας. Δημοκρατικό στην (αβασίλευτη) μορφή-του, αλλά «ανήσυχο», ήταν το λιγόζωο Σύνταγμα της πρώτης Ελληνικής Δημοκρατίας, που ψηφίστηκε το 1927*. «Ανήσυχο», επειδή η άρχουσα αστική τάξη (που τις θέσεις και τις προθέσεις-της εκφράζανε τα Συντάγματα του 1911 και του 1927) άρ­ χισε να διαπιστώνει, μ’ απορία και δυσφορία, πως καινούριες, λαϊκές, δυνάμεις έμπαιναν στον κοινωνικό στίβο κι αξίωναν να μπουν και στον στίβο τον πολιτικό. Απ’ την εποχή εκείνη ξεκινά και πυκνώνει και φουσκώνει το π λ έ γ μ α των αντιδημοκρατικών νόμων, όπου κάθε κυβέρνηση, κάθε καθεστώς, κάθε «κατάσταση» έρχεται να προσφέρει τη «συμθολή»-της, που θα διατηρηθεί και θα παγιοποιηϋεί απ’ τις επόμε­ νες. Κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις και δικτατορίες, κατοχές κι εμφύ­ λιοι πόλεμοι, σώρευσαν ένα συρφετό απο κάθε λογής νομοθετήματα (ιδιώνυμα, «έκτακτα μέτρα», αντιεργατικούς νόμους, εκπαιδευτικούς σκοταδισμούς, λογοκρισίες, αποικιακά προνόμια στα ξένα και ντόπια κεφάλαια κλπ.), που πυργώνουν ένα ολόκληρο « π α ρ α σ ύ ν τ α γ μ α » -δηλαδή, ένα « α ν τ ι σ ύ ν τ α γ μ α»- και χαλινο>νουν, όλο και πιο πο­ λύ, τη λαϊκή κυριαρχία, τη δημοκρατική ελευθερία, την εθνική ανε­ ξαρτησία ακόμα. Το πανίσχυρο κράτος - άρχουσα τάξη, για να δαμά­ σει τα λαϊκά κύματα, προσπαθούσε να κλείσει στα ασκιά τους φιλε­ λεύθερους ανέμους που είχε. κάποτε, το ίδιο ξαπολύσει. Α π α ύ γ α σ μ α κι αποκορύφωμα του «σωρείτη» αυτού στάθηκε το 2. Βλ. Αλ. Σβώλου, Η Συνταγματική Ιστορία της Ελλάόος (ώς το 1927), Αθήνα. «Στοχα­ στής», 1971. -Ηλ. Κυριακοχούλου, 7α Συντάγματα της Ελΐά&ος, Αθήνα. I960. S

114

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Σύνταγμα του 1952 -που δεν ήταν καν καινούριο, αλλά αναθεώρηση του, αναθεωρημένου το 1911, Συντάγματος του 1864. Κατασκευασμένο μέσα στην πυρακτωμένη ακόμα ατμόσφαιρα του εμφύλιου πολέμου, είτε ενσωμάτωνε στο Σύνταγμα το «αντισύνταγμα», είτε το ευλογούσε και το διατηρούσε «εν ισχύυ> στο διηνεκές. Τα «δι' αιμάτων κ εκ τημένα δικαιώματα» (όπως έλεγαν στην Εθνοσυνέλευση οι «πατέρες» του Συν­ τάγματος του 18433), οι Ελληνες τα έχασαν σε μεγάλο βαθμό, και το Σύνταγμα του 1952 αποτελούσε γοερή οπισθοδρόμηση ακόμα και σχε­ τικά με τον -αναχρονιστικό π ια - Καταστατικό εκείνο Χάρτη της πρώ­ της «Βασιλευομένης Δημοκρατίας»... Ετσι, «Οεωμένη απο της σκοπιάς του Συντάγματος, η Ελλάς του 1954 φαίνεται ωσάν ν' αποστρέφη το πρόσωπον απο τας συντελουμένας εις ολόκληρον τον κόσμον ανακατατάξεις των πολιτικών αξιών»*. Κι ήταν τόσο πληθωρικό και τόσο «πλήρες» το «αντισύνταγμα» εκείνο, ώστε οι πραξικοπηματίες της 21.4. δεν χρειάστηκαν καν να επινοήσουν και να εκπονήσουν καινούριους νόμους για ν’ «ακινητήσουν» τους Ελληνες: οι βρόχοι ήταν απο καιρό στη θέση-τους, οι επι­ δρομείς δεν είχαν παρά να τους σφίξουν ακόμα πιο πολύ, να εφαρμό­ σουν, απόλυτα και κατά γράμμα, τους κανόνες που οι προκάτοχοί-τους είχαν θεσμοθετήσει. [Δεν θα μιλήσουμε, βέβαια, για το δικτατορικό «σύνταγμα» του 1968 και την αναθεώρησή-του, το 1973: ούτε νομική, ούτε ηθική υπόσταση είχαν τα ψευτο-συντάγματα εκείνα, αφού και η σύνταξή-τους και η «παλλαϊκή, τάχα, έγκρισή»-τους ήταν καρποί ενός καθεστώτος βίας και απάτης. Ακόμα κι η ίδια η δικτατορία, άλλωστε, δεν τα εφάρμοσε ποτέ, μαρτυρώντας -άθελά-της- πόσο κύρος είχαν στην ίδια-της τη «συνείδηση»... Είναι χαραχτηριστικό όμως (κι απόλυτα φυσικό), πως εκείνοι οι (άγραφοι, στην ουσία) «Καταστατικοί Χάρτες», τελειοποι­ ούσαν όλες τις «κατακτήσεις» του «αντισυντάγματος» -και των συν­ ταγματαρχών, βέβαια...] Το «σωρείτη» αυτόν είχαμε τη μοναδική ευκαιρία να τον γκρεμί­ σουμε μετά την κατάρρευση της δικτατορίας και να τον αντικαταστή­ σουμε μ' ένα καινούριο, συγχρονισμένο προοδευτικό Σύνταγμα, χωρίς «παρά -» και χωρίς «αντι -». Ενα Σύνταγμα, που και την πείρα της εποχής-μας να συμπυκνώνει και τους αγώνες του λαού-μας να δικαι­ ώνει και τις πληγές-του να επουλώνει. Αντί γι" αυτό, η κυβέρνηση προτίμησε την αναθεώρηση της αναθεώρησης (1952) της αναθεώρη­ σης (1911) του παλαιολιθικού πια Συντάγματος τού 1864, λές καί τό Σύνταγμα εκείνο είναι οι πλάκες με τις Δέκα Εντολές, που κανένας βέβηλος δεν επιτρέπεται να θίξει... 3. Πρακτικά της Εθνικής Συνελεύσεως ίου 1843, σελ. 273. 4. Αλ. Σθώλου-Γ. Βλάχου. Το Σύνταγμα της Ε/.λάόος, Αθήνα, 1954, Εισαγωγή.

115

ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

Το «Καριοφίλι» κι ο «Αραμπάς» λΝόμος αισχρός όταν κύριος η της πόλεως, όνειδος εστι της Οεμένης και βλάπτει πάντας, όσοι περ αν χρώνται αυτώ». [«Νόμος κακός, όταν έχει κύρος, είναι ντροπή για την πόλη που τον νομοθέτησε και βλαβερός για όλους όσοι τον χρησιμοποιύς»]. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Κατά Τιμοκράτους, 205 «Η αδικία γίνεται συχνά κανόνας δικαίου, μόνο και μόνο επειδή επαναλαμ­ βάνεται συχνά». BERTOLT BRECHT, Ιστορίες του κ. Κόυνερ. Ν «το κακό που κάνουν οι άνθρωποι, ζει και μετά απ' τους ίδιους» (καθώς έλεγε ο Μάρκος Αντώνιος πάνω απ’ το πτώμα του Καίσαρα5), το κακό που κάνουν οι κακοί νόμοι που κάνουν οι άνθρωποι, ζει και μετά απο τους ανθρώπους και μετά απ’ τους ίδιους τους νόμους. Ετσι και το κ α κ ό (κατά γενική ομολογία) Σύνταγμα του 1952 και τα κ ά κ ι σ τ α παρα -, αντι -, ψευτο-συντάγματα που το συνόδευαν και το ακολούθησαν, άφησαν πίσω-τους όχι μόνο φαντάσματα, αλλά στρα­ τιές από θρυκόλακες, που στοιχειώνουν πολλές, και σημαντικές, δια­ τάξεις του καινούριου, δημοκρατικού, Συντάγματός-μας. Και το πράγμα είναι ακόμα πιο περίεργο, επειδή ο ίδιος ο Πρωθυ­ πουργός έχει χαραχτηρίσει (τόσο το 1963, όσο και τώρα) « α ν α χ ρ ο ­ ν ι σ τ ι κ ό » το Σύνταγμα του 1952: «Η πρόοδος του λαού-μας - έλεγε στίς 17.2.1963- είναι αμέσως συνδεδεμένη με τον εκσυγχρονισμόν του πολιτεύματος της χώρας». Πολύ πιο ανελέητη και γλαφυρή, ήταν η καταδίκη του Συντάγματος εκείνου απ’ τον κ. Κ. Τσάτσο, στις 14.2.1963: «Το Σύνταγμά-μας ανήκει εις τον 19ον αιώνα. Οτε ανεθεωρήθη το 1952, δια λόγους που είναι περιττόν τώρα πλέον να ερευνηθούν, η γ ν ό η σ ε τα ν έα π ρ ο β λ ή μ α τ α , που έθετεν εις το Εθνος και εις την ανθρωπότητα ο/.άκληρον η Ιστορία... Εις τους κυβερνήτας της χώρας έδιδεν έναν α ρ α μ π ά δια να παρακολουΟήση το αυτοκίνητον των συναγωνιστών-της, και ένα κ α ρ ι ο φ ί λ ι του '21 δια να πολεμήση τα ατομικά όπλα των εχΟρών-της». Γιατί τώρα, τόσο ο κ. Καραμανλής (που είναι «ο κύριος πρωτεργά­ της» του καινούριου Καταστατικού Χάρτη και που «εχάραζε τας βασι­ κός γραμμάς του νέου Συντάγματος»*), όσο και ο κ. Κ. Τσάτσος (που ήταν πρόεδρος της Συνταγματικής Επιτροπής) περιορίστηκαν σε μιαν α π λ ή α ν α θ ε ώ ρ η σ η του Συντάγματος του «αραμπά» και του «κα­

Α

5. Shakespeare, Ιούλιος Καίοαρας, Ρ , 2. 6. Κ. Τσύτσος, αγόρευση στη Βουλή, 7.6.1975.

116

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

ριοφιλιού»; Και πώς να μην σκεφτούμε ότι διατηρήθηκε ο «αραμπάς» (έστω φρεσκοθαμμένος), επειδή ακριβώς κουβαλούσε το σωρείτη των «κακών» νόμων και διατάξεων; Οτι διατηρήθηκε το «καριοφίλι», (έστω φρεσκολαδωμένο), ίσα - ίσα για να κρατήσει μακριά απ’ το «νυμφώνα» της εξουσίας τους λαϊκούς «επιδρομείς» - που ζητούν, όχι να «βιάσουν» τη Δημοκρατία (όπως υποψιάζεται η Κυβέρνηση), αλλά να την π ρ α γ μ α τ ώ σ ο υ ν και να την π υ ρ γ ώ σ ο υ ν , όπως μόνο η π ρ α γ μ α τ ι κ ή λαϊκή συμμετοχή το μπορεί και το κατορθώνει; Δ ι α φ ω τ ι ς τ ι κ η , στο σημείο αυτό, είναι η σύγκριση του Σχεδίου Συντάγματος, που είχε εκπονήσει η Κυβέρνηση (7.1.1975) και της τε­ λικής μορφής που πήρε ο Καταστατικός Χάρτης (9.6.1975). «Οι διαφο­ ρές είναι πολλές, και ένα μεγάλο μέρος-τους οφείλεται σε εισηγήσεις των βουλευτών της Αντιπολιτεύσεως», που η πλειοψηφία τις αντιμετώπισε «με πνεύμα κατανοήσεως και διαλλακτικότητος», όπως βεβαίωνε η κυ­ βερνητική ανακοίνωση της 10.6.75. Οι «βελτιώσεις», λοιπόν, του Συν­ τάγματος αποτελούν, κατά μεγάλο μέρος, «παραχώρηση» της πλειοψηφίας στη μειοψηφία. Αν υποθέσουμε, δηλαδή, πως η δεύτερη δεν πρόβαλε κ α μ ι ά ν αντίρρηση για κ α μ ι ά διάταξη του Σχεδίου, θα ήταν α υ τ ό , σήμερα, το Σύνταγμά-μας. Ετσι, το Σχέδιο εκφράζει τις αρχικές κυβερνητικές π ρ ο θ έ σ ε ι ς , ενώ η οριστική μορφή του Συντάγματος τον « σ υ μ β ι β α σ μ ό » πλειοψηφίας και μειοψηφίας. Αυτός ο... «ιστορικός συμβιβασμός» είναι, σίγουρα, απόλυτα δημοκρατικός. Αλλο αν, και μετά απ’ αυτόν (και π α ρ ά αυτόν), συνεχίζεται η επιβίωση πολλών αμαρτωλών διατάξεων - που δείχνει πόσο ουτοπική είναι η συμβίωση λαϊκής κυριαρχίας και κρατικής αυταρχίας. Αλλ’ ας δούμε μερικές απ’ τις πιο καίριες διατάξεις: 1. «Λαϊκή» και «Εθνική» κυριαρχία Κατά το Σχέδιο (άρθρ. 1, παρ. 2), «Απασαι αι εξουσίαι πηγάζουν εκ του Ε θ ν ο υ ς , υπάρχουν υπέρ αυ­ τού και ασκούνται καθ' ον τρόπον ορίζει το Σύνταγμα». Κατά το οριστικό Σύνταγμα (άρθρ. 1, παρ. 3), «Απασαι αι εξουσίαι πηγάζουν εκ του Λ α ο ύ και υπάρχουν υπέρ α υ ­ τ ο ύ και του Ε θ ν ο υ ς , ασκούνται δε καθ’ ον τρόπον ορίζει το Σύνταγμα». Οι διαφορές δεν είναι διόλου ασήμαντες. Το Ε θ ν ο ς σαν πηγή όλων των εξουσιών, όριζαν όλα τα ελληνικά Συντάγματα μέχρι το 1952, ταυτίζοντας τις έννοιες «Εθνος» και «Λαός» (Την ίδια διατύ­ πωση ακολουθούσε και το Σχέδιο Μητρέλια του δικτατορικού ψευτο συντάγματος του 1968). Ωστόσο, έχει απο καιρούς διευκρινισθεί πως οι δυο όροι δεν είναι

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

117

ταυτόσημοι: Το « Ε θ ν ο ς » αποτελεί έννοια αφηρημένη κι αόριστη, μεταφυσική και ιστορικο - κοινωνική, περικλείνει γενεές γενεών κι ανθρώπους που κατοικούν σ’ όλες τις ηπείρους του κόσμου. Αντίθετα, ο « Λ α ό ς » είναι έννοια συγκεκριμένη, νομικά, κοινωνικά και πολι­ τικά ξεκάθαρη, περικλείνει τους πολίτες μιάς ορισμένης χώρας κι ενός ορισμένου καιρού. Απ’ την άλλη, η « ε θ ν ι κ ή κυριαρχία» (γέννημα, κι αυτή, της Γαλ­ λικής Επανάστασης, όπου το «Εθνος» πήρε τη θέση του άλλοτε μονάρχη-ενσαρκωτή του κράτους), δεν εκφράζει τη θέληση ό λ ο υ του Λαού, αλλά μόνο τη θέληση της «εκλεκτής και φωτισμένης» μερίδας-του, της α σ τ ι κ ή ς τ ά ξ η ς , που μόνο αυτή διαθέτει (κατά την αντίληψη της εποχής εκείνης) τόσο την οικονομική δύναμη, όσο και «τη σύνεση και την εμπειρία» να κρίνει, να διοικεί και να ενσαρ­ κώνει το Εθνος... Αντίθετα, η « λ α ϊ κ ή κυριαρχία» εκφράζει τη θέ­ ληση ό λ ο υ του Λαού, ό λ ω ν των κατοίκων της χώρας που θε­ ωρούνται εξίσου «ενεργοί πολίτες»... Για τούτο και μ ο ν ά χ α με τη « λ α ϊ κ ή κυριαρχία» ο λ ο κ λ η ρ ώ ν ε τ α ι η Δημοκρατία (ο Λαός δεν είναι τ υ π ι κ ά κυρίαρχος, αλλά και κ υ β ε ρ ν ά , μέσω των αντιπροσώπων-του), ενω η «εθνική κυριαρχία» αποτελεί «μιάν απάτη, ένα (νομικό) πλάσμα χωρίς πραγματική αξία» και «απόκλεια την καθαυτό Δημοκρατία» (καθώς έγραφαν οι κορυφαίοι πολιτειολόγοι Duguit και Can-έ de Malberg7). Ολα τα προηγούμενα Συντάγματά-μας -καθώς είπαμε- χρησιμοποι­ ούσαν τον όρο «Εθνος», συνεχίζοντας την παράδοση της Γαλλικής Επανάστασης και, συνακόλουθα, την έξαρση της επιβολής της αστι­ κής τάξης- έστω κι αν, στο μεταξύ, το εκλογικό σώμα είχε, τυπικά, πλατύνει και δεν περιοριζόταν μόνο σ ’ αυτήν. Α ν τ ι δ ι α σ τ ο λ ή «Εθνους» και «Λαού» παρουσιάζεται, γ ι α π ρ ώ τ η φ ο ρ ά , στην τελική μορφή του δ ι κ τ α τ ο ρ ι κ ο ύ ψευτο συντάγματος του 1968 (άρθρ. 2, παρ.2): «Απασαι αι εξουσίαι πηγάζουν εκ του Λ α ο ύ , υπάρχουν υπέρ του Λ α ο ύ και του Ε θ ν ο υ ς και ασκούνται καθ ’ ον τρόπον ορίζει το Σύντα­ γμα». Τι πρόοδος!, θα έλεγαν οι αφελείς... Φυσικά, ήταν α κ ρ ι β ώ ς τ ο α ν τ ί θ ε τ ο -μιά ακόμα φενάκη του καθεστώτος των φενακιστών: Με την αντιδιαστολή αυτή, η δικτατορία, απ’ τη μιά σέρβιρε, υποκριτικά και δημαγωγικά, μιά δόση « λ α ϊ κ ό φροσύνης» (ανέξοδης κι ολότελα κενής περιεχομένου σ’ ένα τυραννικό καθεστώς), ενώ απ’ την άλλη κρατούσε άθικτη την τόσο γόνιμη « ε θ ν ι κ ό φροσύνη», που στ’ όνομά-της καταλύθηκαν πάντα οι ελευθερίες του «κυρίαρχου λαού». Απ’ τον Κ,αποδίστρια της 18.1.1828 (οπότε «ανεστάλη» πραξικοπημα­ 7. Καθαρότατα αναλύει το θέμα ο καθηγητής Αρ. Μάνεσης στο βιβλίο-του Αι tr/νήσας τηρήσους του Συντάγματος, τομ. Β’, σβλ. J3-77, όχου και η σχετική βιβλιογραφία.

118

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

τικά το Σύνταγμα του 1827) ώς τον... Κάλλια του πραξικοπήματος της 21.4.1967, «η σωτηρία του έ θ ν ο υ ς είναι ο υπέρτατος πάντων νόμος»που για χάρη-της καταργούνται Συντάγματα και λαϊκά δικαιώματα... Ετσι κι οι απριλιανοί συνταγματοπλάστες λογάριαζαν ν’ ασκούν την απόλυτη εξουσία-τους στ’ ό ν ο μ α του Λαού, και να κρατούν ασά­ λευτο το Λαό στ’ όνομα του Ε θ ν ο υ ς ! ... Αυτή η αντιδιαστολή Εθνους και Λαού ε π ι ζ ε ί και στο σημερινό, οριστικό Σύνταγμά-μας, που, στο σημείο τούτο, α ν τ ι γ ρ ά φ ε ι κ α τ ά λ έ ξ η το παπαδοπούλειον! Και μ ό ν ο γ Γ α υ τ ό , βέβαια, η διατύπωση εκείνη θα έπρεπε ν’ αποσκορακισθεί. Αλλά και στην ου­ σία: ύστερ’ απ' την αδίστακτη κι ανερυθρίαστη ε θ ν ο κ α π η λ ε ί α των τελευταίων χρόνων, η πιο απλή και σωστή (νομικά και πολιτικά) λύση θα ήταν ν’ αντικατασταθεί, πέρα για πέρα, ο παγιδευτικός και διαβλητός όρος «Εθνος» απ’ τον καθαρό κι αδιάβλητο όρο «Λαός». Οπως ακριβώς είχε κάνει, πριν δυό αιώνες, ο Ρήγας που (αν και χά­ ραζε τό «Πολίτευμά»-του κάτω άπ’ την άμεση επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης), έγραφε με το άσφαλτο κριτήριό-του: «Η αυτοκρατορία [:η κυριαρχία] είναι θ ε μ ε λ ι ω μ έ ν η εις τον λ α ­ ό ν...». (Τα Δίκαια του ανθρώπου, άρθρ. 2S). Αυτήν ακριβώς τη σωστή διατύπωση υιοθέτησε μιά τροπολογία προσθήκη της σημερινής μειοψηφίας που, τύχη αγαθή, την δέχτηκε ή πλειοψηφία: « θ ε μ έ λ ι ο ν του πολιτεύματος είναι η λ α ϊ κ ή κ υ ρ ι α ρ χ ί α » (άρθρ. 1, παρ. 2). Είναι η π ρ ώ τ η φορά που ο όρος αυτός αναφέρεται σε Σύνταγμάμας - και πρέπει να χαιρετήσουμε την «καινοτομία» με βαθιάν ικανο­ ποίηση. Προπάντων, επειδή την συντροφεύουν, στην άλλη άκρη του Συντάγματος, δυο κεφαλαιώδεις «ακροτελεύτιοι διατάξεις»: «Ο καθ' οιονδήποτε τρόπον σ φ ε τ ε ρ ι σ μ ό ς της λ α ϊ κ ή ς κ υ ρ ι ­ α ρ χ ί α ς και των εκ ταύτης απορρεουσών εξουσιών, δ ι ώ κ ε τ α ι άμα τη αποκαταστάσει της ν ο μ ί μ ο υ εξουσίας, αφ' ης άρχεται και η παραγραφή του ε γ κ λ ή μ α τ ο ς » . «Η τήρησις του Συντάγματος επαφίεται εις τον πατριωτισμόν των Ελλή­ νων, δ ι κ α ι ο υ μ έ ν ω ν και υ π ο χ ρ ε ο υ μ έ ν ω ν εις την δ ια π α ν ­ τό ς μ έ σ ο υ α ν τ ί σ τ α σ ι ν κατά οιουδήποτε επιχειρούντος την β ί ­ α ία ν κ α τ ά λ υ σ ι ν αυτού» (άρθρ. 120, παρ. 3 και 4). Καθιερώνοντας το δικαίωμα και την υποχρέωση των Ελλήνων ν’ α ν τ ι σ τ έ κ ο ν τ α ι κατά των επίδοξων καταλυτών του δημοκρατικού πολιτεύματος, και προβλέποντας τη δ ί ω ξ η των σφετεριστών της λ α ϊ κ ή ς κυριαρχίας, που τους χαρακτηρίζει ε γ κ λ η μ α τ ί ε ς , το οριστικό Σύνταγμα κατοχυρώνει (όσο το μπορεί ένας Καταστατικός Χάρτης) και το Πολίτευμα και το Λαό. Αντίθετα, οι ανάλογες διατάξεις του Σχεδίου και λειψές ήταν και «ύποπτες». Απαγόρευε, βέβαια, κι εκείνο τον σφετερισμό των εξουσι­

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

119

ών, αλλά με δυο σημαντικές διαφορές: α) Δ ε ν χαραχτήριζε την πράξη αυτή «έγκλημα» και δ ε ν πρόβλεπε τη δίωξη των ενόχων, θ) Μιλού­ σε, και πάλι, αδόκιμα κι άστοχα, για « ε θ ν ι κ ή» κι όχι για λαϊκή κυριαρχία... («Ουδέν άτομον, ουδέ τμήμα του Λαού, επιτρέπεται να αντιποιηΟή οπωσδήποτε την άσκησιν της εθνικής κυριαρχίας και των εκ ταύτης απορρεουσών εξουσιών»: άρθρ. 1,παρ. 3). Απ’ την άλλη. το Σχέδιο περιοριζόταν στην παραδοσιακή διατύπω­ ση «Η τήρησις του Συντάγματος αφιερούται εις τον πατριωτισμόν των Ελλήνων» (άρθρ. 112, παρ. 2), χ ω ρ ί ς να προβλέπει δικαίωμα και υποχρέωση α ν τ ί σ τ α σ η ς - α π α ρ α ί τ η τ α , και τα δυό, στον τόπο αυτόν, όπου ο πατριωτισμός των Ελλήνων πολιτών δεν φτάνει, μόνος-του, για ν’ αναχαιτίσει την αρπακτική βουλιμία του «υπερπατριωτισμού» των υπερελλήνων «εθνικιστών» και σφετεριστών. Αλλά το πιο «αλλόκοτο» βρίσκεται αλλού. Το οριστικό Σύνταγμα λέει, αξιέπαινα (άρθρ. 120, παρ. 2): «Ο σεβασμός προς το Σύνταγμα και τους συνάδοντας προς αυτό νόμους και η αφοσίωσις προς την Π α τ ρ ί δ α και την Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ν συνιστούν θεμελιώδη υποχρέωσιν πάντων των Ελλήνων». Ενώ το Σχέδιο έλεγε (άρθρ. 112, παρ. 1): «Ο σεβασμός προς το Σύνταγμα και τους Νόμους και ή αφοσίωσις προς την Πατρίδα και την Ε θ ν ι κ ή ν Ε ν ό τ η τ α συνιστούν θεμελιώδη υποχρέωσιν πάντων των Ελλήνων». ΓΥ άλλη μια φορά, δηλαδή, ένας αόριστος όρος («Εθνική Ενότης»), που θα μπορούσε να δώσει λαβή σε άπειρες καταχρήσεις, αστυνομεύ­ σεις και πιστοποιητικά εθνικοφροσύνης... Τέτοια διάταξη δεν υπήρχε στα προηγούμενα Συντάγματα. Η καταγωγή της ιχνηλατείται -αλίμο­ νο!- στο δ ι κ τ α τ ο ρ ι κ ό ψευτο-σύνταγμα (άρθρ. 130, παρ. 1): «Οι στρατιωτικοί οφείλουν πίστιν και αφοσίωσιν εις την Πατρίδα, τα ε θ ν ι κ ά ι δ ε ώ δ η και τας ε θ ν ι κ ά ς π α ρ α δ ό σ ε ι ς και υπηρετούν το Ε θνος». Απ’ αυτή την ακατάσχετη εθνο-λογία φαίνεται να εμπνεύσθηκε το Σχέδιο -ξεχνώντας πώς η στρατιωτική δικτατορία, συνεπής στον εαυτό-της, αναγόρευε, με τη διάταξη εκείνη, τις Ενοπλες Δυνάμεις σε στοιχείο που στεκόταν έξω και πάνω απ’ τους υπόλοιπους Ελληνες, και που δεν χρωστούσε πίστη και υπακοή παρά μόνο στο «Εθνος», που (κατά την αντίληψη των απριλιανών) τ α υ τ ι ζ ό τ α ν μ ε τ ο Στρα­ τό, κι αυτός πάλι με τ ο ν ε α υ τ ό - τ ο υ ς ! Αλλά το Σχέδιο υ π ε ρ α κ ό ν τ ι ζ ε , εδώ, ακόμα και το ψευτο - σύν­ ταγμα, αφού τις «εθνικές υποχρεώσεις» που επέβαλε εκείνο στους στρατιωτικούς, τις άπλωνε τούτο σ’ ό λ ο υ ς τους Ελληνες! Δεν παράβλεπε, άλλωστε, ούτε τα (ακόμα πιο νεφελώδη και πρόσφορα σε κάθε είδους εκμετάλλευση) « ε θ ν ι κ ά ιδ ε ώ δ η » του δικτατορικού άρ­ θρου: τα επιστράτευσε στο κεφάλαιο περί δημοσίων υπαλλήλων κλπ., που «οφείλουν πίστιν και αφοσίωσιν εις την Πατρίδα και εις τα εθνικά ιδεώδη» (άρθρ. 103, παρ. 2)...

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

120

Το δίχως άλλο, ο αφανής συντάκτης του Σχεδίου ειχε (στο σημείο αυτό, μα και σ’ άλλα) πιο πολύ «κατά νουν και κατά φρένας» το ψευτο-σύνταγμα της δικτατορίας παρά όποιο Σύνταγμα όποιας (αβα­ σίλευτης ή θασιλευόμενης, άρτιας ή περιτετμημένης) Δημοκρατίας... 2.

Ατομικά Δικαιώματα και «Εθνικά καθήκοντα»

Η μέθοδος της αόριστης επίκλησης αόριστων «εθνικών καθηκόν­ των» -που την είχαν κατά κόρον χρησιμοποιήσει το Σύνταγμα του 1952 και, ακόμα πιο πολύ, το ψευτο-σύνταγμα του 1968- υιοθετήθηκε χωρίς περίσκεψιν (ή μ ε π ο λ λ ή ν περίσκεψιν;) κι απ’ το πρόσφατο Σχέ.'ιο. Στον κορυφαίο τομέα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ λ.χ. το Σχέδιο έλεγε (άρθρ. 16, παρ. 1): «Η παιδεία... σκοπεί εις την... ανάπτυζιν της ε θ ν ι κ ή ς σ υ ν ε ι δ ή σ ε ω ς ...» . Εδώ, το Σχέδιο ήταν και καλύτερο και χειρότερο απ’ το Σύνταγμα του 1952. Κ α λ ύ τ ε ρ ο , επειδή, στην «ανάπτυξιν της εθνικής συνειδήσεως», πρόσθετε και «την διαμόρφωσιν ελευθέρων και υπευθύνων πολιτών». Διατύπωση ασαφής, βέβαια, αλλ’ ασύγκριτα πιο ανώδυνη απ’ την π α γ ί δ α του Συντάγματος του 1952 ( κ α ι τ ο υ 1968, άλλωστε), που αξιούσαν την «ανάπτυξιν κλπ.», «επί τη βάσει των ι δ ε ο λ ο γ ι κ ώ ν κατευθύνσεων του ε λ λ η ν ο ­ χ ρ ι σ τ ι α ν ι κ ο ύ πο '/ατισμού» (άρθρ. 16 παρ. 2, και άρθρ. 17, παρ. 1). (Θ’ αποτελούσε, βέβαια, γοερή πρόκληση αν «ξεμύτιζε» και στο νέο Σύνταγμά-μας η «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», που τόσο γελοιοποί­ ησε και την Ελλάδα και τον Χριστιανισμό). Ηταν όμως κάι χ ε ι ρ ό τ ε ρ ο το Σχέδιο, επειδή το Σύνταγμα του 1952 περιόριζε την «ανάπτυξιν κλπ.» στην στοιχειώδη και μέση εκ­ παίδευση, ενώ το Σχέδιο την άπλωνε κ α ι σ τ η ν α ν ω τ ά τ η α ν τ ι γ ρ ά φ ο ν τ α ς , κι εδώ, κ α τ ά λ έ ξ η το δικτατορικό ψευτοσύνταγμα! Τούτη η σκόπιμα ακαθόριστη «εθνική συνείδηση» οδηγεί, φυσικά και κατ’ ευθείαν, στην α σ τ υ ν ό μ ε υ σ η της ό λ η ς Παιδείας και στους πολύ γνωστούς σκοταδισμούς, γιατί κάθε κυβέρνηση μπορεί να ορίσει κ α τά τα δ ικ ά - τ η ς μ έ τ ρ α την «εθνική συνείδηση», αποβάλ­ λοντας ό,τι την ενοχλεί και επιβάλλοντας ό,τι την βολεύει. Αλλά του οριστικού Συντάγματος η διατύπωση (άρθρ. 16, παρ. 2) είναι α κ ό μ α χ ε ι ρ ό τ ε ρ η : Ενώ τό Σχέδιο μιλούσε για «εθνική» μόνο συνείδηση, τούτο πρόσθεσε και την « θ ρ η σ κ ε υ τ ι κ ή » -ξαναγυρίζοντας, έμμεσα, στον «ελληνοχριστιανισμό» του 1952 και του 1968, αλλά μην τολμώντας να πει τα σύκα σύκα, και σκεπάζοντάς-τα με φύλλο συκής. Η προσθήκη αυτή, όμως, έρχεται σε κατάφωρη αντί­ φαση με το άρθρο 13, που λέει:

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

121

«Η ε/χυϋερία της θρησκευτικής συνειόήσεως είναι απαραβίαστος». Αν δηλαδή, ένας μαθητής ή φοιτητής είναι βουδιστής ή άθεος (κι έχει όλο το δικαίωμα να είναι, κατά το άρθρο τούτο), π ώ ς θα υπο­ χρεωθεί να υποστεί την «ανάπτυξιν της (ορθόδοξης, βέβαια) θρησκευ­ τικής συνειδήσεως» που «έχει σκοπόν»-της, κατά το Σύνταγμα, η Παι­ δεία; Κ α ι π ώ ς θ' αναπτυχθεί η «θρησκευτική συνείδησις» στην α ν ω τ ά τ η Παιδεία: Θα επιβληθεί στους φοιτητές να μελετούν τη ' ιή» και την «Αμαρτωλών σωτηρία» ή τα (διδακτικότατα) Πρακτικά *. Ιεράς Συνόδου; • Η «πίστις και αφοσίωσις εις την Πατρίδα και τα εΟ ν ι κ ά ι δ εώ δ η» αποτελούσε υποχρέωση και των ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ κατά το Σχέδιο (άοθρ. 103, παρ. 2), υποχρέωση κληρονομημένη, και πάλι, τόσο απ’ το Ζύνταγμα του 1952 (άρθρ. 100, παρ. 1), όσο κι απ’ το ψευτο-σύνταγμα του 1968 (αρθρ. 123, παρ. 1). Αυτονόητο πως η διατύ­ πωση εκείνη έδινε στις κρατικές κι αστυνομικές υπηρεσίες το δικαί­ ωμα ν' αποκλείουν απ’ τη Διοίκηση όποιον ήθελαν, με τη μομφή της απιστίας στα «εθνικά ιδεώδη» -που μ ό ν ο ε κ ε ί ν ε ς θα ήξεραν π ο ι ά είναι και π ώ ς κανείς τους «αφοσιώνεται»... Αλλά η προτίμηση του Σχεδίου για τον δικτατορικό ψευτο-Χάρτη είναι, κι εδώ, εξόφθαλμη: ενώ το Σύνταγμα του 1952 περιόριζε αυτή την υποχρέωση στους δημοσίους υπαλλήλους μ ό ν ο , το ψευτοσύνταγμα φρόντιζε γενναιόδωρα να την ε π ε κ τ ε ί ν ε ι και στους «υπαΜ^λους της Βουλής, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των οργάνων τοπικής αυτοδιοικήσεως». Κι αυτή την απλοχεριά έσπευσε να την μιμηθεί κ α τ ά λ έ ξ η τ ό Σχέδιο -εκτός από μιά φράση: «πιστιν και 'φοσίωσιν... έ ρ γ ω ε κ δ η λ ο υ μ έ ν η ν ». Αλλά η εφτάχρονη ·<αφοσίω» ις εις τα εθνικά ιδεώδη» (δηλαδή, στα «ιδεώδη» της «ιδε­ ώδους Ετ αναστάσεως») έγινε, φαίνεται, τόσο «δεύτερη φύση» σε ορι­ σμένους δημόσιους υπαλλήλους ώστε, κ α ι σ ή μ ε ρ α α κ ό μ α , εξ­ ακολουθούν να την εκδηλώνουν έ ρ γ ω , είτε μέσ’ απ’ τα μανδαρινικά γραφεία-τους, είτε πάνω απ’ την εισαγγελική έδρα... Ευτυχώς που, στο οριστικό Σύνταγμα, διαγράφτηκαν όλα αυτά, και οι δημόσιοι υπάλληλοι ( μ ό ν ο ) . «οφείλουν πίστιν εις το Σύνταγμα και αφοσίωσιν εις την Πατρίδα» (άρθρ. 103, παρ. 1). Φυσικά, κι αυτή ακόμα η «προφύλαξη» είναι π ε ρ ι τ τ ή , αφού «πάντων των Ελλήνων... θεμελιώδη υποχρέωσιν» αποτελεί (κατά το άρθρ. 120, παρ. 2) «ο σεβασμός προς το Σύνταγμα... και η αφοσίωσις προς την Πατρίδα κ α ι τ η ν Δ η μ ο κ ρ α τ ί α ν » . Η τελευταία αυτή, όμως, π α ρ α λ ε ί π ε τ α ι απ’ τα «χρέη» των δημοσίων υπαλλήλων. Γιατί τάχα; Οι δημόσιοι υπάλληλοι δ ε ν πρέπει να είναι δημοκράτες; Η οι δημοκράτες δ ε ν πρέπει να είναι δημόσιοι υπάλληλοι;

122

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

3. « Κατάχρησις Δικαιώματος» και κατάργηση όικαιωμάτον Κατά το οριστικό Σύνταγμά-μας (άρθρ. 25, παρ. 3), «Η καταχρηστική άσκησις δικαιώματος δεν επιτρέπεται». Αγνωστη η έννοια αυτή στα προηγούμενα Συντάγματά-μας, δεν εί­ ναι ωστόσο άγνωστη και στην ελληνική συνταγματο-λογία. Πριν 12 κιόλας χρόνια (17.2.1963), κηρύσσοντας την ανάγκη «βαθείας τομής» στους θεσμούς-μας, ο κ. Καραμανλής έλεγε στήν κοινοβουλευτική ομάδα της ΕΡΕ: «Πέραν ό/xov αυτών, και άνευ περιστολής των ατομικών δικαιωμάτων, επιβάλλεται να αποτραποόν οι κ ί ν δ υ ν ο ι ε κ τ η ς κ α τ α χ ρ ή σ ε ω ς τ ω ν δ ι κ α ι ω μ ά τ ω ν αυτών. Η Δημοκρατία του 19ου αιώνος, διαδεχΟείσα απολυταρχικά καθεστώτα, ήτο φυσικόν να ενδιαφέρεται δια την προστασίαν του πολίτου έναντι της αυθαιρεσίας του Κράτους. Σήμερον συμβαίνει το α ν τ ί θ ε τ ο ν , και ανακύπτει συχνά η ανάγκη διά την Π ολ ι τ ε ί α ν , ήτοι την κοινωνίαν ως σύνολον, να π ρ ο σ τ α τ ε υ θ ή έ ν ­ α ν τ ι τω ν π α ρ α ν ό μ ω ν π ρ ά ξ ε ω ν τω ν α τ ό μ ω ν » . Η άποψη αυτή είναι, το λιγότερο, αντι-ιστορική. Γιατί, στην εποχή-μας, συμβαίνει ακριβώς το α ν τ ί θ ε τ ο του «αντιθέτου»: Θα κομίζαμε όχι πια «γλαύκα» αλλά καυσαέρια εις Αθήνας, α ν λέγαμε πως, χάρη στην ιλιγγιώδη ανάπτυξη της τεχνολογίας, η δύναμη κι οι δυνατότητες της σημερινής Πολιτείας είναι ασύγκριτα μ ε γ α λ ύτ ε ρ ε ς απ’ του Κράτους του 18ου και 19ου αιώνα. Πως η «ισορρο­ πία» κράτους και ατόμου είναι, σήμερα, ασύγκριτα δ υ σ μ ε ν έ ­ σ τ ε ρ η για το δεύτερο. Και πως η καταπίεση, που μπορεί ν’ ασκήσει η πάνοπλη Εξουσία (νόμιμη ή έκνομη) είναι ασύγκριτα πιο α σ φ υκ τ ι κ ή από άλλοτε, κι ασύγκριτα πιο ε π ι κ ί ν δ υ ν η απ’ τις «παράνομες πράξεις» των άοπλων ατόμων. (Δεν έχει παρά να θυμηθεί κανένας πώς, μερικά τάνκς και μερικοί διακόπτες τηλεπικοινωνιών καθηλώσανε οχτώμιση εκατομμύρια Ελλήνων και «αλώσανε» ολό­ κληρη τη χώρα στις 21.4.1967... Και πώς, μερικές «αύρες» και μερικά δακρυγόνα διαλύσανε εκατοντάδες χιλιάδες λαού και πανικόθαλαν όλη την Αθήνα στις 21.4.1975...). Στην ελληνική πρακτική ενάμιση αιώνα, τα «άτομα» παραβίασαν τα όποια Συντάγματα και καταχράστηκαν τα όποια δικαιώματά-τους πολύ πιο σπάνια και πολύ πιο ανώδυνα παρά διάφοροι «εξουσιαστές» (κι οι, απ’ αυτούς, σφετεριστές) που όχι μόνο τα καταπατούσαν συστηματικά, άλλά και συχνά τα καταργούσαν ολότελα... Σέ τί παγίδες και σε τί αστυνομεύσεις, σε τί «δηλώσεις» και σε τί στρεβλώσεις μπορεί να οδηγήσει η (αναπότρεπτη) κατάχρηση της «καταχρήσεως δικαιωμάτων», μαρτυρεί η πορεία της διάταξης στα χρόνια που πέρασαν.

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

123

Το Σύνταγμα, που είχε τότε (1963) προτείνει στη Βουλή ο κ. Καρα­ μανλής, έλεγε (άρθρ. 22, παρ. 2): «Η κατάχρησις των ατομικών δικαιωμάτων, η α π ο β λ έ π ο υ σ α ε ι ς β λ ά β η ν ή ε ξ υ π η ρ ε τ ο ύ σ α ε π ι δ ι ώ ξ ε ι ς εναντίον των ελευθέρων θεσμών ή των ατομικών ελευθεριών, ή δ υ ν α μ έ ν η να α π ε ι λ ή σ η την εΟνικήν ανεξαρτησίαν ή την εδαφικήν ακεραιότητα του Κράτους, τιμω­ ρούνται ως ο νόμος ορίζει». Την «ιδέα» την παραλάβανε οι «νομοθέτες» του 1967 και την «βελ­ τίωσαν» έτσι (Σχέδιο Μ ητρέλια, άρθρ. 23, παρ. 2): «Απαγορεύεται η καταχρηστική άσκησις ατομικών δικαιωμάτων ε π ί σ κ ο π ώ ανατροπής των α ρ χ ώ ν τ ο υ π ο λ ι τ ε ύ μ α τ ο ς και του κ ο ι ν ω ν ι κ ο ύ κ α θ ε σ τ ώ τ ο ς ή κατά τρόπον ε κ θ έ τ ο ν τ α ε ι ς κ ί ν δ υ ν ο ν την εθνική ακεραιότητα ή την ασφάλειαν του Κράτους». Και όπλιζαν τό «Συνταγματικό Δικαστή ριό»-τους με την υποχρέ­ ωση να «όιατάσσει την διαρκή ή επί ωρισμένον χρονικόν διάστημα σ τ έ ρ η σ ι ν των α ν τ ι σ τ ο ί χ ω ν ατομικών δικαιωμάτων». Αλλά στο ζενίθ της «τελειότητας» έφτασε - όπως ήταν επόμενο -η διάταξη αυτή με το «οριστικό» ψευτο-σύνταγμα της δικτατορίας (άρθρ. 24 παρ. 2): «Οστις καταχράται του ασύλου της κατοικίας, της ελευθερίας της εκφράσεως των στοχασμών ιδία δια του Τύπου, του απορρήτου της ανταποκρίσεως, της ελευθερίας της συναθροίσεως, της ελευθερίας ιδρύσεως συν­ εταιρισμών ή ενώσεως προσώπων, δ ια να α γ ω ν ι σ θ ή εναντίον του κρατούντος πολιτεύματος ή των ατομικών ελευθεριών ή ν’ α π ε ι λ ή σ η την εθνικήν ανεξαρτησίαν και την εδαφικήν ακεραιότητα του Κράτους, σ τ ε ρ ε ί τ α ι τ ω ν δ ι κ α ι ω μ ά τ ω ν τ ο ύ τ ω ν ή π ά ν τ ω ν των δια του Συντάγματος κατοχυρουμένων». Η κλιμάκωση είναι εντυπωσιακή. Και γίνεται ακόμα εντυπωσιακό­ τερη αν θυμηθούμε τις μακρινές «πηγές εμπνεύσεως» αυτών των δια­ τάξεων: το «ιδιώνυμο» για τη διώξη του κομμουνισμού (Ν. 4299)/1929), τον Ν. 509/1947 και τα παραφερνάλιά-τους. Τόσο το πρώ­ το, όσο και ο δεύτερος, έλεγαν πως τιμωρείται «όστις ε π ι δ ι ώ κ ε ι την εφαρμογήν ι δ ε ώ ν εχουσών ως έ κ δ η λ ο ν σ κ ο π ό ν την δια βιαίων μέσων ανατροπήν του κ ρ α τ ο ύ ν τ ο ς κ ο ι ­ ν ω ν ι κ ο ύ σ υ σ τ ή μ α τ ο ς ή την απόσπααιν μέρους ή όλου της επικρά­ τειας ή ενεργεί υπέρ αυτών π ρ ο σ η λ υ τ ι σ μ ό ν...» (άρθρ. 1). Μ' άλλα λόγια, η «ιδιωνυμική» νομοθεσία δεν τιμωρούσε π ρ ά ­ ξ ε ι ς (εσχάτη προδοσία, κατασκοπεία κλπ., που τις προβλέπει και τις κολάζει αυστηρότατα ο Ποινικός Νόμος), αλλά σ κ ο π ο ύ ς , π ρ ο θ έ σ ε ι ς , ε π ι δ ι ώ ξ ε ι ς , ι δ έ ε ς (που κανένας Νόμος δεν τι­ μωρεί). Και η σ κ ό π ι μ η α ο ρ ι σ τ ί α αυτής της νομοθεσίας για τα «απειλούμενα αγαθά», έκανε α π έ ρ α ν τ ο το φάσμα των αδικημάτων, που εμπίπτουν στις δρακόντειες τούτες απαγορεύσεις.

124

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Οι προτάσεις του κ. Καραμανλή (1963) χρησιμοποιούσαν τους ίδι­ ους περίπου όρους κι εκφράσεις της ιδιωνυμικής νομοθεσίας. Φυσικά, εδώ, τα «απειλούμενα αγαθά» ήταν οι «ελεύθεροι θεσμοί» και οι «ατο­ μικές ελευθερίες», αλλά η διατύπωση ήταν και πάλι τόσο αόριστη, ωστε η δίωξη των «καταχρήσεων» να καταντά απεριόριστη. Κι αν το «Σχέδιο Μητρέλια» (1967) αντέγραφε σχεδόν κατά λέξη το Ν. 509, το «οριστικό» ψευτο-σύνταγμα του 1968 αποτελούσε αρι­ στούργημα χειροπέδης, λοιδορίας και αναισχυντίας -μιά και συμπύ­ κνωνε ό λ ε ς τις αοριστίες των προδρόμων-του κι απαριθμούσε ό λ α τα ατομικά δικαιώματα, που αν κάποιος τολμούσε να «καταχρασθεί» έστω κι έ ν α - τ ο υ ς , έστω μ ι ά φ ο ρ ά , μπορούσε νά τα στερηθεί ό λ α μαζί για π ά ν τ α ! Ετσι, το δικτατορικό ψευτο-σύνταγμα (το «όημοκρατικώς ανεπίληπτον») με μ ι ά μόνη παράγραφο,τίναζε στον αέρα ό λ α τα «δικαιώματα», που είχε ευδοκήσει να παραχωρήσει στους γυ­ ψωμένους υπηκόους του απριλιανού θεραπευτηρίου. Η πικρή αυτή πείρα και τα οδυνηρά προηγούμενα δεν έκαναν -δυσ­ τυχώς!- συνετότερους τους συντάκτες του πρόσφατου Σχεδίου -που περιορίστηκαν, άλλη μιά φορά, ν’ αντιγράψουν (λόγω ραθυμίας ή λόγω κολακείας;) την παλιά εκείνη πρόταση του κ. Καραμανλή (άρθρ. 22, παρ. 1), και τόσο κ α τ ά λ έ ξ η , ώστε είναι περιττό να την ξαναπαραθέσουμε. Ακόμα χειρότερα: το Σχέδιο (άρθρ. 111, παρ. 4) διατηρούσε «εν ισχύι» το περιβόητο Ψ ή φ ι σ μ α της 16/29.4.1952, που αποτελεί μνημείο νομοθετικής αυθαιρεσίας και που όριζε ότι: «διατάζεις των από της 14.10.1944 και εφεξής εκδοΟεισών Συντακτικών Πράξεων και Ψηφισμάτων α ν τ ί θ ε τ ο ι π ρ ο ς τ ο Σ ύ ν τ α γ μ α , ισχύουσαι κατα την δημοσίευαν του παρόντος, ε ξ α κ ο λ ο υ θ ο ύ ν να ισχύ­ ουν και μετά την αναθεώρησιν του Συντάγματος, θεωρούμεναι κ α τ ά π α ρ έ κ κ λ ι σ ιν εξ αυτού ισχύουσαι μέχρι καταργήσεως αυτών». Εικοσιπέντε χρόνια μετά το τέλος του εμφύλιου πολέμου, το Σχέδιο Συντάγματος φιλοδοξούσε να διαιωνίσει το α ν τ ι - σ ύ ν τ α γ μ α ! Γ ι α να «προστατεύσει την Πολιτείαν» από τις «παράνομες πράξεις των ατόμων», οχύρωνε συνταγματικά ένα νομοθέτημα που, κατά την ίδιατου την ομολογία, ήταν π α ρ ά ν ο μ ο και ά κ υ ρ ο , αφού επικύρωνε Πράξεις και Ψηφίσματα « α ν τ ί θ ε τ α π ρ ο ς τ ο Σ ύ ν τ α γ μ α » . Και, για να μην παραλείψει τίποτα απ' την παλιά φαρέτρα, το Σχέ­ διο πρόσθετε (άρθρ. 12, παρ. 3): «Κόμματα, των οποίων η δράσις τείνει εις ανατροπήν του ελευθέρου δη­ μοκρατικού πολιτεύματος ή εκθέτει εις κίνδυνον την εδαφικήν ακεραιότητα της Χώρας, τίθενται ε κ τ ό ς ν ό μ ο υ . . . » . Η «πρόνοια» αυτή -που δ ε ν υπάρχει στο Σύνταγμα του 1952- απο­ τελεί (τι μονοτονία!) περίληψη, «επί το απαλότερον», ανάλογης διά­ ταξης του ψευτο-συντάγματος του 1968... Και δεν χρειάζεται να πούμε

Ο ΣΩΡΕΙΤΗΣ

125

τί «παράθυρα» άνοιγε μιά τέτοια διάταξη για την εκτόνωση ή την εξ­ όντωση όποιου κόμματος, που θα γινόταν πολύ «ενοχλητικό» στους κυβερνώ ντες... Τύχη αγαθή, και πάλι, η «κατάχρηση δικαιωμάτων» περιορίστηκε στη λακωνική, και πλατωνική, διατύπωση που παραθέσαμε στην αρ­ χή. Και η «εκτός νόμου θέσις κομμάτων» καταργήθηκε. Αλλά το Ψή­ φισμα του 19S2 θα ισχύσει έ ξ ι μ ή ν ε ς α κ ό μ α , και οι διατάξειςτου επιτρέπεται να «τροποποιηθούν, συμπληρωθούν ή δ ι α τ η ρ η ­ θ ο ύ ν » , φτάνει να μην είναι, λέει, «αντίθετοι προς το παρόν Σύνταγμα» (άρθρ. 111, παρ. 4). Είναι φανερή η δυσφορία που νιώθει η κυβέρνηση στην ιδέα πως θα στερηθεί ένα όπλο τόσο δοκιμασμένου θεληνεκούς. Αλλά π ώ ς γίνεται να μ η ν είναι «αντίθετοι» προς ό π ο ι ο Σύντα­ γμα, διατάξεις ομολογημένα α ν τ ι σ υ ν τ α γ μ α τ ι κ έ ς , αυτό μόνο οι δολιχοδρόμοι της κυβερνητικής νομοπλασίας το ξέρουν... Δ Ε Ν θα επεκταθούμε σ’ άλλα παραδείγματα -που έχουν, άλλωστε, εξαντλητικά συζητηθεί στη Βουλή και σχολιασθεί στον Τύπο. Αν επιχειρήσαμε το μικρό τούτο «τρίπτυχο», ήταν μόνο και μόνο για να επισημάνουμε: α) Τη συστηματική τάση π ε ρ ι σ τ ο λ ή ς των ατομικών δικαιωμά­ των και των συνταγματικών ελευθεριών, που τις κοινωνικοπολιτικές αιτίες-της αναλύσαμε στην αρχή. θ) Την επίμονη προσπάθεια των κυβερνώντων να ε ν σ ω μ α τ ώ ­ σ ο υ ν στον καινούριο Καταστατικό Χάρτη αντιδημοκρατικές διατά­ ξεις, κληρονομημένες από άθλιους νόμους άθλιων καιρών. (Αποκορύ­ φωμα, πασίγνωστο πια, η φαλκίδευση του δικαιώματος της α π ε ρ ­ γ ί α ς και, το οικτρότερο, «η διοικητική ε κ τ ό π ι σ η», που π ρ ώ τ η φ ο ρ ά έτυχε της τιμής να καθιερωθεί και συνταγματικά!) Υ) Την χ ρ η σ ι μ ό τ η τ α της «κοινοβουλευτικής μάχης» για την απάλειψη ή, έστω, την απάλυνση των διατάξεων αυτών. Πράγμα που δείχνει πόσο άστοχη είναι η α π ο χ ή , σε τέτοιες μάλιστα περιπτώ­ σεις: όση κι αν είναι η αριθμητική υπεροχή κι η πεισματική επιμονή της πλειοψηφίας, δ ε ν υ π ά ρ χ ο υ ν «χαμένες μάχες» όταν μπορούν να κερδηθούν έστω και μ ε ρ ι κ ά οχυρά του αντιδημοκρατικού σ ινι­ κού τείχους... Αλλά, φυσικά, ένα Σύνταγμα δεν αποτελεί το τέρμα του θεσμικού εξοπλισμού του κράτους -αποτελεί το π λ α ί σ ι ό-του, μόνο. Οι εκτε­ λεστικοί νόμοι που θ’ ακολουθήσουν, είναι το ίδιο σημαντικοί κι αποφασιστικοί. ΓΓ αυτό και πιστεύουμε πως, αν η πλειοψηφία συνει­ δητοποιήσει τις «αδυναμίες» του Συντάγματος κι η μειοψηφία τις δυνατότητές-της, υπάρχει τρόπος και χρόνος οι αμαρτωλές «επιβι­ ώσεις» ν’ αποδυναμωθούν και να εξουδετερωθούν. Και πάρα πέρα: Σύνταγμα και νόμοι δεν είναι γραμμένο χαρτί, είναι

126

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡ1ΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

π ρ ά ξ η και π ρ α κ τ ι κ ή . Αν η κυβέρνηση, η δικαιοσύνη, η διοί­ κηση ε φ α ρ μ ό σ ο υ ν τις όποιες δημοκρατικές διατάξεις του νέου Συντάγματος σ ύ μ φ ω ν α με το (δημοκρατικό) πνεύμα-τους, και τις όποιες αντιδημοκρατικές διατάξεις-του α ν τ ί θ ε τ α με το (αντιδημοκρατικό) πνεύμα-τους, θα μπορέσουν να γεφυρώσουν την απόσταση ανάμεσα στο Σύνταγμα που οραματίζονταν οι Ελληνες τόσα χρόνια, και στο Σύνταγμα που απόκτησαν. Αλλά και των Ελλήνων έργο και χρέος είναι να π ε ρ ι φ ρ ο υ ρ ή σ ο υ ν τ ι ς πρώτες και ν’ αγωνισθούν για ν’ α τ ο ν ή σ ο υ ν οι δεύτερες -ώ ς την ώρα που θα εξαφανισθούν οριστικά κι αμετάκλητα. [IS.22 και 29.6.1975]

Η «Σ Τ I Γ Μ Η» Ό ταν η Δικαιοσύνη δικαιώνει τους αδικητές

ΥΜΑΣΤΕ, βέβαια, τη συμφωνία που είχε κάνει ο Μεφιστοφελής με το γέρο-Φάουστ: να του χαρίσει νιάτα και πλούτο, γνώση κι ομορφιά, μ’ αντάλλαγμα την ψυχή-του -που θα την έπαιρνε ο «άρχοντας της Κόλασης», όταν ο ξανανιωμένος σοφός θα γνώριζε την απόλυτη χαρά, την τέλεια ευτυχία, και θ’ αναφωνούσε: « Σ τ ιγ μ ή , ε ίσ α ι τό σ ο ω ρ α ία ! σ τ ά σ ο ο ! » . Τότε πια -λέει ο Φάουστ στο Μ εφιστοφελή«δεσμά μπορείς ευθύς να μου φορέσεις, πρόθυμα τότε θα χαθώ!». Μιά τέτοια σ τ ι γ μ ή τέλειας ευτυχίας κι απόλυτης χαράς γνωρί­ σαμε, κι εμείς, τα χαράματα της 21.4.67 - όπως μάθαμε, προχτές μόλις. Κι ήτανε τ ό σ ο ω ρ α ί α η σ τ ι γ μ ή εκείνη, που και τα δεσμά δε­ χτήκαμε πρόθυμα και στο χαμό πορευτήκαμε ομόθυμα. Κι ήτανε τ ό σ ο ω ρ α ί α η σ τ ι γ μ ή εκείνη, που σ τ ά θ η κ ε και κράτησε εφτά χρόνους, ώσπου μ α ς π ή ρ ε ο Μεφιστοφελής όλους, «εθνοπρο­ δότες» μαζί κι «εθνικοφρόνους»···

Θ

Σ Τ Ι Γ Μ Ι Α Ι Ο ήταν, βέβαια, το εφτάχρονο καθεστώς «βίας καί τρόμου», «απάτης και καταπίεσης»'... το καθεστώς που τόσο μας «ξανά­ νιωσε» και που (ο Goethe πάλι λέει) «... την οντότητά-του τήνε μαντεύεις από τ' όνομά του. και καθαρά το δείχνει αυτό κανείς σαν πει: είσαι ψεύτης, βε/ίεβούλης, χαλαστής»... 1. Σύμφωνα με το «αναιρεθέν» βούλευμα 684/1975 του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών (χου χαρακτήριζε το έγκλημα της 21.4.1967 διαρκές), και με το νήφισμα της Βουλής, της IJ.1.1975.

128

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Σ τ ι γ μ ι α ί α ήταν, βέβαια, η δικτατορία, που «εσφετερίσΟη τας ε/χυΟερίας του Ελληνικού Λαού, επεσώρευσε δεινά εις το Εθνος και εζέΟεσεν εις κινδύνους την ιστορικήν-του πορείαν»2... ... η δικτατορία που, εφτά ολόκληρα χρόνια, ο ελληνικός λαός της φώναζε (με τη λαλιά του Goethe, πάλι): «Την ε ξ ο υ σ ί α πάνω σε μένα, μ π ό γ ι α , π ο ι ό ς στην έχει δώσει;» Σ τ ι γ μ ι α ί ε ς ήταν, βέβαια, οι έξι κυβερνήσεις της εφταετίας, η μιά πιο «ωραία» απ’ την άλλη, που τα 150 μέλη-τους, το ένα πιο «ωραίο» απ' το άλλο, «παρέσχον εκ προΟέσειυς συνδρομήν προς τους αυτουργούς (:του πραξι­ κοπήματος), ίνα, διά βίας, απειλών, πολυπληθών αυθαιρέτων συλλήψεων ή σωματικών βλαβών πολκών, αποτροπή η αποκατάστασις του προΰφισταμένου πολιτεύματος». Και που η συμπεριφορά-τους, ΟΛΩΝ, ήταν « ι σ α ξ ί α προς την τελεσιουργηθείσαν παρ' αυτών (:των στασιαστών) από της 21.4.1967, ε σ χ ά τ η ν π ρ ο δ ο σ ί α w>3... Σ τ ι γ μ ι α ί α ήταν, βέβαια, η πολυσχιδής και πολύτροπη βοήθεια, που ΟΛΟΙ αυτοί πρόσφεραν, «μέ ακάματον ενέργειαν και υψηλήν φύσιν», για να πέσει πάνω στον τόπο «η μακροτέρα και ζοφερωτέρα vt*
Η «ΖΤΙΓΜΗ»

129

«εθνικήν (sic) κυβέρνησιν», επειδή τους «εκάλεσεν η πατρίς (τα πάντα χάριν της πατρίδος!) διά του νομίμου (sic) προέδρου της δημοκρατίας» (του Παπαδόπουλου!)... ΟΛΩΝ αυτών που «δεν γνωρίζουν τ ί θ α π η ε υ θ ι ξ ί α » καί που «δ ε ν ε ί δ α ν καμμίαν καταπίεσιν του λαού και καμμίαν παραβίασιν των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». (Ταύτα πάντα έφη, ως γνωστόν, απολογούμενος, ο ελέω δικτατορίας εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, και «υπουργός» Δημοσίας Τάξεως στη σφαγή του Πολυτεχνείου, θεράπος®. Και, το δίχως άλλο, ί δ ι α θα είναι η νοοτροπία κι η κοσμοθεωρία κι ΟΛΩΝ των άλλων θεραπόν­ των - γιατί αν δεν ήταν τοιαύτη,δεν θα ήσαν τοιούτοι...)· Σ τ ι γ μ ι α ί ο ς ήταν, βέβαια, ο εφτάχρονος διασυρμός της Δικαι­ οσύνης (για να περιοριστούμε μόνο σ ’ αυτήν), χάρη στους αεροπαγίτες και τους εισαγγελείς και τους άλλους, που μετέβαλαν «την κορωνίδα της δικαστικής ιεραρχίας» σ ε « σ υ ν ε ρ γ ό ν βαναύσων και εγκληματικών εις βάρος του Ελληνικού Λαού, ενεργειών» και σε «σ τ υ γ ν ό ν ό ρ γ α ν ο ν στραγγαλισμού των ελευΟεριώ ν-του» ®... Σ τ ι γ μ ι α ί ο ς θά ’ναι, βέβαια, κι ο σημερινός «παροπλισμός» τους - που θυμίζει το κόρο των «Ανίκανων» στη Βαλπούργια Νύχτα: «Γλείψαμε πιάτα έναν καιρό, μα τώρα στο λαό τα παρατάμε, τα παπούτσια λιώσαν στο χορό, ξιπόλητοι πιά πάμε»... Γιατί, βέβαια, απ’ όλους αυτούς, « κ α ν ε ί ς δ ε φ τ α ί ε ι . . . κανείς- τους δίνω δίκιο», καθώς φωνάζει ο Λήρ, στην άλλη νύχτα της λαίλαπας και της τρέλας-του πάνω στα βράχια του Ντόβερ7. Κι έτσι, δίκαια έχουν όλοι αυτοί την ίδια τύχη με τη Μαργαρίτα - που... « Κ ρ ί θ η κ ε!», φωνάζει ο Μεφιστοφελής... « Σ ώ θ η κ ε!», απαντά φωνή « α π ό π ά ν ω»β. Ε Π Ε ΙΤ Α απ’ όλα τούτα, απορούμε και δυσφορούμε βαθύτατα για το προχτεσινό σχόλιο του «Associated Press·: «Η απόφαση δεν απετέλεσε έκπληξη. Η κυβέρνηση είχε δηλώσει ότι θα επιδιώξει την "παραδειγματική τιμωρία" μ ό ν ο των εξεχόντων μελών της χούντας»9. Τί σχέση μπορεί να έχουν οι αποφάσεις της α ν ε ξ ά ρ τ η τ η ς Δι­ καιοσύνης με τις κ υ β ε ρ ν η τ ι κ έ ς επιδιώξεις; Και τί θέλει να πει ο άλλος σκοτεινός υπαινιγμός του ίδιου Πρακτορείου; 5. «0ΐ7/α», 20.ί. 1975. 6. Σύμφωνα με την αχόφαση του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου (7.6.I97S) για τον θεράχο. 7. Shtkepent, Βασιλιάς Αήρ, Δ, 6. 8. Οι στίχοι αχ’ τον ·Φάοοστ» είναι χαρμένοι αχ’ τη μετάφραση του Κώστα Χατζόχουλου (γ' έκδοση, 1929, σελ. 83, ΙΟΙ, 27$. 288, 299), ελαφρά χαραλλαγμένοι. 9. ·Νέα». 3.7.1975.

130

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

«Η απόφαση πάρθηκε τις παραμονές των θερινών διακοπών του Κοινο­ βουλίου» (για να μην μπορεί, δηλαδή, ν’ ασχοληθεί μ’ αυτήν η «παραθερίζουσα» Βουλή;) Και τί υπονοούν οι συνήγοροι των Κορυδαλλέων, που τρίβουν τα χέρια-τους, λέγοντας: «Αν γίνουν π ο λ λ έ ς δίκες σ υ γ χ ρ ό ν ω ς (όπως διαδίδεται ότι σχε­ διάζει η κυβέρνηση), η προσοχή της κοινής γνώμης θα διασπασθεί και έτσι π ο λ λ ά πράγματα θα περάσουν α π α ρ α τ ή ρ η τ α » 10. Πώς τολμούν και λένε τέτοια κακόβουλα πράγματα ημέτεροι και ξένοι, ενώ ξέρουν πως η κυβέρνηση ξέρει καλά τους λόγους του Λυσία: «Οποιος δεν προνοεί να μη γίνονται αδικίες, και φροντίζει να μ η ν επι­ βάλλονται τιμωρίες, κακουργεί» [«Οστις του μεν μη αδικείν ου προνοείται, του δε μη δούναι δίκην επιμελείται, κακουργείί*11]...

Ο ΙΔΙΟΣ ο Πρωθυπουργός, άλλωστε, δεν έχει δηλώσει, αμέσως μετά την «αλλαγή»: «Συντόμως θα υπάρξη εζέλιξις, η οποία θα ι κ α ν ο π ο ι ή σ ε ι τ ο δ η ­ μ ό σ ι ο ν α ί σ θ η μ α , αλλά και εκείνους οι οποίοι επλήγησαν από την τυ­ ραννίαν»; Ιδού, λοιπόν, η περιπόθητη «εξέλιξις»!... Μήπως, όμως, το ί δ ι ο δεν είχε διακηρύξει, π ρ ι ν 3 0 χ ρ ό ν ι α , μετά από μιάν άλλη απε­ λευθέρωση, ο Γ. Παπανδρέου, στην Πλατεία Συντάγματος, για τους άλλους δοσιλόγους; «... Αλλά το Κράτος του Δικαίου δεν ημπορεί να θεμελιωθή διά το μέλ­ λον, εάν δεν έχει συντελεσθή η η θ ι κ ή κ ά θ α ρ σ ι ς τ ο υ π α ρ ε λ θ ό ν τ ο ς... Η Εθνική Νέμεσις θα είναι α δ υ σ ώ π η τ ο ς... Εμπνευστής των ποινών θα είναι η συνείδησις του Εθνους... Η εκκαθάρισις των ευθυ­ νών του παρελθόντος θα ι κ α ν ο π ο ι ή σ η το καθολικόν Ε θ ν ι κ ό ν κ α ι Η θ ι κ ό ν α ί τ η μ α, θα εζυγιάνη την ατμόσφαιραν, θα εξατμίση την δικαίαν αγανάκτησιν του Λαού και θα θεμελιώση ασφαλέστερον το μέλλον της Εθνικής-μας Αναγεννήσεως...»'2. Πόσο «αδυσώπητος» στάθηκε η «Εθνική Νέμεσις» και πόσο ικανοποιήθηκε το «Εθνικόν και Ηθικόν αίτημα», το περιέγραφε, πέντε μή­ νες αργότερα (15.3.45), ένας αυτόπτης μάρτυς: «... εις τα υπουργεία, εις τον στρατόν, εις την ανωτάτην εκπαίδευσιν, εις τα επιστημονικά σωματεία, εις τον Τύπον ακόμη, όλοι εκείνοι οι οποίοι εφοβούντο την ημέραν της απελευθερώσεως ως ημέραν κρίσεως και τριγμού 10. ·Βήμα». 1.7.1975. 11. Σε Στοβαίου. Β. 24. 12. «Λόγος της ακβλΐυβερώσεως». 18.10.1944.

Η «ΣΤΙΓΜΗ»

131

και βρυγμού των οδόντων, σομπεριφέρονται τώρα ως θριαμβευταί...» Την εικόνα αυτή του μεταπελευθερωτικού-μας κράτους (που δεν διαφέρει και πολύ απ’ του σημερινού) την χάραζε ο τότε αρθρογράφος της «Ελχυθερίας» και, προχτές ακόμα, «υπουργός» Προεδρίας και Παι­ δείας της... δικτατορίας, απηνής διώκτης των άριστων πανεπιστημι­ ακών διδασκάλων και διαφωτιστής των Ελλήνων με τη διαβόητη «Αγωγή του Πολίτου»'3'.

Γ ΙΑΤΙ δεν έγινε τ ό τ ε η κάθαρση, το ξέρουμε όλοι πολύ καλά. Γι­ ατί, όμως, δεν γίνεται τ ώ ρ α ; Επειδή η κυβέρνηση ποθεί να «ηρεμήσει ο τόπος», επειδή η κάθαρση «πρέπει να είναι πολιτικώς ρεαλιστική», επειδή «δεν μπορούμε να μεταβάλουμε την Ελλάδα σε απέραντο δικαστή­ ριο» -όπω ς είπε εκπρόσωπός-της, πριν τέσσερις μήνες, στην «Corriere della Sera» Μ; Αλλά είναι «ρεαλισμός» να φαντάζεται η κυβέρνηση πως θα «ηρεμήσουν τα πάθη», όταν ο παθός ελληνικός λαός θα βλέπει να κλασαυχενίζονται ανενόχλητοι μπροστά-του οι σφαγείς-του και οι συνεργοί των σφαγέων-του; Και μεταβάλλεται η Ελλάς σε «απέραντο δικαστήριο», αν διωχθούν λίγες εκατοντάδες προδοτών και «συνδρο­ μητών» της προδοσίας; Και δεν ξέρει η κυβέρνηση -έστω και μόνο απ’ την ελληνική πρακτική- σε τί πολιτική έκλυση και ηθική έκλειψη οδηγεί η ατιμωρησία; Ας ακούσει την προφητεία του ίδιου εκείνου αλλοτινού αρθρογράφου και χτεσινού δικτατορικού «υπουργού»: « ...Α ν παραμείνει άλυτον και άνευ καθάρσεως το ελληνικόν ηθικόν πρό­ βλημα, η χώρα θα μεταβληθή εις θέατρον εμφυλίου πολέμου ή αηδούς ηθι­ κής εκλύσεως. Και την ευθύνην δεν θα την φέρη ο λαός...»'*. Κι ένας άλλος εν δικτατορική θητεία συνάδελφός-του, ακόμα αρμοδιότερος, ο επί της Δικαιοσύνης «υπουργός» και άλλοτε (αλίμονο!) Δήμαρχος Αθηναίων, συνομολογούσε (όταν ζητούσε να εγκρίνει ο... Παττακός τη δίωξη του κ. Δ. Παπασπύρου, καθώς και του «Βήματος» και των «Νέων», που είχαν δημοσιεύσει δηλώσεις-του για τους πολιτι­ κούς κρατούμενους): «Προσωπικώς, το περί δικαίου αίσθημα (sic) με κατευθύνει προς την πρώτην λύσιν (: τη δίωξη). Είναι α π α ρ ά δ ε κ τ ο ς η ατιμωρησία των εγκλημάτων παρ' ο ι ο υ δ ή π ο τ ε και αν διαπράττωνται»'9. Παρ’ οιουδήποτε - αρχίζοντας απ’ τους ο μ ο ί ο υ ς-του... Και πολύ σωστά, βέβαια. Γιατί α υ τ ή η ατιμωρησία και η «ακα­ θαρσία» γεννούν τους στασιαστές και τους εκμαυλιστές, τους συνωμό­ τες και τους εξωμότες, τους «πρωθυπουργούς»-ανδρείκελα και τους «υπουργούς»-ανδράποδα. 13. Βλ. θ . Παχακωνσταντίνου, Εκανπο» too ρεύματος, Αθήναι, 1949. σελ. 151. 14. «Νέα», 19.2.1975. 15. Ο.κ. σελ. 150. 16. Βλ. «Νέα». 23.9.1974

132

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Α Λ Λ Α δεν ηροκαλεϊται μόνο το «δημόσιον αίσθημα» με την ατιμω­ ρησία των συνεργών της τυραννίας. Προκαλούνται και βάσιμες υπό­ νοιες πως όλοι αυτοί οι «συνδρομηταί» προστατεύονται «από πάνω», μόνο και μόνο επειδή είναι «σ ά ρ ξ ε κ τ η ς σ α ρ κ ό ς» της κυβερ­ νητικής παρατάξεως και της «καθεστηκυίας τάξεως» -παλιοί οπαδοί ή νέοι «ικέτες», συναθλητές-της με πολλές στο παρελθόν «περγαμηνές» ή μετανοούσες Μαγδαληνές χρήσιμες στο μέλλον. Κι αφού «το αίμα νερό δε γίνεταυ>, αξίζει να «ξεχαστεί» τί αίμα και τί αίσχος στάθηκαν, για τον τόπο, οι υπουργίες-τους κι οι κακουργίες-τους. Σ τ ι γ ­ μ ι α ί ε ς ήταν, και πέρασαν και πάνε... Προτείνουμε, λοιπόν, όταν αναθεωρηθεί το καινούριο Σύνταγμα, να προστεθεί μιά ακόμα «ακροτελεύτιος διάταξις», που να λέει: «Η στιγμιαία καταπάτησις του Συντάγματος και των νόμων και η στι­ γμιαία προδοσία της Πατρίδος και της Δημοκρατίας, συνιστούν θεμελιώδες δικαίωμα πάντων των κηφήνων». Το μόνο κακό είναι πως υπάρχει κι εκείνο που λέγεται «συνείδηση του Εθνους». Σ’ α υ τ ή ν, θα είναι, όχι υπόδικοι, αλλά κ α τ ά δ ι κ ο ι ΟΛΟΙ όσοι συνέργησαν στην υποδούλωσή-του και στην κατατυράννησή-του. Κι η καταδίκη, ε κ ε ί, δεν κρατάει «στιγμές» μό­ νο, αλλά δ ι α ρ κ ε ί «εις άπαντα τον μακράν και αναρίθμητον χρόνον»'1. [6.7.1975]

17. Σοφοκλή, Αία;, στ. 646.

Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΙ Ο ΤΡΟΧΟΣ Του κύκλου τα γυρίσματα...

* Αιών δε κυλινδομέναις αμέραις ά λλ' ά λλοτ' ε<*άΛΛα<ϊενι> [«Μιά πάνω μιά κάτω τους πήγε ο Καιρός στων ημερών τ' ανακύ/ημα»] ΠΙΝΔΑΡΟΣ, Ισθμιονίκης Γ \ 29 Ι ΕΥΡΥΜΑΘΕΙΣ ένοικοι του Κορυδαλλού και του Μπογιατιού θ’ αναπολούν -φαντάζομαι- αυτές τις μέρες, το Βοκκάκκιο. Οχι, βέβαια, το «Αεκαήμερό»-του (άπαγε της βλασφημίας!), αλλά ένα άλλο, πιο «διδακτικό», έργο-του: το «Περί της πτώσεως διασήμων ανδρών» (De casibus virorum illustrium), όπου ο μεγαλοφυής Φλωρεντι­ νός ιστορούσε τη μάταιη άνοδο και την οικτρή πτώση πολλών «διασημοτήτων», απ’ τον Αδάμ ώς τις μέρες-του. Ή , πάλι, μπορεί ν’ αναθυμούνται τους Αγγλους ποιητές που τον μιμήθηκαν διακόσια χρόνια αργότερα (1559 κ.ε.), κι έγραψαν τον «Καθρέφτη για τους άρχοντες» (Mirror for Magistrates), όπου διάφοροι «ήρωες» της ώς τότε αγγλικής ιστορίας διεκτραγωδούσαν τις δικές-τους κατακρημνίσεις... Και με πίκρα 0' αναλογίζονται, πρωταίτιοι και συναίτιοι, πόσο αληθεύει η παρομοίωση, που τόσο ήταν «της μόδας» στους πρώτους εκείνους καιρούς της Αναγέννησης: η ζωή, λέει, είναι ένας τροχός - ο « τ ρ ο χ ό ς τ η ς τ ύ χ η ς»- που γυρίζει αδιάκοπα, και πότε ανεβάζει τους ανθρώπους σε λαμπερά ύψη, πότε τους κατεβάζει σε ζοφερά βά­ θη... Αλλά, σίγουρα, ο αρχαιογνώστης Παττακός θα «διορθώνει» τους ομότυχούς-του, λέγοντάς-τους πως η ιδέα τούτη δεν ήταν διόλου πρω­ τότυπη, αφού, αιώνες πριν, είχε πεί ο Ηρόδοτος: « τ' avOpdmiva είναι ένας τροχός, που γυρίζει και δεν αφήνει να ευτυχούν πάντα οι ίδιοι» [«ως κύκλος των ανθρωπηίων εστι πρηγμάτων, περιφερό­ μενος δε ουκ εά αιεί τους αυτούς ευτυχέειν»1].

Ο

1. Ιστορίαι, Α.207.

134

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΩΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Η, πως ο Φωκυλίδης έλ£γε, επιγραμματικότερα: «Ο βίος τροχός· άστατος όλβος»2. Και θα τους θυμίζει, ακόμα, ο «αδελφός Στέλιος» πως με την ίδια εικόνα αρχίζει ο «αδελφός»-του Βιτσέντζος τον «Ερωτόκριτό»-του: « Του κύκλου τα γυρίσματα, π' ανεβοκατεβαίνου, και του τροχού, π ' ώρες ψηλή κι ώρες στα βάθη πηαΐνου με του καιρού τ' αλλάματα, π' αναπαημό δεν έχου, μα στο καλό κι εις το κακό περιπατούν και τρέχου...» Μ’ αυτά και μ’ αυτά, πλούσιοι από παλιά σοφία και νεότερη ποί­ ηση, οι «φύλακές»-μας... «μεσ’ α π ’ τους τοίχους της φυλακι/ς-(τους) θα Οωρούνε -κατά πως λέει ο γκρεμισμένος Λήρ στην Κορδέλια- την πα­ λίρροια απ' τις κλίκες των μεγάλων και τα κόμματα, με το φεγγάρι νά ρχονται και να φεύγουν»3. Αρχίζοντας, θέθαια, απ’ τη δ ι κ ή-τ ο υ ς «μεγάλη» κλίκα... Και θα κοιτάνε, στον «καθρέφτη» των αρχόντων, τον «τροχό της τύχης», που πότε τους κρατούντες κάνει κρατούμενους και πότε τους κρατούμενους κρατούντες. Αρχίζοντας απ’ το δ ι κ ότ ο υ ς «κράτος», βέβαια, κι απ’ τα δικά-τους κρατητήρια... Σ α ΡΔΟΝΙΚΑ, στ’ αλήθεια, στάθηκαν, τα χρόνια τούτα, του κύκλου τα γυρίσματα... σαρδονικά και του τροχού τ’ ανεθοκατεθάσματα -που ξεκινούσαν απ’ τα τεφρά προ-απριλιανά κατώγια, για να υψωθούν με­ μιάς στα πάμφωτα απριλιανά ανώγια και να βυθιστούν πάλι στα τω­ ρινά υπόγεια και Μεσόγεια. Μόνο που, πολλοί, ακόμα και στην πτώση-τους, μείναν τόσο αμετανόητοι όσο κι ανόητοι: • Π ρ ι ν απ’ την «εθνεγερσία» λ.χ., η «κλίκα» διεκδικούσε το δι­ καίωμα « ν α θ ο υ λ ε ύ ε τ α ι ο Στρατός» (δηλαδή, η ίδια), ό π ω ς όλοι οι Ελληνες (δηλαδή, π ά ν ω απ’ όλους τους Ελληνες)... Ο τ α ν άρπαξε την εξουσία, θουλευόταν (και βολευόταν) ε κ ε ί ν η , κι α π α γ ό ρ ε υ ε σ’ όλους τους Ελληνες να θουλεύονται... Τ ώ ρ α που έχασε την εξουσία, όχι μόνο θυμήθηκε ξαφνικά πως «το βουλεύεσθαυ> αποτελεί δικαίωμα όλων των Ελλήνων (άρα και της ίδιας), αλλά κι ανακάλυψε πως «υπό τας παρούσας περιστάσεις δεν δικαιούται απλώς, αλλά και υ π ο χ ρ ε ο ύ τ α ι να βουλεύεται και να ανησυχή». Και, φυσικά, η δική-της «βουλή» είναι -πά ντα - σωστότερη κι απ’ της Βουλής των Ελλήνων, γιατί «αποτελεί το πιστεύω και την επιδίωξιν παντός ορθοφρον,ιύντος Ελληνος»\ (καταπώς λέει το «υπόμνημα» των 11 απ’ τους 21 στασιαστές προς τον Επίτροπο του Στρατοδικείου Αθηνών4)... • Π ρ ι ν απ’ την α-πολιτική «Επανάσταση», η «κλίκα» καθύβριζε, κρυφά, τους «ανίκανους κι απάτριδες π ο λ ι τ ι κ ά ν τ η δ ε ς » -και 2. Γνώμαι. 3. Shakespeare, Βασιλιάς Λήρ. Ε,3. Μεταφρ. Β. Ρώτα. 4. «Βήμα·. 29.6.1975.

Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΙ Ο ΤΡΟΧΟΣ

135

τους χάιδευε φανερά, για να τους αποσπάσει επίκαιρες θέσεις... Κ α τ ά την «πολιτιστική Επανάσταση», καθύβριζε φανερά τους «πο­ λιτικάντηδες» -και τους χάιδευε κρυφά για να «συνομιλήσουν» μαζίτης και να συνεργήσουν στην απάτη της «πολιτικοποίησης»... Την «ώρα της αλήθειας» ( π έ ρ σ ι , κιόλας) αναγκάστηκε, περίτρομη, να παραδώσει την εξουσία στους «πολιτικάντηδες», για να θγεί απ' το χάος που είχε η ίδια ανοίξει και να σωθεί απ’ το χαμό που την απει­ λούσε... Τ ώ ρ α συκοφαντεί τους «πολιτικάντηδες» πως δημιουργούν α υ τ ο ί χάος και θυσσοδομεί το χαμό-τους -γ ια ν’ αρπάξει ξανά την εξουσία και να «γιομίσει το χάος» μ’ απριλιανά «άνθη»... • Π ρ ι ν έλθει η βασιλεία-της,η «κλίκα» ορκιζόταν πως αγωνιζόταν για να σώσει τη Β α σ ι λ ε ί α απ’ τους «εχθρούς της Πατρίδος»... Ο τ α ν ήλθε εν τη θασιλεία-της, έδιωξε τη Βασιλεία σαν εχθρό της Πατρίδος... Τ ώ ρ α , που έχασε τη βασιλεία-της, ερωτοτροπεί με τη Βασιλεία, για να διώξουν μαζί τους εχθρούς της Πατρίδος, δηλαδή της θασιλοχουντικής ξυνωρίδος... • Π ρ ι ν καταλάβει το κράτος, κι όταν ήταν ακόμα παρακράτος, η «κλίκα» θεωρούσε «εθνικό-της χρέος» να σκαρώνει π α ρ ά ν ο μ ε ς ο ρ γ α ν ώ σ ε ι ς (ΙΔΕΑ, χούντα και Σία), για ν’ ανατρέφει τη Δημο­ κρατία... Ο τ α ν το παρακράτος έγινε κράτος, χαραχτήριζε «εθνική προδοσία» τις «παράνομες» οργανώσεις, που αγωνίζονταν να καταλύ­ σουν τη δικτατορία... Τ ώ ρ α που το παρακράτος είναι κρατούμενο, «θεωρεί τιμήν-του» (κατά το υπόμνημα των 11) τις παράνομες οργανώ­ σεις, που ονειρεύονται να εξολοθρεύσουν τη Δημοκρατία και να κυρι­ εύσουν πάλι τα δημόσια ταμεία... • Π ρ ι ν απ’ την «άνοιξη»- της 21.4, η «κλίκα» σκηνοθετούσε « σ υ ν ω μ ο σ ί ε ς » για ν’ αποτάξει τους δημοκρατικούς αξιωματικούς και να καθυποτάξει τις Ενοπλες Δυνάμεις στις ορέξεις-της . . . Τ ώ ρ α , κατηγορεί τον κ. Αβέρωφ (ανθ’ ών ούτος έπραξε) πως σκηνοθέτησε τη συνωμοσία των 21, για να «σφαγιάσει τους δημοκρατικούς(!!!) αξιωματι­ κούς»5 και για να «κατισχύσει επί των Ενόπλων Δυνάμεων»*. Και, διά στόματος του δικηγόρου-της, ρηγνύει τα ιμάτιά-της για την «ανήκουστον και πρωτοφανή διά τα ελληνικά δημόσια ήθη βδελυράν σκευωρίαν»71. Πρωτοφανή, πραγματικά, αφού ο υ δ έ π ο τ ε υπήρξαν οι σκευωρίες της Αεροπορίας, του Εβρου, του ΑΣΠΙΔΑ, της Κύπρου, και τόσες άλ­ λες «σκηνοθετικές» βδελυρότητες... • Π ρ ι ν απ’ την απριλιανή «εγχείρηση», η «κλίκα» (δια χειρός του συνταγματάρχη Γωγούση, ηγετικού στελέχους του ΙΔΕΑ) «συνιστούσε 5. Ο.π., 9.7.1975. 6. Γράμμα του υπόδικου ταγματάρχη ε.α. Π. Μπόλαρη, «Ελεύθερος Κόσμος», 29.6.1975. 7. Ο.π.. 9.7.1975.

136

ΜΑΡΙΟΥ ΠΛΛΡΙΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

την τακτικήν της δ ο λ ο φ ο ν ί α ς όσων παρεμποδίζουν το έργο του Στρατού»8... Κ α τ ά τη διάρκεια της εφτάχρονης «αναρρώσεως», η απόπειρα δολοφονίας του Παπαδόπουλου απ' τον Αλέκο Παναγούλη αποτελούσε «επιδίωξιν αντεθνικής ενεργείας και προσβολής των συμφε­ ρόντων του ελληνικού λαού» (κατά το λέγειν του -μετριόφρονος- «θύ­ ματος»9) . . . Ο τ α ν ζύγωνε η «αποθεραπεία», η απόπειρα δολοφονίας του Μακαρίου αποτελούσε «εθνικήν ενέργειαν», επειδή «ο Μακάριος έπρεπε να ανατροπή, διά να μη χαθή η Κύπρος» (κατά το λέγειν του μεγάφρονος- θύτη Ιωαννίδη10) . . . • Π ρ ι ν και κ α τ ά την επιχείρηση της 21.4. η ωμή β ί α που χρη­ σιμοποίησε η «κλίκα» και η προδοσία που πραγματοποίησε, ήταν ιερές, καθότι «επιβεβλημέναι διά την σωτηρίαν της Πατρίδος» (Κόλιας έφη11) . . . Κ α τ ά την «στιγμιαία» επταετία, η χρησιμοποίηση βίας (για την -πραγματική- σωτηρία της χώρας απ’ τη δικτατορία) ήταν ανίερη και προδοτική, επειδή απειλούσε την «τάξιν και την ασφάλειαν της Πατρίδος»... Τ ώ ρ α, η βία και η προδοσία που σχέδιαζαν οι συν­ ωμότες της 24.2.75, είναι πανίερη, γιατί αποσκοπούσε στην εξασφά­ λιση της «ευταξίας» των πολιτικών και της ασφάλειας των σφετερι­ στών και των στασιαστών... • Π ρ ι ν και κ α τ ά την εφτάχρονη ασυδοσία-της, η «κλίκα» είχε εξευτελίσει τη Δ ι κ α ι ο σ ύ ν η , μεταθάλλοντάς-την σε «στυγνόν �